વિષ્વક્સેનસંહિતા · અધ્યાય 15

ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે વિષ્વક્સેનસંહિતાયાં ચરુપાકવિધિર્નામ ચતુર્દશો ઽધ્યાયઃ ॥
પઞ્ચદશો ઽધ્યાયઃ
નારદઃ---
બ્રૂહિ મે હરિસેનેશ મૂલમન્ત્રેણ વિસ્તરાત્ ।
હોમક્રમં કૃપાધાર શુશ્રૂષોર્ભક્તવત્સલ

વિષ્વક્સેનઃ---
શૃણુ નારદ તત્ત્વેન પૂર્વભાગે યથામુને ।
કુણ્ડાનિ સ્રુક્સ્રુવં (વૌ?)ચૈવ પ્રસ્પષ્ટં પ્રોક્તવાનહમ્

તત્ક્રમેણ વિના વાપિ સહ વા મૂલવિદ્યયા ।
હોમં કુર્યાદ્યથાશક્તિ સિદ્ધં(દ્ધિં?)વિન્દેત સર્વથા

વૈષ્ણવૈઃ કરણૈર્યુક્તમતસ્તં પ્રથમં શૃણુ ।
પિપ્પલં ચ શમીગર્ભમરણિં પરિકલ્પયેત્

મથિત્વા વૈષ્ણવૈરગ્નિમથવા રત્નસંભવમ્ ।
લૌકિકં વા સમાનીય પ્રોક્ષયેદ્દ્વાદશાક્ષરૈઃ

આચાર્યો ઽગ્નિં સમાદાય સ્વાત્મન્યેવોપસંહરેત્ ।
તેન બીજેન મતિમાન્ તર્જન્યઙ્ગુષ્ઠયા મુને

અઞ્જલિમુદ્રયા ચાગ્નિં નમસ્કૃત્ય પુનઃ પુનઃ ।
કુણ્ડં વા સ્થણ્ડિલં વાપિ ચતુરશ્રં તુ કારયેત્

વૈષ્ણવીકરણાર્થાય અગ્નેર્હસ્ત(?)મતન્દ્રિતઃ ।
ચતુરઙ્ગુલમાનેન ખાનયેદવટં ધરામ્

ખાતાદ્ધિ દ્વ્યઙ્ગુલં હિત્વા મેખલાં પરિકલ્પયેત્ ।
ચતુરઙ્ગુલવિસ્તારમુત્સેધં તુ તથૈવ ચ

કારેયન્તમુનિશાર્દૂલદ મેખલૈકા સમન્તતઃ ।
ઇત્યેકમેખલાકુણ્ડં તન્ત્રે ઽસ્મિન્ પરિકીર્તિતમ્

વૈષ્ણવાનલકુણ્ડસ્ય વલયં યોનિકલ્પનમ્ ।
યથાકામં પ્રકર્તવ્યા યોનિઃ પિપ્પલપત્રવત્

કર્ષણાદિષુ સર્વાસુ ક્રિયાસુ મુનિસત્તમ ।
વૈષ્ણવીકરણાર્થાય સંપ્રોક્તં કુણ્ડલક્ષણમ્

સંપ્રોક્ષ્યાભ્યુક્ષ્મ શા(ચા?) સ્ત્રેણ સાધકો મુનસિત્તમ ।
ઉપલિપ્યોલ્લિખેદ્રેખામર્ગલાં(?) યજ્ઞનામિકામ્

સૌમ્યાગ્રાં પ્રથમાં તસ્યા રેખે પૂર્વાગ્રિકે તયોઃ ।
મધ્યે તિસ્રસ્તથારૂપાઃ દક્ષિણાદિક્રમેણ તુ

એવમુલ્લિખ્ય ચાભ્યુક્ષ્ય પ્રણવેનૈવ મન્ત્રવિત્ ।
શય્યાં તુ ચિન્તયેત્ પૂર્વં કુણ્ડમધ્યે તુ દેશિકઃ

ધર્માદિપાદં(દાન્?)વિન્યસ્ય તથાધર્માદિકત્રયમ્ ।
અનન્તં વિન્યસેન્મધ્યે તતઃ પાશાસ્ત્રયો ગુણાઃ

તતઃ પ્રોક્તવિધાનેન મૂલમન્ત્રેણ સાધકઃ ।
પૃથિવ્યાદીનિ ભૂતાનિ કરણાદીનિ કર્તૃકે(?)

