વિનયસૂત્ર · અધ્યાય 8
। પ્રતિસેવેત ભૈષજ્યમ્ ।
। ચાતુર્વિધ્યમ્ અસ્ય ।
। ગ્લાનં પ્રત્યપ્રથમતા ।
। સર્વં ચોચમોચકોલાશ્વોત્થોદુમ્બરપુરુષકમૃદ્ધીકખર્જૂરપાનાનામ્ ।
। તદ્વચ્ છુક્તશુલુકદધિમણ્ડોદશ્વિન્મણ્ડકાનિ દકભિન્નાનિ પટ્ટપરિશ્રુતાનિ સ્વચ્છાનિ મુખદર્શીનિ શરકાણ્ડવર્ણાનિ ।
। અયુક્તિઃ પ્રાગ્ એવં [પ]શ્ચાદ્ ઉપસંપન્નેન યર્શનસ્ય સ[50અ5]માનવ્યંજનેન ।
। હરીતક્યાદેઃ પઞ્ચકસ્ય ।
। ગુડસ્ય ચ ।
। અધિષ્ઠિતસ્યાસ્ય ભક્ષણે ગ્લાનવત્ત્વમચ્ચોદ્ધોપધિવારિકે નવકર્મિણામ્ ।
। ભક્તિચ્છિન્નકસ્યાત્ર ચાકાલિકાભક્ષણે ચ ।
। પાનાનિયામિકમ્ ।
। સ્વચ્છાનિ ।
। અતત્ત્વાત્ તદ્દ્રવ્યસ્ય કાલિકં ચેદ્ અનુપસંપન્નેન મર્દ્ધનં પરિશ્રાવણઞ્ ચ પટેન ।
। દાડિમવીજપૂરકાદ્ અન્યેષ્વ્ એષુ દ્રવ્યમ્ ।
। કાલિ[50અ6]કત્વે સ્ય યામાન્તઃ પર્યન્તઃ ।
। અન્યત્વે યસ્તિસ્મિન્ ।
। અનિતિવૃત્તાવ્ એષોતિવૃત્તૌ યતઃ સેત્યેકઃ ।
। તદસદતિરિક્તકાલાશ્રિતાવરૂઢિપ્રાપ્તે તસ્યાં ચાગમ્યત્વાદ્ ભવિષ્યતઃ પ્રાકૃતાનામ્ અનધિષ્ઠેયતાપત્તેઃ ।
। પ્રવિષ્ટત્વમ્ અત્ર રસચૂર્ણારિષ્ટયોઃ ।
। સૌવીરકસ્ય ચ સ્વચ્છસ્ય ।
। પૂલાદિભૈષજ્યં શૂતપચ્લમ્ એતત્ ।
। સર્પ્પિસ્ તૈલમધુફાણિતાનિ સપ્તાહિકમ્ ।
। [50બ્1] સર્વેષાં ગુડખણ્ડશકરાદીનાં ફાણિતત્વેનાક્ષેપઃ ।
। સર્પિષ્ટ્વસુધાયાઃ ।
। તૈલવત્ત્વં વશાનાં પઞ્ચ પરિસૂતાનામ્ ।
। મત્સ્યશુશુશિરમ્ આરક્ષસૂકારાણામ્ ।
। આસમ્ભૂયાન્ ગ્લાન્ય ઉપયોગઃ ।
। સ્વસ્થતાયામ્ આસાં ગ્લાન્યાનિમિત્તં પાચતે દાનમ્ ।
। અભાવે ઽસ્ય ગ્લાનકોષ્ઠિકાયાં કષાયાંજનયોશ્ ચ ।
। યાવજ્ જીવિકં મૂ[50બ્2]લગણ્ડપત્રફલમ્ અસ્ફરિત્રામિષાર્થસ્ય ।
। તદ્યથા મુસ્તં વચા હરિદ્રાર્દ્રકમતિવિષા ।
। ચન્દનં ચવિકા પદ્મકં ગુડૂચિ દેવદારુ હરિદ્રાર્દ્રકમ્ ।
। વાસકકેશાતકીપટોલનિમ્બસપ્તપત્રપત્રાણિ ।
। પુષ્પાનિ વાસકનિમ્બધાતકીનાગાનાં પદ્મકેસરઞ્ ચ ।
। હરિતક્યામલકં બિભીતકં મરીચં પિપ્યલી ।
। જતુ ।
। તદ્યથા હિઙ્ગુસર્જરસઃ ।
। સ્તપઃ [50બ્3] સ્તપકર્ણી સ્તપાકરઃ ।
। ક્ષારઃ ।
। તદ્યથા તિલપલાશસ્વર્જિકાયવશૂકવાસકાનામ્ ।
। ક્ષારક્ષારશ્ ચ ।
। લવણમ્ ।
। તદ્યથા સૈન્ધવં સૌવર્ચલં વિટં સામુદ્રં રોમકમ્ ।
। કષાયઃ ।
। તદ્યથામ્રનિમ્બકોષામ્બશિરીષજમ્બૂનામ્ ।
। યાવદ્ આપ્તં દાનં સ્નાત્વા પુનરસં સ્પર્ષં સકૃત્ સ્નાનમ્ ઇતિ કષાયદાનમ્ ।
। ન વિકૃતભોજનસ્ય ભૈષજ્યગ્ર[50બ્4]હણેનાન્તતા ।
