વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.96.100

3.96
વજ્ર ઉવાચ ॥
કસ્મિન્કાલે તુ કર્તવ્યા પ્રતિષ્ઠા ભૃગુનન્દન ॥
કસ્મિન્કસ્મિન્કૃતા કાલે તદા ભવતિ કીદૃશી

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
શૃણુ કાલં પ્રવક્ષ્યામિ પ્રતિષ્ઠાકરણે તવ ॥ ઽ
યસ્મિન્યસ્મિન્કૃતા કાલે યથા ભવતિ યાદવ

નિત્યં સન્નિહિતા લોકે વૈષ્ણવે ત યુગે કૃતા ॥
ધનધાન્યવતી સ્ફીતા વરદા ચ તથા ભવેત્

દૃષ્ટા ભવતિ વિખ્યાતા ત્રિદશેશગુરોર્યુગે ॥
ઐન્દ્રે તેજોવતી સ્ફીતા ભૂતનિગ્રહકારિણી

તથાવિધા તથાગ્નેયે ભૂતદાહમવાપ્નુયાત ॥
નિત્યાશ્ચર્યયુતા ત્વાષ્ટ્રે ગમ્યા લોકૈસ્તથૈવ ચ

આહિર્બુધ્ન્યે દૃઢા નિત્યં લોકાનુગ્રહકારિણી ॥।
પિત્ર્યે વિનાશમાપ્નોતિ કર્તુશ્ચ મરણાવહા

વૈશ્વે લોકહિતા કર્તુર્લોકગમ્યા કૃતા ભવેત ॥
સૌમ્યા સૌમ્યે તથા કાન્તા વરદા ચ તથા ભવેત્

ઐન્દ્રાગ્ને નાશમાપ્નોતિ કર્તુઃ કૃત્વા વિનાશનમ્ ॥
અશ્વિની શ્રીમતી ભૂત્વા શીઘ્રં નાશમવાપ્નુયાત

લોકાભિગમ્યા ભાગ્યે સ્યાત્કર્તુર્દોંષવતી ભવેત ॥
અશુભોઽપિ યુગે કાર્યા પ્રતિષ્ઠા મનુજોત્તમ

યસ્મિન્યસ્મિન્યુગે નાથો યોયો દેવઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
ધનધાન્યવતી સ્ફીતા કર્તુઃ શ્રેયોવહા તથા

સંવત્સરાખ્યે કર્તવ્યા નિત્યમાજ્ઞાયુતા ભવેત ॥
પરિપૂર્વે તુ ભૂતઘ્ની લોકખ્યાતા તથૈવ ચ॥ ૧ ૧॥
ઇડાપૂર્વે તથા સૌમ્યા વરદા લોકસુન્દરી ॥
અનુપૂર્વે તુ વરદા ધનધાન્યવતી ભવેત્। ૧૨॥
તત્પૂર્વે નાશમાપ્નોતિ કર્તુર્નાશાવહા ભવેત્॥
તત્રાપિ શંભોર્મૃત્યોશ્ચ યમસ્ય ચ હિતા ભવેત્

ઉત્તરે હ્યયને સૌમ્યા ધનવૃદ્ધિકરી ભવેત્॥
ધનધાન્યયુતા સ્ફીતા લોકાનન્દકરી ભવેત્

દક્ષિણે ત્વયને કર્તુઃ પાપવૃદ્ધિકરી ભવેત્ ॥
તત્રાપિ સુપ્તે દેવેશે સર્વાનર્થવિવર્દ્ધિની

શિશિરે લોકકાન્તા સ્યાદ્ દૃઢા ચ વસુધાધિપ ॥
સ્ફીતા વસન્તે સૌમ્યા ચ વરદા ચ તથા ભવેત્

ગ્રીષ્મે તેજસ્વિની કાન્તા ભૂતનિગ્રહકારિણી॥
પ્રાવૃટ્કાલે કૃતા નાશં કર્ત્રા સહ સમાપ્નુયાત

શરત્કાલે કૃતા નાશં શીઘ્રમેવ પ્રપદ્યતે॥
હેમન્તે વરદા સૌમ્યા ધર્મવૃદ્ધિકરી ભવેત ॥

માઘે કર્તુર્વિનાશાય ફાલ્ગુને સુભગા ભવેત ॥
લોકાનન્દકરી ચૈત્રે વૈશાખે ધનસંયુતા

આજ્ઞાયુતા તથા જ્યેષ્ઠે આષાઢે કર્તૃવૃદ્ધિદા ॥
શ્રાવણે ધનહીના સ્યાત્પ્રોષ્ઠપાદે વિનશ્યતિ

આશ્વિને નાશમાપ્નોતિ વહ્નિના કાર્તિકે તથા ॥
સૌમ્યે સૌભાગ્યમત્તુલ્યં પૌષે પુષ્ટિરનુત્તમા

દોષાવહાધિમાસે સ્યાત્કર્ત્તુરાત્મન એવ ચ ॥
કૃપ્ણપક્ષત્રિભાગે તુ પ્રથમે સ્યાચ્છુભાવહા

મધ્યા દ્વિતીયે ભવતિ તૃતીયે કર્તૃનાશિની॥
શુક્લે ત્રિભાગે પ્રથમે દેશનાશાય કીર્તિતા

દ્વિતીયે મધ્યફલદા તૃતીયે ચ શુભાવહા ॥
ધનધાન્યવતી સ્ફીતા વરદા ચ તથા ભવેત

યસ્ય પક્ષસ્ય વૃદ્ધિઃ સ્યાત્તસ્મિઞ્છુભવહા ભવેત્ ॥
તેજસ્વિની સૂર્યદેવે ચન્દ્રે ક્ષમાવહા ભવેત્

ભૌમેઽગ્નિના પ્રદહ્યેત બુધેન ધનદા ભવેત્ ॥
ગુરુણા ચ દૃઢા નિત્યં લોકાનન્દકરી સિતે

આચન્દ્રાર્કસ્થિરા સૌરે પ્રતિષ્ઠા સમુદાહૃતા ॥
તેજસ્વિની કૃત્તિકાસુ ભૂતનિગ્રહકારિણી॥

કિઞ્ચિદ્ભૂતા તતઃ કાલે પુનર્દહ્યતિ વહ્નિના ॥
વહ્નેઃ સૂર્યસ્ય ભૌમસ્ય કુમારસ્ય ચ માનદ

ગઙ્ગાયાં ચ કૃતા તત્ર ન દહ્યતિ ચ વહ્નિના ॥
પ્રાજાપત્યે દૃઢા નિત્યં લોકાનુગ્રહકારિણી

સૌમ્યે તુ વરદા પ્રોક્તા મૂષકૈસ્તુ વિનાશ્યતે ॥
આર્દ્રાયાં કર્ત્રૃમરણં ક્ષિપ્રમેવ પ્રયચ્છતિ