પરિસ્તરણસંછન્નાં ધૂપામોદસુધૂપિતામ્ (?) ।
ધ્યાયેચ્ચ લક્ષ્મીં તન્મધ્યે પ્રકૃતિં ત્રિગુણાત્મિકામ્

તસ્મિન્ શયનમધ્યે તુ સંપ્રાપ્તનવયૌવનામ્ ।
અતીવ રૂપસંમ્પન્નાં મદઘૂર્ણિતલોચનામ્

સર્ગશક્તિસમોપેતાં વૈષ્ણવીં શુભવિગ્રહામ્ ।
દિવ્યમાલ્યામ્બરધરાં દિવ્યરત્નવિરાજિતામ્

દિવ્યગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગીં દિવ્યાભરણભૂષિતામ્ ।
સાભિલાષામૃતુસ્નાતાં પ્રાર્થયન્તીં હરિં પ્રતિ

એવં રૂપાં ચ સંચિન્ત્ય દેવીં પઙ્કજધારિણીમ્ ।
ગન્ધમાલ્યોદકાદીનિ મુખવાસાન્તકાનિ ચ

યાનિ ક્રીડોપચારાણિ તાનિ ધ્યાત્વા સમન્તતઃ ।
અતીવ રૂપસમ્પન્નં પ્રથમે વયસિ સ્થિતમ્

મકુટાઙ્ગદચિત્રાઙ્ગં નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજમ્ ।
દિવ્યમાલ્યામ્બરધરં દિવ્યરત્નવિરાજિતમ્

શ્રીવત્સેનાઙ્કિતોરસ્કં વનમાલાવિરાજિતમ્ ।
સર્વરત્નપ્રભાજાલકૌસ્તુભેન વિરાજિતમ્

અન્નતાંસં મહોરસ્કં કર્ણાન્તાયતલોચનમ્ ।
આજાનુબાહું શ્રીમન્તં સૌમ્યં પ્રહસિતાનનમ્

લાવણ્યામૃતતોયેન સિઞ્ચન્તમિવ સર્વતઃ ।
ચતુર્ભુજમનુધ્યાયેત્ શઙ્ખચક્રગદાધરમ્

એવં રૂપં તતો ધ્યાત્વા દેવીં દેવં તથૈવ ચ ।
અર્ચયેદ્ગન્ધપુષ્પાદ્યૈરુપચારૈર્મનોરમૈઃ

સંપૂજયેત્તતો ભક્ત્યા સ્વયં તુ વિગતસ્પૃહઃ ।
એકશય્યાગતૌ ધ્યાત્વા સમાલિઙ્ગ્ય વ્યવસ્થિતૌ

પશ્ચાત્તુ ગ્રામ્યધર્મેણ પરં હર્ષમુપાગતૌ ।
દેવસ્ય શુક્લમધ્યસ્થં વહ્નિબીજં તુ સાધકઃ

તેન બીજેન મતિમાન્ ન્યસેદગ્નિમનુત્તમમ્ ।
ગર્ભશય્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય તદ્રત્નેન સમન્વિતમ્

દેવં વિસર્જયેત્ પશ્ચાત્ ગર્ભાધાને કૃતે સતિ ।
અગ્નિં સમેધયેત્ પશ્ચાત્ શુષ્કકાષ્ઠૈરનન્તરમ્

પ્રાદેશમાત્રાઃસમિધઃ કૃત્વાધાનં તતઃ પુનઃ ।
પરિસમૂહ્ય તતો દર્ભૈઃ પરિસ્તીર્ય ત્રિધા ત્રિધા

અગ્રૈરાચ્છાદયેદ્યદ્વત્ મૂલં પૂર્વાદિતઃ ક્રમાત્ ।
પાત્રાણ્યાસાદયેત્તસ્મિન્ ઇધ્મબર્હિદ્વયં તથા

