વિષ્વક્સેનસંહિતા · અધ્યાય 19

વિશેષશ્ચાત્ર સંપ્રોક્તઃ શેષં પૂર્વાવદાચરેત્ ॥
ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે વિષ્વક્સેનસંહિતાયાં [દેવીસ્થાપનાદિવિધિર્નામટ અષ્ટાદશો ઽધ્યાયઃ ॥
એકોનવિંશો ઽધ્યાયઃ
વિષ્વક્સેનઃ---
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ ચાઙ્ગન્યાસાદિલક્ષણમ્ ।
શૃણુ ગુહ્યમના ભૂત્વા સાધકાનાં હિતાય વૈ

અઙ્ગન્યાસક્રમં ચૈવ મુદ્રાયા લક્ષણં તથા ।
ફલાનિ વિવિધાન્યત્ર સર્વવિદ્યાપ્રકાશકમ્ (?)

આચાર્યઃ પ્રયતો ભૂત્વા પ્રાઙ્મુખો વાપ્યુદઙ્મુખઃ ।
પઙ્કજં વાસનં બદ્ધ્વા સ્વસ્તિકં વા યથેચ્છયા

પૂજારમ્ભે ઽઞ્જલિં કૃત્વા નમસ્કૃત્ય યથાવિધિ ।
ઉત્તાને વામહસ્તાગ્રે તિર્યગ્દક્ષિણમઞ્જસા

મણ્ડલાકૃતિ સંસ્પૃશ્ય(?)વામાન્તમિતરેણ તુ ।
વામાઙ્ગુષ્ઠં તતો બદ્ધ્વા મુષ્ટ્યોર્ધ્વાઙ્ગુષ્ઠયા મુને

મુષ્ટિં કૃત્વા ગતો ધામ ધ્યાત્વા મન્ત્રં સમાહિતઃ ।
સંસ્પૃશ્ય હૃદયં દેવં ત્રિમાત્રે શિરસા તથા

પ્રણમ્ય પાણિવ્યત્યાસં બદ્ધ્વા મુદ્રાં તથા પુનઃ ।
પ્રવિશ્યાઞ્જલિમુદ્રાં તુ પૂજામન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

નમો ઽન્તં હૃદયં મૂર્ધ્નિ શિખાયાં કવચે તથા ।
અસ્ત્રે નેત્રે તતો ધ્યાત્વા તચ્ચિહ્નેન ન્યસેદ્બુધઃ

મુદ્રાયા લક્ષણં ચાપિ નિરુક્તં ચ તતઃ શૃણુ ।
લબ્ધયા તુ યયા યસ્માત્ સાધકો દેવવૈરિણામ્

દ્રાવયીત મુદં તસ્માત્ મુદ્રા તલ્લક્ષણં શૃણુ ।
બદ્ધાયાસ્તુ બહિર્મુષ્ટ્યા ઋજુમઙ્ગુષ્ઠમાયતમ્

કૃત્વાતો મધ્યમાયાં તુ તન્મૂલં હૃદયે સ્પૃશેત્ ।
આહૃત્ય તર્જનીં સમ્યક્ બદ્ધ્વાઙ્ગુષ્ઠેન મુષ્ટિકમ્

અથાઙ્ગુષ્ઠલલાટાન્તે શિખોર્ધ્વમહતીં તથા (?) ।
બૃહદગ્રદ્વયેનૈવ ક્ષુદ્રમુદ્રસ્ય(?) બન્ધનમ્

હસ્તાભ્યામૂર્ધ્વમાયમ્ય કૃત્વા ચાનાભિમણ્ડલમ્ ।
કવચસ્ય ધિયા ન્યસ્ય કવચસ્ય તુ મુદ્રિકા

અપરાસ્ત્રસ્ય મુદ્રૈષા કથ્યતે દક્ષિણાગ્રકમ્ ।
મુષ્ટિં બદ્ધ્વા તતસ્તર્જન્યગ્રમઙ્ગુષ્ઠરેખયા

સ્પૃષ્ટ્વા સ્ફોટમુદક્ષેપઃ પૂર્વાદિ દશદિક્ષ્વપિ ।
કનિષ્ઠાનામિકે બદ્ધ્વા નહતા તલમધ્યગે

તર્જનીમધ્યમાગ્રાભ્યાં નેત્રયોર્નેત્રમુદ્રિકા ।
મધ્યમુત્થાપિતં કૃત્વા હસ્તં સંકોચ્ય યત્નતઃ

કનીયસં તુ સંહૃત્ય શેષયોરુભયોરપિ ।
અથો વક્ત્રમુખાં શેષાઙ્ગુલિના વામકેન તુ (?)

કરેણ દક્ષિણં સ્પૃષ્ટ્વા ભ્રામયેદ્દીપમુદ્રિકા ।
લલાટે હૃદિ વા સમ્યક્ સંપુટો ઽઞ્જલિરૂર્ધ્વગઃ

નામ્ના મુદ્રેયં વિજ્ઞેયા પ્રણામે ઽઞ્જલિમુદ્રિકા ।
ઉક્તાનામિહ વાન્યેષ્વપ્યનુક્તાનાં પ્રયત્નતઃ

પ્રદર્શને ઽપ્યશક્તઃ સન્ અઞ્જલિં તુ પ્રદર્શયેત્ ।
અઞ્જલિર્નામ મુદ્રેયં સર્વમુદ્રામયા પ્રિયા

વિષ્ણોઃ પ્રણામમુદ્રૈષા સર્વકામાન્ પ્રદાપયેત્ ।
એતાભિર્ન્યસ્તસર્વાઙ્ગો જપહોમાદિકાન્ મુને

યઃ કરોતિ સ્વરક્ષાં ચ દીર્ઘમાયુર્યશસ્કરમ્ ।
સુખમૈશ્વર્યબલતાં કલ્પ્યતાં ચ લભેત્ પરામ્

વિદ્યા હિ વિવિધાં શ્રેષ્ઠાં ભુક્તિમુક્તિસ્તથૈવ ચ ।
રાષ્ટ્રો યસ્યોદિતાનાં તુ વિદ્યાનામેકયા મુને

મૂર્તિમન્ત્રપ્રકારેણ સાધકઃ સકૃદર્ચયેત્ ।
તસ્ય સર્વમભિપ્રાયં સિદ્ધ્યત્યેવ ન સંશયઃ

અનાવૃષ્ટિભયં નાસ્તિ અતિવૃષ્ટિભયં તથા ।
વ્યાધિદુર્ભિક્ષચોરાદિ પીડાકાલમૃતિસ્તથા

બહુનાત્ર પ્રલાપેન કિં સર્વાન્ સાધયિષ્યતિ ।
યદ્યત્ કામયતે સ્વસ્ય સમૃદ્ધં પુરુષો ભુવિ

તત્તદેવ લભેત્ સમ્યક્ હરેસ્તસ્ય નિવેદયેત્ ।
સાધકશ્ચાપિ વા ભક્ત્યા પ્રયતઃ સમ્યગર્ચયેત્

તત્તત્સર્વં લભેદેવં મૃષ્ટાન્નં નાત્ર સંશયઃ ।
નૃપો વા નૃપમાત્રો વા વેદમન્ત્રૈસ્તથા મુને

મૂર્તિમન્ત્રૈરશક્તો વા સ્વદ્રવ્યૈરર્ચનાદિકાન્ ।
કારયીત મુનિશ્રેષ્ઠ સાધકેન યથાવિધિ