વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 4.19
ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે ચતુર્થાંશે ઽષ્ટાદશો ઽધ્યાયઃ (18)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
પૂરોર્જનમેજયસ્તસ્યાપિ પ્રચિન્વાન્ પ્રચિન્વતઃ પ્રવીરઃ પ્રવીરાન્મનસ્યુર્મનસ્યોશ્ચાભયદઃ તસ્યાપિ સુદ્યુઃસુદ્યોર્ બહુગતઃ તસ્યાપિ સંયાતિઃસંયાતેરહંયાતિઃ તતો રૌદ્રાશ્વઃ
ઋતેષુકક્ષેષુસ્થણ્ડિલેષુકૃતેષુજલેષુધર્મેધૃતેષુસ્થલેષુસન્નતેષુનામાનો રૌદ્રાશ્વસ્ય દશ પુત્રા બભૂવુઃ
ઋતેષોરન્તિનારઃ પુત્રો ઽભૂત્
સુમતિમપ્રતિરથં ધ્રુવં ચાપ્યન્તિનારઃ પુત્રાનવાપ
અપ્રતિરષસ્ય કણ્વઃ પુત્રો ઽભૂત્
તસ્યાપિ મેધાતિથિઃ
યતઃ કણ્વાયના દ્વિજા બભૂવુઃ
અપ્રતિરથસ્યાપરઃ પુત્રો ઽભૂદૈલીનઃ
એલીનસ્ય દુષ્યન્તાદ્યાશ્ચત્વારઃ પુત્રા બભૂવુઃ
દુષ્યન્તાચ્ચક્રવર્તી ભરતો ઽભૂત્
યન્નામહેતુર્દેવૈઃ શ્લેકો ગીયતે
માતા ભસ્ત્ર પિતુઃ પુત્રો યેન જાતઃ સ એવ સઃ ।
ભરસ્વ પુત્રં દુષ્યન્તમાવમંસ્થાઃ શકુન્તલામ્
રેતોધાઃ પુત્રો નયતિ નરદેવ યમક્ષયાત્ ।
ત્વં ચાસ્ય ધાતા ગર્ભસ્ય સત્યમાહ શકુન્તલા
ભરતસ્ય પત્નિત્રયે નવ પુત્રા બભૂવુઃ
નૈતે મમાનુરૂપા ઇત્યભિહિતાસ્તન્માતરઃ પરિત્યાગભયાત્તત્પુત્રાઞ્જઘ્નુઃ
તતોસ્ય વિતથે પુત્રજન્મનિ પુત્રાર્થિનો મરુત્સોમયાજિનો દીર્ઘતમસઃ પાર્ષ્ણ્યપાસ્તદ્વૃહસ્પતિવીર્યાદુતથ્યપત્ન્યાં મમતાયાં સમુત્પન્નો ભરદ્વાજાખ્યઃ પુત્રો મરુદ્ભિર્ દત્તઃ
તસ્યાપિ નામનિર્વચનશ્લોકઃ પઠ્યતે
મૂઢે ભર દ્વાજમિમં ભરદ્વાજં બૃહસ્પતે । યાતૌ યદુક્ત્વા પિતરૌ ભરદ્વાજસ્તતસ્ત્વયમ્
ભરદ્વાજઃસ તસ્ય વિતથે પુત્રજન્મનિ મરુદ્ભિર્ દત્તઃ તતો વિતથસંજ્ઞામવાપ
વિતથસ્યાપિ મન્યુઃ પુત્રો ઽભવત્
બૃહત્ક્ષત્રમહાવીર્યનગરગર્ગા અભવન્મન્યુપુત્રાઃ
નગરસ્ય સંકૃતિઃસંકૃતેર્ગુરુપ્રીતિરન્તિદેવૌ
ગર્ગાચ્છિનિઃ તતશ્ ચ ગાર્ગ્યાઃ શૈન્યાઃ ક્ષત્રોપેતા દ્વિજાતયો બભૂવુ
મહાવીર્યાચ્ચ દુરુક્ષયો નામ પુત્રો ઽભવત્
તસ્ય ત્રય્યારુણિઃ પુષ્કરિણઃ કપિશ્ ચ પુત્રક્ષયમભૂત્
તચ્ચ પુત્રત્રિતયમપિ પશ્ચાદ્વિપ્રતામુપજગામ્
બૃહત્ક્ષ6સ્ય સુહોત્રઃ
સુહોત્રદ્ધસ્તી ય ઇદં હસ્તિનપુરમાવાસયામાસ
અજમીઢદ્વિજમીઢાસ્ત્રયો
અજમીઢાત્કણ્વઃ
કણ્વાન્મેધાતિથિઃ
યતઃ કણ્વાયના દ્વિજાઃ
અજમીઢસ્યાન્યઃ પુત્રો બૃહદિષુઃ
બૃહદિષોર્બૃહદ્ધનુર્બૃહદ્ધનુષશ્ ચ બૃહત્કર્મા તતશ્ ચ જયદ્રથસ્તસ્માદપિવિશ્વજિત્
તતશ્ ચ સેનજિત્
રુચિરાશ્વકાશ્યદૃઢહનુવત્સનુસંજ્ઞાઃસેનજિતઃ પુત્રાઃ
રુચિરાશ્વપુત્રઃ પૃથુસેનઃ પૃથુસેનાત્પારઃ
પારાન્નીલઃ
તસ્યૈકશતં પુત્રાણામ્
તેષાં પ્રધાનઃ કાંપિલ્યાધિપતિઃસમરઃ