પુનર્વસૌ વિનાશશ્ચ સંસ્કારં ચાપ્નુયાત્પુનઃ ॥
પુષ્ટિં પુષ્યે સમાપ્નોતિ ધનેન યશસા તથા

સાર્પ્પે કર્તૃવિનાશઃ સ્યાન્નાગાનાં ચ હિતા ભવેત ॥
પિત્ર્યે મરણદા કર્તુસ્તથા નાશં ચ ગચ્છતિ

લોકગમ્યા ભવેદ્ભાગ્યે કર્તુર્નાશાવહા તથા॥
તત્રાપિ કામદેવસ્ય કર્તુઃ સૌખ્યાવહા ભવેત્

અર્યમ્ણે સદૃઢા સ્ફીતા લોકાનુગ્રહકારિણી ॥
આજ્ઞાયુતા કૃતા હસ્તે ચિરાન્નાશમવાપ્નુયાત

નિત્યાશ્ચર્યયુતા લોકે ચિત્રાયાં ચ હિતપ્રદા ॥
સ્વાતૌ તુ વરદા સૌમ્યા લોકાનુગ્રહકારિણી

ઐન્દ્રાગ્ને કર્તૃનાશાય મૈત્રે મૈત્રાભિવૃદ્ધયે॥
જ્યેષ્ઠાયાં તેજસા યુક્તા ધનધાન્યવતી ભવેત્

તથાવિધા તથા મૂલે કિન્તુ ભૂતસમાશ્રયા ॥
આપ્યે ક્લેશમવાપ્નોતિ વૈશ્વદેવે સુખપ્રદા

શ્રવણે ધનધાન્યાઢ્યા વાસવે વસુસંયુતા ॥
વારુણે શીઘ્રનાશાય તથાજે મનુજોત્તમ

આહિર્બુધ્ન્યે દૃઢા સ્ફીતા કર્ત્તુસ્સૌખ્યપ્રદા તથા ॥
ધનધાન્યયુતા પૌષ્ણે આશ્વિને રોગનાશિની

યામ્યે મરણદા કર્તુર્યમસ્ય તુ હિતપ્રદા ॥
નક્ષત્રે સવ્યતીપાતે તથૈવ ચ સવૈધૃતે

જ્ઞેયા મરણદા કર્તુરાત્મનાશકરી તથા ॥
સાર્કે સ્યાચ્છોકજનની સસૌરે મૃત્યુદાયિની

સભૌમે વહ્નિભયદા સતમસ્કે સ્થિરા ન તુ ॥
કેતુના ભૂષિતે ઋક્ષે વહ્નિદાહમવાપ્નુયાત્

કેતૂદયં ભવેદ્યેન તેન દુર્ભિક્ષમાપ્નુયાત્ ॥
ભૌમોદયો ભવેદ્યેન તેન દહ્યતિ વહ્નિના

સૌરોદયો ભવેદ્યેન તેન કલ્પં વિનશ્યતિ ॥
નક્ષત્રે સપરીવેશે પરચક્રભયં વદેત્

ઉલ્કાહતે વિનાશાય સભૂકમ્પે ભયપ્રદા ॥
ઉલ્કાપાતો ભવેદ્યત્ર તત્ર વ્યાધિકરી ભવેત્

ત્રિવિધોત્પાતયુક્તે ભે ન શુભા તુ પ્રકીર્તિતા ॥
દિવ્યે કર્તૃવિનાશાય ભૌમે ચાત્મવિનાશિની

અન્તરિક્ષે ચ વિજ્ઞેયા લોકનાશકરી તથા ॥
સવૈધૃતવ્યતીપાતમૃક્ષમેકં વિવર્જયેત

શેષૈર્દોષૈસ્તથા યુક્તં યાવદાગમનાદ્રવેઃ ॥
જન્મનક્ષત્રવિહિતા કર્તુઃ શ્રેયસ્કરી ભવેત્

સમ્પત્કરી દ્વિતીયે સ્યાત્તૃતીયેઽરિભયપ્રદા ॥
ક્ષેમ્યા ચતુર્થે ભવતિ પઞ્ચમે વ્યાધિવર્ધિની

કાર્યવૃદ્ધિકરી ષષ્ઠે સપ્તમે નિધનપ્રદા॥
અષ્ટમે વરદા સૌમ્યા નવમે શ્રીવિવર્ધિની

કર્મણાં સાધકી પ્રોક્તા જન્મભાદ્દશમે તુ ભે ॥
એકાદશે ભૂતિકરી દ્વાદશેઽરિભયપ્રદા

જ્ઞેયા ત્રયોદશે ક્ષેમ્યા રોગદા તુ ચતુર્દશે ॥
વૃદ્ધિદા પઞ્ચદશકે ષોડશે નિધનપ્રદા

સપ્તદશે ભૂતિકરી શ્રીદા ચાષ્ટદશે ભવેત્ ॥
એકોનવિંશતિતમે કર્ત્તુર્મરણદાયિની

તતો દ્વિતીયે ધનદા તૃતીયેઽરિભયપ્રદા ॥
ચતુર્થે ક્ષેમજનની પઞ્ચમે રોગવર્ધિની

ષષ્ઠે લક્ષ્મીકરી જ્ઞેયા ધનધાન્યવિવર્ધિની ॥
દ્વિતીયે ચ ચતુર્થે ચ પઞ્ચમે ચ તથાષ્ટમે

દ્વાદશે નવમે ચન્દ્રે કર્તુર્દોષકરી ભવેત ॥
જન્મસ્થશ્ચ તૃતીયશ્ચ ષષ્ઠશ્ચૈકાદશસ્તથા

દશમઃ સપ્તમશ્ચૈવ યદા વિદ્ધો ભવેદ્ગ્રહઃ ॥
પઞ્ચમૈર્નવમૈશ્ચૈવ દ્વાદશૈશ્ચ તથાષ્ટમૈઃ

ચતુર્થે વા દ્વિતીયે વા ક્રમાત્પાદફલો ભવેત્ ॥
વિપર્યયેણ વેધસ્થો પાપોઽપિ શુભકૃત્સ્મૃતઃ

ચન્દ્રાદ્દ્વાદશમઃ સૂર્યો દ્વિતીયે વા ભયપ્રદઃ ॥
દ્વાદશેઽથ દ્વિતીયે ચ ભૌમે દાહમવાપ્નુયાત્

દ્વાદશે ષડ્દ્વિતીયે વા સૌરે મરણદા ભવેત્ ॥
પાપમધ્યગતે ચન્દ્રે ધ્રુવં મરણદા ભવેત્

એકસ્મિંસ્તુ યદા કેન્દ્રે ચન્દ્રઃ સમ્યગ્વ્યવસ્થિતઃ ॥
કેન્દ્રત્રયમથાન્યં સ્યાદ્યુક્તં સૂર્યારસૂર્યજૈઃ