સ્રુક્સ્રુવૌ ચ પ્રણીતેન(ચ?)ક્ષ(સ્થા?) પયિત્વાત્ર સાધકઃ ।
પ્રોક્ષણી ચ પ્રણીતે દ્વે આજ્યસ્થાલીમુખં(દ્વયં) તથા

યુગ્મં યુગ્મં વ્યવસ્થાપ્ય અન્યદપ્યુપયોગિ યત્ ।
તત્સર્વં પ્રોક્ષાયિત્વા તુ ગૃહીત્વા પ્રોક્ષણીં તતઃ

અદ્ભિઃ સંપૂર્ય ચોત્પૂય પવિત્રાન્તર્હિતે કરે ।
અવસ્થાપ્ય ચ તત્તોયં પ્રોક્ષયિત્વાત્ર સાધકઃ

પ્રોક્ષણ્યામેવ તત્કૃત્વા ધ્યાત્વા જ્યોતિષમવ્યયમ્ ।
પૂર્વવત્ સ્થાપયેદગ્નેઃ(ગ્નિં?) સંસ્કૃત્યાન્તર્જલેન તુ

ત્રિઃસંપ્રોક્ષ્ય તતઃસર્વં ઇધ્મં વિસ્રસ્ય સાધકઃ ।
ગન્ધપુષ્પાક્ષતયુતાં પવિત્રાન્તર્જલેન તુ

પ્રણીતામગ્રતઃ કૃત્વા તસ્યાં સાઙ્ગં ન્યસેદ્ધરિમ્ ।
ગન્ધાદિભિઃસમભ્યર્ચ્ય સર્વરક્ષાકરં પ્રભુમ્

ધ્યાત્વા નીત્વોત્તરે ભાગે સ્થાપયિત્વાર્ચયેદ્ બુધઃ ।
આજ્યસ્થાલીમથાજ્યેન સંપૂર્યાગ્રે નિધાય તુ

સંપ્લવોત્પ્લવનાભ્યાં તુ કુર્યાદાજ્યસ્ય સંસ્કૃતિમ્ ।
આખણ્ડિતાગ્રૌ નિહતૌ કુશૌ પ્રાદેશમાત્રકૌ

તાભ્યામુત્તાનપાણિભ્યામઙ્ગુષ્ઠાનામિકેન તુ ।
તાનન્તયોસ્તુ સંગૃહ્ય ત્રિર્નીત્વા ત્રિરથાનયેત્

સ્રુક્સ્રુવૌ ચાપિ સંમૃજ્ય પુનઃ પ્રક્ષાલ્ય ચૈવ હિ ।
નિષ્ટપ્ય સ્થાપયિત્વા તુ પ્રણવેનૈવ સાધકઃ

તેન બીજેન મતિમાન્ ગર્ભાધાનાદિ હોમયેત્ ।
ગર્ભાધાનં પુંસવનં સીમન્તોન્નયનં તથા

જાતકર્મનામકરણાન્નપ્રાશનમેવ ચ ।
ચૌલં તથોપનયનં પ્રાજાપત્યં તુ સોમકમ્

વૈશ્વદેવં ચ શુક્રિયં સમાવર્તનમેવ ચ ।
વિવાહ ઇતિ વિજ્ઞેયો મુને ઽતઃ પરમેવ હિ

સંસ્કારાનુક્રમઃ પ્રોક્તસ્તત્ક્રિયા વક્ષ્યતે ઽધુના ।
અગ્નિં સમર્ચ્ય ગન્ધાદ્યૈઃ ગર્ભાધાનાદિ હોમયેત્

આચાર્યો ઽનલજિહ્વાસુ સપ્તસ્વેવારભેન્મુને ।
અન્યથાકૃતતુલ્યં સ્યાત્ વિપરીતફલપ્રદમ્

નારદઃ---
બ્રૂહિ યત્કથિતં પૂર્વં શ્રવણીયં મયા યદિ ।
જિહ્વા સપ્તેતિ કિં નામ કિં પદં કિં ગુણં મુને

