વાયુપુરાણમ્ · અધ્યાય 37
॥સૂત ઉવાચ॥
તુર્વસોસ્તુ સુતો વહ્નિર્વહ્નેર્ગોભાનુરાત્મજઃ।
ગોભાનોસ્તુ સુતો વીરસ્ત્રિસાનુરપરાજિતઃ
કરન્ધમસ્ત્રિસાનોસ્તુ મરુત્તસ્ય ન ચાત્મજઃ।
અન્યસ્ત્વવીક્ષિતો રાજા મરુત્તઃ કથિતઃ પુરા
અનવત્યો મરુત્તસ્તુ સ રાજાસીદિતિ શ્રુતમ્।
દુષ્કૃતં પૌરવં ચાપિ સર્વે પુત્રમકલ્પયન્
એવં યયાદિશાપેન જરાયાઃ સંક્રમેણ તુ ।
તુર્વસોઃ પૌરવં વંશં પ્રવિવેશ પુરા કિલ
દુષ્કૃતસ્ય તુ દાયાદઃ શરૂથો નામ પાર્થિવઃ।
શરૂથાત્તુ જનાપીડશ્ચત્વારસ્તસ્ય ચાત્મજાઃ
પાણ્ડ્યશ્ચ કેરલશ્ચૈવ ચોલઃ કુલ્યસ્તથૈવ ચ।
તેષાં જનપદાઃ કુલ્યાઃ પાણ્ડ્યાશ્ચોલાઃ સકેરલાઃ
દ્રુહ્યોસ્તુ તનયૌ વીરૌ બભ્રુઃ સેતુશ્ચ વિશ્રુતૌ।
અરુદ્ધઃ સેતુપુત્રસ્તુ બાભ્રવો રિપુરુચ્યતે
યૌવનાશ્વેન સમિતિ કૃચ્છ્રેણ નિહતો બલી।
યુદ્ધં સુમહદાસીત્તુ માસાન્ પરિ ચતુર્દશ
અરુદ્ધસ્ય તુ દાયાદો ગાન્ધારો નામ પાર્થિવઃ।
ખ્યાયતે યસ્ય નામ્ના તુ ગાન્ધારવિષયો મહાન્
ગાન્ધારદેશજાશ્ચાપિ તુરગા વાજિનાં વરાઃ।
ગાન્ધારપુત્રો ધર્મ્મસ્તુ ઘૃતસ્તસ્ય સુતોઽભવત્
ઘૃતસ્ય દુર્દમો જજ્ઞે પ્રચેતાસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।
પ્રચેતસઃ પુત્રશતં રાજાનઃ સર્વ એવ તે
મ્લેચ્છરાષ્ટ્રાધિપાઃ સર્વે હ્યુદીચીં દિશમાશ્રિતાઃ।
અનોઃ પુત્રા મહાત્માનસ્ત્રયઃ પરમધાર્મ્મિકાઃ
સભાનરશ્ચ પક્ષશ્ચ પરપક્ષસ્તથૈવ ચ।
સભાનરસ્ય પુત્રસ્તુ વિદ્વાન્ કાલાનલો નૃપઃ
કાલાનલસ્ય ધર્મ્માત્મા સૃઞ્જયો નામ ધાર્મિકઃ ।
સૃઞ્જયસ્યાભવત્ પુત્રો વીરો રાજા પુરઞ્જયઃ
જનમેજયો મહા સત્વઃ પુરઞ્જયસુતોઽભવત્।
જનમેજયસ્ય રાજર્ષેર્મહાશાલોઽભવભૃપઃ
આસીદિન્દ્રસમો રાજા પ્રતિષ્ઠિતયશા દિવિ।
મહામનાઃ સુતસ્તસ્ય મહા શાલસ્ય ધાર્મિકઃ
સપ્તદ્વીપેશ્વરો રાજા ચક્રવર્ત્તી મહાયશાઃ।
મહામનાસ્તુ પુત્રૌ દ્વૌ જનયામાસ વિશ્રુતૌ
ઉશીનરઞ્ચ ધર્મજ્ઞં તિતિક્ષુઞ્ચૈવ ધાર્મિકમ્।
ઉશીનરસ્ય પત્ન્યસ્તુ પઞ્ચ રાજર્ષિવંશજાઃ
મૃગા કૃમી નવા દર્વા પઞ્ચમી ચ દૃષદ્વતી।
ઉશીનરસ્ય પુત્રાસ્તુ પઞ્ચ તાસુ કુલોદ્વહાઃ।
તપસા તે સુમહતા જાતવૃદ્ધાશ્ચ ધાર્મિકાઃ ॥ ૩૭.૧૯।
મૃગાયાસ્તુ મૃગઃ પુત્રો નવાયા નવ એવ તુ।
કૃમ્યાઃ કૃમિસ્તુ દર્વાયાઃ સુવ્રતો નામ ધાર્મિકઃ
દૃષદ્વતીસુતશ્ચાપિ શિવિરૌશીનરો દ્વિજાઃ।
શિવેઃ શિવપુરં ખ્યાતં યૌધેયન્તુ મૃગસ્ય તુ
નવસ્ય નવરાષ્ટ્રન્તુ કૃમેસ્તુ કૃમિલા પુરી।
સુવ્રતસ્ય તથા વૃષ્ટા શિવિપુત્રાન્નિબોધત
શિવેસ્તુ શિવયઃ પુત્રાશ્ચત્વારો લોકસમ્મતાઃ।