તદા કર્ત્તુર્વિનાશાય પ્રતિષ્ઠા સ્યાન્નરાધિપ ॥
ચન્દ્રે સાર્કે વિનાશાય ભૌમે દાહમવાપ્નુયાત્ ॥ ૬ ૨॥
સસૌરે મૃત્યુદા જ્ઞેયા સરાહૌ નિધનપ્રદા ॥
નક્ષત્રે સોપરાગે તુ કર્તુર્મરણદાયિની

પરિવેષ્ટે તથા ચન્દ્રે મરણં તુ પ્રયચ્છતિ ॥
સાર્પાન્ત્યપાદગે ચન્દ્રે તથા જ્યેષ્ઠાન્તપાદગે

પૌષ્ણાન્તપાદગે ચૈવ કર્તુર્નિધનકારિણી ॥
યસ્મિન્નૃક્ષે યદેવોક્તં ફલં ભૂપતિ સત્તમ

તદેવેહ ફલં પ્રોક્તં તન્મુહૂર્તેઽપિ યાદવ ॥
દિનમધ્યગતે સૂર્યે મુહૂર્તેઽભિજિતેઽષ્ટમે

સર્વકામસમૃદ્ધા સ્યાત્સર્વોપદ્રવવર્જિતા ॥
ગુરાવસ્તમયં પ્રાપ્તે નીચસ્થે કર્તૃઘાતિની

તસ્માદ્બલસ્થે જીવે તુ ધનધાન્યકરી ભવેત ॥
બ્રાહ્મે રાશ્યે દૃઢા જ્ઞેયા પ્રાજાપત્યે સુખાવહા

સ્વર્ગલોકપ્રદા સ્વર્ગ્યે ચક્રે ચક્રપ્રવર્તિની ॥
વાનસ્પત્યે તુ વરદા હ્યાન્ને ચાન્નવિવર્ધિની

વાસે ભવતિ વસ્ત્રાઢ્યા કાલે મૃત્યુપ્રદાયિની ॥
આગ્નેયે દાહમાપ્નોતિ ક્લેદમબ્દૈવતે તથા

સૌરે ભવતિ સુસ્ફીતા ચાન્દ્રે ચ વરદા તથા ॥
નશ્યતે શમ્ભુદૈવત્યે ગોદેવે વૃદ્ધિમાપ્નુયાત્

વૈષ્ણવે પુષ્ટિદા પ્રોક્તા તથા ભવતિ પૂજિતા ॥
કામારે વૃદ્ધિમાપ્નોતિ પિત્ર્યે નાશં તથૈવ ચ

વારુણે રોગદા પ્રોક્તા શુભા ચાનન્તદૈવતે ॥
ચલા પવનદૈવત્યે યામ્યે મૃત્યુપ્રદા ભવેત્

વાગ્દૈવતે સદા કાન્તા શ્રીરોધે શ્રીયુતા ભવેત્ ॥
ધનદે ધનસંયુક્તા સુદૃઢા શૈલદૈવતે

પૃથ્વી દેવી દૃઢા સૌમ્યા શુભા સ્યાદ્વેદદૈવતે ॥
પૌરુષે તુ તથા રૌચે બહુધર્મવિવર્ધિની

કર્તુઃ સુખાવહા ચૈવ તથા ચાજ્ઞાયુતા ભવેત્॥
દૃઢા ધનયુતા સ્ફીતા તથા પ્રતિપદિ સ્મૃતા

દ્વિતીયાયાં ધનોપેતા તૃતીયાયાં વરપ્રદા॥
ચતુર્થ્યાં નાશમાપ્નોતિ યમસ્ય સ્યાત્સુખાવહા

વિનાયકસ્ય દેવસ્ય તથા તત્ર હિતપ્રદા ॥
પઞ્ચમ્યાં શ્રીયુતા કાન્તા વરદા ચ તથા ભવેત્

ષષ્ઠ્યાં લક્ષ્મીયુતા નિત્યં સપ્તમ્યાં રોગનાશિની ॥
અષ્ટમ્યાં ધાન્યબહુલા નવમ્યાં તુ વિનશ્યતિ

ભદ્રા કાલ્યા કૃતા તત્ર કર્તુર્ભવતિ પુષ્ટિદા ॥
ધર્મવૃદ્ધિકરી જ્ઞેયા દશમ્યાં તુ તથા કૃતા

એકાદશ્યાં તથા યુક્તા દ્વાદશ્યાં સર્વકામદા ॥
ત્રયોદશ્યાં તથા જ્ઞેયા ચતુર્દશ્યાં વિનશ્યતિ

કૃષ્ણ પક્ષે પઞ્ચદશ્યાં કર્તુઃ ક્ષયકરી ભવેત્ ॥
પઞ્ચદશ્યાં તથા શુક્લે સર્વકામકરી ભવેત્

ઊનરાત્રે મહારાજ કર્તુર્મરણદા ભવેત ॥
બૃહત્સ્પૃશા ચ વિજ્ઞેયા તથા દોષવતી નૃપ

દિવ્યાન્તરિક્ષભૌમેન ચોત્પાતેન તુ યા યુતા ॥
કર્તવ્યા વિપ્રયોગાન્તા પ્રતિષ્ઠા તુ કૃતા ભવેત્

તિથિહાનૌ ક્ષયં પ્રોક્તં વૃદ્ધૌ વૃદ્ધિઃ પ્રકીર્તિતા ॥
શકુનૌ દોષજનની ચતુષ્પદિ તથાવહા

નાગે ભવતિ શૂન્યા ચ કિંસ્તુઘ્ને તુ શુભપ્રદા ॥
બવે દૃઢા તયા જ્ઞેયા બાલવે તુ શુભપ્રદા

કૌલવે વરદા પ્રોક્તા તૈતલે રોગનાશિની ॥
ગરાદૌ રોગજનની તથા વણિજિ પુષ્ટિદા

વિષ્ટૌ મરણદા કર્તુરાત્મદોષવતી તથા ॥
જન્મરાશ્યુદયે કેતુઃ ક્ષિપ્રં નાશવતી ભવેત

દ્વિતીયે ધનનાશાય તૃતીયે કર્તૃવૃદ્ધિદા ॥
ચતુર્થે ગૃહનાશાય પઞ્ચમે વ્યાધિદા ભવેત

ષષ્ઠે શત્રુવિનાશાય સપ્તમે ધનનાશની ॥
અષ્ટમે મૃત્યુદા જ્ઞેયા નવમે ધર્મનાશની

દશમે કર્મણાં વૃદ્ધ્યૈ લાભે લાભકરી ભવેત્ ॥
દ્વાદશે તુ વ્યયાય સ્યાત્પ્રતિષ્ઠા તુ તથા કૃતા

