વિનયસૂત્ર · અધ્યાય 9

। વિધ્યુત્ક્રમે કર્મણો રૂઢિઃ ।

। નાશ્રાપ્યશ્રુતો ।

। નારૂઢિ કુર્યાત્* ।

। જ્ઞપ્તિવાચનાપ્રાતિમોક્ષોદ્દેશપ્રવારણાસ્ તત્ ।

। નાધર્મેણ કુર્યુઃ ।

। ન વ્યગ્રાઃ ।

। ન ગણસ્ય ।

। નાસંઘભૂતાઃ ।

। વિં*શતિપ્રભૃતીનામ્ આવર્તણે સંઘત્વં ।

। ઉપસંપદિ દશપ્રભૃતીનાં ।

। વિનયધરપઞ્ચમાદીનાં પ્રત્યન્તેષ્વ્ અસંપત્તૌ ।

। શિષ્ટે ચતુઃ[54અ3]પ્રભૃતીનામ્* હિરુક્ત્વં ભિક્ષુણીનાં ।

। કર્મણિ પ્રવારણં ભિક્ષુસંઘે પિ ।

। પોષધસંપન્નસામગ્ર્યાણાં તેન ।

। છન્દપોષધહરણેન તત્સંપાદનમ્* ।

। દ્વયોર્ અત્ર વ્યાપૃતિઃ ।

। પ્રતિબલત્વમ્ અનયોઃ ।

। અભાવ એકસ્યાગ્રહીતુભિક્ષુસંઘેન નિયોગો ભિક્ષોઃ ।

। દ્વારકોષ્ઠકે તેનાવસ્થાનમ્* ।

। પલાયમાનસ્ય સંજ્ઞપનમ્* ।

। તેનાસ્યેતત્ ।

। ન પલાયનમ ।

[54અ4] અજ્ઞાતો નામ ગોત્રપ્રશ્નઃ ।

। માનાસ્યવર્તણં દ્વયોસ્ સામે તયોઃ ।

। ઉપસંપાદનઞ્ ચ ।

। દ્વાદશવર્ગો ત્રાસાં ।

। સપૂર્વસંવૃતિદ્વયપર્ષદનલપર્ષદુપસ્થાનસંવૃતિદાને ઽન્તઃ સંઘસ્ય ।

। કલ્પિકમ્ અશક્તૌ કર્મકારિકાયાનિતીરિતં તયા ભિક્ષુણા કૃતમ્ વચનમ્* ।

। યસ્માત્ તૂષ્ણીમ્ ઇત્ય્ અતઃ પ્રાક્* ।

। નાસન્નિષાદસ્થસ્ય પૂરકત્વમ્* ।

। ન યસ્ય ક્રિયતેઃ [54અ5] તસ્માદ્ અસત્વં પૂરકત્વસ્ય છન્દપરિશુદ્ધિર્ વિધેઃ ।

। અર્હત્*ત્વમ્ અનયોઃ ।

। અસમ્મતિપ્રકારકત્વેન ।

। નાનુપસંપત્કધ્વસ્તાનન્તર્યકૃત્પાપદૃષ્ટિભૂમ્યેન્તરસ્થનાનાસંવાસિકાનામ્* ।

। સસ્ખલિતસ્ય ચ ।

। સંવરકરણીયેનાપિ ।

। ભવત્ય્ અધિષ્ઠાનેન શુદ્ધત્વમ્* ।

। ન શક્યતાયામ્* ।

। શક્યત્વં તદાતને શુદ્ધપ્રાયશ્ચિત્તિકપ્રતિદેશનીયદુઃકૃતપ્રતિકરણસ્ય પ્રતિગ્ર[54અ6]હીતૃસદ્ભાવે દેશનામાત્રકત્વાત્* ।