વૃષદર્ભઃ સુવીરસ્તુ કેકયો મદ્રકસ્તથા
તેષાઞ્જનપદાઃ સ્ફીતાઃ કેકયા માદ્રકાસ્તથા।
વૃષદર્ભાઃ સૂચિદર્ભાસ્તિતિક્ષોઃ શ્રૃણુત પ્રજાઃ
તૈતિક્ષુરભવદ્રાજા પૂર્વસ્યાન્દિશિ વિશ્રુતઃ।
ઉશદ્રથો મહાબાહુસ્તસ્ય હેમઃ સુતોઽભવત્
હેમસ્ય સુતપા જજ્ઞે સુતઃ સુતયશા બલી ।
જાતો મનુષ્યયોન્યાં વૈ ક્ષીણે વંશે પ્રજેપ્સયા
મહાયોગી સ તુ બલિર્બદ્ધો યઃ સ મહામનાઃ।
પુત્રાનુત્પાદયામાસ ચાતુર્વર્ણ્યકરાન્ ભુવિ
અઙ્ગં સ જનયામાસ વઙ્ગં સુહ્લં તથૈવ ચ।
પુણ્ડ્રં કલિઙ્ગઞ્ચ તથા બાલેયં ક્ષત્રમુચ્યતે
બાલેયા બ્રાહ્મણાશ્ચૈવ તસ્ય વંશકરાઃ પ્રભોઃ।
બલેસ્તુ બ્રહ્મણા દત્તા વરાઃ પ્રીતેન ધીમતે
મહાયોગિત્વમાયુશ્ચ કલ્પાયુઃપરિમાણકમ્।
સંગ્રામે ચાપ્યજેયત્વં ધર્મે ચૈવ પ્રભાવના
ત્રૈલોક્યદર્શનઞ્ચૈવ પ્રાધાન્યં પ્રસવે તથા।
બલે ચાપ્રતિ મત્વં વૈ ધર્મતત્ત્વાર્થદર્શનમ્
ચતુરો નિયતાન્ વર્ણાન્ ત્વં વૈ સ્થાપયિતેતિ ચ।
ઇત્યુક્તો વિભુના રાજા બલિઃ શાન્તિમ્પરાં યયૌ
કાલેન મહતા વિદ્વાન્ સ્વં વૈ સ્થાનમુપાગતઃ।
તેષાં જનપદાઃ સ્ફીતા વઙ્ગાઙ્ગસુહ્લકાસ્તથા
પુણ્ડ્રાઃ કલિઙ્ગાશ્ચ તથા તેષાં વંશં નિબેધત।
તસ્ય તે તનયાઃ સર્વે ક્ષેત્રજા મુનિસમ્ભવાઃ।
સમ્ભૂતા દીર્ઘતમસઃ સુદેણ્ણાયાં મહૌજસઃ
ઋષય ઊચુઃ।
કથં બલેઃ સુતાઃ પઞ્ચ જનિતાઃ ક્ષેત્રજાઃ પ્રભો।
ઋષિણા દીર્ઘતમસા એતન્નો બ્રૂહિ પૃચ્છતામ્
સૂત ઉવાચ॥
અશિજો નામ વિખ્યાત આસીદ્ધીમાનૃષિઃ પુરા।
ભાર્યા વૈ મમતા નામ બભૂવાસ્ય મહાત્મનઃ
અશિજસ્ય કનીયાંસ્તુ પુરોધા યો દિવૌકસામ્।
બૃહસ્પતિર્બૃહત્તેજા મમતાં સોઽભ્યપદ્યત
ઉવાચ મમતા તન્તુ બૃહસ્પતિમનિચ્છતી।
અન્તર્વત્ન્યસ્મિ તે ભ્રાતુર્જ્યેષ્ઠસ્યાષ્ટમિતા ઇતિ
અયં હિ મે મહાગર્ભો રોચતેઽતિ બૃહસ્પતે।
અશિજં બ્રહ્મ ચાભ્યસ્ય ષડઙ્ગં વેદમુદ્ગિરન્
અમોઘરેતાસ્ત્વઞ્ચાપિ ન માં ભજિતુમર્હસિ।
અસ્મિન્નેવ ગતે કાલે યથા વા મન્યસે પ્રભો
એવમુક્તસ્તયા સમ્યગ્ બૃહત્તેજા બૃહસ્પતિઃ।
કામાત્માનં મહાત્મા ચ નાત્માનં સોઽભ્યધારયત્
સમ્બભૂવૈવ ધર્માત્મા તયા સાર્દ્ધં બૃહસ્પતિઃ।
ઉત્સૃજન્તં તદા રેતો ગર્ભસ્થઃ સોઽભ્યભાષત
નો સ્નાતકો ન્યસેદ્ધ્યસ્મિન્ દ્વયોર્નેહાસ્તિ સમ્ભવઃ।
અમોઘરેતાસ્ત્વઞ્ચાપિ પૂર્વઞ્ચાહમિહાગતઃ
શશાપ તં તદા ક્રુદ્ધ એવમુક્તો બૃહસ્પતિઃ।
આશિજન્તં સુતં ભ્રાતુર્ગર્ભસ્થં ભગવાનૃષિઃ
યસ્માત્ત્વમીદૃશે કાલે સર્વભૂતેપ્સિતે સતિ।
મામેવમુક્તવાન્ મોહાત્તમો દીર્ઘં પ્રવેક્ષ્યસિ
તતો દીર્ઘતમા નામ શાપાદૃષિરજાયત।