। યાવજ્ જીવિકત્વમ્ અસ્ય ।
। તદાખ્યં પુનર્ ઉચ્ચારપ્રસ્રાવૌ સ્તન્યયાનયાયિનાં વત્સકાનાં વિષે તાવ્ ઉપકારૌ ।
। છાવિકા ।
। કાઞ્ચનપીતશાલાશ્વત્થોદુમ્બરન્યગ્રોધાનાં સા ।
। મૃચ્ચતુરઙ્ગુલાદધોભૂમેઃ સાધ્વી ।
। સ્રાદ્ધાદ્ અસ્યાદાનમ્ ઉપાસકાત્ ।
। તેન પ્રતિગ્રહણમ્ ।
। માંસભૈષજ્યસ્ય ચામસ્ય ।
। ગ્રહણં [50બ્5] વસ્તૂનાતઃ સર્વસ્ય ।
। કાર્યત્વમ્ અસ્ય ।
। જરકુચોચ્ચારયવાશ્ચેદકાલોપયોજ્યતાયાં યાચકૃતભૈષજ્યસ્ય તદર્થં સ્ફરેયુઃ નાન્યાત્ પરિભુઞ્જીત્ ।
। પટ્ટપરિશ્રુતા ચ દબક્ષારી નાન્યત્ ।
। કોકોચ્ચારસાંસંચેન્માંસભૈષજ્યસ્ય નાન્યત ।
। પટ્ટપરિશ્રુતેશ્ ચેદ્રસકો નાન્યત્ ।
। સાન્યે પિ સદ્ભાવસ્ તદદ્યાચારસ્ય તસ્માદ્ પૂર્વકલ્પેન તત્સાહ્યે પ્રવૃત્તિઃ ।
। [50બ્6] નાનાપન્નસ્ય રૂપાન્તરમ્ અપૂર્વરૂપત્વં તસ્માન્ ન વિસંપચ્ચિતસ્ય પરતઃ સ્વકલ્પેનાકલ્પનમ્ ।
। સમ્પદ્યતે પ્રક્ષાલનેન શક્તતણ્ડુલેષુ પ્રવૃત્તાવસ્થાનસ્ય સ્વમાત્રસંખ્યતા ગુડસ્ય ।
। ગુડત્વે ગુડવત્ત્વે પ્રતિપત્તિઃ ।
। અનુત્થાનમ્ અધિતિષ્ઠતે સાન્નિહિત્યસ્યાધિતિષ્ઠેત્ ગ્લાન્યનિમિત્તપરિભોગાર્થમ્ ।
। આશ્વકાલપર્યન્તાત્ ।
। પૂર્વભક્તે ।
। [51અ1] । । પ્રતિગ્રાહિતમ્ ।
। રક્ષ્યો ઽપ્રતિગ્રાહિતસન્નિહિતસમ્પર્કસ્ તસ્માન્ નિર્માદ્ય હસ્તૌ ।
। નોદ્ગૃહીતસન્નિહિતાપ્રતિગ્રાહિતાન્તરુષિતપક્વભિક્ષુપક્વેષ્વ્ અધિષ્ઠાનસ્ય રૂઢિઃ ।
। સન્નિહિતત્વં રસાચ્છતા પરિવૃત્તૌ ।
। નાધરેણ સાર્ધમ્ અધિષ્ઠિતં પરિભુઞ્જીત્ ।
। નિદર્શનં ભૈષજ્યાનુ(ક્)ક્રમઃ ।
। પ્રતિસેવતાંજનમ્ ।
। નાભૈષજ્યાર્થમ્ ।
। યોગ્યમ્ અસ્ય ભાજનમ્ ।
। રસાઞ્જનસ્ય [51અ2] સમુદ્ગકઃ ।
। ગોણિકાગુડિકાંજનસ્ય ।
। પુષ્પકલ્કં ચૂર્ણાંજનાનાં નાડિકા ।
। ધારયેચ્ છલાકામ્ ।
। તામ્રલોહયોસ્ સાધ્વી મણિભૂતયોઃ ।
। ધારયેદ્ આવાધિકઃ કચ્છપુટં ભૈષજ્યનિધાનાય ।
। સ્વસંભવતાં તત્ર ભારીકૃત્ય સૂતં વા નિધાનમ્ ।
। શોષણતઃ કાલેન કાલં નિહિતસ્ય પૌત્યાનુપગતિઃ ।
। છાયાતપે ।
। વીર્યસ્ય શોષે હાનિઃ ।
। [51અ3] અનયનેત સ્વયમ્ ઉપયાત્રે વિનાશહેતોર્ અભાવે નુસંપન્નસ્ય ।
। ધારયેદ્ ભૈષજ્યસરાવકમ્ ।
। ભૈષજ્યકટછુકમ્ ।
। વિષીદનકે ચાનુપાનપટ્ટકમ્ ।
। આવાધિકો લવણમ્ ।
। નાડિકસ્ય સાધુ સ્થાનં સાઙ્ગા ।
। ગોમયેન પરિક્વાથિતસ્ય ।
। વિધાનકસ્ય તદ્વિરહાદોષાભાવાય દાનમ્ ।
। અતન્મયસ્યૈવ ।
। ગન્ધપરિભાવિનાં મૃદં ।
