વાયુપુરાણમ્ · શ્લોક 40-2

॥સૂત ઉવાચ॥
મર્ય્યાદાપર્વતે શુભ્રે દેવકૂટે નિબોધત।
વિસ્તીર્ણે સિખરે તસ્ય કૂટે ગિરિવરસ્ય હ

સમન્તાદ્યોજનશતં મહાભવનમણ્ડિતમ્।
જન્મક્ષેત્રં સુપર્ણસ્ય વૈનતેયસ્ય ધીમતઃ

નૈકૈર્મહા પક્ષિગણૈર્ગારુડૈઃ શીગ્રવિક્રમૈઃ।
સમ્પૂર્ણવીર્યસમ્પન્નૈર્દમનૈરુરગારિભિઃ

પક્ષિરાજસ્ય ભવનં પ્રથમં તન્મહાત્મનઃ।
મહાવાયુપ્રવેશસ્ય શાલ્મલિ દ્વીપવાસિનઃ

તસ્યૈવ ચારુમૂર્ધ્નસ્તુ કૂટેષુ ચ મહર્દ્ધિષુ।
દક્ષિણેષુ વિચિત્રેષુ સપ્તસ્વપિ તુ શોભિનઃ

સન્ધ્યાભ્રાભાઃ સમુદિતા રુક્મપ્રાકારતોરણાઃ।
મહાભવનમાલાભિઃ શોભિતા દેવનિર્મિતાઃ

ત્રિંશદ્યોજનવિસ્તીર્ણાશ્ચત્વારિંશત્તમાયતાઃ।
સપ્ત ગન્ધર્વનગરા નર નારીસમાકુલાઃ

આગ્નેયા નામ ગન્ધર્વા મહાબલપરાક્રમાઃ।
કુબેરાનુચરા દીપ્તાસ્તેષાન્તે ભવનોત્તમાઃ

તસ્ય ચોત્તરકૂટેષુ ભુવનસ્ય મહાગિરેઃ।
હર્મ્યપ્રાસાદબદ્ધં ચ ઉદ્યાનવનશોભિતમ્

પુરમાશીવિષૈઃ પુર્ણં મહાપ્રાકારતોરણમ્।
વાદિત્રશતનિર્ઘોષૈરાનન્દિતવનાન્તરમ્

દુષ્પ્રસહ્યમમિત્રાણાં ત્રિંશદ્યોજનમણ્ડલમ્।
નગરં સૈંહિકેયાનામુદીર્ણં દેવવિદ્વિષામ્।
સિદ્ધદેવર્ષિચરિતં દેવકૂટે નિબોધત

દ્વિતીયે દ્વિજશાર્દૂલ મર્ય્યાદાપર્વતે શુભે।
મહાભવનમાલાભિર્નાનાવર્ણાભિરાવૃતમ્

સુવર્ણમણિચિત્રાભિરનેકાભિરલંકૃતમ્ ।
વિશાલરથ્યં દુર્ધર્ષં નિત્યં પ્રમુદિતં શિવમ્

નરનારીગણાકીર્ણં પ્રાંશુપ્રાકારતોરણમ્ ।
ષષ્ટિયોજનવિસ્તીર્ણં શતયોજનમાયતમ્

નગરં કાલકેયાનામસુરાણાં દુરાસદમ્।
દેવકૂટતટે રમ્યે સન્નિવિષ્ટં સુદુર્જયમ્।
મહાભ્રચયસઙ્કાશં સુનાસન્નામ વિશ્રુતમ્

તસ્યૈવ દક્ષિણે કૂટે વિંશદ્યોજનવિસ્તરમ્।
દ્વિષષ્ટિયોજનાયામં હેમપ્રાકારતોરણમ્

હૃષ્ટપુષ્ટાવલિપ્તાનામાવાસાઃ કામરૂપિણામ્।
ઔત્કચાનાં પ્રમુદિતં રાક્ષસાનાં મહાપુરમ્

મધ્યમે તુ મહાકૂટે દેવકૂટસ્ય વૈ ગિરેઃ ।
સુવર્ણમણિપાષાણૈશ્ચિત્રૈઃ શ્લક્ષણતરૈઃ શુભૈઃ।
શાખાશતસહસ્રાદ્યૈર્નૈકારોહસમાકુલમ્

સ્રિગ્ધ પર્ણમહામૂલમનેકસ્કન્ધવાહનમ્।
રમ્યં હ્યવિરલચ્છાયં દશયોજનમણ્ડલમ્

તત્ર ભૂતવટન્નામ નાનાભૂતગણાલયમ્।
મહાદેવસ્ય પ્રથિતં ત્ર્યમ્બકસ્ય મહાત્મનઃ।
દીપ્તમાયતનં તત્ર સર્વલોકેષુ વિશ્રુતમ્

વરાહગજસિંહર્ક્ષશાર્દૂલકરભાનનૈઃ।
ગૃધ્રોલૂકમુખૈશ્ચૈવ મેષોષ્ટ્રાજમહામુખૈઃ

કદમ્બૈર્વિકટૈઃ સ્થૂલૈર્લમ્બકેશતનૂરુહૈઃ।
નાનાવર્ણાકૃતિધરૈર્નાનાસંસ્થાનસંસ્થિતૈઃ

દીપ્તૈરનેકૈરુગ્રાસ્યૈર્ભૂતૈરુગ્રપરાક્રમૈઃ।
અશૂન્યમભવન્નિત્યં મહાપારિષદૈસ્તથા

તત્ર ભૂતપતેર્ભૂતા નિત્યમ્પૂજાં પ્રયુઞ્જતે।
ઝર્ઝરૈઃ શઙ્ખપટહૈર્ભેરીડિણ્ડિમગોમુખૈઃ

રણિતાલસિતોદ્ગીતૈ ર્નિત્યં વલિતવર્જિતૈઃ।
વિસ્ફૂર્જ્જિતશતૈસ્તત્ર પૂજાયુક્તા ગણેશ્વરાઃ।
પ્રીતાઃ પુરારિપ્રમથાસ્તત્ર ક્રીડાપરાઃ સદા

સિદ્ધદેવર્ષિગન્ધર્વયક્ષનાગેન્દ્ર પૂજિતઃ।
સ્થાને તસ્મિન્ મહાદેવઃ સાક્ષાલ્લોકશિવઃ શિવઃ

ઇતિ શ્રીમહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે ભુવનવિન્યાસો નામ ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