। યથા સંઘમ્ આપન્ને પ્રતિપદ્યેત્ ।

। ન્યાય્યમ્ એવં નાશનં ચૈકસ્ય ।

। પ્રતિકરણઞ્ ચાનેકધા ।

। નૈષાં કર્તૃત્વં ।

। ઉદ્દેષ્ટ્ટત્વં સાવશેષં પ્રતિક્રિયાયાં ।

। વર્તમાનસ્ય નાતો ન્યૈભિઃ સશ્રુતં કુર્યુઃ ।

। ઉત્સૃજ્ય વર્જિતમ્ અનાવૃત્તં ।

। ઉત્ક્ષિપ્તઞ્ ચ સ્વકર્મણિ ।

। અન્નઃ પૃચ્છાર્થં જ્ઞપ્તિપ્રભૃતૌ ચોપદ્યમાનં ।

। દર્શ[54બ્1]નોપવિચારસ્થાતાયા સાંમુખ્યસ્ય ।

। નિવેદનેનાનુશ્રાવણસ્ય તત્કરણીયે સંપાદનં ।

। અસંમુખીભૂતસ્ય વિહારો ઉન્મત્તકાવન્દનાનાલપનાસંભોગસંવૃતયઃ ।

। નાજ્ઞપિતે તદર્થં વાચના ।

। તત્સીમાન્તર્ગતસ્યાર્હસ્ય પૂરણે કાયતઃ છન્દતો વા સંનિષાદે નનુપ્રવિષ્ટત્વં પ્રતિક્રોષન્તા ચ યસ્ય તત્કર્મ તતો ન્યસ્ય પ્રતિકૂલં ચેત્ ધર્મં વાચ્યુતસ્યેર્યાપથાત્* પ્ર[54બ્2]કૃતિસ્થસ્ય સંયતસ્ય વા ચોત્સૃજ્યાનભિજ્ઞસાન્તરાત્* વ્યગ્રત્વં ।

। મૃષાવાદપ્રહ્વત્વમ્ અસંયતિર્ વાચા ।

। પૈષુન્યે પારુષ્યે સંભિન્નપ્રલાપે ચ ।

। અપ્રકૃતિસ્થત્વમ્ અત્ર ચાન્યત્ર વા કરણીયે કરણીયકૃતૌ ચ ।

। ચ્યુતિરીર્યાપથાદ્ વિપ્રક્રમણચિત્તેન પ્રવૃત્તસ્યાસ્યોત્સૃષ્ટિઃ ।

। સંઘે દૃષ્ટિમ્ આવિસ્કુર્વીત ।

। નાન્યત્ર ।

। નાનુપસંપત્ક ।

। અનર્હે વા પૂરણાયાં ।

। નાનવ[54બ્3]શેષત્વે ।

। સંમન્યેરન્* સાધુતરવહુતરકારિણં સંમતમ્ અપસાર્ય ।

। ન નિયમ્ય કાલં પૌનઃપુન્યે ન્યત્ર વા ।

। દધ્યુર્ અન્યત્ર યાવદ્ અર્થં પરિહારં ।

। શલાકગ્રહણેનાભાવે સંમતસ્ય ભાજનમ્ ।

। યસ્ય પૂરણે નર્હત્વ શલાકાચારણે પિ તસ્ય ।

। સંઘભેદે સ્ય રૂઢિર્ અનર્હે ન ચારણે શલાકાણાં ।

॥ નાધિક્યે વાચનાનામ્ અકૃ[54બ્4]તત્વં ।

। અકૃતત્વં હાપને ।

। ક્રિયમાણતાયાં પ્રક્રાન્તાવપૂર્ણસ્ય પર્વણો વિગુપિતત્વમ્* ।

। પૂર્ણસ્યાનવશિષ્ટત્વે તત્કર્મસંઘપરિમાણાનામ્ અવ્યુત્થિતાનામ્* ।

। નાવશિષ્ટત્વે ।

। પુનશ્ ચેત્ તચ્ચિકીર્ષાધિકોપનમ્ વા ચ ।

। સંઘવિજ્ઞપનેન ।

। પુનર્ ભદન્તાજ્ઞપ્તિં* કરિષ્યામ્ય્ અનુશ્રાવણઞ્ ચેતિ ।

। પ્રતિનિઃસૃષ્ટ્યર્થા જ્ઞપનનાસન તત્સ્વભાવૈષીય[54બ્5]શિક્ષાસામગ્રીતત્પોષધતીર્થ્યપરિવાસતદન્યમાનાસ્યમૂલાપકર્ષસ્મૃત્યમૂઢવિનદાનોપસંપાદનોપસંપાદનસીમમોક્ષપ્રણિધિકર્માવર્હણેષુ ત્રિર્ વાચના સ્વાર્થાનિરિક્તમંત્રોક્તિઃ ।