અથાશિજો બૃહત્કીર્ત્તિર્બૃહસ્પતિરિવૌજસા
ઊર્દ્ધ્વરેતાસ્તતશ્ચાપિ ન્યવસદ્ભ્રાતુરાશ્રમે।
ગોધર્મં સૌરભેયાત્તુ વૃષભાચ્છ્રુતવાન્ પ્રભો
તસ્ય ભ્રાતા પિતૃવ્યસ્તુ ચકાર ભવનં તદા।
તસ્મિન્ હિ તત્ર વસતિ યદૃચ્છાભ્યાગતો વૃષઃ
દર્શાર્થમાહૃતાન્ દર્ભાંશ્ચચાર સુરભીવૃતઃ।
જગ્રાહ તં દીર્ઘતમા વિસ્ફુરન્તઞ્ચ શ્રૃઙ્ગયોઃ
સ તેન નિગૃહીતસ્તુ ન ચચાલ પદાત્પદમ્।
તતોઽબ્રવીદ્વૃષસ્તં વૈ મુઞ્ચ માં બલિનાં વર
ન મયાસાદિતસ્તાત બલવંસ્ત્વદ્વિધઃ ક્વચિત્।
ત્ર્યમ્બકં વહતા દેવં યતો જાતોઽસ્મિ ભૂતલે
મુઞ્ચ માં બલિનાં શ્રષ્ઠ પ્રીતસ્તેઽહં વરં વૃણુ।
એવમુક્તોઽબ્રવીદેનં જીવસ્ત્વં મે ક્વ યાસ્યસિ
તેન ત્વાહં ન મોક્ષ્યામિ પરસ્વાહં ચતુષ્પદમ્।
તતસ્તં દીર્ઘતમસં સ વૃષઃ પ્રત્યુવાચ હ
નાસ્માકં વિદ્યતે તાત પાતકં સ્તેયમેવ વા।
ભક્ષ્યાભક્ષ્યં ન જાનીમઃ પેયાપેયઞ્ચ સર્વશઃ
કાર્યાકાર્યં ન વૈ વિઝો ગમ્યાગમ્યં તથૈવ ચ।
ન પાપ્માનો વયં વિપ્ર ધર્મો હ્યેષાં ગવાં સ્મૃતઃ
ગવાં નામ સ વૈ શ્રુત્વા સંભ્રાન્તસ્ત્વનુમુચ્ય તમ્।
ભક્ત્યા ચાનુશ્રવિકયા ગોષુ તં વૈ પ્રસાદ યત્
પ્રસાદિતે ગતે તસ્મિન્ ગોધર્મં ભક્તિતસ્તુ તમ્।
મનસૈવ તદાદત્તે તન્નિષ્ઠસ્તત્પરાયણઃ
તતો યવીયસઃ પત્નીમૌતથ્યસ્યાભ્યમન્યત।
વિચેષ્ટમાનાં રુદતીં દૈવાત્ સ મૂઢચેતનઃ
અવલેપન્તુ તં મત્વા શરદ્વાંસ્તસ્ય નાક્ષમત્।
ગોધર્મંવૈ બલં કૃત્વા સ્નુષાં સ સમમન્યત
વિપર્યયન્તુ તં દૃષ્ટ્વા શરદ્વાન્ પ્રત્યચિન્તયત્।
ભવિષ્યમર્થં જ્ઞાત્વા ચ મહાત્મા ચ ન મૃત્યુતામ્
પ્રોવાચ દીર્ઘતમસં ક્રોધાત્ સંરક્ત લોચનઃ।
ગમ્યાગમ્યં ન જીનીષે ગોધર્માત્ પ્રાર્થયત્ સ્નુષામ્
દુર્વૃત્તસ્ત્વં ત્યજામ્યેવ ગચ્છ ત્વં સ્વેન કર્મણા।
યસ્માત્ત્વમન્ધો વૃદ્ધશ્ચ ભર્ત્તવ્યો દુરનુષ્ઠિતઃ।
તેનાસિ ત્વં પરિત્યક્તો દુરાચારોઽસિ મે મતિઃ
સૂત ઉવાચ॥
કર્મણ્યસ્મિસ્તતઃ ક્રૂરે તસ્ય બુદ્ધિરજાયત।
નિર્ભત્સ્ય ચૈવ બહુશો બાહુભ્યાં પરિગૃહ્ય ચ।
કોષ્ઠે સમુદ્રે પ્રક્ષિપ્ય ગઙ્ગામ્ભસિ સમુત્સૃજત્
ઉહ્યમાનઃ સમુદ્રસ્તુ સપ્તાહં સ્રોતસા તદા।
તં સસ્ત્રીકો બલિર્નામ રાજા ધર્માર્થતત્ત્વવિત્।
અપશ્યન્મજ્જમાનન્તુ સ્રોતસાભ્યાશમાગતમ્
તં ગૃહીત્વા સ ધર્માત્મા બલિર્વૈરોચનસ્તદા।
અન્તઃપુરે જુગોપૈનં ભક્ષ્યૈર્ભોજ્યૈશ્ચ તર્પયન્
પ્રીતઃ સ વૈ વરેણાથ ચ્છન્દયામાસ વૈ બલિમ્।
સ ચ તસ્માદ્વરં વવ્રે પુત્રાર્થં દાનવર્ષભઃ
॥બલિરુવાચ॥
સન્તાનાર્થં મહાભાગ ભાર્યયા મમ માનદ।
પુત્રાન્ ધર્માર્થસંયુક્તાનુત્પાદયિતુમર્હસિ
