વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.211.215

3.211
વજ્ર ઉવાચ ॥
શ્રીવિહીનસ્ય લોકેસ્મિન્કિં ધનેન મહાદ્યુતે ॥
તસ્માદ્વ્રતં સમાચક્ષ્વ યેન સ્યાચ્છ્રીયુતો નરઃ.

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
વૈશાખ્યાં સમતીતાયાં પ્રતિપત્પ્રભૃતિ ક્રમાત્ ॥
પૂર્વવત્પૂજયેદ્દેવં શ્રીસહાયં દિનેદિને

પુષ્પૈર્મૂલૈઃ ફલૈશ્ચૈવ જુહુયાદક્ષતાંસ્તથા ॥
બિલ્વાંશ્ચ વહ્નૌ સતતં ગોરસૈર્ભોજયેદ્દ્વિજાન્

ત્રિરાત્રોપોષિતો જ્યેષ્ઠે કનકં પ્રતિપાદયેત્ ॥
વસ્ત્રયુગ્મં ચ રાજેન્દ્ર તેન સાફલ્યમશ્નુતે

કૃત્વા વ્રતં માસમિદં યથોક્તં ચાસાદ્ય નાકં સુચિરં મનુષ્યઃ ॥
માનુષ્યમાસાદ્ય વિવૃદ્ધતેજા શ્રિયા યુતઃ સ્યાજ્જગતિ પ્રધાનઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે શ્રીલબ્ધિવ્રતવર્ણનો નામૈકાદશોત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.212
વજ્ર ઉવાચ ॥
ભગવન્કર્મણા કેન ભોગાનાપ્નોતિ માનવઃ ॥
કિન્નુ ભોગવિહીનસ્ય કાર્યમસ્તિ ધનૈર્દ્વિજ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
જ્યેષ્ઠાયાં સમતીતાયાં પ્રતિપત્પ્રભૃતિ ક્રમાત્॥
પૂર્વવત્પૂજયેદ્દેવં વિશ્વરૂપધરં હરિમ્

કૃત્વા વ્રતાન્તે ચ તથા ત્રિરાત્રં દત્ત્વા સુયુક્તં શયનં દ્વિજાય॥
સ્વર્લોકમાસાદ્ય ચિરં તથોષ્ય માનુષ્યમાસાદ્ય ચ ભોગવાન્સ્યાત્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ભોગાવાપ્તિવ્રતવણર્નો નામ દ્વાદશોત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.213
વજ્ર ઉવાચ ॥
ભગવન્કર્મણા કેન સર્વત્ર જયમાપ્નુયાત્ ॥
વ્યવહારે રણે દ્યૂતે વિવાદે ચ દ્વિજોત્તમ

જયાવાપ્તેઃ પરં નાસ્તિ સૌખ્યં લોકેષુ સત્તમ ॥
જયાવાપ્તિઃ પરં સૌખ્યં તદાપ્તિવ્રતમુચ્યતામ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
આશ્વયુજ્યામતીતાયાં પ્રતિપત્પ્રભૃતિ ક્રમાત્ ॥
પૂર્વવત્પૂજયેદ્વિષ્ણું દેવદેવં ત્રિવિક્રમમ્

ત્રિરાત્રાન્તે તુ કાર્તિક્યાં દદ્યાદુક્ષાણમુત્તમમ્ ॥
સર્વસસ્યધરં કૃત્વા શક્ત્યા રત્નૈરલઙ્કૃતમ્

કૃત્વા વ્રતં માસમિદં યથોક્તં પ્રાપ્નોતિ નાકં સુચિરં નૃવીરઃ॥
તત્રોષ્ય કાલં સુચિરં મનુષ્યઃ પ્રાપ્નોતિ સર્વત્ર જયં નૃલોકે

