Vibhramaviveka · શ્લોક 141-160

ન જ્ઞેયશૂન્યં વિજ્ઞાનં સ્વાત્મહાનિપ્રસઙ્ગતઃ
નિરુપાખ્યાદ્ આત્મયોગાદ્ અસ્વાતન્ત્ર્યાચ્ ચ ચેતસઃ ॥

પ્રમાણવન્ત્ય્ અદૃષ્ટાનિ કલ્પ્યન્તે સુબહૂન્ય્ અપિ
સંસ્કારચ્છેદહેતૂનાં તત્ત્વં નૈકાન્તતઃ સ્થિતમ્ ॥

જન્માન્તરાનુભૂતં ચ ન સ્મર્યત ઇતિ સ્થિતમ્
તત્કર્મફલસંબન્ધં પ્રતીતિ પ્રતિજાનતે ॥

તથા હ્ય્ અનાદૌ સંસારે કર્મભેદાન્ સ્મરન્ન્ અપિ
અનન્તકૃતકર્મત્વાત્ કો વિદ્યાત્ કસ્ય કિં ફલમ્ ॥

સ્વાન્તસ્યોપપ્લવઃ સ્વપ્ને સ્મૃતિબીજસ્ય બોધકઃ
તસ્ય ચ જગ્રતો ઽભાવાન્ નોદેતિ સ્વપ્નદર્શનમ્ ॥

કામાદ્યુપપ્લવે ઽપ્ય્ એવં કાર્યાધિક્યમ્ ઉદાહૃતમ્
અગ્રાહ્યમ્ એવ ગૃહ્ણાતિ સ્વયં કલ્પયતિ હ્ય્ અયમ્ ॥

દોષક્ષતસ્ય મનસસ્ તત્ કાર્યં .................
તદ્ અધ્યારોપે નો ગૌણી તથેત્ય્ અધ્યવસાયતઃ ॥

ખ્યાતિ સન્નિહિતે ઽશૂન્યં સદ્ ભાવાન્તરઘટ્ટિતમ્
પ્રભાસતામ્ અસત્તા તુ નો શૂન્યં તદ્ અનાત્મકમ્ ॥

........ ........ ॥

એવં નિર્વચનીયા ચ નાવિદ્યા પરિહાસ્યતે
અવિદ્યાત્વં યતો ઽન્યસ્ય સાન્યરૂપં પ્રકાશયેત્ ॥

........ ........ ॥

........ ........ ॥

........ ........ ॥

બાધ્યજ્ઞાનસ્ય મિથ્યાત્વં નાન્યથા વ્યવતિષ્ઠતે
તેન યાવદ્ બાધનીયં તાવન્ મિથ્યેતિ યુજ્યતે ॥

ભ્રાન્તિજ્ઞેયે ચ બાહ્યત્વં બાધકૈર્ ન નિરસ્યતે
ન ગમ્યતે ઽન્તર્વર્તિત્વં નાનિર્વાચ્યતયા મતિઃ ॥

કિં ત્વ્ અતદ્દેશકાલત્વં ગમ્યતે બાહ્યવસ્તુનઃ
તસ્માન્ ન બાહ્યવસ્તુત્વં મૃષા બોધાન્ ન બાધનાત્ ॥

પ્રસક્તપ્રતિષેધાત્મા બાધો ઽખ્યાતૌ ન યુજ્યતે
સાધયત્ય્ અન્યથા ખ્યાતિં બાધ એવ ચ નઃ સ્ફુટમ્ ॥

પ્રસઞ્જિકા હિ નાખ્યાતિર્ અસ્મત્પક્ષે તુ યુજ્યતે
ન ચાગ્રહનિષેધો ઽયં સર્વજ્ઞાનપ્રસઙ્ગતઃ ॥

વિવેકધીર્ નિષેધો ઽયં ન પ્રતીત્યાનુગમ્યતે
ન ક્રમે યૌગપદ્યે વા વિવેકમતિર્ ઈદૃશી ॥

અવિવેકગ્રહે સ્યાચ્ ચેત્ સત્યં ન તુ વિવિક્તયોઃ
અગ્રહે પ્રાપ્ત્યભાવેન પ્રાપ્તેઃ પૂર્વં તુ યુજ્યતે ॥