જન્મલગ્રોદયે શ્રેષ્ઠા ધનધાન્યવતી ભવેત્ ॥
જન્મ રાશિફલં સર્વં શેષસ્થાને તુ નિર્દિશેત્

મેષોદયે કૃતા ક્ષિપ્રં નાશમાપ્નોતિ પાર્થિવ ॥
વૃષોદયે સ્થિરા પ્રોક્તા ધનધાન્યવતી તથા

લોકકાન્તા ચ મિથુને બહુકલ્યાણકારિણી ॥
કુલીરે ક્ષિપ્રનાશઃ સ્યાત્સિંહે વસુદૃઢા ભવેત્

કન્યાયાં લોકકાન્તા સ્યાત્તુલે ભવતિ ચાસ્થિરા ॥
વૃશ્ચિકે તુ સ્થિરા પ્રોક્તા કલ્યાણાય ધનુર્ધરે

મકરે ક્ષિપ્રનાશા સ્યાત્કુમ્ભલગ્ને દૃઢા ભવેત ॥
મીને પુણ્યવહા કર્તુઃ કલ્પાશૂન્યા તથા ભવેત્

ઉગ્રા સ્યાત્સૂર્યહોરાયાં સૌમ્યા સોમસ્ય કીર્તિતા ॥
પાપગ્રહસ્ય દ્રેષ્કાણે કર્તુર્નાશાય કીર્તિતા

સોમગ્રહસ્ય સુશુભા કર્તુર્ભવતિ વૃદ્ધિદા ॥
ફલં યદેવ લગ્નેષુ નવાંશેષુ તદેવ તુ

દ્વાદશાંશેષુ વિજ્ઞેયસ્તદેવ મનુજોત્તમ ॥
કર્તુર્નાશાય વિજ્ઞેયા ત્રિંશાંશે ભૌમસૌરયોઃ

સિતજીવેન્દુપુત્રાણાં કર્તુઃ કલ્યાણદા ભવેત ॥
શુભમંશં મહારાજ લગ્ને પાપફલે શુભમ્

લગ્ને શુભતરે જ્ઞેયઃ પાપાંશઃ પાપદો નૃણામ ॥
લગ્નસ્થે શઙ્કરા કર્તુઃ કૃતા ભવતિ ભાસ્કરે

દ્વિતીયેઽર્થસ્ય હાનિઃ સ્યાત્તૃતીયે ધનસંયુતા ॥
આયુઃક્ષયં ચતુર્થસ્થે પઞ્ચમે સ્વત્વનાશનમ્

ષષ્ઠે શત્રુવિઘાતં તુ દારિદ્ર્યં સપ્તમે ભવેત્ ॥
મરણં ચાષ્ટમે ભાનૌ નવમે ધર્મપીડનમ્॥

દશમે સુતવૃદ્ધિશ્ચ લાભે લાભયુતા ભવેત્ ॥
દ્વાદશે વ્યયસંયુક્તા નિર્ધના તુ તથા ભવેત્॥૧ ૦૪॥
ચન્દ્રે લગ્નગતે જ્ઞેયા સુદૃઢા મનુજોત્તમ ॥
ધનાન્વિતા દ્વિતીયે તુ તૃતીયે લાભસંયુતા

ચતુર્થે બાન્ધવહિતા પઞ્ચમે સુતવૃદ્ધિદા ॥
ષષ્ઠે રિપુવિનાશાય સપ્તમે ચ ધનાવહા

અષ્ટમે મરણાયોક્તા નવમે ધર્મપીડનમ્ ॥
દશમે કર્મદા પ્રોક્તા લાભે લાભપ્રદા ભવેત્

વ્યયે વ્યયવતી રાજંસ્તથા ધનવિવર્જિતા ॥
અર્ધબિમ્બાધિકે ક્ષીણે ક્રમાદથ નિબોધ મે

ચન્દ્રે લગ્નગતે જ્ઞેયા ક્ષિપ્રનાશા મહાભુજ ॥
દ્વિતીયે ચ દરિદ્રા સ્યાત્તૃતીયે ધનસંયુતા

બહ્વનર્થા ચતુર્થે સ્યાત્પુત્રનાશાય પઞ્ચમે ॥
ષષ્ઠે રિપુવિનાશાય ભાર્યાનાશાય સપ્તમે

અષ્ટમે મરણાયોક્તા નવમે ધર્મઘાતિની ॥
ધનાન્વિતા સ્યાદ્દશમે લાભે લાભવતી ભવેત્

વ્યયે વ્યયવતી નિત્યે દરિદ્રા ચ તથા ભવેત્ ॥
લગ્ને મૃત્યુકરો ભૌમસ્તથા દારિદ્ર્યદો ધને

કીર્તિં ત્રિભુવને શુભ્રાં તૃતીયસ્થઃ કરોત્યસૌ ॥
ચતુર્થે બન્ધુનાશઃ સ્યાત્સુતનાશસ્તથા સુતે

અરિનાશસ્તથા ષષ્ઠે સપ્તમેઽગ્નૌ વિનશ્યતિ ॥
અષ્ટમે કર્તૃમરણં નવમે દેશવિચ્યુતિઃ

દશમે કર્મસિદ્ધિઃ સ્યાલ્લાભે લાભવતી ભવેત્ ॥
ધનજાયાત્મજૈર્નિત્યં વિયોગો વ્યયગે ભવેત્

બુધો લગ્ને ધનયુતો દ્વિતીયે ચ તથા ભવેત્ ॥
તૃતીયે વરદા પ્રોક્તા ચતુર્થે ધનસંયુતા

કીર્તિશ્ચ પઞ્ચમે જ્ઞેયા ષષ્ઠે રિપુવિનાશિની ॥
સુખદા સપ્તમે જ્ઞેયા હર્ષદા ચ તથાષ્ટમે

સૌખ્યદા નવમે રાજન્દશમે કર્મવૃદ્ધિદા ॥
સ્થિરા લાભગતે જ્ઞેયા વ્યયે ધનસમન્વિતા

જીવે ધનાઢ્યા લગ્નસ્થે દ્વિતીયે ચ તથા ભવેત્ ॥
દૃઢાસ્પદા તૃતીયે સ્યાચ્ચતુર્થે ધનસંયુતા

પઞ્ચમે સુતદા પ્રોક્તા ષષ્ઠે શત્રુવિનાશિની ॥
સપ્તમે રાજ્યદા કર્તુરષ્ટમે ચ સમૃદ્ધિદા

કીર્તિદા નવમે જ્ઞેયા દશમે ચ સમૃદ્ધિદા ॥
લાભસ્થે લાભદા જ્ઞેયા વ્યયે લાભસમન્વિતા

લગ્નસ્થે નિશ્ચલા શુક્રે સર્વકામપ્રદા ભવેત્ ॥
ધનગે ચ ધનં દદ્યાત્તૃતીયે ભ્રાતૃવૃદ્ધિદા