એવમુક્તસ્તુ તેનર્ષિસ્તથાસ્ત્વિત્યુક્તવાન્ હિ તમ્ ।
સુદેષ્ણાં નામ બાર્યાં વૈ રાજાસ્મૈ પ્રાહિણોત્તદા
અન્ધં વૃદ્ધઞ્ચ તં દૃષ્ટ્વા ન સા દેવી જગામ હ ।
સ્વાઞ્ચ ધાત્રેયકીં તસ્મૈ ભૂષયિત્વા વ્યસર્જયત્
કક્ષીવચક્ષુષૌ તસ્યાં શૂદ્રયોન્યામૃષિર્વશી।
જનયામાસ ધર્માત્મા પુત્રાવેતૌ મહોજસૌ
કક્ષિવચક્ષુષૌ તૌ તુ દૃષ્ટ્વા રાજા બલિસ્તદા।
પ્રાધીતૌ વિધિવત્સમ્યગીશ્વરૌ બ્રહ્મવાદિનૌ
સિદ્ધૌ પ્રત્યક્ષધર્માણૌ બુદ્ધૌ શ્રેષ્ઠતમાવપિ।
મમૈતાવિતિ હોવાચ બલિર્વૈરોચનસ્ત્વૃષિમ્
નેત્યુવાચ તતસ્તન્તુ મમૈતાવિતિ ચાબ્રવીત્।
ઉત્પન્નૌ શૂદ્રયોનૌ તુ ભવચ્છદ્મા સુરોત્તમૌ
અનધં બૃદ્ધં ચ માં મત્વા સુદેષ્ણા મહિષી તવ।
પ્રાહિણોદવમાનાય શૂદ્રાં ધાત્રેયકીં મમ
તતઃ પ્રસાદયામાસ પુનસ્તમૃષિસત્તમમ્।
બલિર્ભાર્યાં સુદેષ્ણાં ચ ભર્ત્સયામાસ વૈ પ્રભુઃ
પુનશ્ચૈનામલંકૃત્ય ઋષયે પ્રત્યપાદયત્।
તાં સ દીર્ઘતમા દેવીમબ્રવીદ્યદિ માં શુભે
દધ્ના લવણમિશ્રેણ સ્વબ્ય(વ્ય)ક્તં નગ્નકં તથા।
લિહિષ્યસ્યજુગુપ્સન્તી હ્યાપાદતલમસ્તકમ્
તતસ્ત્વં પ્રાપ્સ્યસે દેવિ પુત્રાંશ્ચ મનસેપ્સિતાન્।
તસ્ય સા તદ્વચો દેવી સર્વં કૃતવતી તથા
અપાનઞ્ચ સમાસાદ્ય જુગુપ્સન્તી ન્યવર્જયત્।
તામુવાચ તતઃ સર્ષિર્યત્તે પરિહૃતં શુભે।
વિનાપાનં કુમારં ત્વં જનયિષ્યસિ પૂર્વજમ્
તતસ્તં દીર્ઘતમસં સા દેવી પ્રત્યુવાચ હ।
નાર્હસિ ત્વં મહાભાગ પુત્રં દાતું મમેદૃશમ્
॥ઋષિરુવાચ॥
તવાપરાધો દેવ્યેષ નાન્યથા ભવિતાનુ વૈ ।
દેવી દાનીઞ્ચ તે પુત્રમહં દાસ્યામિ સુવ્રતે
તસ્યાપાનં વિના ચૈવ યોગ્યાભાવો ભવિષ્યતિ।
તાં સ દીર્ઘતમાશ્ચૈવ કુક્ષૌ સ્પૃષ્ટ્વેદમબ્રવવીત્
પ્રાશિતં દધિ યત્તેઽદ્ય મમાઙ્ગાદ્વૈ શુચિસ્મિતે ।
તેન તે પૂરિતો ગર્ભઃ પૌર્ણમાસ્યામિવોદધિઃ
ભવિષ્યન્તિ કુમારાસ્તે પઞ્ચ દેવસુતોપમાઃ।
તેજસ્વિનઃ પરાક્રાન્તા યજ્વાનો ધાર્મિકાસ્તથા
તતોઙ્ગસ્તુ સુદેષ્ણાયા જ્યેષ્ઠપુત્રો વ્યજાયત।
વઙ્ગસ્તસ્માત્કલિઙ્ગસ્તુ પુણ્ડ્રો બ્રહ્મસ્તથૈવ ચ
વંશભાજસ્તુ પઞ્ચૈતે બલેઃ ક્ષેત્રેઽભવંસ્તદા।
ઇત્યેતે દીર્ઘતમસા બલેર્દત્તાઃ સુતાઃ પુરા
પ્રજાસ્ત્વપહતાસ્તસ્ય બ્રહ્મણા કારણં પ્રતિ।
અપત્યા માત્યદારેષુ સ્વેષુ મા ભૂન્મહાત્મનઃ
તતો મનુષ્યયોન્યાં વૈ જનયામાસ સ પ્રજાઃ।
સુરભિર્દીર્ઘતમસમથ પ્રીતો વચોઽબ્રવીત્
વિચાર્ય યસ્માદ્ગોધર્મ્મં ત્વમેવં કૃતવાનસિ ।
તેન ન્યાયેન મુમુચે હ્યહં પ્રીતોસ્મિ તેન તે
તસ્માત્તવ તમો દીર્ઘં નિસ્તુદામ્યદ્ય પશ્ય વૈ।