। પા[51અ4]નીયતાપનાર્થ(ં)મયસ્ પિણ્ડમ્ ।
। ઉપયોજયેત્ સર્વઃ ।
। સૃઙ્ખલાયાસ્ તપ્તોત્ક્ષેપાર્થં તત્ર લગનમ્ ।
। આર્દ્રમૃત્તિકયા તાપનકાલે તદવષ્ટમ્ભઃ ।
। નાસ્ત્ય્ આમિષોપદેહસ્ય ભાવે ઽવસ્થાનમ્ ।
। કલ્પિકસ્ય પૂર્વં તાપનં પશ્ચાત્ પરિભોગિકસ્ય ।
। ભજનં બસ્તિચિકીત્સિતસ્ય ।
। સ્થૂલમ્ અત્રાન્યથાશક્યતાયાં વ્યુત્થાપનસ્ય ।
। મણેર્ લોહ[51અ5]સ્ય વાત્ર નાડીકસાધ્વી નાયસઃ ।
। તદ્વત્ શસ્ત્રચિકિત્સિતમ્ ।
। નૈતદ્ અન્યચ્ ચિરાવેધાન્મુખે ભજેત્ ।
। નાર્શસાં છેદમ્ ।
। અન્યેનાપિ શસ્ત્રાત્ ।
। મન્ત્રૌષધાભ્યામ્ એષાં વિચિકિત્સનમ્ ।
। ન પ્રદુષ્ટેન ચિકિત્સયેત્ ।
। ન રાત્રિર્ અભ્યવહારે વિચિકિત્સાયામ્ અપ્રતિરૂપા ।
। અનાશંક્યમ્ અત્રાપ્રતિગ્રાહિતસન્નિહિતયોર્ અકલ્પિકત્વમ્ ।
। પાનં વિચિકિત્સાયૈ ધૂપવર્ત્તેઃ [51અ6] નેત્રિકયાસ્ય સમ્પત્તિઃ ।
। અયોમય્યાઃ કરણમ્ ।
। દ્વાદશાઙ્ગુલા સાધ્વી ન તીક્ષ્ણા પુરુષા વા ।
। સ્થવિકાયાં નિધાનં મ્રક્ષયિત્વા સર્પિષા તૈલેન વા ।
। નાગદન્તકે ચીવરવંશે વા તસ્યા સ્થાપનમ્ ।
। નિર્માદનાર્થમ્ અગ્નૌ પ્રક્ષેપઃ ।
। કરણં નસ્તઃ કર્મણઃ ।
। નસ્તકરણે નાસ્યસંપત્તિઃ ।
। દ્વ્યતીક્ષ્ણચંચુકં સાધુ ।
। કારણમ્ અસ્ય ।
। પ્રતિસેવે[51બ્1]તામનાંસં ભૈષજ્યાર્થે ।
। ભુક્ત્યૈ તસ્યાસક્તવત ઉપાયઃ ।
। પિધાનમક્ષ્ણોઃ પટ્ટકેન ।
। ભાવનં સુગન્ધિનાનુત્થાનાય ।
। અપેતતાયાં પલિગોધસ્ય સ્થિતત્વે ચ મનોજ્ઞસ્ય પુરતઃ ખાદ્યભોજ્યસ્ય મોક્ષઃ ।
। સ્થૂલમ્ અન્યાર્થે ઽસ્યાસ્યામ્ ।
। સર્વત્ર માનુષમાંસસ્ય ।
। નોદ્દિશ્યકૃતં જ્ઞાત્વા માંસં ભુઞ્જીત્ ।
। ન વ્યાઘ્રશેષમ્ ।
। ન હસ્ત્યશ્વનાગાનામ્ ।
। [51બ્2] નૈકખુરસૃગાલમ્ર્કટકાકેટકકાકગૃ(દ્)ધ્રવલાકાભષકાલિકોલૂકતદન્યકુણપખાદકપક્ષિવકજાન્તુકોપલદ્ધાગણ્ડૂપકકૃમીણામ્ ।
। પ્રતિક્ષિપ્તમયતામેતિ માંસં પ્રતિગ્રાહયન્તં પૃચ્છેત્ ।
। પ્રથમો ઽનેકત્વે ।
। અન્તરોહાપનાયામ્ ।
। અપ્ય્ એયત્વં હસ્તિમાનુષક્ષીરયોઃ ।
। અદુષ્ટં ત્વ્ અગ્વણદેહનસ્યદાનાક્ષ્યઞ્જનમ્ અભક્ષ્યેણો ।
। [51બ્3] પેયત્વં ગ્લાનેન મૂર્છિતસ્ય ।
। સર્પ્(ય્)ઇષા તૈલેન ચામદ્યસ્ય ।
। નિર્દોષમમદ્યત્વે ।
। સંપત્તિર્ અસ્ય ક્વાથાત્ ।
। પ્રક્ષિપ્તભર્જિતયવસ્યાસ્ય ભૂમૌ નિહિતસ્ય સુક્તે ત્વોપગતિઃ ।
। ભવત્ય્ અનુપગતિઃ ।
। મદ્યત્વે ક્વાથેન દ્રાક્ષ્યરસસ્ય ।
। નાવ્યવપૃક્તતાયામ્ અસ્તિત્વમ્ ।
। સત્વં વાસનાભૂતત્વમ્ ।