વિષ્વક્સેનઃ---
શૃણુ વક્ષ્યામ્યહં સમ્યક્ રહસ્યં પરમં મુને ।
જિહ્વાખ્યાં સ્થાનરૂપે ચ વિનિયોગમતઃ પરમ્

જિહ્વાગ્નેઃ પ્રથમા કાલી કરાલી તદનન્તરા ।
મનોજવા યા તૃતીયા તુ તુર્યા લોહિતા ભવેત્

સુધૂમ્રા પઞ્ચમી ષષ્ઠ સ્ફલિઙ્ગિન્યભિશબ્દિતા ।
સપ્તમી વિશ્વરૂપાખ્યા સપ્તજિહ્વાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

કાલ્યાસ્તુ મધ્યમં સ્થાનં કરાલ્યાઃ પૂર્વદિગ્ ભવેત્ ।
મનોજવાયાઃ કીનાશં વારુણી(-ણં?) લોહિતાપદમ્

સૂધૂમ્રા સોમનીલાય (-નિલયા?)સ્ફુલિઙ્ગિન્યનલાલયા ।
વિશ્વરૂપી(-પે?)શવસતિરેવં સ્થાનં ક્રમાન્મુને

આસાં કાલ્યાં વિવાહાન્તં ગર્ભાધાનાદિ કારયેત્ ।
વૈષ્ણવાનલરૂપે તુ પ્રણેવન હુનેદ્ ઘૃતમ્

એકૈકમષ્ટાહુતિભિઃ સંસ્કારાણિ વિશેષતઃ ।
સ્મરંસ્તત્તદ્ભાવનયા સાધકઃ પ્રૌઢમાનસઃ

ષોડશેધ્માન્ સમાદાય સકૃત્ પ્રણવમુચ્ચરન્ ।
જુહુયાત્ કુણ્ડમધ્યે તુ કાલ્યાં ચાન્નાવસાનકે(કમ્?)

પુનરાજ્યાહુતિં હુત્વા પ્રણવેનાષ્ટધાત્ર તુ ।
ચરું હુત્વાક્ષમાત્રેણ પ્રત્યેકૈકાહુતિં ક્રમાત્

અષ્ટાક્ષરેણ મન્ત્રેણ અ(-ણાપ્ય?)ષ્ટાવિંશતિસંખ્યયા ।
પૂર્ણાહુતિં તતો હુત્વા સ્રુચા મૂલેન સાધકઃ

વૌષડન્તેન મન્ત્રેણ પ્લુતં પ્રણવમુચ્ચરેત્ ।
ગન્ધપુષ્પાદિનાભ્યર્ચ્ય નમસ્કૃત્યાગ્નિમન્ત્રતઃ

કુણ્ડાદગ્નિં સમાદાય પૂર્વકુણ્ડે નિયોજયેત્ ।
તતસ્તુ દક્ષિણે ન્યસ્ય પશ્ચિમે તદનન્તરમ્

ઉત્તરે ઽગ્નિં વિનિક્ષિપ્ય મૂલમન્ત્રેણ સાધકઃ ।
અથવાત્ર મુનિશ્રેષ્ઠ સર્વં વૈ પ્રથમેન તુ

કુણ્ડે કુણ્ડે વિનિક્ષિપ્ય પાવકં પરમાર્થવિત્ ।
એવં સંસ્કૃત્ય વિધિના પાવકં પાવનં હરેઃ

એવં તથાગ્નિસંસ્કારં સર્વયાગેષુ કીર્તિતમ્ ।
વૈષ્ણવીકરણે ચૈવં વૈષ્ણવાગ્નિસ્તતો ભવેત્

પરિધિપ્રભૃતીન્ દગ્ધ્વા પ્રણવેન તુ સાધકઃ ।
એતત્ક્રમેણ ચોત્પાદ્ય વૈષ્ણવાગ્નિં તુ નારદ

કારયેદ્વિધિવત્ સર્વં કર્ષણાદિક્રિયાદિષુ ।
અથવા મુનિશાર્દૂલ પૂર્વકુણ્ડે તુ કારયેત્