ચતુર્થે સુભગા જ્ઞેયા પઞ્ચમે સુતવૃદ્ધિદા ॥
ષષ્ઠે પૂજ્યા તથા લોકે સપ્તમે ધનવૃદ્ધિદા

અષ્ટમે સુખદા પ્રોક્તા નવમે ચ સુખાર્થદા ॥
દશમે લોકકાન્તા સ્યાદરિનાશસ્તથાયુગે

તથા વ્યયસ્થે વિજ્ઞેયા સવ્યયા સધના તયા ॥
મૃત્યુદા લગ્નગે સૌરૌ દરિદ્રા સ્યાદ્દ્વિતીયગે

તૃતીયે ધનલાભાય ચતુર્થે કર્તૃમૃત્યુદા ॥
સુતગે સુતનાશઃ સ્યાદરિનાશસ્તથારિગે

જાયાનાશસ્તુ જાયાસ્થે મૃત્યુર્મૃત્યુગૃહોપગે ॥
ધર્મગે ધર્મહાનિઃ સ્યાત્કર્મવૃદ્ધિસ્તુ કર્મગે

મહીલાભસ્તુ લાભસ્થે વ્યયગે ચ વ્યયો ભવેત્ ॥
શૂન્યં વિવર્જયેત્કેન્દ્રં શુભાકેન્દ્રે નિયોજયેત

એવં જ્ઞાત્વા શુભં કાલં પ્રયત્નેન તુ દૈવવિત્ ॥
છાયામ્બુભિઃ પ્રયત્નેન ગૃહ્ણીયાદવધાનતઃ

શુભેઽહ્નિ પૂર્વયન્ત્રસ્થં તત્કાલં પ્રતિમાં સ્વયમ્ ॥
સમાં તુ પીઠિકાં ગર્તે સ્થપતિર્વિનિવેશયેત્

તત્કાલમેવ કુર્વીત નામ ચાસ્યાઃ સમાહિતઃ ॥
સ્વસ્થાં તાં તુ સ્વનાં નાન્તે વૈષ્ણવી પ્રતિમા ભવેત

કેશવાન્તાઃ સ્ત્રિયઃ કાર્યા નાથાન્તો બ્રાહ્મણો ભવેત્ ॥
ઈશ્વરાન્તા હરસ્યોક્તા મિહિરાન્તા રવેઃ સ્મૃતા

અન્યેષાં દેવનામાન્તાઃ સુરાણાં પ્રતિમાઃ સ્મૃતાઃ ॥
સૂક્ષ્મા તુ પ્રતિમા કાર્યા દ્વિતીયા ચાધિવાસને ॥ ૧૩૩
ચિત્રકર્મકરા યા ચ મૃન્મયી યા તથા ભવેત્ ॥
તસ્યાઃ પવિત્રકે કાર્યં તથા ચૈવાધિવાસનમ્

સંવત્સરં તુ કર્તવ્યં ષણ્માસાનથ વા પુનઃ ॥
પક્ષં દ્વાદશરાત્રં વા સપ્તાહં ત્ર્યહમેવ વા

એકાહમેકરાત્રં વા યથાવદધિવાસનમ્ ॥
વિભવેનાતિમહતા ગીતૈર્નૃત્યૈઃ સુશોભનૈઃ

નિત્યમમ્બુપ્રદાનૈશ્ચ વહ્નિપૂજાભિરેવ ચ ॥
નિજપુણ્યાહઘોષેણ કર્તવ્યમધિવાસનમ્

તતઃ પ્રતિષ્ઠા કર્તવ્યા કાલે સંવત્સરોચિતે ॥
શુભે કાલે કૃતા સા તુ પરા વૃદ્ધિકરી ભવેત્

રાજ્ઞાં પ્રજાનાં કર્તુશ્ચ તથા કાલવિદો નૃપ ॥
ઋત્વિજાં ચ મહારાજ શુભકાલકૃતા હિતા

સુલક્ષણા લક્ષણસંયુતા ચ દેશે કૃતા શાસ્ત્રવિદા તુ સમ્યક્ ॥
કાલે શુભે લોકસુખાવહા સ્યાત્કર્તુઃ પ્રશસ્તા વરદાનસૌમ્યા

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે મા૦ સં૦ પ્રતિષ્ઠાપ્રતિમાલક્ષણકાલનિર્દેશો નામ ષણ્ણવતિતમોઽધ્યાયઃ

3.97
વજ્ર ઉવાચ ॥
ભગવન્કેન વિધિના પ્રતિષ્ઠા કૃતા ભવતિ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથ સુરપ્રતિષ્ઠાપને ષોડશર્ત્વિજો ભવન્તિ ॥
એતદ્યથા દૈવવિત્સ્થપતિઃ કલ્પકઃ વાચકઃ યજુર્વેદવિદર્ઘબાહુઃ યજુર્વેદવિદ્દેવહોતા યજુર્વેદવિદ્દેવદ્રવ્યરક્ષિતા ઋગ્વેદવિદ્યજુર્વેદવિત્સામવેદવિદથર્વવેદવિદિતિ ચત્વારઃ કલશાધારાઃ ચત્વારઃ સાત્ત્વતાઃ તેષામેકો મૂર્તિધરઃ દ્વિતીયો દેવકર્મવિત્ ॥
તૃતીયો મન્ત્રરક્ષિતા ચતુર્થો દ્રવ્યરક્ષિતેતિ ।
તત્ર કલશાધારાણાં શક્ત્યા સહાયાઃ કર્તવ્યાઃ ।
સર્વ એવ ઋત્વિજોઽવ્યંગા અકપિલા અકેકરા અનધિકાઙ્ગાઃ સ્વશાસ્ત્રપરિનિષ્ઠિતાઃ શ્લક્ષ્ણાઃ અપૌનર્ભવાશ્ચેતિ ॥
તતઃ પ્રશસ્તેઽહ્નિ તૈઃ સહાયૈઃ સુસ્નાતૈઃ સ્વનુલિપ્તાઙ્ગૈર્માલ્યવદ્ભિર્હવિષ્યાશિભિશ્ચ અહતાસ્વરસંવીતૈઃ પવિત્રપાણિભિઃ સહ દીક્ષાં યજમાનો ગૃહ્ણીયાત્ ॥
તસ્ય સ્નાતસ્યાહતવસનસંવીતસ્ય ગોમયેનોપલિપ્તે દેશે બ્રાહ્મણાઃ સ્વસ્તિવાચનપૂર્વકવચનેન કલ્પકઃ સિતસૂત્રેણ સિતવસ્ત્રેણ સિદ્ધાર્થકવચાન્ બદ્ધ્વા દક્ષિણપાણૌ પ્રતિસરં કઙ્કણં બધ્નીયાત્ ।
તતઃ પ્રભૃતિ યાવત્પ્રતિષ્ઠાકાલં પ્રતિષ્ઠાકાલાદુપરિ ચ સપ્તરાત્રં તાવન્માંસ મદ્યક્ષારાબ્રહ્મચર્યક્રોધેર્ષ્યામાનાનાર્યત્વવર્જનીયાનિ ભવન્તિ ॥
ભવતિ ચાત્ર ॥
દીક્ષાદિનાત્પ્રભૃત્યેવં પ્રતિષ્ઠા સપ્તમે દિને ॥
યાવત્તાવદ્ભવાન્નિત્યં યજમાનઃ સુયન્ત્રિતઃ