। પાનં મદ્યતૃદ્વિગમાય મદ્યગન્ધપરિભાવિતમૂલગણ્ડપત્ર[51બ્4]પુષ્પ-ફલભૈષજ્યશુષ્કચૂર્ણોદકસ્ય ।
। સમદ્યે ભાણ્ડે લમ્બનસ્થાપનેન પરિભાવનમ્ ।
। રક્ષ્યસ્ સંસર્ગસ્ તસ્માદ્ ઊને વિગતવેગતાયાઞ્ ચ ।
। તથા વિરસીકરણેનાકાલપાને ચામિષેણ ।
। પ્રાસાદિકઞ્ ચ સાધુ તસ્માચ્ છુક્લનત્રકેન સૂતીકરણમ્ ।
। અપાનં ગ્લાનેન મદ્યસ્ય કુશાગ્રેણાપિ ।
। અદાનઞ્ ચ સર્વેણૌપાસકાત્ ।
। ચિકિત્સાર્થતાં મુક્ત્વે[51બ્5]ત્ય્ અપ્રકૃતિસાવદ્યે સર્વત્ર શેષઃ ।
। ન લશુનં પલાણ્ડું ગૃઞ્જનકં વા પરિભુઞ્જીત ।
। પ્રતિગુપ્તિપ્રદેશે ગ્લાનઃ ।
। નોપયુઞ્જનઃ પરતશ્ ચ સપ્તાહં લશુને પલાણ્ડૌ ત્રિરાત્રમ્ એકરાત્રં ગૃઞ્જનવિહારં પરિભુઞ્જીત્ ।
। શયનાસનમ્ ।
। ન વર્ચકુટિં પ્રવેશેત્ ।
। ન પ્રસ્રાવકુટિમ્ ।
। ન સંઘમધ્યે ઽવતરેત્ ।
। નોપવિચારે ચૈત્યસ્ય ।
। વ્યામોધ્વ પ્રમાણમ્ ।
। [51બ્6] ન ગૃહિભ્યો ધર્મં દેશયેત્ ।
। ન કુલાક્ષય સંક્રામેત ।
। ન જનાકીર્ણાન્ પ્રદેશાન્ ।
। સ્નાનમ્ અન્તે ।
। અપનયનઞ્ ચ ચીવરાણાં ગન્ધસ્ય ।
। શોચનધૂપનાભ્યામ્ ।
। આયુષ્કરા દુર્ભિક્ષે ।
। વાહ્યવકવાયસોર્ અધિષ્ઠિતં કલ્પિકત્વેન ।
। અધિતિષ્ઠેન્ ન વૃક્ષમૂલહસ્તિશાલતીર્થિકાવસથરાજકુલવસ્તુ ભિક્ષુણી વર્ષકાવૈહારમેધીદ્વાર[52અ1] । । કોષ્ઠકપ્રાસાદજેન્તાકોપસ્થાપન-શાલમ્ ।
। અભ્યવકાશાગ્નિશાલાચૈત્યવસ્તુ ગૃહપતિવસૂનિ ચૈત્યપરં ।
। સાધનપચનસ્યાપ્ય્ અત્રાકારણમ્ ।
। પઞ્ચોપસ્કરણઞ્ ચ ।
। ચત્વારાત્રકાલાઃ ।
। પ્રથમાષ્ટકાન્યસ્ય માનત્વમ્ ઊર્ધ્વં સનવકર્મત્વમ્ ।
। અન્યદાનપગતભિક્ષ્વધિવાસનત્વમ્ ।
। નિરેતદોધિવસનાય ભિક્ષૂણાં સંપ્રાપ્તિઃ ।
। આકૃત્યા[52અ2]ન્તરારમ્ભપ્રતિશાન્તિભ્યાં તત્વમ્ ।
। સર્વત્ર સંઘઃ કર્મણા ।
। પ્રથમયોઃ પુદ્ગલો ઽપિ ।
। નવકર્મિકઃ ।
। કેવલો ઽસ્યાદ્યા ।
। ભાષણતઃ ।
। અવધાને દ્વિતીયે સંબહુલાનાં ભિક્ષૂણામ્ ।
। યાવન્તસ્તા[વ?]ન્તસ્ સન્નિહિતાશ્ ચતુર્થે સંમંકલ્પિકશાલામ્ વાઙ્ ભાવકવચનોદાહારતઃ ।
। નાન્યે કસ્યૈકસ્ય યાનાયાવિહારસ્ય કૃત્યકરણમ્ અપ્રાસાદિકમ્ ।
। ન પૃથગ્ભૂ[52અ3]તસ્યૈતત્ કલ્પિકત્વમ્ ઉક્તમ્ ।
। ભુઞ્જીત્ ભિક્ષુ[ઃ] પક્વોદ્ગૃહીતપ્રતિગૃહીતે ।
। પુરોભક્તિકામ્ ।
। પેયાં સર્વદા ।
। પ્રાગપ્રતિગ્રાહિતં પ્રધ્વાદ્યોત્થિતઃ ।
। ઉત્તિષ્ઠેત્ તદાન્ત્યૈ ।
। શિષ્ટમ્ ।
। અભિનિર્હૃતમ્ ।
। નિર્હરેદ્ એનત્ ।
। વનસ્થિકાનિ ।
। તદાખ્યમ્ ।
