વિષ્ણુપુરાણ (સમીક્ષિત આવૃત્તિ) · અધ્યાય 4.2

એતે ક્ષત્રપ્રસૂતા વૈ પુનશ્ ચાઙ્ગિરસાઃ સ્મૃતાઃ ।
રથીતરાણાં પ્રવરાઃ ક્ષત્રોપેતા દ્વિજાતયઃ ॥

નિર્વેષ્ટુકામો ઽસ્મિ નરેન્દ્ર કન્યાં પ્રયચ્છ મે મા પ્રણયં વિભાઙ્ક્ષીઃ
ન હ્ય્ અર્થિનઃ કાર્યવશાભ્યુપેતાઃ કકુત્સ્થગોત્રે વિમુખાઃ પ્રયાન્તિ ॥

અન્યે ઽપિ સન્ત્ય્ એવ નૃપાઃ પૃથિવ્યાં ક્ષ્માપાલ યેષાંતનયાઃ પ્રસૂતાઃ
કિંત્વ્ અર્થિનામ્ અર્થિતદાનદીક્ષા કૃતવ્રતં શ્લાઘ્યમ્ ઇદં કુલં તે ॥

શતાર્ધસંખ્યાસ્ તવ સન્તિ કન્યાસ્ તાસાં મમૈકાં નૃપતે પ્રયચ્છ
યત્ પ્રાર્થનાભઙ્ગભયાદ્ બિભેમિ તસ્માદ્ અહં રાજવરાતિદુઃખાત્ ॥

નરેન્દ્ર કસ્માત્ સમુપૈષિ ચિન્તામ્ અશક્યમ્ ઉક્તં ન મયાત્ર કિંચિત્
યાવશ્યદેયા તનયા તયૈવ કૃતાર્થતા નો યદિ કિં ન લબ્ધમ્ ॥

અલં ભગિન્યો ઽહમ્ ઇમં વૃણોમિ વૃતો મયા નૈષ તવાનુરૂપઃ
મમૈવ ભર્તા વિધિનૈષ સૃષ્ટઃ સૃષ્ટાહમ્ અસ્યોપશમં પ્રયાહિ ॥

વૃતો મયાયં પ્રથમં મયાયં ગૃહં વિશન્ન્ એવ વિહન્યસે કિમ્
મયા મયેતિ ક્ષિતિપાત્મજાનાં તદર્થમ્ અત્યર્થકલિર્ બભૂવ ॥

યદા તુ સર્વાભિર્ અતીવ હાર્દાદ્ વૃતઃ સ કન્યાભિર્ અનિન્દ્યકીર્તિઃ
તદા સ કન્યાધિકૃતો નૃપાય યથાવદ્ આચષ્ટ વિનમ્રમૂર્તિઃ ॥

મનોરથાનાં ન સમાપ્તિર્ અસ્તિ વર્ષાયુતેનાપિ તથાબ્દલક્ષૈઃ
પૂર્ણેષુ પૂર્ણેષુ પુનર્ નવાનામ્ ઉત્પત્તયઃ સન્તિ મનોરથાનામ્ ॥

પદ્ભ્યાં ગતા યૌવનિનશ્ ચ જાતા દારૈશ્ ચ સંયોગમ્ ઇતાઃ પ્રસૂતાઃ
દૃષ્ટાઃ સુતાસ્ તત્તનયપ્રસૂતિં દ્રષ્ટું પુનર્ વાઞ્છતિ મે ઽન્તરાત્મા ॥

દ્રક્ષ્યામિ તેષામ્ અપિ ચેત્ પ્રસૂતિં મનોરથો મે ભવિતા તતો ઽન્યઃ
પૂર્ણે ઽપિ તત્રાપ્ય્ અપરસ્ય જન્મ નિવાર્યતે કેન મનોરથસ્ય ॥

આમૃત્યુતો નૈવ મનોરથાનામ્ અન્તો ઽસ્તિ વિજ્ઞાતમ્ ઇદં મયાદ્ય
મનોરથાસક્તિપરસ્ય ચિત્તં ન જાયતે વૈ પરમાર્થસઙ્ગિ ॥

સ મે સમાધિર્ જલવાસમિત્ર મત્સ્યસ્ય સઙ્ગાત્ સહસૈવ નષ્ટઃ
પરિગ્રહઃ સઙ્ગકૃતો મમાયં પરિગ્રહોત્થા ચ મહાવિધિત્સા ॥

દુઃખં યદૈવૈકશરીરજન્મ શતાર્ધસંખ્યં યદ્ ઇદં પ્રસૂતમ્
પરિગ્રહેણ ક્ષિતિપાત્મજાનાં સુતૈર્ અનેકૈર્ બહુલીકૃતં તત્ ॥

સુતાત્મજૈસ્ તત્તનયૈશ્ ચ ભૂયો ભૂયશ્ ચ તેષાં સ્વપરિગ્રહેણ
વિસ્તારમ્ એષ્યત્ય્ અતિદુઃખહેતુઃ પરિગ્રહો વૈ મમતાનિધાનમ્ ॥

ચીર્ણં તપો યત્ તુ જલાશ્રયેણ તસ્યર્દ્ધિર્ એષા તપસો ઽન્તરાયઃ
મત્સ્યસ્ય સઙ્ગાદ્ અભવચ્ ચ યો મે સુતાદિરાગો મુષિતો ઽસ્મિ તેન ॥

નિઃસઙ્ગતા મુક્તિપદં યતીનાં સઙ્ગાદ્ અશેષાઃ પ્રભવન્તિ દોષાઃ
આરૂઢયોગો ઽપિ નિપાત્યતે ઽધઃ સઙ્ગેન યોગી કિમ્ ઉતાલ્પસિદ્ધિઃ ॥

અહં ચરિષ્યામિ તથાત્મનો ઽર્થે પરિગ્રહગ્રાહગૃહીતબુદ્ધિઃ
યથા હિ ભૂયઃ પરિહીનદોષો જનસ્ય દુઃખૈર્ ભવિતા ન દુઃખી ॥

સર્વસ્ય ધાતારમ્ અચિન્ત્યરૂપમ્ અણોર્ અણીયાંસમ્ અતિપ્રમાણમ્
સિતાસિતં ચેશ્વરમ્ ઈશ્વરાણામ્ આરાધયિષ્યે તપસૈવ વિષ્ણુમ્ ॥

તસ્મિન્ન્ અશેષૌજસિ સર્વરૂપિણ્ય્ અવ્યક્તવિસ્પષ્ટતનાવ્ અનન્તે
મમાચલં ચિત્તમ્ અપેતદોષં સદાસ્તુ વિષ્ણાવ્ અભવાય ભૂયઃ ॥

સમસ્તભૂતાદ્ અમલાદ્ અનન્તાત્ સર્વેશ્વરાદ્ અન્યદ્ અનાદિમધ્યાત્
યસ્માન્ ન કિંચિત્ તમ્ અહં ગુરૂણાં પરં ગુરું સંશ્રયમ્ એમિ વિષ્ણુમ્ ॥