સમરસ્યાપિ પારસુપારસદશ્વાસ્ત્રયઃચ પુત્રાઃ
સુપારાત્પૃથુઃ પૃથોઃસુકૃતેર્વિભ્રાજઃ
તસ્માચ્ચાણુહઃ
યઃ શુકદુહિતરઙ્કીર્તિ નામોપયેમે
અણુહાદ્બ્રહ્યદત્તઃ
તતશ્ ચ વિષ્વક્સેનસ્તસ્માદુદક્સેનઃ
ભલ્લાભસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
દ્વિજમીઢસ્ય તુ યવીનરસંજ્ઞઃ પુત્રઃ
તસ્યાપિ ધૃતિમાંસ્તસ્માચ્ચ સત્યધૃતિસ્તતશ્ ચ દૃઢનેમિસ્તસ્માચ્ચ સુપાર્શ્વસ્તતઃસુમતિસ્તતશ્ ચ સન્નતિમાન્
સન્નતિમતઃ કૃતઃ પુત્રો ઽભૂત્
યં હિરણ્યનાભો યોગમધ્યાપયામાસ
યશ્ચતુર્વિંશતિપ્રાચ્યસામાગાનાં સંહિતાશ્ચકાર
કૃતાચ્ચોગ્રાયુધઃ
યેન પ્રાચુર્યેણ નીપક્ષયઃ કૃતઃ
ઉગ્રાયુઘાત્ક્ષેમ્યઃ ક્ષેમ્યાત્સુધીરસ્તસ્માદ્રિપુઞ્જયઃ તસ્માચ્ચ બહુરથૈત્યેતે પૌરવાઃ
અજમીઢસ્ય નલિની નામ પત્ની તસ્યાં નીલસંજ્ઞઃ પુત્રો ઽભવત્
તસ્માદપિ શાન્તિઃ શાન્તેઃસુશાન્તિઃસુશાન્તેઃ પુરઞ્જયઃ તસ્માચ્ચ ઋક્ષઃ
તતશ્ ચ હર્યશ્વઃ
તસ્માન્મુદ્ગલસૃંજયબૃહદિષુયવીનરકાંપિલ્યસંજ્ઞાઃ પઞ્ચાનામૈવ તેષાં વિષયાણાં રક્ષણાયાલમેતે મત્પુત્રા ઇતિ પિત્રાભિહિતાઃ પાઞ્ચાલાઃ
મુદ્રલાચ્ચ મૌદ્ગલ્યાઃ ક્ષત્રોપેતા દ્વિજાતયો બભૂવુઃ
મુદ્ગલાદ્ધર્યશ્વઃ
હર્યશ્વાદ્દિવોદાસો ઽહલ્યા ચ મિથુનમભૂત્
શરદ્વતશ્ચાહલ્યાયાં શતાનન્દો ઽભવત્
શતાનન્દાત્સત્યધૃતિર્ધનુર્વેદાન્તગો જજ્ઞે
સત્યધૃતેર્વરાપ્સરસમુર્વશીં દૃષ્ટ્વા રેતસ્કન્નં શરસ્તંબે પપાત
તચ્ચ દ્વિધાગતમપત્યદ્વયં કુમારઃ કન્યા ચાભવત્
તૌ ચ મૃગયામુપયાતઃ શન્તનુર્દૃષ્ટ્વા કૃપયા જગ્રાહ
તતઃ કુન્યા ચાશ્વત્થામ્નો જનની કૃપી દ્રોણાચાર્યસ્ય પત્ન્ય ભવત્
દિવોદાસસ્ય પુત્રો મિત્રાયુઃ
મિત્રાયોશ્ચયવનો નામ રાજા
ચ્યવનાત્સુદાસઃ સુદાસાત્સૌદાસઃ સૌદાસાત્સહદેવસ્તસ્યાપિ સોમકઃ
સોમકાજ્જન્તુઃ પુત્રશતજ્યેષ્ઠો ઽભવત્
તેષાં યવીયાન્ પૃષતઃ પૃષતાદ્ દ્રુપદસ્ તસ્માચ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તતોધૃષ્ટકેતુઃ
અજમીઢસ્યાન્યો ઋક્ષનામા પુત્રો ઽભવત્ ॥ 74 ॥
તસ્ય સંવરણઃ
સંવરણાત્સુરઃ
ય ઇદં ધર્મક્ષેત્રં કુરુક્ષેત્રં ચકાર
સુધનુર્જહ્નુપરીક્ષિત્પ્રમુખાઃ કુરોઃ બભૂવુઃ
સુધનુષઃ પુત્રઃસુહો6સ્તસ્માચ્ચ્યવનઃ ચ્યવનાત્ કૃતકઃ
તતશ્ચોપરિચરો વસુઃ
બૃહદ્રથપ્રત્યગ્રકુશાંબકુચેલમાત્સ્યપ્રમુખાઃ વસોઃ પુત્રાઃસપ્તાજાયન્ત
વૃહદ્રથાત્કુશાગ્રઃ કુશાગ્રાદ્વૃષભઃ વૃષભાત્ પુષ્પવાન્ તસ્માત્સત્યહિતઃ તસ્માત્સુધન્વા તસ્ય ચ જતુઃ
બૃંહદ્રથાચ્ચાન્યઃ શકલદ્વયજન્મા જરયા સંધિતો જરાસંધનામા
તસ્માત્સહદેવઃસહદેવાત્સોમપસ્તતશ્ ચ શ્રુતિશ્રવાઃ
ઇત્યેતે મયા માગધા ભૂપાલાઃ કથિતાઃ
મૂળ પાઠ: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0