। તદ્યથા દ્રાક્ષ્યદાડિમખર્જૂરાક્ષોષ્ટૌ વાતામ ઉરુમાનરામાપિકાકુરુમાયિકાનિકોચોબભૂઃ પિઞ્ચિતિકા[52અ4]પુષ્કરઞ્ ચ તદાખ્યમ્ ।
। તદ્યથા વિન્મંમૃણાલિકાવેટ્ટશાલૂકં પદ્મકર્કટિકા ।
। ન રાજ્યમ્ ઉપાર્ધમ્ વાસ્ય પ્રતીચ્છેત ।
। પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ સંઘાર્થં ગ્રામાં ।
। ક્ષેત્રઞ્ ચ ।
। નૈતદ્ અભ્યુપેક્ષેરન્ ।
। ભોગેનાસ્ય દાનમ્ ।
। માર્ગણં ભાગ્યસ્ય ।
। કૃષ્ણાતો ઽસ્ય વિહારે નેયત્વમ્ ।
। પ્રથમતરમ્ આત્મીયાત્ ।
। રક્ષણાય [52અ5] ભિક્ષૂણાં નિયોગઃ ।
। નાપ્રજ્ઞાયમાનાય વ્યયો ભયાન્યતરે ગણનાં મૃગયેત્ ।
। અન્યત્ર સ્મૃતિસ,પ્રજન્યપુર[ઃ]સરસ્ તત્ર પ્રવર્ત્તેત્ ।
। પ્રતિગૃજ્ણીયાત સંઘાર્થમ્ ઉપસ્થાયકાન્ ।
। યતો નાગતિઃ શબ્દસ્ય વિહારે તત્ર કલ્પકારમ્ આપનમ્ ।
। દેયત્વં ભક્તસ્ય કરણં ચેત કર્મણઃ ।
। ગોમહિષ્યાજૈડકહસ્ત્યશ્વોષ્ટ્રગર્દભામધાન્યભાજનં ચ [52અ6] ન સ્તૂપસ્યૈષામ્ અકલ્પનમ્ ।
। ધારયેત્ કલાવિકાલવણપાતલિકાઞ્ ચ ।
। નાભ્યામ્ અનુપાનપટ્ટકાચ્ ચાન્યત્ કંસભાજનં પુદ્ગલો ધારયેત્ ।
। ઉપસ્થાપયેદ્ આરામિકમ્ ।
। ગ્રહણં રક્ષાયૈ પ્રતિપાદ્યમાનાનામ્ અપ્ય્ અન્યાનાં સમાનવ્યઞ્જનાનામ્ ।
। આસક્તકણ્ઠચીવરકત્વમ્ એષાં વેષઃ ।
। કટ્યાં વા પ્રતિપાલનમ્ અનુકમ્પાચરિતેન ।
। [52બ્1] ગ્રહણં તત્ જ્ઞાત્યુપસંકૃતસ્ય ।
। નિષ્ત્રયત્વેન ચાન્તે ।
। તૈશ્ ચ કૃતજ્ઞતયા ।
। નૈતન્ મૂલ્યં યાચેત્ ।
। સ્વીકુર્યાત્ ફલલાભમ્ ।
। ઘૃતતૈલમધુફાણિતઘટાન્ ।
। તદ્ભાજનઞ્ ચ ।
। સ્થાપયેદ્ એનામ્ આધારકે ।
। અનુપભોજ્યત્વમ્ ઉચ્ચારપ્રસ્રાવમ્ અદ્ય ઘટાનામ્ ।
। પ્રતિજાગૃયાત્ સંઘાર્થયોઃ સાધનપચનયોઃ ।
। નાપાર્શ્વનિહિતતાં પ્રાગાવાત્ પાત્ર[52બ્2]સ્ય પિણ્ડાય પ્રવૃત્તૌ ભજેત્ ।
। પિણ્ડોપભાનં ધારયેત્ ।
। અનાશંક્યમ્ અત્ર લોહભાણ્ડાધારણે ચાસાધારણત્વમ્ ।
। અકલ્પિકત્વં ચ ગ્લાનાયાઃ ચેલાભરણસ્ય ।
। નાવિશભરાવકેણ પિણ્ડાય કુલં પ્રવિશેત્ ।
। ધારયેદ્ એનમ્ ।
। નિષ્કાશપ્રવેશકૌશલે પ્રયતે[ત] ।
। અભિજ્ઞાનકરણેન પિણ્ડાપાતા ચ કરાદિના ।
। ન ધર્મવણિજ્યપજીવિતાં કલ્પયેત્ ।
। [52બ્3] શોચનમ્ અસંભવે જલસ્ય દધ્યાદિમણ્ડેન પાદયોઃ ।
। નિષદનં પિણ્ડકે ।
। સ્થાપનમ્ એકાન્તે ઽભ્યવકાશે ।
। રાશીકૃત્યાપિ ।
। પ્રમી લનમ્ અન્તે ।
। કરણં પ્રાભૂત્યે પાટિકાનેકત્વસ્ય ।
। શતપંચકશઃ ।
। પ્રતિવૃદ્ધાન્તમ્ ઉપન્વાહારઃ ।
। અધિષ્ઠાપકાનામ્ અપહર્તૃત્વે વા કરણમ્ ઉદ્દેશઃ ।