વૈષ્ણવીકરણં સર્વં શેષં સાધારણં ભવેત્ ।
કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલે વાપિ વૈષ્ણવીકરણં કુર1

અન્યદેશે તુ યો મોહાદગ્નિમુત્પાદયેદ્યદિ ।
તત્ક્રિયા નિષ્ફલા જ્ઞેયા સસ્યાદિનિધનં ભવેત્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન કારયેદ્વિધિચોદિતમ્ ।
ચતુરશ્રાદિકુણ્ડાનિ સંપ્રોક્ષ્યાસ્ત્રેણ મન્ત્રતઃ

વિન્યસેન્ન્યાસમાર્ગેણ શશાઙ્કાદ્યક્ષરૈઃ ક્રમાત્ ।
તત્ર ન્યાસક્રમં વક્ષ્યે શૃણુ કુણ્ડેષુ નારદ

કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલે વાપિ પ્રણવાભ્યુક્ષણે કૃતે ।
પ્રોક્ષયેદ્વસુસૂત્રેણ દક્ષિણાદ્યુત્તરાન્તકમ્

પશ્ચિમાદીન્દ્રપર્યન્તં કોષ્ઠં કૃત્વા વિભજ્ય ચ ।
તન્મધ્યકોષ્ઠં પ્રસ્તીર્ય શાલિના કુડુબેન ચ

તણ્ડુલેનાક્ષતેનાત્ર ચન્દ્રમણ્ડલમાલિખેત્ ।
તન્મધ્યે બીજમાલિખ્ય પૂર્વાદષ્ટાક્ષરં લિખેત્

તદ્બહિર્વસુકોષ્ઠેષુ આઋકારાન્તમાલિખેત્ ।
ઇન્દ્રાદીશાનપર્યન્તં તદ્બહિઃ સ્વરકોષ્ઠકે (?)

પૂર્વાદીન્દ્રેશપર્યન્તં જાન્તરપ્રભૃતીન્ ન્યસેત્ ।
તદ્બહિસ્તત્ત્વકોષ્ઠેષુ ઝાદિસાન્તમથો લિખેત્

પૂર્વાદ્યુત્તરપૂર્વાન્તં તતો વૈ મેખલાસુ ચ ।
પૂર્વાદિસોમપર્યન્તં પઠન્તં ચ સુદર્શનમ્

યોનિમધ્યે તુ વિપ્રેન્દ્ર વિષ્ણુબીજમનુત્તમમ્ ।
વિન્યસેત્ પઞ્ચધા તસ્મિન્નનામિક્યા તુ સાધકઃ

એવં ન્યાસં ક્રમાત્ કૃત્વા સાધકાનાં હિતાય તુ ।
ન્યાસહીને ઽગ્નિકાર્યં સ્યાત્ તત્ક્રિયા નિષ્ફલા ભવેત્

તદ્ગ્રામો નિધનં યાતિ તત્સ્થાનાં નિધનં ભવેત્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ન્યાસં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ

કુણ્ડે કુણ્ડે મુનિશ્રેષ્ઠ સ્થણ્ડિલે વાપ્યતન્દ્રિતઃ ।
ગન્ધાદિદીપપર્યન્તમભ્યર્ચ્યાઞ્જલિમુદ્રિકામ્

દર્શયિત્વા યથાન્યાયં કુર્યાત્ પઞ્ચશતં (?) ક્રમાત્ ।
તથૈવ મેખલાયાં તુ પૂજયેદ્યોનિમેવ ચ

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ હોમાનુક્રમમુત્તમમ્ ।
કર્ષણાદિષુ સર્વાસુ ક્રિયાસુ મુનિસત્તમ

આચાર્યઃ પ્રક્રમેદ્ધોમં બર્હિંષિ સમિધસ્તથા ।
પરિધિસ્રુક્સ્રુવાન્નં ચાપ્યાજ્યં લાજં તિલં તથા

તદિન્ધનબલિદ્રવ્યં ગન્ધં પુષ્પં સુધૂપકમ્ ।
દીપં વર્ધનીં ગન્ધોદં પ્રોક્ષણીપાત્રકં તથા

