વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 4.20

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે ચતુર્થાંશ એકોનવિંશો ઽધ્યાયઃ (19)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
પરીક્ષિતશ્ ચ જનમેજયશ્રુતસેનોગ્રસેનભીમસેનાશ્ચાત્વારઃ પુત્રાઃ

જહ્નોસ્તુ સુરથોનામાત્મજો બભૂવ

તસ્યાપિ વિદૂરથઃ

તસ્માત્સાર્વભોમઃસાર્વભૌમાજ્જયત્સેનસ્તસ્માદારાધિતસ્તતશ્ચાયુતાયુરયુતાયોરક્રોધનઃ

તસ્માદ્દેવાતિથિઃ

તતશ્ ચ ઋક્ષો ઽન્યોભવત્

ઋક્ષાદ્ભીમસેનસ્તતશ્ ચ દિલીપઃ

દિલીપાત્ પ્રતીપઃ

તસ્યાપિ દેવાપિશન્તનુબાહ્લીકસંજ્ઞાસ્ત્રયઃ પુત્રા બભૂવુઃ

દેવાપિર્બાલ એવારણ્યં વિવેશ

શન્તનુસ્તુ મહીપાલો ઽભૂત્

અયં ચ તસ્ય શ્લોકઃ પૃથિવ્યાં ગીયતે

યંયં કરાભ્યાં સ્પૃશતિ વીર્ણં યૌવનમેતિ સઃ ।
શાન્તિં ચાપ્નોતિ યેનાગ્ર્યાં કર્મણા તેન શન્તનુઃ

તસ્ય ચ શન્તનો હાષ્ટ્રે દ્વાદશવર્ષાણિ દેવો ન વવર્ષ

તતશ્ચાશેષરાષ્ટ્રવિનાશમવેક્ષ્યાસૌ રાજા બ્રાહ્મણાનપૃચ્છત્ કસ્માદસ્માકં રાષ્ટ્રે દેવો ન વર્ષતિ કો મમાપરાધ ઇતિ

તતશ્ ચ તમૂચુર્બ્રાહ્મણાઃ

અગ્રજસ્ય તે હીયમવનિસ્ત્વયા સંભુજ્યતે અતઃ પરિવેત્તા ત્વમિત્યુક્તઃસ રાજા પુનસ્તાનપૃચ્છત્

કિં મયાત્ર વિધેયમિતિ

તતસ્તે પુનરપ્યૂચુઃ

યાવદ્દેવાપિર્ન પતનાદિભિર્ દેષૈર્ અભિભૂયતે તાવદેતત્તસ્યાર્હં રાજ્યમ્

તદલમેતેન તુ તસ્મૈદીયતામિત્યુક્તે તસ્યં મન્ત્રિપ્રવરેણાશ્મરાવિણા તત્રારણ્યે તપસ્વિનો વેદવાદવિરોધવક્તારઃ પ્રયુક્તાઃ

તૈર્ અસ્યાપ્ય્ અતિઋજુમતેર્ મહીપતિપુત્રસ્ય બુદ્ધિર્ વેદવાદવિરોધમાર્ગાનુસારિણ્યક્રિયત

રાજા ચ શન્તનુર્દ્વિજવચનોત્પન્નપરિદેવનશોકસ્તાન્ બ્રાહ્મણાનગ્રતઃ કૃત્વાગ્રજસ્ય પ્રદાનાયારણ્યં જગામ

તદાશ્રમમુપગતાશ્ ચ તમવનતમવનીપતિપુત્રં દેવાપિમુપતસ્થુઃ

તે બ્રાહ્મણા વેદવાદાનુબન્ધીનિ વચાંસિ રાજ્યમગ્રજેન કર્તવ્યમિત્યર્થવન્તિ તમૂચુઃ

અસાવપિ દેવાપિર્વેદવાદવિરોધયુક્તિદૂષિતમનેકપ્રકારં તાનાહ

તતસ્તે બ્રાહ્મણાઃ શન્તનુમૂચુઃ

આગચ્છ હે રાજન્નલમત્રાતિનિર્બધેન પ્રશાન્ત એવાસાવના વૃષ્ટિદોષઃ પતિતોયમનાદિકાલમભિહિતવેદવચનદૂષણોચ્ચરણાત્

પતિતે ચાગ્રજે નૈવ તે પરિવેતૃત્વં ભવતીત્યુક્તઃ શન્તનુઃસ્વપુરમાગમ્ય રાજ્યમકરોત્

વેદવાદવિરોધવચનોચ્ચારણદૂષિતે ચ તસ્મિન્દેવાપૌ તિષ્ઠત્યપિ જ્યેષ્ઠભ્રાતર્યખિલસસ્યનિષ્પત્તયે વવર્ષ ભગવાન્પર્જન્યઃ