। પ્રથમતરં ભોજનવ્યાપારિકૈઃ ભક્તિઃ ।
। યથા વૃદ્ધિકયા [52બ્4] નિષાદનાય દાપનાય ચ મહાસન્નિપાતે ભિક્ષૂણામ્ ઉદ્દેશઃ ।
। નિષદેયુઃ દ્વિત્રાવર્જાં યથેષ્ટમ્ અત્ર ભિક્ષુણ્યાઃ ।
। અલ્પશબ્દો ઽભ્યવહારાગ્રં ગચ્છેત્ ।
। સુસંવૃતેર્યઃ ।
। પ્રાસાદિકઃ ।
। એવં તિષ્ઠેત્ ।
। નાભ્યવહાર્યં પાદેનાક્રામેત્ ।
। ન યદા પાત્રાધિષ્ઠાનં સ્પૃશેત્ ।
। સ્મૃતિમ્ ઉપસ્થાપ્યાવિક્ષિપ્તચિત્ત[ઃ] પિણ્ડપાતં ગૃહ્ણીયાત્ ।
। અનવકિરન્ [52બ્5] પાત્રામાત્રકમ્ ।
। અસંમિશ્રયન્નેન ।
। અનાન્વાલયમ્ ।
। સુપ્રતિછન્નમ્ ।
। અનતિપાતં કાલમ્ અભિનિર્હરેત્ ।
। ન યેન મન્ત્રિત તતો ઽન્યસ્ય લબ્ધેઃ સ્વીકારે ઽસ્ત્ય્ અયુક્તત્વમ્ ।
। નિર્દોષત્વં સ્વભોજને ઽન્યપ્રતીષ્ટેઃ ।
। તદ્ અન્તર્ગતવદ્ અન્યોપનિમન્ત્રણે નિષણ્ણસ્યાનુજ્ઞાતં તેનાન્યદત્તમ્ ।
। અભિપ્રેતેનાર્થેન શબ્દપ્રયોગે વ્યવસ્થાનપ્રસિદ્ધેન ।
। નાન્તં વિસર્જયેત્ [52બ્6] દૃષ્ટિશીલસમ્પન્નાભ્યામાન્તસ્યાન્યત્ર યથાસંખ્યં દાનમ્ અતિરિક્તસ્ય ચાલોપાદ્ યાત્રાકારિણો ગ્રહણમ્ ।
। ભોગશ્ ચ વિનિપાતનં શ્રદ્ધ્[આ]દેયસ્ય ।
। માત્[આ]પિતૃગ્લાનપુત્રહ્યાપેક્ષકુક્ષીમતીભ્યો વિનેયાકાં ક્ષાપિણ્ડપાતં સ્પૃષ્ટવતે ગૃહિણે ચ સંપ્રાપ્તાય સંવિભાગશ્ ચ તત્ઃ કરણમ્ ।
। આલોપપિણ્ડાં સ્થાપયેત્ ।
। અવ્યવચ્છિદ્ય ભોકારમ્ ।
। [53અ1] તિરશ્ ચે ચ દદ્યાત્ ।
। નાનવશિતે ભક્ત્યર્થમ્ ઉપનિક્ષિપ્તાદ્ દદીત્* ।
। ન નિમન્ત્રણકે શ્રદ્ધદેયત્વેન પાત્રાધિષ્ઠાને ઽસ્યોચ્છિષ્ટાશિલાં યથા સુખકરણમ્ ।
। નૈવાસિકાનાં બલિદાનમ્ ।
। તત્કલ્પાનુગત્યા પૂર્વાહ્વાદૌ ।
। ભિન્નકલ્પત્વે ભેદેન ।
। નાવર્ધકો કિલિકભાવસ્થામામ્રં ભક્ષયેત્ ।
। નાકલ્પિકત્વં મૂલગણ્ડપત્રપુષ્પફલખાદનીયૌદનકુલ્માસમ[53અ2](છ?)ત્સ્યમાંસાપૂપક્ષીરદધિનવનીતમત્સ્યવલ્ લૂરાણામ્ ।
। અનાશઙ્ક્યદ્ગસાર્ષપમૂલગણ્ડપત્રપુષ્પફલાદિયવાગૂનામ્ અનિષેધ્યત્વમ્ ।
। ઓજસ્કરત્વં દૂતસ્યોદકેનાપિ ।
। નાકલ્પિકત્વં તૃતિગતસ્ય ।
। કલ્પતે ભાજને ભોજનમ્ ।
। યાર્યાં ।
। શેલામયે ચ ।
। કૃતભોજને ઽપિ નિઃશ્રિતવ્યાપારો નિર્માદનમ્ ।
। ભુક્તે ઽપિ ।
। નાપરેણ સાર્દ્ધમ્ એકત્ર ભાજને ભુઞ્જીત્* ।
। [53અ3] ભુઞ્જિદાધ્વન્યસંભવે ભાજનાનાં ભિક્ષૂણામ્ ।
। ઉદ્ધૃતે ઽન્યસ્ય હસ્તે સ્વં પ્રક્ષિપેત્ ।
। શ્રામણેરે ચ સાર્દ્ધં પરવદયોગે કલ્પકારકાનાં પિણ્ડીકૃત્ય દાનમ્ ।