બ્રહ્મચારી હવિષ્યાશી જિતક્રોધો વિમત્સરઃ ॥
અધઃશાયી ચ રાજેન્દ્ર નિત્યસ્નાયી તથૈવ ચ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે પ્રતિષ્ઠાકલ્પે દીક્ષાધ્યાયો નામ સપ્તનવતિતમો ઽધ્યાયઃ

3.98
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથ પ્રાસાદલક્ષણમ્ ॥
પુરતો વા સુશુદ્ધે ભૂભાગે સ્થણ્ડિલત્રયં પરિકલ્પયેત્ ।
યથાવર્ણોક્તમૃદા સસિકતયા ।
તતઃ સ્થંડિલત્રયમપતિતગોમયેનોપલેપયેત્ ।
તત્ર મધ્યેઽધિવાસનસ્થણ્ડિલમ્ ।
તદ્દક્ષિણ ઇજ્યાસ્થણ્ડિલમ્ ।
તદુદગ્ધોમસ્થણ્ડિલમ્ ।
તત્રાધિવાસનાસ્થણ્ડિલે ચત્વારસ્તોરણાઃ પરિકલ્પ્યન્તે ।
સર્વે સ્થણ્ડિલા ચતુરસ્રાશ્ચતુર્હસ્તોચ્છ્રયાસ્તોરણત્રિભાગવિસ્તીર્ણાઃ ॥
સ્થણ્ડિલદ્વય આર્દ્રાભિઃ પતાકાભિઃ પ્રતિસરાભિશ્ચ પરિવારયેત્ ।
વનપ્રવેશોક્તેન વિધિના પ્રશસ્તવૃક્ષાણામન્યતમસ્ય વૃક્ષસ્ય તોરણાર્થકાષ્ઠાન્યાનીય સ્થણ્ડિલેભ્ય ઉપસ્થાપયેત્ ।
ન તોરણં કાષ્ઠદ્વયજં કુર્યાત્ ।
ન કુબ્જમ્ ।
તોરણાશ્ચ સર્વે સમપ્રમાણાઃ ।
આદાવેવાધિવાસનસ્થણ્ડિલસ્ય પશ્ચિમભાગે પ્રાઙ્મુખઃ કલ્પકઃ સ્વામી ન સ્યાત્।
કલ્પકાદ્દક્ષિણે ભાગે પ્રાઙ્મુખ એવ સાત્ત્વતઃ સ્યાત્।
તસ્યાપિ દક્ષિણે ભાગે પ્રાઙ્મુખ એવ ઋગ્વેદવિદ્ભવેત્ ॥
કલ્પકાદ્વામભાગે પ્રાઙ્મુખ એવ યજમાનઃ।
તસ્ય વામતઃ પ્રાઙ્મુખ એવ અર્ઘબાહુઃ સ્થણ્ડિલાશ્રિતો દક્ષિણાભિમુખો યજુર્વેદવિત્ ।
સ્થણ્ડિલે પૂર્વતઃ પશ્ચિમાભિમુખઃ સામવેદવિત્ ।
તસ્ય દક્ષિણતો વંશવાદકઃ ।
તસ્યાપિ દક્ષિણતો વાચકઃ ।
તસ્યોદગ્ગાયનઃ।
પૃષ્ઠે વાદનકતન્તકાઃ ।
સ્થણ્ડિલા દ્દક્ષિણતઃ ઉત્તરાભિમુખોથર્વવેદવિત્ ।
હોમસ્થણ્ડિલે પ્રાઙ્મુખ અગારાત્પશ્ચિમતો હોતા ।
ચતુરસ્રઃ ।
સમન્તાદ્ધસ્તમાનશ્ચાગારઃ સમેખલઃ તસ્યોદઙ્મન્ત્રરક્ષિતા દ્રવ્યરક્ષિતા ચ । ઇજ્યાસ્થણ્ડિલે ઇજ્યાકૃત્સાત્ત્વતઃ ।
તદ્દક્ષિણતઃ ઉત્તરાભિમુખો મન્ત્રરક્ષિતા દ્રવ્યરક્ષિતા ચ ।
સંવત્સરો ન્યત્રૈકવિત્તકાલગ્રહણાવહિતઃ સ્યાત્ ।
સ્થપતેરનિયમઃ ।
તતઃ સૌવર્ણં રાજતં તામ્રં મૃન્મયમકાલમૂલં વા કલશં સુદૃઢં તીર્થોદકપૂર્ણં સર્વૌષધિભિઃ સર્વગન્ધૈઃ સર્વબીજૈઃ સર્વરત્નૈર્હિરણ્યેન ચન્દનેન ફલૈશ્ચ સંયુતં કૃત્વા અનુલેપનાર્ઘનિર્મિતપવિત્રમુખે સતિ સૂત્રમાલ્યગ્રીવં કલ્પકઃ પુરતઃ પ્રતિષ્ઠાપયેત્ । કલશઃ પૂર્વેણ ।
સ્થણ્ડિલમધ્યે અષ્ટપત્રં કમલમાલિખેત્ ॥
તતઃ કર્મ્મારમ્ભં કુર્યાત્ ।
પ્રણવવ્યાહૃતિપૂર્વિકાં ગાયત્રીં સશિરસ્કાં જપેત્ ।
ૐકારં નમસ્કારં કર્મ્મારમ્ભં પવિત્રં ચેતિ ।
તતસ્તોત્રં કઞ્ચિદ્વાચયેત ।
તતો રક્ષોઘ્નૈર્મ્મન્ત્રૈર્દિક્ષુ વિદિક્ષુ ચ સિદ્ધાર્થકાન્ન્યસેત્ ।
તતો દ્વાદશાઙ્ગુલે ખાતે વનસ્પતે વીડ્વઙ્ગ ઇતિ પ્રાચ્યાદિક્રમેણ તોરણન્યાસં કુર્યાત્ ॥
તોરણાશ્ચત્વારો યુગા ભવન્તિ ।
પૂર્વતઃ કૃતયુગઃ, દક્ષિણતસ્ત્રેતા, પશ્ચિમે દ્વાપરઃ, ઉત્તરે કલિરિતિ ।
એવં તોરણન્યાસં કૃત્વા યુવા સુવાસ ઇતિ દર્ભૈરશુષ્કપત્રૈઃ સ્રગ્દામભિશ્ચ તોરણચતુષ્કં ચાપિ વેષ્ટયેત્ ।
તતસ્તોરણાનામુપરિ ધ્વજાઃ કર્તવ્યાઃ ।
