વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.117

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ ॥
વસિષ્ઠસ્તુ મહાતેજા નિમેઃ પૂર્વપુરોહિતઃ

બભૂવ પાર્થિવશ્રેષ્ઠ યજ્ઞૈસ્તસ્ય સમન્તતઃ ॥
શાન્તાત્મા પાર્થિવશ્રેષ્ઠ વિશશ્રામ તદા પુરા

તં ગત્વા પાર્થિવશ્રેષ્ઠો નિમિર્વચનમબ્રવીત્ ॥
ભગવન્યષ્ટુમિચ્છામિ તન્મા યાજય મા ચિરમ્

તમુવાચ મહાતેજા વશિષ્ઠઃ પાર્થિવોત્તમમ્ ॥
કઞ્ચિત્કાલં પ્રતીક્ષસ્વ તવ યજ્ઞૈઃ સમન્તતૈઃ

ભૃશં શ્રાન્તોઽસ્મિ વિશ્રમ્ય યાજયિષ્યામિ તે નૃપ ॥
એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ વસિષ્ઠં નૃપસત્તમઃ

પારલૌકિકકાર્યેષુ કઃ પ્રતીક્ષિતુમુત્સહે ॥
ન યસ્ય સૌહૃદં બ્રહ્મન્કૃતાન્તેન બલીયસા

ધર્મકાર્યે ત્વરા કાર્યા ચલં યસ્માદ્ધિ જીવિતમ ॥
ધર્મમાર્ગરતો જન્તુર્મૃતોઽપિ સુખમશ્નુતે

શ્વઃકાર્યમદ્ય કુર્વીત પૂર્વાહ્ને ચાપરાહ્ણિકમ્ ॥
ન હિ પ્રતીક્ષતે મૃત્યુઃ કૃતં વાસ્ય ન વા કૃતમ્

ક્ષેત્રાપત્યગૃહાસક્તમન્યત્ર ગતમાનસમ્ ॥
વૃકીવોરણમાસાદ્ય મૃત્યુરાદાય ગચ્છતિ

ન કાલસ્ય પ્રિયઃ કશ્ચિદ્દ્વેષ્યો વાસ્ય ન વિદ્યતે ॥
આયુષ્યે કર્મણિ ક્ષીણે પ્રસહ્ય હરતે જનમ્

પ્રાણો વાયુશ્ચલત્વઞ્ચ વાયોર્વિદિતમેવ ચ ॥
યત્ર યજ્જીવ્યતે બ્રહ્મન્ક્ષણમાત્રં તદદ્ભુતમ્

સોઽહં સમ્ભૃતસંભાગે ભવન્મૂલમુપાગતઃ ॥
ન ચેદ્યાજયસે મહ્યં યાસ્યામ્યન્યં તુ યાજકમ્

એવમુક્તસ્તદા તેન નિમિના બ્રાહ્મણોત્તમઃ ॥
શશાપ તં નિમિં ક્રોધાદ્વિદેહસ્ત્વં ભવિષ્યસિ

શ્રાન્તં માં ત્વં સમુત્સૃજ્ય યસ્માદન્યં દ્વિજોત્તમમ્ ॥
ધર્મજ્ઞઃ સન્નરેન્દ્રાદ્ય યાજકં કર્તુમર્હસિ

નિમિસ્તં પ્રત્યુવાચાથ ધર્મકાર્યરતસ્ય મે ॥
વિઘ્નં કરોષિ નાન્યેન યાજનં ચ તથેચ્છસિ

શાપં દદામિ તસ્માત્ત્વં વિદેહોઽદ્ય ભવિષ્યસિ ॥
એવમુક્તે તુ તૌ જાતૌ વિદેહૌ દ્વિજપાર્થિવૌ

દેહહીનૌ તયોર્જીવૌ બ્રહ્માણમુપજગ્મતુઃ ॥
આગતૌ તૌ સમીપેઽથ બ્રહ્મા વચનમબ્રવીત્

અદ્યપ્રભૃતિ તે સ્થાનં નિમે જીવં દદામ્યહમ્ ॥
નેત્રપક્ષ્મસુ સર્વેષાં મનુષ્યાણાં ભવિષ્યસિ

ત્વત્સમ્બન્ધાત્તથા તેષાં નિમેષઃ સમ્ભવિષ્યતિ ॥
ચાલયિષ્યન્તિ તુ યદા નેત્રપક્ષ્માણિ માનવાઃ