। જ્ઞાતિના સર્વત્ર હાર્દેન પ્રાર્થિતઃ ।
। પ્રતિગુપ્તે પ્રદેશે ।
। રક્ષત્વમ્ અનયેષ્પ્રતિગ્રહધ્વસ્તેનપ્રતિગ્રાહિતસંપૃક્તેશ્ ચ ।
। ન સોપાનત્થો ભુઞ્જીત્* ।
। આક્રમ્ય ગ્લાનઃ ।
। ન નગ્ન એકચીવરો વા ।
। અનાપત્તિર્ ગ્લાનસ્યોપસ્થા[53અ4]યકો ઽસ્ય ગુપ્તિં કુર્યાત્ ।
। સંકક્ષિકાં શક્તૌ સંશ્રયેત ।
। ગુપ્તઞ્ ચ પ્રદેશમ્ ।
। નેદમિતો વા દેહીતિ ભોજનાર્થમ્ ઉપવિષ્ટપરિવેષ્ટારં બોધયેત્ ।
। અનાપત્તિર્ ગ્લાને ઽનુક્તયસ્ય ।
। તદ્યથા મન્દાગ્નૌ પક્વસ્યામસ્ય દીપતાગ્નૌ ગ્લાનસંજ્ઞામ્ ।
। સ્વત્રોપસ્થાપ્ય ભુઞ્જીત્* ભૈષજ્યસંજ્ઞામ્ આહારે ।
। સ્મૃતિઞ્ ચ ।
। સમુદાગમસાદૃશ્યપરિણતપ્રત્યર્થિકત્વનિષ્યન્દ પ્રતીત્ય વિધિપરીષ્ટિપરાધીન[53અ5]ત્વન્ મવ્યાબાધિકત્વપ્રત્યેકગતતાતિરાસ્થિતપ્રાતિકુલ્યમ્ ।
। ઉપસ્થિતસ્મૃતિઃ ।
। અવિક્ષિપ્તઃ ।
। સંપ્રજાનન્ન્ અલ્પશબ્દઃ ।
। અકુર્વન્ન્ એનમ્ ।
। અનુત્થાપયન્ યવાગ્વામ્ ।
। અમટમટાયમાનઃ ।
। મૃદુકરણં શબ્દકૃતામ્ ઉદકાદિના ।
। ન તદ્ભુક્ત્યર્થં વાદ્યમાનત્વે ।
। ન દેશનકૃયમાણતાયાં પ્રતિસંવેદિતસ્ય ।
। અત્યયે કાલસ્ય દ્વિત્રયોગાર્થયોઃ ।
। ગા[53અ6]થાં ભુક્તા ભાષેત્* ।
। દક્ષિણાદેશનધર્મદેશનયોઃ નિમન્ત્રણકં ભુક્ત્વા કરણમ્ ।
। નિર્જ્ઞાય ભુક્તિવતાં સર્વેષામ્ ।
। અવલોકનેન ।
। પ્રથમેનાનેકત્વે ।
। અશક્તાવ્ અધ્યેષણં પ્રતિબલસ્ય ।
। અકૃતે ચેદ્ ગમનપ્રત્યયઃ પરિવારદાનં ભિક્ષૂણામ્ ।
। ચતુર્ણામ્ અન્તતઃ ।
। ગમનપ્રત્યયે ત્ર દન્તસ્યાવલોક્ય ।
। નન્દોપનન્દયોર્ દક્ષિણાદેશને નામગ્રહણમ્ ।
। નિગિલેષ્વ [53બ્1]નાડિકોકાલોઙ્ગરાન્ દ્વિત્રાનાદૌ છોરયિત્વા મુખં નિર્માદ્ય ।
। નૈતન્ નામિષમ્ ।
। તસ્માન્ મુખમ્ અકાલે પ્રવારિતશ્ ચોદ્ગારારામે નિર્માદયેદ્ અન્યઃ ।
। નાપ્રજ્ઞપ્તે પ્રદેશે શ્લેષ્માનાં છોરયેત્ ।
। ન પરિકરિમિતે ।
। નૈતત્ છન્દં વા સ્થાવિરસ્ય પુરતષ્કુર્યાત્ ।
। ન ભુઞ્જાનસ્ય ।
। ન પુનઃ પુનઃ શિષ્ટસ્યાપિ ।
। અન્યેનાશક્તૌ પ્રક્રમણમ્ ।
। નાન્યસ્યાસ્પર્શકરણમ્ ।
। નક્તા[53બ્2]ધ્વકપ્રશ્નઃ ।
। ચંક્રમણે નાન્યેન વા પ્રક્રમણમ્ ।
। પાત્રમ્ અસ્ય હસ્તિપદબુધ્નં સાધારકસ્ય ।
। તપ સ્થાપયેદ્ એનમ્ ।
। ક્ષોદકવાલુકછાયિકાનાં ધારણં મક્ષિકાણાં પ્રતિવિધેઃ ।
। અદુર્ગન્ધીભાવપ્રાણકાસંભવાય કાલેન કાલં શોચનં શોષણઞ્ ચ ।
। તત્કાલાર્થમ્ અપરોપસ્થાપનમ્ ।
। અવિઘાતાર્થં કોણસ્તમ્ભપાર્શ્વે વિહારસ્ય ।