પૂર્વેણ પીતપતાકો ગરુડઃ, દક્ષિણેન નીલપતાકસ્તાલઃ, પશ્ચિમેન શ્વેતપતાકો મકરઃ, ઉદગ્રક્તપતાકઃ ઋષ્યઃ ।
ગરુડસ્ય પાર્શ્વયોર્ગદાચક્રે, તાલસ્ય હલમુસલૌ મકરસ્ય ધનુર્બાણૌ, ઋષ્યસ્ય ખડ્ગચર્મ ।
તોરણાન્તરાલે આગ્નેયે દિગ્ભાગે ચ્છત્રમ્ ।
નૈરૃત્યાં વૈજયન્તીં પતાકામ્ ।
વાયવ્યાં ધ્વજમ્ ।
ઐશાન્યાં દણ્ડમ્ ।
સ્થણ્ડિલોપરિ વિતાનકમ્ ।
તોરણં પ્રતિઘણ્ટામાદર્શં ચ ।
ઇજ્યાસ્થણ્ડિલે વિતાનકમ્ ।
તત્ર ચ ઘટિલિખિતાઃ પ્રતીહારાઃ સુભદ્રભદ્રૌ પૂર્વેણ ।
આષાઢયજ્ઞતાંતૌ દક્ષિણેન
જયવિજયૌ પશ્ચિમેન ।
મોદપ્રમોદૌ ઉત્તરેણ ।
એતત્કૃત્વા ધ્રુવાદ્યાવિત્યુદાહરેત્ ।
માથુરં ચ મન્ત્રં વ્યાચક્ષેતિ ।
તતઃ કલશોદકેન પવિત્રમન્ત્રેણ યજમાનઋત્વિજાં ભોગાંશ્ચાભ્યુક્ષ્ય ગાયત્રી જપેત ।
યા ઔષધયશ્ચેતિ તત્રૈશાનીદિક્ પ્રભૃતિષુ સપુંખાન્સફલાન્દૃંઢાઞ્છરાંશ્ચત્વારો નિખનેત્। તેષાં નામાનિ ।
કન્દર્પઃ, સોમનઃ, દુર્ધરઃ, શિખરઃ ॥
તેષાં ચત્વારો લોકપાલાઃ ઇન્દ્રયમ વરુણધનદાઃ ।
તેષાં ચ નિવેશને કાણ્ડાત્કાણ્ડાદિત્યુદીરયેત્ ॥
તતઃ પઞ્ચરઙ્ગં સૂત્રં કાણ્ડાત્કાણ્ડેતિ બધ્નીયાત ।
તેનૈવ દિશઃ પરિવારયેત્ ।
પઞ્ચ રઙ્ગત્વાત્પઞ્ચસૂત્રં પઞ્ચમહાભૂતમયં સંસારસૂત્રમ્ ।
નીલં પૃથ્વી, શ્વેતમાપઃ રક્તમગ્નિઃ પીતં વાયુઃ, કૃષ્ણમન્તરિક્ષમ્ ।
તદ્બન્ધેન દૂષ્યાદૂષ્યેતિ મન્ત્રો ભવતિ ।
ઇન્દ્રાણ્યા કીર્તિતં સૂત્રમિતિ ચ તતઃ કણ્ડે મૂલેષુ સ્થડિલાભ્યન્તરેણ ચતુર્ષુ દિક્ષુ ચત્વારઃ પૂર્ણકુમ્ભાન્ પ્રતિષ્ઠાપયેત્ ।
તે ચત્વારઃ સામરા જ્ઞેયાઃ તત્રાપ્યૈશાન્યાં દિશિ પ્રથમં કુમ્ભં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ ।
તતઃ ક્રમેણાન્યાન ॥
તેષાં નામાનિ સહસ્રવીર્યઃ, વિમલઃ, શતધારઃ, પ્રમન્દનઃ ॥
તાંશ્ચ સહિરણ્યાન્સચન્દનાન્સકુસુમાન્સવનસ્પતિકલાપાન્કુર્યાત ।
તત્ર શન્ન આપ ઇતિ પ્રથમમભિમન્ત્રયેત્ ।
શન્નો દેવીરિતિ દ્વિતીયમ્ ॥
આપોહિષ્ઠેતિ તૃતીયમ ।
ઇદમાપઃ પ્રવહત ઇતિ ચતુર્થમ્ ॥
તતઃ પૂર્વેણ લાજાપૂર્ણં પાત્રં સ્થાપયેત ।
દક્ષિણેન તિલપાત્રમ્ ।
પશ્ચિમેન સિદ્ધાર્થપાત્રમ ।
ઉદગક્ષતપાત્રમ ।
પાત્રવિશેષેણ આવ્રન્બ્રાહ્મણ ઇત્યુદીરયેત ।
તતશ્ચતસૃષુ વિદિક્ષુ કુમ્ભાનામભ્યન્તરે ચત્વારો દીપા દેયા ।
તે ચ વેદા ઐશાનીપ્રભૃતિ ઋગ્યજુસ્સામાથર્વાણઃ।
તેષાં ચ નિવેશને તેજોસિ શુક્રમિત્યુદીરયેત્।
તતઃ પુનરપિ રક્ષોઘ્નર્મન્ત્રૈઃ સિદ્ધાર્થવિકિરણં કુર્યાત ।
યે દેવાઃ પુરઃ સદોમિતિ જપેત્॥
વારાહં પ્રાદુર્ભાવં ચ વાચયેત।
શ્રીસૂક્તમુદીરયેત્।
તતસ્તેન પઞ્ચગવ્યેન ભુવનમભ્યુક્ષયેત્।
તોરણાનિ ચ( અર્ચાં શૌચાર્થં ચ સ્થાપયેત્। બૃહત્સ્નપને તદેવં સ્યાદન્યં નાવકલ્પયેત્।)
અથાર્ઘ્યઃ।
એવં તોરણવિન્યાસે કૃતે ભૂપતિસત્તમ॥
સર્વે વિઘ્નાઃ ક્ષયં યાન્તિ પરા વૃદ્ધિશ્ચ જાયતે

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુ૦ ધ૦ તૃ૦ ખ૦ મા૦ સં૦ પ્રતિષ્ઠાકલ્પે તોરણવર્ણનો નામાષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ

3.99
માર્કણ્ડેય ઉવાચ॥
અથ પઞ્ચગવ્યાનિ।
તત્ર કપિલાયા ગોક્ષીરમ્।
કૃષ્ણાયાશ્ચ દધિ ।
નીલાયાશ્ચ ઘૃતમ્ ।
શ્વેતાયા ગોમયમ્ ।
તામ્રવર્ણાયા ગોમૂત્રમ્।
ગાયત્ર્યા ગોમૂત્રં ગૃહ્ણીયાત।
ગન્ધદ્વારેતિ ગોમયમ્।
આપ્યાયસ્વેતિ ક્ષીરમ્ ।
દધિક્રાવ્ણેતિ દધિ।
ઘૃતવતી ભુવનાનામિતિ ઘૃતમ્।
દેવસ્ય ત્વેતિ કુશોદકમ્।
અઘમર્ષણેન સંયોજ્ય ગાયત્રીમુદીરયેત્ ।
તતસ્તેન પઞ્ચગવ્યેન ભવનમભ્યુક્ષયેત્॥
તોરણાનિ ચ અર્ચાશૌચાર્થમવસ્થાપયેત્ ॥
બૃહત્સ્નપને તદેવ સ્યાદન્યં વા કલ્પયેત્ ॥
અથાર્ઘ્યકલ્પના ।
ભવતિ તત્ર રાજતે પાત્રે શઙ્ખબિલ્વપદ્મોશીર દર્ભમૂલ દૂર્વાક્ષીરાક્ષતસિદ્ધાર્થકતણ્ડુલાનુપકલ્પયેત્ ।
તીર્થોદકેન પ્લાવયેત ।
રથ અક્ષેતિ મંત્રમુદીરયેત ।
દ્રવિણં પાપમન્યઃ દ્રુપદં પવિત્રં શઙ્ખમણિં શ્રીસૂક્તં કાણ્ડાત્કાણ્ડેતિ પવિત્રં ચ તતઃ શુભે દૃઢે સ્વર્ચિતે ભાણ્ડે પાદ્યં કુર્યાત્ ॥
હિરણ્યવર્ણેત્યારભ્ય ઋક્ત્રયેણ ચ પાર્થિવ ॥
આપોહિષ્ઠેતિ તિસૃભિઃ શન્નોદેવીતિ ચાપ્યથ

બ્રહ્મશુક્રેન સૂત્રેણ પવિત્રેણ તથૈવ ચ ॥
વાચકો વાચયેત્તત્ર તીર્થમાહાત્મ્યમુત્તમમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ મા૦ વ૦ સં૦ પ્રતિષ્ઠાકલ્પે પઞ્ચગવ્યવણર્નોનામા નવનવતિતમોઽધ્યાયઃ

3.100
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથાર્ચાશૌચં ભવતિ।
તત્ર મૃન્મયાઞ્ચિત્રકર્મકૃતાં ચ શૌચયેત્ ।
ઉભયોર્દર્ભપવિત્રકે શૌચં કુર્યાદધિવાસનં ચ યદ્દ્રવ્યં તદ્દ્રવ્યોક્તશૌચં ચાદાવેવ કુર્યાત્ ।
તતોમ્બુના ગાયત્ર્યા કુર્યાત ।
આક્રામ્યેતિ દ્વિતીયા મૃદા અયં ચાત્રાપરો મંત્રો ભવતિ ।
અશ્વક્રાન્તે રથક્રાન્તે વિષ્ણુક્રાન્તે વસુન્ધરે ॥
મૃત્તિકે હર મે પાપં યન્મયા દુષ્કૃતં કૃતમ્

ઉદ્ધૃતાસિ વરાહેણ કૃષ્ણેન શતબાહુના ॥
મૃત્તિકે ત્વં પ્રયચ્છેષ્ટં સર્વકામપ્રદા ભવ ॥
તૃતીયં ભૂતિસ્ત્વમિતિ ભસ્મના ।
ઇહ ગાવ ઇતિ ચતુર્થં ગોમયેન ।
વિષ્ણોઃ પૃષ્ઠમસીતિ પઞ્ચમં ગૌરસર્ષપૈઃ ॥
બૃહત્સામ્ના ષષ્ઠં ત્રેતાગ્નિભસ્મના ॥
શાક્વરેણેતિ સપ્તમં પઞ્ચગવ્યેન ॥
મનસઃ કામમાકૂતિરિત્યષ્ટમં કુષ્ઠેન ।
હિરણ્યવર્ણેતિ નવમં સુવર્ણોદકેન ॥
તરત્સમંદીતિ દર્ભપિઞ્જૂલૈર્દશમમ્ ॥
પાવમાનીભિસ્તીર્થમૃત્તિકાભિરેકાદશમ્ ।
નદીમૃદા દ્વાદશમ્ ॥
ગિરયસ્તે પર્વતાગ્રમૃદા ત્રયોદશમ્ ।
ઋષભેણ જાતશૃઙ્ગેણોદ્ધૃતમૃદા ચતુર્દશમ્ ॥
અશ્વક્રાન્તેતિ લાઙ્ગલોદ્ધૃતમૃદા પઞ્ચદશમ્ ॥
કૂષ્માણ્ડીતિ વલ્મીકાગ્રમૃદા ષોડશમ્ ॥
પૃથ્વીદેવીતિ મન્ત્રેણ તીર્થમૃદા સપ્તદશમ્। ॥
સરોમૃદા બ્રહ્મજજ્ઞાનેત્યષ્ટાદશમ્ ॥
દધિક્રાવ્ણેતિ દધ્ના એકોનવિંશમ્ ।
ઘૃતવતી ઘૃતેન વિંશતિતમમ્ ॥
અઘમર્ષણેન રત્નૈરેકવિંશમ્ ॥
એવમેકવિંશત્યાત્મકેન સોમેન તાં શોચયિત્વા પરમપાવના મન્ત્રા જપ્તવ્યાઃ ॥
અઘમર્ષણં દૈવકૃતં શુદ્ધવત્યસ્તરત્સમાઃ ॥
કૂષ્માણ્ડાઃ પાવમાન્યશ્ચ દુર્ગા દેવી સરસ્વતી

ચાન્દ્રાયણં ચ ઋષભં વામદેવં રથન્તરમ્ ॥
પૌરુષં ચ તથા સૂક્તં શ્રીસૂક્તમથવાપ્સરમ્

અભિજ્ઞાં ચ પવિત્રં ચ ચરિતં વૈષ્ણવં તથા ॥
વાદિત્રશબ્દૈર્જયશબ્દમિશ્રૈર્વૃતૈસ્તથા ભૂપવરાઙ્ગનાનામ્ ।
શૌચે નિવૃત્તે ત્વધિવાસનં વૈ કાર્યં સુરાર્ચાસુ યથાભિધાસ્યે

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુ૦ ધ૦ તૃ૦ ખ૦ મા૦ વ૦ સ૦ અર્ચાશૌચકથનં નામ શતતમોઽધ્યાયઃ