વીણાશિખતન્ત્ર · શ્લોક 61-80

તત્ત્વત્રિતયમ્ એતદ્ ધિ ન્યાસં ચ સમુદાહૃતમ્
બિન્દુયુક્તાન્ય્ અશેસાણિ ન્યસ્તવ્યાનિ યથાક્રમમ્ ॥

અત્ર-સિદ્ધિઃ સ્થિતા દેવિ વિજ્ઞેયા સાધકોત્તમૈઃ
પઞ્ચવિંશતિકોષ્ઠસ્થં પ્રથમં બીજમ્ ઉચ્યતે ॥

દ્વિસપ્તકોષ્ઠકં બીજં દ્વિતીયં સમુદાહૃતમ્
તૃતીયમ્ અષ્ટકોષ્ઠસ્થં બિન્દુયોનિઃ ચતુર્થકમ્ ॥

ચતુર્વિંશતિકોષ્ઠસ્થં પઞ્ચમં બીજમ્ ઉચ્યતે
બીજાનિ દેવદેવીનાં નિર્ણીતાનિ યથાક્રમમ્ ॥

કાલબદ્ધાનિલૈર્ બીજૈઃ કલાયથેષ્ઠયા યુતમ્
અર્ધેન્દુ બિન્દુશિખયા સંનિભાનિ ક્રમેણ તુ ॥

બીજપઞ્ચકમ્ ઉદ્ધૃત્ય કથિતં દેવિ તે ક્રમાત્
કૂટસ્થાસ્ તુ સ્મૃતા બીજાઃ પઞ્ચ ચૈવ વરાનને ॥

બીજપઞ્ચકમ્ અભ્યસ્ય સર્વકામફલપ્રદમ્
યજનં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકમ્ ॥

કરસંસ્કારમ્ આદૌ તુ કૃત્વાનેન ક્રમેણ તુ
વક્ષ્યમાણેન ચાનેન દિગ્બન્ધશોધ્યમ્ એવ હિ ॥

સંહારાસ્ત્રેણ દિગ્બન્ધઃ પ્રાણાયામપુરઃસરઃ
પ્રાણાયામૈસ્ ત્રિભિર્ દેવિ આત્માનં તુ વિશોધયેત્ ॥

નિષ્ક્રમ્ય રેચયેદ્ વાયું નવં ચાકૃષ્ય પૂરયેત્
નિરોધે કુમ્ભકઃ પ્રોક્તઃ પ્રાણાયામં પ્રકીર્તિતમ્ ॥

ધ્યાત્વા કાલાગ્નિબીજં તુ યુગાન્તાનલસપ્રભમ્
ન્યસેત્ પાદતલે મન્ત્રી જ્વાલામાલાકુલં મહત્ ॥

નિર્દહેચ્ ચાત્મદેહં તુ વારિણાપ્લાવયેત્ તતઃ
દગ્ધ્વા તુ પ્રાકૃતંદેહં ભસ્મકૂટમ્ ઇવ સ્થિતમ્ ॥

તતશ્ ચામૃતધારાભિર્ વિદ્યાદેહં વિચિન્તયેત્
સ્રવન્તં મૂર્ધ્નિ પરમં પ્રણવં ચ અધોમુખમ્ ॥

વારુણામૃતસંયુક્તં શુદ્ધસ્ફટિકનિર્મલમ્
કષાખ્યં યત્ સ્મૃતં બીજં રેફદ્વયસમાયુતમ્ ॥

અધ ઓંકારસંયુક્તં ઊર્ધ્વં બિન્દુકભૂષિતમ્
અનેનૈવ તુ બીજેન શિખયા ભિન્નમસ્તકમ્ ॥

ધારણાયોગમાર્ગેણ નિર્દહેત્ સાધકોત્તમઃ
દેહં સંશોધયેન્ મન્ત્રી ઘોરપાપં તુ કલ્મષમ્ ॥

ન્યાસમ્ આલભનં કુર્યાદ્ ભવેન્ મન્ત્રાત્મવિગ્રહઃ
દિગ્બન્ધભૂમિં સંશોધ્ય ચક્રશુદ્ધ્યર્થમ્ એવ ચ ॥

સંહારાસ્ત્રેણ કુર્વીત વિઘ્નોચ્ચાટનમ્ એવ ચ
હસ્તૌ સંશોધયેત્ પશ્ચાદ્ વિધિર્ એષ પ્રકીર્તિતઃ ॥

કૃત્વા તુ વિધિવન્ મન્ત્રી તતઃ કર્મ સમારભેત્
આમણિબન્ધનાત્ પૂર્વં ભરમાખાશ્ ? ચ વિન્યસેત્ ॥

અટ્ગુષ્ઠાદિકનિષ્ઠાન્તં ન્યસેદ્ વૈ બીજપઞ્ચકમ્
અટ્ગુષ્ઠાદ્ યે તુ યે પર્વા કરયોર્ ઉભયોર્ અપિ ॥