વેદાન્તપરિભાષા · અધ્યાય p5

અથોપમાનં નિરપ્યતે। તત્ર સાદૃશ્યપ્રમાકરણમિપમાનમ્। તથા હિ પ્રાઙ્ગણેષુ દૃષ્ટગોપિણ્ડસ્ય પુરુષસ્ય વનં ગતસ્ય ગવયેન્દ્રિસન્નિકર્ષે સતિ ભવતિ પ્રતીતિઃ અયં પિણ્ડો ગોસદૃશ ઇતિ। તદનન્તરં ચ ભવતિ નિશ્ચયોઽનેન સદૃશી મદીયા ગૌરિતિ। તત્રાવયવ્યતિરેકાભ્યાં ગવયનિષ્ઠગોસાદૃશ્યજ્ઞાનં કરણં, ગોનિષ્ઠગવયસાદૃશ્યજ્ઞાનં ફલમ્। ન ચેદં પ્રત્યક્ષેણ સમ્ભવતિ । ગોપિણ્ડસ્ય તદેન્દ્રિયાસન્નિકર્ષાત્, નાપ્યનુમાનેન ગવયનિષ્ઠસાદૃશ્યસ્યાતલ્લિઙ્ગત્વાત્। નાપિ “મદીયા ગૌઃ એતદ્ગવયસદૃશી, એતન્નિષ્ઠસાદૃશ્યપ્રતિયોગિત્વાત્, યો યદ્ગતસાદૃશ્યપ્રતિયોગી સ તત્સદૃશઃ, યથા મૈત્રનિષ્ઠસાદૃશ્યપ્રતિયોગી ચૈત્રઃ મૈત્રસદૃશ” ઇત્યનુમાનાત્તત્સમ્ભવ ઇતિ વાચ્યમ્। એવંવિધાનુમાનાનવ-તારેઽપ્યનેન સદૃશી મદીયા ગૌરીતિ પ્રતીતેરનુભવસિદ્ધત્વાત્। ઉપમિનોમીત્યનુવ્યવસાયાચ્ચ। તસ્માદુપમાનં માનાન્તરમ્।
ઇતિ વેદાન્તપરિભાષાયામુપમાનપરિચ્છેદઃ॥૩॥