પ્રણીતાજ્યમથાન્યચ્ચ હસ્તમુત્સૃજ્ય વિન્યસેત્ ।
ઉત્તરેણાનિલસ્થાનાત્ યુગ્મં યુગ્મેન સાધકઃ

પ્રોક્ષણ્યાં વર્ધનીનીરમાસિચ્ય પ્રોક્ષ્ય વિદ્યયા ।
મૂલયા સાધનદ્રવ્યમાહૂયાગ્નિં તતો મુને

અનલં પૂર્વવત્ પ્રોક્ષ્ય અ(ચા?)ગ્નિમૂર્તિમનુસ્મરેત્ ।
અગ્નિં પ્રોક્ષ્યાવટસ્થં તં સાનુસ્વારે તુ બીજકે

હસ્તાભ્યામનલં સ્થાપ્ય પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ ।
એધાંસિ જ્વાલયિત્વોક્ષ્ય પરિસ્તીર્યાગ્નિમધ્યમે

પદ્મમષ્ટદલં ધ્યાત્વા તત્ર વૈ મૂલબેરતઃ ।
આવાહયિત્વા દેવેશમર્ચયેદ્વિધિચોદિતમ્

અત્ર કશ્ચિદ્વિશેષો ઽસ્તિ હોમકર્મણિ નારદ ।
દેવં શ્વેતાદ્રિસંકાશં ત્રિપાદં સપ્તબાહુકમ્

વેદશૃઙ્ગં દ્વિવદનં પીતામ્બરધરં હરિમ્ ।
શઙ્ખચક્રગદાપાણિં સપ્તજિહ્વં સુભૂષણમ્

સૌમ્યં[ચ] સર્વાભરણૈર્દિવ્યૈઃ પરિવૃતં બુધઃ ।
અગ્નૌ વહ્નિસ્વરૂપેણ સ્થિતમર્ચામુખં સ્મરેત્

તસ્માદર્ધ્યાદિ દત્વા ચ દક્ષિણે ઽગ્નેર્વિધિં ન્યસેત્ ।
તં પૂજ્ય વિધિવત્ પશ્ચાત્ હોમદ્રવ્યાણિ મધ્યમે

પ્રણીતાભાજનં ન્યસ્ય તત્ર સાઙ્ગં ન્યસેદ્ધરિમ્ ।
દેવમભ્યર્ચ્ય ગન્ધાદ્યૈઃ હોમકર્મ સમાચરેત્

નિત્યે નૈમિત્તિકે કામ્યે સમિદાજ્યૈર્યથાક્રમમ્ ।
સમિત્(?) પાલાશખદિરબિલ્વોદુમ્બરપિપ્પલાઃ

સદ્વૃક્ષા વિદુષા ગ્રાહ્યાસ્તન્માનં દ્વાદશાઙ્ગુલમ્ ।
કનિષ્ઠિકાઘના વક્રગ્રન્ધિન્યાસાન્યવૃત્તતઃ

પરિધિર્હસ્તમાત્રઃસ્યાત્ સ્થણ્ડિલે કુણ્ડ એવ વા ।
મધ્યમેખલયા તુલ્યમઙ્ગુષ્ઠાનાં ઘનં વિદુઃ(?)

દેવાનાં પરિધીન્ દિક્ષુ ચતસૃષ્વપિ કારયેત્ ।
વિષ્ણુયાગે વિશેષેણ દ્વિજાનામગ્નિકર્મણિ

ત્રિષ્વેવ તુ મુને બુદ્ધિ હોમાન્તં પશ્ચિમાદિકમ્(?) ।
વિષ્ણોર્મખે મહેન્દ્રાદિદર્ભાન્ સર્વાસુ ચોભયોઃ

નિશાચરાણાં રક્ષાયૈ વિશેષં મુનિસત્તમ ।
મહેન્દ્રપ્રભૃતીનાં તુ હોમદ્રવ્યાપહારિણામ્

એવં જ્ઞાત્વા મુનિશ્રેષ્ઠ ઇધ્માદ્યૈર્હેમમાચરેત્ ।
કરાલ્યાં સમિધો હુત્વા મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

