વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 2.9

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે દ્વિતીયે ઽંશે ઽષ્ટમો ઽધ્યાયઃ (8)
શ્રીપારશર ઉવાચ
તારામયં ભગવતઃ શિશુમારાકૃતિ પ્રભોઃ ।
દિવિ રૂપં હરેર્ યત્તુ તસ્ય પુચ્છે સ્થિતો ધ્રુવઃ

સૈષ ભ્રમન્ ભ્રામયતિ ચન્દ્રાદિત્યાદિકાન્ ગ્રહાન્ ।
ભ્રમન્તમનુ તં યાન્તિ નક્ષત્રાણિ ચ ચક્રવત્

સૂર્યાચન્દ્રમસૌ તારા નક્ષત્રામિ ગ્રહૈઃ સહ ।
વાતાનીકમયૈર્ બન્ધૈર્ ધ્રુવે બદ્ધાનિ તાનિ વૈ

શિશુમારાકૃતિ પ્રોક્તં યદ્રૂપં જ્યોતિષાં દિવિ ।
નારાયણો ઽયનં ધામ્નાં તસ્યાધારઃ સ્વયં હૃદિ

ઉત્તાનપાદપુત્રસ્તુ તમારાધ્ય જગત્પતિમ્ ।
સ તારા શિશુમારસ્ય ધ્રુવઃ પુચ્છે વ્યવસ્થિતઃ

આધારઃ શિશુમારસ્ય સર્વાધ્યક્ષો જનાર્દનઃ ।
ધ્રુવસ્ય શિશુમારસ્તુ ધ્રુવે ભાનુર્વ્યવસ્થિતઃ

તદાધારં જગચ્ચેદં સદેવાસુરમાનુષમ્

યેન વિપ્રવિધાનેન તન્મમૈકમનાઃ શૃણુ ।
વિવસ્વાનષ્ટભિર્ માસૈર્ આદાયાપો રસાત્મિકાઃ ।
વર્ષત્યમ્બુતતશ્ચાન્નમન્નાદપ્યખિલં જગત્

વિવસ્વાનંશુભિસ્ તીક્ષ્ણૈર્ આદાય જગતો જતમ્ ।
સોમં પુષ્માત્યથેન્દુશ્ ચ વાયુનાડીમયૈર્ દિવિ ।
નાલૈર્ વિક્ષિપતે ઽભ્રેષુ ધૂમાગ્ન્યનિલમૂર્તિષુ

ન ભ્રશ્યન્તિ યતસ્તેભ્યો જલાન્યભ્રાણિ તાન્યતઃ ।
અભ્રસ્થાઃ પ્રપતન્ત્યાપો વાયુના સમુદીરિતાઃ ।
સંસ્કારં કાંલજનિતં મૈત્રેયાસાદ્ય નિર્મલાઃ

સરિત્સમુદ્રભોમાસ્તુ તથાપઃ પ્રાણિસમ્ભવાઃ ।
ચતુષ્પ્રકારા ભગવાનાદત્તે સવિતા મુને

આકાશગઙ્ગાસલિલં તથાદાયગભસ્તિમાન્ ।
અનભ્રગતમેવોર્વ્યાં સદ્યઃ ક્ષિપતિ રશ્મિભિઃ

તસ્ય સંસ્પર્શનિર્ધૂતપાપપઙ્કો દ્વિજોત્તમ ।
ન યાતિ નરકં મર્ત્યો દિવ્યં સ્નાનં હિ તત્સ્મૃતમ્

દૃષ્ટસૂર્યં હિ યદ્વારિ પતત્યભ્રૈર્ વિના દિવઃ ।
આકાશગઙ્ગાસલિલં તદ્ગોભિઃ ક્ષિપ્યતે રવેઃ

કૃત્તિકાદિષુ ઋક્ષેષુ વિષમેષુ ચ યદ્દિવઃ ।
દૃષ્ટાર્કપતિતં જ્ઞેયં તદ્ગાઙ્ગં દિગ્ગજોજ્ઝિતમ્

યુગ્મર્ક્ષેષુ ચ યત્તોયં પતત્યર્કોજ્ઝિતં દિવઃ ।
તત્સૂર્યરશ્મિભિઃ સર્વં સમાદાય નિરસ્યતે

ઉભયં પુણ્યમત્યર્થં નૃણાં પાપભયાપહમ્ ।
આકાશગઙ્ગાસલિલં દિવ્યં સ્નાનં મહામુને

યત્તુ મૈઘૈઃ સમુત્સૃષ્ટં વારિ તત્પ્રાણિનાં દ્વિજ ।
પુષ્ણાત્યૌષધયઃ સર્વા જીવનાયામૃતં હિ તત્

તેન વૃદ્ધિં પરાં નીતઃ સકલશ્ચૌષધીગણઃ ।
સાધકઃ ફલપાકન્તઃ પ્રજાનાં દ્વિજ જાયતે

તેન યજ્ઞાન્યથાપ્રોક્તાન્માનવાઃ શાસ્ત્રચક્ષુષઃ ।
કુર્વન્ત્યહરહસ્તૈશ્ ચ દેવાનાપ્યાયયન્તિતે

એવં યજ્ઞાશ્ ચ વેદાશ્ ચ વર્ણાશ્ ચ દ્વિજપૂર્વકાઃ ।
સર્વે દેવનિકાયાશ્ ચ સર્વે ભૂતગણાશ્ ચ યે

વૃષ્ટ્યા ધૃતમિદં સર્વમન્નં નિષ્પાદ્યતે યયા ।
સાપિ નિષ્પાદ્યતે વૃષ્ટિઃ સવિત્રા મુનિસત્તમ

આધારભૂતઃ સવિતુર્ધ્રુવો મુનિવરોત્તમ ।
ધ્રુવસ્ય શિશુપારો ઽસૌ સો ઽપિ નારાયણાત્મકઃ

હૃદિ નારાયણસ્તસ્ય શિશુમારસ્યં સંસ્થિતઃ ।
બિભર્તા સર્વભૂતાનામાદિભૂતઃ સનાતનઃ