બાર્હસ્પત્યઞ્ચ યત્તેઽન્યત્પાપં સન્તિષ્ઠતે તનૌ
જરામૃત્યુભયઞ્ચૈવ આઘ્રાય પ્રણુદામિ તે।
હ્યાઘ્રાતમાત્રઃ સોઽપશ્યત સદ્યસ્તમસિ નાશિતે
આયુષ્માંશ્ચ યુવા ચૈવ ચક્ષુષ્માંશ્ચ તતોઽભવત્।
ગવા દીર્ઘતમાઃ સોઽથ ગૌતમઃ સમપદ્યત
કક્ષીવાંસ્તુ તતો ગત્વા સહ પિત્રા ગિરિપ્રજામ્।
યથોદ્દિષ્ટં હિ પિત્રર્થે ચચાર વિપુલં તપઃ
તતઃ કાલેન મહતા તમસા ભાવિતઃ સવૈ।
વિધૂય મનુજો દોષાન્ બ્રહ્મણ્યં પ્રાપ્તવાન્ પ્રભુઃ ॥ ૩૭.૯૪।
તતોઽબ્રવીત્ પિતા ચૈનં પુત્રવાનસ્મ્યહં પ્રભો।
સત્પુત્રેણ ત્વયા તાત કૃતાર્થોઽસ્મિ યશસ્વિના
યુક્તાત્મા હિ તતઃ સોઽથ પ્રાપ્તવાન્ બ્રહ્મણા ક્ષયમ્।
બ્રહ્મણ્યં પ્રાપ્ય કક્ષીવાન્ સહસ્રમસૃજત્ સુતાન્
કૃષ્ણાઙ્ગા ગૌતમાસ્તે વૈ સ્મૃતાઃ કક્ષીવતઃ સુતાઃ।
ઇત્યેષ દીર્ઘતમસો બલેર્વૈરોચનસ્ય વૈ
સમાગમઃ સમાખ્યાતઃ સન્તાનઞ્ચોભયોસ્તયોઃ।
બલિસ્તાનબિષિચ્યેહ પઞ્ચ પુત્રાનકલ્મષાન્
કૃતાર્થઃ સોઽપિ યોગાત્મા યોગમાશ્રિત્ય ચ પ્રભુઃ।
અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં કાલાકાઙ્ક્ષી ચરત્યુત
તત્રાઙ્ગસ્ય તુ રાજર્ષે રાજાસીદ્દધિવાહનઃ।
સાપરાધસુદેષ્ણાયા અનપાનોઽભવનૃપઃ
અનપાનસ્ય પુત્રસ્તુ રાજા દિવિરથઃ સ્મૃતઃ।
પુત્રો દિવિરથસ્યાસીદ્વિદ્વાન્ ધર્મરથો નૃપઃ
સ વૈ ધર્મરથઃ શ્રીમાન્ યેન વિષ્ણુપદે ગિરૌ।
સોમઃ શક્રેણ સહ વૈ યજ્ઞે પીતો મહાત્મના
સૂનુર્ધર્મરથસ્યાપિ રાજા ચિત્રરથોઽભવત્।
અથ ચિત્રરથસ્યાપિ રાજા દશરથઃ અભવત્।
લોમપાદ ઇતિ ખ્યાતો યસ્ય શાન્તા સુતાઽભવત્
(સ તુ દાશરથિર્વીરશ્ચતુરઙો મહામનાઃ।
ઋષ્યશૃઙપ્રસાદેન જજ્ઞેઽથ કુલવર્ધનઃ ॥)
ચતુરઙશ્ચ પુત્રસ્તુ પૃથુલાશ્ચ ઇતિ શ્રુતઃ।
પૃથુલાશ્ચ સુતશ્ચાપિ ચમ્પો નામ બભૂવ હ ॥
ચમ્પસ્ય તુ પુરી રમ્યા રમ્યા યા માલિની ભવત્ ॥
ચમ્પાવતી પુરી ચમ્પા ચતુર્વર્ણા ચ વૈ વસત્।
ષષ્ટિવર્ષસહસ્ત્રાણિ ચમ્પાવત્યાં પુરાઽવસત્ ॥
બ્રાહ્મણૈઃ ક્ષત્રિયૈર્વૈશ્યૈઃ સર્વે સ્વે ધર્માનુષ્ઠિતે।
સર્વે ધર્મ વૈ તપસા સર્વે વિષ્ણુપરાયણાઃ ॥
પૂર્ણભદ્રપ્રસાદેન હર્યઙોઽસ્ય સુતોઽભવત્ ॥
જજ્ઞે વૈ તણ્ડિકરતસ્ય વારણં શક્રવારણમ્।
આનયામાસ સ મહીં મન્ધોર્વાહનમુત્તમમ્
*(પાઠભેદઃ) (મંત્રૈર્વાહનમુત્તમમ્)
હર્ય્યઙ્ગસ્ય તુ દાયાદો રાજા ભદ્રરથઃ કિલ।
અથ ભદ્રરથસ્યાસીદ્બૃહત્કર્મા પ્રજેશ્વરઃ
બૃહદ્રથઃ સુતસ્તસ્ય તસ્માજ્જજ્ઞે બૃહન્મનાઃ।
બૃહન્મનાસ્તુ રાજેન્દ્રં જનયામાસ વૈ સુતમ્
નામ્ના જયદ્રથં નામ તસ્માદૄઢરથો નૃપઃ।