મનોજવાયામાજ્યેન વેદાદ્યેનૈવ દેશિકઃ ।
લોહિતાયાં તથાન્નેન જુહુયાન્મૂર્તિમન્ત્રતઃ

સુધૂમ્રાયાં તથા લાજાન્ વિધાયાથ દ્વિતીયયા ।
તૃતીયેન તુ મન્ત્રેણ સ્ફુલિઙ્ગિન્યાં તિલં તથા

વિશ્વરૂપ્યાં ચતુર્થેન તત્તદ્દ્રવ્યં દિને દિને ।
અધોમુખાઙ્ગુષ્ઠસહિતાનામિકા સહમધ્યમા

આમધ્યપર્વ ગૃહ્ણાતિ ક્રિયાં તેનૈવ કારયેત્ ।
હોમદ્રવ્યેણ હોમં તુ સર્પિષા શુક્તિકાહુતિમ્

પ્રાયશ્ચિત્તાહુતિં પૂર્ણાં પરિધ્યાદિ તથા (તતઃ?) પરમ્ ।
અનુક્તસ્થાનકં સર્વં કાલ્યાં તુ જુહુયાત્ પુનઃ

સમિદાદિતિલાન્તં ચ દ્રવ્યમષ્ટોત્તરં શતમ્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તાહુતિં કુર્યાદેકાં મૂલેન વિદ્યયા

પૂર્ણાહુતિં તતો હુત્વા સ્રુચા મૂલેન સાધકઃ ।
વૌષડન્તેન મન્ત્રેણ દ્વાદશાક્ષરસંજ્ઞયા

પરિધિપ્રભૃતીન્ સર્વાન્ વૌષડન્તં તથા હુનેત્ ।
સ્વાહાન્તં મૂલમન્ત્રેણ મુષ્ટ્યાજ્યેન ચ પૂરણમ્

આહુતીશ્ચ યથાશાસ્ત્રં જુહુયાત્ સાધકોત્તમઃ ।
પૂર્ણાહુત્યવસાને તુ મૂલેનાષ્ટોત્તરં જપેત્

પરિધીનુત્સવાન્તે ચ દાહયેદુત્સવે મુને ।
નિત્યાગ્નૌ ચ યથાકામં સર્વં નૈમિત્તિકં તથા

ઉત્સવાનુત્સવાગ્નૌ વા કુર્યાન્નૈમિત્તિકં બુધઃ ।
આચાર્યેભ્યો યથાકામં દક્ષિણામાદદેત્તતઃ

દક્ષિણાહીનમેતચ્ચેત્ સર્વં નિષ્ફલમેવ હિ ।
તસ્માદાચાર્યતૃપ્ત્યર્થં રાજરાષ્ટ્રવિવૃદ્ધયે

આચાર્યં પૂજયેચ્છિષ્યં ભૂષણાચ્છાદનૈરપિ ।
ધાન્યૈશ્ચૈવ ધનૈશ્ચૈવ યજમાનેન સત્કૃતઃ

દક્ષિણાં ગુરવે દદ્યાત્ યજમાનો યથાબલમ્ ।
અન્યથાકૃતમેતચ્ચેત્ સર્વં રાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન વિધાનોક્તં સમાચરેત્ ।
કુણ્ડસ્થ પૂજયેદ્દેવમુપચારેણ યત્નતઃ

અનન્તરં પ્રવિશ્યાથ મુદ્રામઞ્જલિસંજ્ઞિતામ્ ।
ઉદ્વાસયેત્તતઃ કુણ્ડાત્ મૂલબેરે વિધાનવિત્

કર્ષણાદ્યુત્સવે કાલે નિત્યોત્સવવિધાવપિ ।
એવમુક્તપ્રકારેણ હોમં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ

હરેરતિપ્રિયાશેષલોકાન્ સમવિકારયેત્ (?) ।
નિત્યહોમે તુ પરિધીન્ બર્હીંષિ ચ ન દાહયેત્

એતદ્રહસ્યં કથિતં મુને હોમવિધિક્રમમ્ ।
હરેરતિપ્રિયકરં યઃ કુર્યાત્ કારયેદપિ