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે જયાવાપ્તિવ્રતવર્ણનો નામ ત્રયોદશોત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.214
વજ્ર ઉવાચ ॥
વ્રતાન્યન્યાનિ મે બ્રૂહિ કામ્યાનિ દ્વિજપુઙ્ગવ ॥
નારીણાં પુરુષાણાં વા સર્વજ્ઞસ્ત્વં મતો મમ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
કૃત્તિકાસ્વર્ચયેદ્દેવં કાર્તિકીપ્રભૃતિક્રમાત્ ॥
યાવત્સ્યાત્કાર્તિકં ભૂયો નરસિંહમુપોષિતઃ

અનુલેપનપુષ્પાદ્યૈઃ સર્વદોક્તૈસ્સદૈવ તુ ॥
વ્રતાવસાને દત્ત્વા ચ ચન્દનં તગરં દ્વિજે

ચર્મ ચૈવાયુધં મુખ્યં વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ ॥
સર્વત્ર જયમાપ્નોતિ યત્રયત્રાભિજાયતે

માર્ગશીર્ષાદથારભ્ય મૃગશીર્ષે તથાર્ચયેત્ ॥
યાવદાગ્રાયણી ભૂયો રામં દશરથાત્મજમ્

અનુલેપનપુષ્પાદ્યૈઃ સર્વરત્નૈઃ સદૈવ તુ ॥
વ્રતાવસાને દદ્યાદ્ગાં તથા શ્વેતાં દ્વિજાતયે

શ્વેતં વસ્ત્રયુગં ચૈવ રજતં ચ તથા નૃપ ॥
ઉપોષિતઃ સદા કૃત્વા વ્રતં સ્યાચ્છત્રુવર્જિતઃ

પૌષમાસાદથારભ્ય પુષ્પૈર્નિત્યમુપોષિતઃ ॥
યાવત્પૌષી ભવેદ્ભૂયો બલભદ્રમથાર્ચયેત્

અનુલેપનપુષ્પાન્નૈઃ સર્વરત્નૈસ્તથૈવ ચ ॥
વ્રતાવસાને સઘૃતં કાંસ્યં કનકમેવ ચ

દત્ત્વા વિપ્રાય ભવતિ નિત્યં પુષ્ટિયુતો નરઃ ॥
માઘમાસાદથારભ્ય મઘાસુ સતતં નરઃ

વારાહમર્ચયેદ્દેવં તથા નિત્યમુપોષિતઃ ॥
ઘૃતાભ્યઙ્ગેન વિધિવચ્ચન્દનેન સુગન્ધિના

તથા ચ પરમાન્નેન ઘૃતહોમેન ચાપ્યથ ॥
દદ્યાદ્વ્રતાવસાને ચ ક્ષિતિં ગાં વા નરાધિપ

પિતૃપ્રસાદમાપ્નોતિ કૃત્વૈતદ્વ્રતમુત્તમમ્ ॥
ફાલ્ગુનાત્તુ તથારભ્ય ફાલ્ગુનીષુ સમર્ચયેત્

નરનારાયણૌ દેવૌ યાવત્સ્યાત્ફાલ્ગુની પુનઃ ॥
વ્રતાવસાને શયનં સ્વાસ્તીર્ણે પ્રતિ પાદયેત

વ્રતાવસાને નારી સ્યાત્સુભર્ત્રા સમલંકૃતા ॥
ભાર્યાં નરસ્તથાપ્નોતિ રૂપદ્રવિણસંયુતામ્

અનુકૂલાં શ્રિયં નિત્યં તથા પક્ષવતીં નૃપ ॥
અવિયોગમવૈધવ્યં કરોત્યેતન્મહાવ્રતમ્

ચૈત્રમાસાદથારભ્ય નિત્યં ચિત્રાસ્વથાર્ચયેત્ ॥
વ્રતાવસાને દદ્યાચ્ચ ચિત્રં વસ્ત્રં દ્વિજન્મને

વ્રતેનાનેન પુરુષઃ પુત્રાનાપ્નોત્યથેપ્સિતાન્॥
નારી વા પુરુષવ્યાઘ્ર નાત્ર કાર્યા વિચારણા