આસીદૄઢરથસ્યાપિ વિશ્વજિજ્જનમેજયઃ
દાયાદસ્તસ્ય ચાઙ્ગેભ્યો યસ્માત્ કર્ણોઽભવન્નૃપઃ।
કર્ણસ્ય શૂરસેનસ્તુ દ્વિજ સ્તસ્યાત્મજઃ સ્મૃતઃ
॥ઋષય ઊચુઃ ॥
સૂતાત્મજઃ કથં કર્ણઃ કથં ચાઙ્ગસ્ય વંશજઃ।
એતદિચ્છામહે શ્રોતુમત્યર્થં કુશલો હ્યસિ
॥સૂત ઉવાચ॥
બૃહદ્ભાનોઃ સુતો જજ્ઞે નામ્ના રાજા બૃહન્મનાઃ।
તસ્ય પત્નીદ્વયં ચાસીચ્ચૈદ્યસ્યોભે ચ તે સુતે
યશોદેવી ચ સત્યા ચ તાભ્યાં વંશસ્તુ ભિદ્યતે।
જયદ્રથસ્તુ રાજેન્દ્રો યશોદેવ્યાં વ્યજાયત
બ્રહ્મક્ષત્રાન્તરઃ સત્યાવિજયો નામ વિશ્રુતઃ।
વિજયસ્ય ધૃતિઃ પુત્ર સ્તસ્ય પુત્રો ધૃતવ્રતઃ
ધૃતવ્રતસ્ય પુત્રસ્તુ સત્યકર્મા મહાયશાઃ।
સત્યકર્મસુતશ્ચાપિ સૂતસ્ત્વધિરથસ્તુ વૈ
સ કર્ણં પરિજગ્રાહ તેન કર્ણસ્તુ સૂતજઃ।
એતદ્વઃ કથિતં સર્વં કર્ણે યદ્વૈ પ્રચોદિતમ્
એતેઽઙ્ગવંશજાઃ સર્વે રાજાનઃ કીર્ત્તિતા મયા।
વિસ્તરેણાનુપૂર્વ્યા ચ પૂરોસ્તુ શ્રૃણુત પ્રજાઃ
સૂત ઉવાચ॥
પૂરોઃ પુત્રો મહાબાહૂ રાજાસીજ્જનમેજયઃ।
અવિદ્ધસ્તુ સુતસ્તસ્ય યઃ પ્રાચીમજયદ્દિશમ્
અવિદ્ધતઃ પ્રવીરસ્તુ મનસ્યુરભવત્સુતઃ।
રાજાથો જયદો નામ મનસ્યોરભવત્સુતઃ
દાયાદસ્તસ્ય ચાપ્યાસીદ્ધુન્ધુર્નામ મહીપતિઃ।
ધુન્ધોર્બહુ ગવી પુત્રઃ સઞ્જાતિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
સઞ્જાતેરથ રૌદ્રાશ્વસ્તસ્ય પુત્રાન્નિબોધત।
રૌદ્રાશ્વસ્ય ઘૃતાચ્યાં વૈ દશાપ્સરસિ સૂનવઃ
રજેયુશ્ચ કૃતે યુશ્ચ વક્ષેયુઃ સ્થણ્ડિલેયુ ચ।
ઘૃતેયુશ્ચ જલેયુશ્ચ સ્થલેયુશ્ચૈવ સપ્તમઃ
ધર્મેયુઃ સન્નતેયુશ્ચ વનેયુર્દ્દશમસ્તુ સઃ।
રુદ્રા શૂદ્રા ચ મદ્રા ચ શુભા જામલજા તથા
તલા ખલા ચ સપ્તૈતા યા ચ ગોપજલા સ્મૃતા।
તથા તામ્રરસા ચૈવ રત્નકૂટી ચ તાદૃશી
આત્રેયો વંશતસ્તાસાં ભર્ત્તા નામ્ના પ્રભાકરઃ।
અનાદૃષ્ટસ્તુ રાજર્ષી રિવેયુસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
રિવેયોર્જ્વલના નામ ભાર્યા વૈ તક્ષકાત્મજા।
યસ્યાં દેવ્યાં સ રાજર્ષી રન્તિં નામ ત્વજીજનત્
રન્તિર્નારઃ સરસ્વત્યાં પુત્રાનજનયચ્છુભાન્।
ત્રસું તથા પ્રતિરથં ધ્રુવઞ્ચૈવાતિધાર્મિકમ્
ગૌરી કન્યા ચ વિખ્યાતા માન્ધાતુર્જનની શુભા।
ધુર્યઃ પ્રતિરથસ્યાપિ કણ્ઠસ્તસ્યાભવત્ સુતઃ
મેધાતિથિઃ સુરસ્તસ્ય યસ્માત્ કાણ્ઠાયના દ્વિજાઃ।
ઇતિનાનુયમસ્યાસીત્ કન્યા સાજનયત્સુતાન્
ત્રસુઃ સુદયિતંપુત્રં મલિનં બ્રહ્મવાદિનમ્।
ઉપદાતં તતો લેભે ચતુરસ્ત્વિતિ સાત્મજાન્
સુષ્મન્તમથ દુષ્યન્તં પ્રવીરમનઘન્તથા।
ચક્રવર્ત્તી તતો જજ્ઞે દૌષ્યન્તિર્નૃપસત્તમઃ