। પુદ્ગલે ચ પરા ર્થં ।

। નિષણ્ણો સ્યોત્કુટુકિકયા પુરતો નિરિક્તેશ્ ચ ।

। રોચનં ચ ।

। ઇષ્ટકે પાર્ષ્ણિભ્યાં વિરહો ઽનુશિષ્ટાનુપસંપદિ ।

। મસૂરિકાદૌ સ્ત્રિયાઃ [54બ્6] વૃદ્ધાન્તે નન્યતન્ત્રતાયાં સંઘે સ્થિતસ્ય પરાર્થે સપ્રણતમ્* ।

। અન્તરમાર્ગે સમનુષિષ્ટતાયાં રહસીત્ય્ એકમ્* ।

। દ્રવ્યાધિષ્ઠાનઞ્ ચ ।

। તત્ત્વમ્ વિકલ્પનસ્ય ।

। ગૃહીત્વ તદેતત્* ।

। પાત્રભૈષજ્યં વામે પાણો પ્રતિસ્થાપ્ય પ્રતિછાદ્ય દક્ષિણેન પાણિના ।

। અગ્રત સ્વસ્યાગ્રાહ્યતાયાં

। અસંસૃતૌ સંઘૈકદ્વયોઃ પુદ્ગલસ્ય [55અ1] ॥ વિજ્ઞપ્યત્વં ભિક્ષોઃ ।

। રોહન્ત્ય્ અસાન્નિધ્યે ચીવરસ્ય મનસા વિકલ્પ ઉત્સર્ગે ધિષ્ઠાનઞ્ ચ નાનુત્સૃષ્ટે પૂર્વત્ર ।

। વાગ્ભાષૈ ચૈકાધિષ્ઠાનં તદાશયોપસંપત્તિપૂર્વકં ।

। કૃતૈકાંશોત્તરાસંગત્વં ।

। સમાગતત્વે ભિક્ષૂણાં ।

। સામીચ્યા તદર્હત્વેઃ વચનીયતાયા સ્વાર્થામન્ત્રસ્ય ।

। અશિષ્ટૌ ચ રહસિ ।

। સસાંઘાટિતાયામ્ ઉપસંપત્સંનિષાદે ।

। આદૌ [55અ2] ચ ત્રિઃપ્રગૃહીતાં જલિત્વં તાદર્થ્યે દિવસારોચને ચ ।

। ઔપયિકમ્ ઇત્ય્ અન્તે સ્વાર્થં વિજ્ઞપ્તેન વચનં પુદ્ગલશ્ ચેત્ ।

। સ્વાર્થિ તદન્વિતરેણ ।

। છન્દદ્વેષમોહભયગતિવિરહિતસ્ય શક્તસ્ય કૃતાકૃતસ્મરણે સંમતિર્ ઉત્સાહ્ય ।

। કૃતાકૃતવ્રવેદનં સ્થિતે ।

। વર્ધત્વવર્ધવ્યામાનતાયાં સીમ્નિ પ્રતિપત્તિઃ ।

। ગણ્ડ્યાકોટનપૃષ્ટવાચિકાસમનુયોગાભ્યાં સન્નિષાદકેન સન્નિ[55અ3]ષાદ્યાનાં બોધનમ્ ।

। તસ્ય તદર્થમ્ આસનં પ્રજ્ઞપનમ્ ।

। સંમતસ્ય તત્કાર્યાર્થતાયામ્ એતત્ત્વં ।

। સર્વત્ર યથા વૃદ્ધિકા ।

। રુચ્યાગ્રાહ્યે ગ્રત્વં ।