એવમુક્તે મનુષ્યાણાં નેત્રપક્ષ્મસુ સર્વશઃ ॥
જગામ નિમિજીવં તુ વરદાનાત્સ્વયમ્ભુવઃ

વશિષ્ઠજીવં ભગવાન્બ્રહ્મા વચનમબ્રવીત્ ॥
મિત્રાવરુણયોઃ પુત્રો વશિષ્ઠ ત્વં ભવિષ્યસિ

વશિષ્ઠ ઇતિ તે નામ તત્રાપિ ચ ભવિષ્યતિ ॥
જન્મદ્વયમતીતં ચ તત્રાપિ ત્વં સ્મરિષ્યસિ

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ મિત્રશ્ચ વરુણસ્તથા ॥
બદર્યાશ્રમમાસાદ્ય તપસ્તેપતુરવ્યયમ્

તપસ્યતોસ્તયોરેવં કદાચિન્માધવે ઋતૌ ॥
પુષ્પિતદ્રુમસંછિન્ને શુભે દક્ષિણમારુતે

ઉર્વશ્યથ વરારોહા કુર્વતી કુસુમોચ્ચયમ્ ॥
સસૂક્ષ્મરક્તવસના તયોર્દૃષ્ટિપથં ગતા

તાં દૃષ્ટ્વા સુમુખીં સુભ્રૂં નીલનીરજલોચનામ્ ॥
ઉભૌ ચુક્ષુભતુર્વીર્યાત્તદ્રૂપપરિમોહિતૌ

સ્કન્નં રેતસ્તયોર્દૃષ્ટ્વા શાપભીતા વરાપ્સરાઃ ॥
ચકાર કલશે સુભ્રૂસ્તોયપૂર્ણે મનોરમે

તસ્માદૃષિવરૌ જાતૌ તેજસાપ્રતિમો ભુવિ ॥
વશિષ્ઠશ્ચાપ્યગસ્ત્યશ્ચ મિત્રાવરુણયોઃ સુતૌ

વશિષ્ઠસ્તૂપયેમેથ ભગિનીં નારદસ્ય તુ ॥
અરુન્ધતીં વરારોહાં તસ્યાં શક્તિમજીજનત્

શક્તેઃ પરાશરઃ પુત્રસ્તસ્ય વંશં નિબોધ મે ॥
યસ્ય દ્વૈપાયનઃ પુત્રઃ સ્વયં વિષ્ણુરજાયત

પ્રકાશો જનિતો યેન લોકે ભારતચન્દ્રમાઃ ॥
પરાશરસ્ય તસ્ય ત્વં શૃણુ વંશમનુત્તમમ્

કાર્દ્રમયો વાહયાનો જૈમયો મૈમતાયનઃ ॥
ગોપાલિઃ પઞ્ચમશ્ચૈષાં જ્ઞેયા કૃષ્ણપરાશરાઃ

પ્રારોહયો બાહ્યતપાઃ પાર્ષયઃ કૌતુજાતયઃ ॥
હાર્યશ્વિઃ પઞ્ચમશ્ચૈષાં જ્ઞેયા નીલપરાશરાઃ

કાર્ષ્ણાયણાઃ કાપિસૌધાઃ કોકેયસ્યા તયાસ્તપાઃ ॥
પુષ્કરઃ પઞ્ચમશ્ચૈષાં જ્ઞેયા રક્તપરાશરાઃ

શ્રવિષ્ઠાયના વાર્ષ્ણેયા દાસેયાઃ શ્લોકજાશ્ચ યે ॥
ઇષીકહસ્તઃ પઞ્ચમશ્ચ એતે શ્વેતા પરાશરાઃ

વટિકા બાદરાશ્ચૈવ સ્કમ્ભન્યાઃ ક્રોશકાતયઃ ॥
ક્ષામિરેષાં પઞ્ચમશ્ચ એતે ગૌરપરાશરાઃ

ખલ્વાયણી વાર્ષ્પયણી તિલ્વણો બૈલ્વયૂથપઃ ॥
તામિરેષાં પઞ્ચમશ્ચ એતે ધૂમ્રપરાશરાઃ

પરાશરાણાં સર્વેષાં ત્ર્યાર્ષેયઃ પ્રવરો મતઃ ॥
પરાશરશ્ચ શક્તિશ્ચ વશિષ્ઠશ્ચ મહાતપાઃ

પરસ્પરમવૈવાહ્યાઃ સર્વ એવ પરાશરાઃ

ઉક્તાસ્તથૈતે નૃપ વંશમુખ્યાઃ પારાશરાઃ સૂર્ય સમપ્રભાવાઃ ॥
યેષાં તુ નામ્ના પરિકીર્તનેન પાપં સમગ્રં પુરુષો જહાતિ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે પરાશરવંશાનુકીર્તનં નામ સપ્તદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