બાહ્લીકાત્સોમદત્તઃ પુત્રો ઽભૂત્

સોમદત્તસ્યાપિ ભૂરિભૂરિશ્રવશલ્યસંજ્ઞાસ્ત્રયઃ પુત્રા બભૂવુઃ

શન્તનોરપ્યમરનદ્યાં જાહ્નવ્યામુદારકીર્તિરશેષશાસ્ત્રર્થવિદ્ભીષ્મઃ પુત્રો ઽભૂત્

સત્યવત્યાં ચ ચિત્રાઙ્ગદવિચિત્રવીર્યૌ દ્વૌ પુત્રાવુત્પાદયામાસ શન્તનુઃ

ચિત્રાઙ્ગદસ્તુ બાલ એવ ચિત્રાઙ્ગદેનૈવ ગન્ધર્વોણાહવે નિહતઃ

વિચિત્રવીર્યો ઽપિ કાશીરાજતનયે અંબાંવાલિકે ઉપયેમે

તદુપભોગાતિખેદાચ્ચ યક્ષ્મણા ગૃહીતઃ સ પઞ્ચત્વમગમત્

સત્યવતીનિયોગાચ્ચ મત્પુત્રઃ કૃષ્ણદ્વૈપાયનો માતુર્વચનમનતિક્રમણીયમિતિ કૃત્વા વિચિત્રવીર્યક્ષેત્રે ધૃતરાષ્ટ્રપાણ્ડુતત્પ્રહિતભુજિષ્યાયાં વિદુરં ચોત્પાદયામાસ

ધતરાષ્ટ્રોપિ ગાન્ધાર્યાં દુર્યોધનદુઃ શાસનપ્રધાનં પુત્રશતમુત્પાદયામાસ

પાણ્ઢોરપ્યરણ્યે મૃગયાયામૃષિશાપોપહતપ્રજાજનનસામર્થ્યસ્ય ધર્મવાયુશક્રૈર્ યુધિષ્ઠિરભીમસેનાર્જુનાઃ કુન્ત્યાં નકુલસહદેવૌ ચાશ્વિભ્યાં માદ્રયાં પઞ્ચપુત્રાઃસમુત્પાદિતાઃ

તેષાં ચ દ્રૌપદ્યાં પઞ્ચૈવ બભૂવુઃ

યુધિષ્ઠિરાત્પ્રતિવિન્ધ્યઃ ભીમસેનાચ્છુતસેનઃ શ્રુતકીર્તિરર્જુનાચ્છુતાનીકો નકુલાચ્છુતકર્મા સહદેવાત્

કાશી ચ ભીમસેનાદેવ સર્વગં સુતમવાપ

યૌધેયી યુધિષ્છિરાદ્દેવકં પુત્રમવાપ

હિડિંબા ઘટોત્કચં ભીમસેનાત્પુત્રં લેભે

કાશી ચ ભીમસેનાદેવ સર્વગં સુતમવાપ

સહદેવાચ્ચ વિજયી કુહોત્રં પુત્રમવાપ

રેણુમત્યાં ચ નકુલોપિ નિરમિત્રમજીજનત્

અર્જુનસ્યાપ્યુલૂપ્યાં નાગકન્યાયામિરાવાન્નામ પુત્રો ઽભવત્

મણીપુરપતિપુત્ર્યાં પુત્રિકાધર્મેણ બબ્રુવાહનં નામ પુત્રમર્જુનો ઽજનયત્

સુભદ્રાયાં ચાર્ભકત્વેપિ યોસાવતિબલપરાક્રમઃસમસ્તારાતિરથજેતા સો ઽભિમન્યુરજાયત

અભિમન્યોરુત્તરાયાં પરિક્ષીણેષુ કુરુષ્વશ્વત્થામપ્રયુક્તબ્રહ્મસ્ત્રેણ ગર્ભ એવ ભસ્મીકૃતો ભગવતઃસકલસુરાસુરવન્દિતચરણયુગલસ્યાત્મેચ્છયા કારમમાનુષરૂપધારીણોનુભાવાત્પુનર્જીવિતમવાપ્ય પરીક્ષિજ્જજ્ઞે

યો ઽયં સાંપ્રતમેદદ્ભૂમણ્ડલમખણ્ડિતાયતિધર્મેણ પાલયતીતિ