વૈશાખીતસ્તથારભ્ય વિશાખાસુ તથાર્ચયેત્ ॥
યાવદ્ભૂયસ્તુ વૈશાખી સોપવાસઃ પૃથું વિભુમ્

દત્ત્વા વ્રતાન્તે કનકં જ્ઞાતિશ્રૈષ્ઠ્યમવાપ્નુયાત્॥
જ્યેષ્ઠમાસાદથારભ્ય જ્યેષ્ઠાસુ સતતં નરઃ

અર્ચયેદ્ભાર્ગવં રામં યાવજ્જ્યેષ્ઠં પુનર્ભવેત્ ॥
વ્રતાવસાને દદ્યાચ્ચ ચ્છત્રોપાનહમેવ ચ

વ્રતેનાનેન ભવતિ સર્વશ્રેષ્ઠો નરોત્તમ ॥
આષાઢીતસ્તથારભ્ય દિનદ્વયમુપોષિતઃ

આષાઢ્યાં ત્વર્ચયેદ્દેવં પ્રદ્યુમ્નમપરાજિતમ્ ॥
ભૂયઃ સ્યાદ્યાવદાષાઢી દદ્યાચ્ચ શયનં તતઃ

સ્વાસ્તીર્ણં તેન ચાપ્નોતિ નિત્યં રૂપયુતાઃ સ્ત્રિયઃ ॥
શ્રાવણીતસ્તથારભ્ય શ્રવણે સતતં હરિમ્

અર્ચયેત્સોપવાસં તં યાવત્સ્યાચ્છ્રાવણી પુનઃ ॥
વ્રતાવસાને દદ્યાચ્ચ કાંસ્યં રૂપ્યં ઘૃતં તથા

વ્રતાન્યથૈતાનિ મયા નરેન્દ્ર પ્રોક્તાનિ તે પાપહરાણિ નિત્યમ્ ॥
નાકપ્રદાન્યુત્તમપૂર્યમાણાન્કામાન્પ્રદાતૄણિ યથેષ્ટમત્ર

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ખ૦માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે દ્વાદશમાસર્ક્ષવ્રતવર્ણનો નામ ચતુદર્શોત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.215
વજ્ર ઉવાચ ॥
આરાધનાર્થં દેવસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ॥
વ્રતાન્યન્યાનિ મે બ્રૂહિ ભૃગુવંશવિવર્ધન

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ગઙ્ગાદ્વારે સુખાસીનઃ પુલસ્ત્યઋષિસત્તમઃ ॥
વ્રતાનિ યાનિ દાલ્ભ્યાય જગાદ શૃણુ તાનિ મે

દાલ્ભ્ય ઉવાચ ॥ આરાધનાર્થં દેવસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ॥
વ્રતાનિ ત્વં સમાચક્ષ્વ સર્વધર્મભૃતાં વર

પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥
એકાદશ્યાં શુક્લપક્ષે ફાલ્ગુને માસિ યો નરઃ ॥
જપન્કૃષ્ણેતિ દેવસ્ય નામ ભક્ત્યા પુનઃપુનઃ

દેવાર્ચને ચાષ્ટશતં કૃત્વૈતત્તુ જપેચ્છુચિઃ ॥
સ્નાતઃ પ્રસ્થાનકાલે ચ ઉત્થાને સ્ખલિતે ક્ષુતે

પાષણ્ડાન્પતિતાંશ્ચૈવ તથૈવાન્તાવસાયિનઃ ॥
નાલપેત તથા કૃષ્ણમર્ચયેચ્છ્રદ્ધયાન્વિતઃ

ઇદં ચોદાહરેત્કૃષ્ણે મનઃ સન્ધાય તત્પરઃ ॥
કૃષ્ણકૃષ્ણ કૃપાલુસ્ત્વમગતીનાં ગતિર્ભવ

સંસારાર્ણવમગ્નાનાં પ્રસીદ મધુસૂદન ॥
એવં પ્રસાદ્યોપવસેત્કૃત્વા નિયતમાનસઃ

પૂર્વેહ્નિ ચાન્યેદ્યુશ્ચાપિ ગવ્યં સંપ્રાશ્ય વૈ સકૃત્ ॥
સ્નાતોર્ચયિત્વા કૃષ્ણેતિ પુનર્નામ પ્રકીર્તયેત્