શકુન્તલાયાં ભરતો યસ્ય નામ્ના તુ ભારતમ્।
દુષ્યન્તં પ્રતિ રાજાનં વાગુવાચાશરીરિણી
માતા ભસ્ત્રા પિતુઃ પુત્રો યેન જાતઃ સ એવ સઃ।
ભરસ્વ પુત્રં દુષ્યન્તં સત્યમાહ શકુન્તલા
રેતોધાઃ પુત્રં નયતિ નરદેવ યમક્ષયાત્।
ત્વઞ્ચાસ્ય ધાતા ગર્ભસ્ય માવમંસ્થાઃ શકુન્તલામ્
ભરતસ્ત્રિસૃષુ સ્ત્રીષુ નવ પુત્રાનજીજનત્।
નાભ્યનન્દચ્ચ તાન્ રાજા નાનુરૂપાન્મમેત્યુત
તતસ્તા માતરઃ ક્રુદ્ધાઃ પુત્રાન્નિન્યુર્યમક્ષયમ્।
તતસ્તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય વિતતં પુત્રજન્મ તત્
તતો મરુદ્ભિરાનીય પુત્રસ્તુ સ બૃહસ્પતેઃ।
સઙ્ક્રામિતો ભરદ્વાજો મરુદ્ભિઃ ક્રતુભિર્વિભુઃ
તત્રૈવોદારહન્તીદં ભરદ્વાજસ્ય ધીમતઃ।
જન્મસઙ્ક્રમણઞ્ચૈવ મરુદ્ભિર્ભરતાય વૈ
પત્ન્યામાસન્નગર્ભાયામશિજઃ સંસ્થિતઃ કિલઃ।
ભ્રાતુર્ભાર્યાં સ દૃષ્ટ્વાથ બૃહસ્પતિરુવાચ હ।
અલંકૃત્ય તનું સ્વાન્તુ મૈથુનં દેહિ મે શુભે
એવમુક્તાઽબ્રવીદેન મન્તર્વત્ની હ્યહં વિભો।
ગર્ભઃ પરિણતશ્ચાયં બ્રહ્મ વ્યાહરતે ગિરા
અમોઘરેતાસ્ત્વઞ્ચાપિ ધર્મશ્ચૈવ વિગર્હિતઃ।
એવમુક્તોઽબ્રવીદેનાં સ્મયમાનો બૃહસ્પતિઃ
વિનયો નોપદેષ્ટવ્યસ્ત્વયા મમ કથઞ્ચન।
હર્ષમાણઃ પ્રસહ્યૈનાં મૈથુનાયોપચક્રમે
તતો બૃહસ્પતિં ગર્ભો હર્ષમાણમુવાચ હ।
સન્નિવિષ્ટો હ્યહં પૂર્વમિહ તાત બૃહસ્પતે
અમોઘરેતાશ્ચ ભવાન્નાવકાશોઽસ્તિ ચ દ્વયોઃ।
એવમુક્તઃ સ ગર્ભેણ કુપિતઃ પ્રત્યુવાચ હ
યસ્માન્મામીદૃશે કાલે સર્વભૂતેપ્સિતે સતિ।
પ્રતિષેધસિતત્તસ્માત્ તમો દીર્ઘં પ્રવેક્ષ્યસિ
પાદાભ્યાન્તેન તચ્છન્નં માતુર્દ્વારં બૃહસ્પતેઃ।
તદ્રેતસ્તુ તયોર્મધ્યે નિવાર્યઃ શિશુકોઽભવત્
સદ્યો જાતં કુમારન્તં દૃષ્ટ્વાઽથ મમતાઽબ્રવીત્।
ગમિષ્યામિ ગૃહં સ્વં વૈ ભરદ્વાજં બૃહસ્પતે
એવમુક્ત્વા ગતાયાં સ પુત્રન્ત્યજતિ તત્ક્ષણાત્।
ભરસ્વ બાઢમિત્યુક્તો ભરદ્વાજસ્તતોઽભવત્
માતાપિતૃભ્યાં સંત્યક્તં દૃષ્ટ્વાથ મરુતઃ શિશુમ્।
ગૃહીત્વૈનં ભરદ્વાજં જગ્મુસ્તે કૃપયા તતઃ
તસ્મિન્ કાલે તુ ભરતો મરુદ્ભિઃ ક્રતુભિઃ ક્રમાત્।
કામ્યનૈમિત્તિકૈર્યજ્ઞૈર્યજતે પુત્રલિપ્સયા
યદા સ યજમાનો વૈ પુત્રાન્નાસાદયત્ પ્રભુઃ ।
યજ્ઞં તતો મરુત્સોમં પુત્રાર્થે પુનરાહરત્
તેન તે મરુતસ્તસ્ય મરુત્સોમેન તોષિતાઃ।
ભરદ્વાજં તતઃ પુત્રં બાર્હસ્પત્યં મનીષિણમ્
ભરતસ્તુ ભરદ્વાજં પુત્રં પ્રાપ્ય તદાબ્રવીત્।
પ્રજાયાં સંહૃતાયાં વૈ કૃતાર્થોઽહં ત્વયા વિભો
પૂર્વન્તુ વિતથં તસ્ય કૃતં વૈ પુત્રજન્મ હિ।
