વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.11

વજ્ર ઉવાચ ॥
હિમવત્પાદસમ્ભૂતાઃ પુણ્યા બ્રહ્મન્વિશેષતઃ ॥
પ્રાધાન્યેન સમાચક્ષ્વ નદ્યઃ પાપભયાપહાઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
કૌશેયવર્ણસલિલા કુશેશયવિમિશ્રિતા ॥
કૌશિકસ્ય પ્રિયા નિત્યં કૌશિકી નિમ્નગોત્તમા

નિમજ્જત્પાપસંઘૌઘનિર્મલીકરણે શુભા ॥
નિશ્ચરા નિમ્નગા શ્રેષ્ઠા નિત્યં મુનિજનપ્રિયા

ગજેન્દ્રભિન્નકૂલા તુ ગઙ્ગાતુલ્યા ચ પુણ્યતઃ ॥
ગન્ધર્વગણગીતા ચ ગણ્ડકી ગોકુલાકુલા

લોકાનાં પાવનાયાલં લોકનાથેન નિર્મિતા ॥
લોકદૃષ્ટિમનોહારી લોહિત્યશ્ચ મહાનદઃ

દિવઃ સેવ્યા સદા વિપ્રૈર્દિવિ દેવગણૈર્યથા॥
દૃષદ્વતી સમાકીર્ણા દર્શનીયોદકા તથા

બહુદા બહુસત્ત્વાઽથ મેના ચ પ્રલયક્ષમા ॥
અનવચ્છિન્નવાહા તુ લિખિતસ્ય ચ બાહુદા

ધર્મપ્રદા સેવકાનાં ધૂતપાપા મહાનદી॥
ગોમતી ગોકુલાકીર્ણા ગજેન્દ્રગણગાહિતા

ગન્ધર્વગીતગંભીરા ગણયક્ષગણૈર્યુતા ॥
કુહૂકદમ્બકાદમ્બકેકારવવિનાદિતા

કુમુદોત્પલ કહ્લારકુસુમૈરાકુલોદકા ॥
દેવદેવસ્ય યા દેવી દયિતા શઙ્કરસ્ય ચ

દેવિકા સા પુરા રાજન્દેવલોકગતિપ્રદા ॥
વિસ્તારિતમહાકૂલા વિષમદ્વીપ વીજિતા

વિષ્ણુલોકપ્રદા દેવી વિતસ્તાઘવિનાશિની ॥
ચન્દ્રભાગા ચ ચન્દ્રાંશુચારુશીતજલાવિલા

ચન્દ્રલોકપ્રદા સ્નાને ચામરત્વપ્રદાયિની ॥
સરોજાકુલતીર્થા ચ સરયૂઃ સરિતાં વરા

સતતં સેવિતા સદ્ભિઃ સોમલોકમભીપ્સુભિઃ ॥
ઇન્દ્રેભસેવિતતટા ઇન્દ્રલોક પ્રદાયિની

ઇન્દીવરાકુલજલા તથા દેવી ઇરાવતી ॥
વિશિષ્ટપાશવિચ્છેદે વિપાશા કુશલા તથા

તથૈવ સર્વપાપાનાં વિપાકકારિણી નૃણામ્ ॥
વશિષ્ઠવિદ્રુતા દેવી શતદ્રુર્દ્રુતગામિની

રૌદ્રાણામપિ સત્ત્વાનાં રુદ્રલોકપ્રદા શિવા ॥
કૃષ્ણેન કૃષ્ણતોયા ચ બાલ્યે પીતપયોધરા

યમસ્વસા ચ યમુના યામ્યદુઃખવિનાશિની ॥
સપ્તપ્રકારા ચ નદી તથા દેવી સરસ્વતી

તસ્યાઃ સપ્તસુ ભાગેષુ નામાનિ શૃણુ મે નૃપ ॥
સુપ્રભા કાતરાક્ષી ચ વિશાલા માનસહ્રદા

સરસ્વત્યોઘનાદા ચ સુવેણુર્વિમલોદકા ॥
પુષ્કરે નૈમિષે ચૈવ ગયાયાં કોશલેષુ ચ

કુરુક્ષેત્રે ક્રમાજ્જ્ઞેયા ગઙ્ગાદ્વારે હિમાચલે ॥
નદ્યસ્તથૈતા હિમવત્પ્રસૂતાઃ પ્રધાનભૂતાઃ કથિતા નૃવીર! ॥
ઉક્તાશ્ચ નદ્યશ્ચ સહસ્રશોઽન્યાઃ સર્વાઃ પવિત્રા ઋષિવર્યજુષ્ટાઃ

વર્ષસ્ય તસ્યાપિ તથાન્તરેઽસ્મિન્સપ્તપ્રકારા ચ ત્રિમાર્ગગાપિ ॥
દ્વીપં પ્રવિષ્ટા ભરતસ્ય રાજન્ ભગીરથારાધિતપદ્મજોક્તા

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મ્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેવજ્રસંવાદે હિમવન્નદીવર્ણનં નામૈકાદશોઽધ્યાયઃ