। ચતુર્ણામ્ અપિ [53બ્3] શ્લેષ્મકટકસ્થાપનમ્ ।
। ન સશબ્દં વાતકર્મ કુર્વીત્* ।
। નાધો વૃક્ષસ્યોચ્ચારપ્રસ્રાવમ્ ।
। મુક્તાનિરવકાશત્વં તૈર્ અટ્ટવ્યામ્ ।
। કણ્ટકિનશ્ ચ ।
। કરણં વર્ચસ્કુટેઃ ।
। વિહારે ચેદ્ ઉત્તરપશ્ચિમે પાર્શ્વે ।
। ક્ષોમસ્ય તમ્ અઙ્ગસ્ય વા ।
। કણ્ટકિનામધો વૃક્ષાણાં રોપણમ્ ।
। પાદકયોર્ ઉપછિદ્રમ્ ઉપરિ દાનમ્ ।
। કુણ્ડિકાસ્થાનકરણમ્ ।
। વિકર્ણાકારયા દ્વારમ્ ।
। [53બ્4] કવાટસ્ય દાનમ્ ।
। કટકાર્ગડયોશ્ ચ ।
। શબ્દનં પ્રવિવિક્ષતા ।
। સૂતે તત્ર ચ પ્રવિષ્ટેણ ।
। સુસંગૃહીતચીવરઃ પ્રવિશેત્ સંપ્રજનન્ ।
। મધ્યે નિષીદેત ।
। શનૈરલિંપનકુટિપાદુકં કુર્વીત્* ।
। નાનાગતમ્ આગમયેત્ ।
। નાગતં વિધારયેત્ ।
। ન તત્પ્રતિબદ્ધકાર્યાદ્ અન્યેન તત્સમીપે તિષ્ઠેત્ ।
। પ્રતિદિનં શોચનમ્ ઉપધિવારિકેન ।
। મૃત્પાત્રોપસ્થાપનઞ્ ચ ।
। [53બ્5] નાપ્રજ્ઞપ્તે પ્રદેશે પ્રસ્રાવં કુર્યાત્* ।
। નાનેકત્ર ।
। પ્રોઢૌ ગર્તાયાં ખાનયેત્* ।
। કરણં પ્રસ્રાવકુટેઃ ।
। પાર્શ્વે સ્યાઃ ।
। તમઙ્ગસ્ય ।
। પ્રનાડિકાદાનમ્* ।
। સમાનમ્ ઇતરત ।
। કરણં છીદ્રપીઠસ્ય ચોદનારોગે ।
। સંવર્તનેન બાલસ્ય ।
। અસંપત્તૌ છેદનમ્* ।
। સામન્તકે દુઃખનં ચેત્ પાત્રવૈભઙ્ગુકાનાં દાનમ્* ।
। રક્ષ્યો ભૂમિનાશસ્ તસ્માદ્ અષ્કર્યકરસ્ય ।
। [53બ્6] નાન્યુચ્ચા સાધુ ।
। કાલેન કાલમ્ અદુર્ગન્ધતાયૈ શોચનમ્* ।
। શોષણં મ્રક્ષણઞ્ ચ કટુકતૈલેન ।
। તત્કાલાર્થમ્ અપરાર્જનમ્* ।
। અસંપત્તૌ પતલિકાધારત્વેનોપયોગઃ ।
। કૃત્વોચ્ચારં તત્કરણશુદ્ધેત્* ।
। ન તીક્ષ્ણેન તૃણકુર્વકેન વા ।
। નતુકપત્તલિકપત્રવૈભઙ્ગુકલોષ્ઠકાષ્ઠાનામ્ અત્ર સાધુત્વમ્ ।
। દ્વાભ્યાં ચ મૃદ્ભ્યાં શોચયેત્ ।
। પ્રાક્ સ્થાપિતાભિઃ [54અ1] । ।પ્રવિભાગેન મૃદ્ભિર્ ઉત્તરઃ શોચઃ ।
। સનૈર્ મન્દમન્દમનાશયતાવિસ્કમ્ભિનાચમનિકાપાદુકામ્ ।
। સપ્તભિર્ વામસ્ય ।
। સપ્તભિર્ ઉભયોઃ વાહ્વિઃ શોચનમ્* ।
। પુનઃ હસ્તયોર્ મૃદા ।
। અપરાયા[ઃ] કુણ્ડિકાયાઃ પાદપ્રક્ષાલનમ્(અ) ।
। નિર્દોષં શૂતે કુક્ષેઃ પ્રાગન્તાત્ પોચ્ચનમાત્રં કૃત્વાસનં નાતો ન્યઃ ।
। સત્ય્ ઉદકે નાવાન્તે નિષીદેત્* ।
મૂળ પાઠ: Vinayasūtra · Edition: Preliminary transliteration of the ms. found in Tibet by Rahula Sankrityayana · Data entry Yoshiyasu Yonezawa et al. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0