વિષ્ણુસ્મૃતિ · અધ્યાય 99

દૃષ્ટ્વા શ્રિયં દેવદેવસ્ય વિષ્ણોર્ ગૃહીતપાદાં તપસા જ્વલન્તીમ્
સુતપ્તજામ્બૂનદચારુવર્ણાં પપ્રચ્છ દેવીં વસુધા પ્રહૃષ્ટા ॥

ઉન્નિદ્રકોકનદચારુકરે વરેણ્યે ઉન્નિદ્રકોકનદનાભિગૃહીતપાદે
ઉન્નિદ્રકોકનદસદ્મસદાસ્થિતીતે ઉન્નિદ્રકોકનદમધ્યસમાનવર્ણે ॥

નીલાબ્જનેત્રે તપનીયવર્ણે શુક્લામ્બરે રત્નવિભૂષિતાઙ્ગિ
ચન્દ્રાનને સૂર્યસમાનભાસે મહાપ્રભાવે જગતઃ પ્રધાને ॥

ત્વમ્ એવ નિદ્રા જગતઃ પ્રધાના લક્ષ્મીર્ ધૃતિઃ શ્રીર્ વિરતિર્ જયા ચ
કાન્તિઃ પ્રભા કીર્તિર્ અથો વિભૂતિઃ સરસ્વતી વાગ્ અથ પાવની ચ ॥

સ્વધા તિતિક્ષા વસુધા પ્રતિષ્ઠા સ્થિતિઃ સુદીક્ષા ચ તથા સુનીતિઃ
ખ્યાતિર્ વિશાલા ચ તથાનસૂયા સ્વાહા ચ મેધા ચ તથૈવ બુદ્ધિઃ ॥

આક્રમ્ય સર્વં તુ યથા ત્રિલોકીં તિષ્ઠત્ય્ અયં દેવવરો ઽસિતાક્ષિ
તથા સ્થિતા ત્વં વરદે તથાપિ પૃચ્છામ્ય્ અહં તે વસતિં વિભૂતેઃ ॥

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્તા વસુધાં બભાષે લક્ષ્મીસ્ તદા દેવવરાગ્રતઃસ્થા
સદા સ્થિતાહં મધુસૂદનસ્ય દેવસ્ય પાર્શ્વે તપનીયવર્ણે ॥

અસ્યાજ્ઞયા યં મનસા સ્મરામિ શ્રિયા યુતં તં પ્રવદન્તિ સન્તઃ
સંસ્મારણે ચાપ્ય્ અથ યત્ર ચાહં સ્થિતા સદા તચ્ છૃણુ લોકધાત્રિ ॥

વસામ્ય્ અથાર્કે ચ નિશાકરે ચ તારાગણાઢ્યે ગગને વિમેઘે
મેઘે તથા લમ્બપયોધરે ચ શક્રાયુધાઢ્યે ચ તડિત્પ્રકાશે ॥

તથા સુવર્ણે વિમલે ચ રૂપ્યે રત્નેષુ વસ્ત્રેષ્વ્ અમલેષુ ભૂમે
પ્રાસાદમાલાસુ ચ પાણ્ડુરાસુ દેવાલયેષુ ધ્વજભૂષિતેષુ ॥

સદ્યઃ કૃતે ચાપ્ય્ અથ ગોમયે ચ મત્તે ગજેન્દ્રે તુરગે પ્રહૃષ્ટે
વૃષે તથા દર્પસમન્વિતે ચ વિપ્રે તથૈવાધ્યયનપ્રપન્ને ॥

સિંહાસને ચામલકે ચ બિલ્વે છત્રે ચ શઙ્ખે ચ તથૈવ પદ્મે
દીપ્તે હુતાશે વિમલે ચ ખ્ડ્ગ આદર્શબિમ્બે ચ તથા સ્થિતાહમ્ ॥

પૂર્ણોદકુમ્ભેષુ સચામરેષુ સતાલવૃન્તેષુ વિભૂષિતેષુ
ભૃઙ્ગારપાત્રેષુ મનોહરેષુ મૃદિ સ્થિતાહં ચ નવોદ્ધૃતાયામ્ ॥

ક્ષીરે તથા સર્પિષિ શાદ્બલે ચ ક્ષૌદ્રે તથા દધ્નિ પુરંધ્રિગાત્રે
દેહે કુમાર્યાશ્ ચ તથા સુરાણાં તપસ્વિનાં યજ્ઞહુતાં ચ દેહે ॥

શરે ચ સંગ્રામવિનિર્ગતે ચ સ્થિતા મૃતે સ્વર્ગસદઃપ્રયાતે
વેદધ્વનૌ ચાપ્ય્ અથ શઙ્ખશબ્દે સ્વાહાસ્વધાયામ્ અથ વાદ્યશબ્દે ॥

રાજ્યાભિષેકે ચ તથા વિવાહે યજ્ઞે વરે સ્નાતશિરસ્ય્ અથાપિ
પુષ્પેષુ શુક્લેષુ ચ પર્વતેષુ ફલેષુ રમ્યેષુ સરિદ્વરાસુ ॥

સરઃસુ પૂર્ણેષુ તથા જલેષુ સશાદ્વલાયાં ભુવિ પદ્મખણ્ડે
વને ચ વત્સે ચ શિશૌ પ્રહૃષ્ટે સાધૌ નરે ધર્મપરાયણે ચ ॥

આચારસેવિન્ય્ અથ શાસ્ત્રનિત્યે વિનીતવેષે ચ તથા સુવેષે
સુશુદ્ધદાન્તે મલવર્જિતે ચ મૃષ્ટાશને ચાતિથિપૂજકે ચ ॥

સ્વદારતુષ્ટે નિરતે ચ ધર્મે ધર્મોત્કટે ચાત્યશનાદ્ વિમુક્તે
સદા સપુષ્પે સસુગન્ધિગાત્રે સુગન્ધલિપ્તે ચ વિભૂષિતે ચ ॥

સત્યે સ્થિતે ભૂતહિતે નિવિષ્ટે ક્ષમાન્વિતે ક્રોધવિવર્જિતે ચ
સ્વકાર્યદક્ષે પરકાર્યદક્ષે કલ્યાણચિત્તે ચ સદા વિનીતે ॥

નારીષુ નિત્યં સુવિભૂષિતાસુ પતિવ્રતાસુ પ્રિયવાદિનીષુ
અમુક્તહસ્તાસુ સુતાન્વિતાસુ સુગુપ્તભાણ્ડાસુ બલિપ્રિયાસુ ॥

સંમૃષ્ટવેશ્માસુ જિતેન્દ્રિયાસુ કલિવ્યપેતાસ્વ્ અવિલોલુપાસુ
ધર્મવ્યપેક્ષાસુ દયાન્વિતાસુ સ્થિતા સદાહં મધુસૂદને ચ ॥

નિમેષમાત્રં ચ વિના કૃતાહં ન જાતુ તિષ્ઠે પુરુષોત્તમેન ॥