વારિધારાવ્રતે ચૈવ વિક્ષિપેદ્દેવપાદયોઃ ॥
ચૈત્રવૈશાખયોશ્ચૈવ તદ્વજ્જ્યેષ્ઠે ચ પૂજયેત્

મર્ત્યલોકે ગતિં શ્રેષ્ઠાં દાલ્ભ્ય પ્રાપ્નોતિ વૈ નરઃ ॥
ઉત્ક્રાન્તિકાલે કૃષ્ણસ્ય સ્મરણં ચ તથાશ્નુતે

આષાઢે શ્રાવણે ચૈવ માસિ ભાદ્રપદે તથા ॥
તથૈવાશ્વયુજે માસિ અનેન વિધિના નરઃ

ઉપોષ્ય સંપૂજ્ય તથા કેશવેતિ ચ પૂજયેત્ ॥
ગોમૂત્રપ્રાશનાત્પૂતઃ સ્વર્ગલોકગતિં વ્રજેત્

આરાધિતસ્ય જગતામીશ્વરસ્યાવ્યયસ્ય ચ ॥
ઉત્ક્રાન્તિકાલે સ્મરણં કેશવસ્ય તથાપ્નુયાત્

ક્ષીરસ્ય પ્રાશનં યસ્તુ વિધિં ચેમં યથોદિતમ્ ॥
કાર્તિકાદિ યથાન્યાયં કુર્યાન્માસચતુષ્ટયમ્

તેનૈવ વિધિના બ્રહ્મન્વિપ્ણોર્નામ પ્રકીર્તયેત્ ॥
સ યાતિ વિષ્ણુસાલોક્યં વિષ્ણું સ્મરતિ ચાક્ષયમ્

પ્રતિમાસં દ્વિજાતિભ્યો દદ્યાદ્દાનં યથાવિધિ ॥
ચાતુર્માસ્યે ચ સંપૂર્ણે પુણ્યશ્રવણકીર્તનમ્

અથ વા વાસુદેવસ્ય તદ્ગીતં ચાપિ કારયેત્ ॥
એવમેતિ ગતિં શ્રેષ્ઠાં દેવમાનુષ્યકીર્તનાત્

કથિતં પારણં યત્તે કાર્યં માસચતુષ્ટયમ્ ॥
આધિપત્યં તથા ભોગાંસ્તેન પ્રાપ્નોતિ ચાક્ષયાન્

દ્વિતીયેન તથા ભોગાનૈન્દ્રાનાપ્નોતિ માનવઃ ॥
વિષ્ણુલોકં તૃતીયેન પારણેન તથાપ્નુયાત્

એવમેતત્સમાખ્યાતં ગતિપ્રાપકમુત્તમમ્ ॥
વિધાનં દ્વિજશાર્દૂલ કૃષ્ણતુષ્ટિપ્રદં નૃણામ્

સુગતિદ્વાદશીમેતાં શ્રદ્દધાનસ્તુ યો નરઃ ॥
ઉપોષ્યતિ તથા નારી પ્રાપ્નોતિ વિવિધાં ગતિમ્

એષા તિથિઃ પાપહરાતિધન્યા નાકપ્રદા નાકકરી તથોક્તા॥
આરાધનાર્થં ત્રિદશેશ્વરસ્ય દેવસ્ય વિષ્ણોર્દ્વિજસંઘપૂજ્ય

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે સુગતિદ્વાદશીવ્રતવર્ણનો નામ પઞ્ચદશોત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