તતઃ સ વિતથો નામ ભરદ્વાજસ્તથાઽભવત્
તસ્માદ્દિવ્યો ભરદ્વાજો બ્રાહ્મણ્યાત્ ક્ષત્રિયોઽભવત્।
દ્વિમુખ્યાયનનામા સ સ્મૃતો દ્વિપિતૃકસ્તુ વૈ
તતોઽથ વિતથે જાતે ભરતઃ સ દિવં યયૌ।
વિતથસ્ય તુ દાયાદો ભુવમન્યુર્બભૂવ હ
મહાભૂતોપમાશ્ચાસંશ્ચત્વારો ભુવમન્યુજાઃ।
બૃહત્ક્ષત્રો મહાવીર્યો નરો ગાગ્રશ્ચ વીર્યવાન્
નરસ્ય સાંકૃતિઃ પુત્રસ્તસ્ય પુત્રૌ મહૌજસૌ।
ગુરુવીર્યસ્ત્રિદેવશ્ચ સાંકૃત્યાવવરૌ સ્મૃતૌ
દાયાદાશ્ચાપિ ગાગ્રસ્ય શિનિબદ્ધાત્ બભૂવ હ।
સ્મૃતાશ્ચૈતે તતો ગાગ્ર્યાઃ ક્ષાત્રોપેતા દ્વિજાતયઃ
મહાવીર્યસુતશ્ચાપિ ભીમસ્તસ્માદુભક્ષયઃ।
તસ્ય ભાર્યા વિશાલા તુ સુષુવે વૈ સુતાંસ્ત્રયઃ
ત્રય્યારુણિં પુષ્કરિણં તૃતીયં સુષુવે કપિમ્।
કપેઃ ક્ષત્રવરા હ્યેતે તયોઃ પ્રોક્તા મહર્ષયઃ
ગાગ્રાઃ સાંકૃતયો વીર્યાઃ ક્ષાત્રોપેતા દ્વિજાતયઃ।
સંશ્રિતાઙ્ગિરસં પક્ષં બૃહત્ક્ષત્રસ્ય વક્ષ્યતિ
બૃહત્ક્ષત્રસ્ય દાયાદઃ સુહોત્રો નામ ધાર્મિકઃ।
સુહોત્રસ્યાપિ દાયાદો હસ્તી નામ બભૂવ હ।
તેનેદં નિર્મિતં પૂર્વં નામ્ના વૈ હાસ્તિનં પુરમ્
હસ્તિનશ્ચાપિ દાયાદાસ્ત્રયઃ પરમધાર્મિકાઃ।
અજમીઢો દ્વિમીઢશ્ચ પુરુમીઢસ્તથૈવ ચ
અજમીઢસ્ય પુત્રાસ્તુ શભાઃ શુભકુલોદ્વહાઃ।
તપસોઽન્તે સુમહતો રાજ્ઞો વૃદ્ધસ્ય ધાર્મિકાઃ
ભરદ્વાજપ્રસાદેન શ્રૃણુધ્વં તસ્ય વિસ્તરમ્।
અજ મીઢસ્ય કેશિન્યાં કણ્ઠઃ સમભવત્કિલ
મેધાતિથિઃ સુતસ્તસ્ય તસ્માત્ કણ્ઠાયના દ્વિજાઃ।
અજમીઢસ્ય ધૂમિન્યાં જજ્ઞે બૃહદ્વસુર્નૃપઃ
બૃહદ્વસોર્બૃહદ્વિષ્ણુઃ પુત્રસ્તસ્ય મહાબલઃ।
બૃહત્કર્મા સુતસ્તસ્ય પુત્રસ્તસ્ય બૃહદ્રથઃ
વિશ્વજિત્તનયસ્તસ્ય સેનજિત્તસ્ય ચાત્મજઃ।
અથ સેનજિતઃ પુત્રાશ્ચત્વારો લોકવિશ્રુતાઃ
રુચિરાશ્વશ્ચ કાવ્યશ્ચ રામો દૃઢધનુસ્તથા।
વત્સશ્ચાવન્તકો રાજા યસ્ય તે પરિવત્સરાઃ
રુચિરાશ્વસ્ય દાયાદઃ પૃથુષેણો મહાયશાઃ।
પૃથુષેણસ્ય પારસ્તુ પારાન્નીપોઽથ જજ્ઞિવાન્
યસ્ય ચૈકશતઞ્ચાસીત્ પુત્રાણામિતિ નઃ શ્રુતમ્।
નીપા ઇતિ સમાખ્યાતા રાજાનઃ સર્વ એવ તે
તેષાં વંશકરઃ શ્રીમાન્ રાજાસીત્કીર્ત્તિવર્દ્ધનઃ।
કામ્પિલ્યે સમરો નામ સ ચેષ્ટસમરોઽભવત્
સમરસ્ય પરઃ પારઃ સત્વદશ્ચ ઇતિ ત્રયઃ।
પુત્રાઃ સર્વગુણોપેતાઃ પારપુત્રો વૃષુર્બભૌ
વૃષોસ્તુ સુકૃતિર્નામ સુકૃતેનેહ કર્મણા।
જજ્ઞે સર્વગુણોપેતો વિબ્રાજસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
વિભ્રાજસ્ય તુ દાયાદસ્ત્વણુહો નામ પાર્થિવઃ।
બભૂવ શુકજામાતા ઋચીભર્ત્તા મહાયશાઃ
અણુહસ્ય તુ દાયાદો બ્રહ્મદત્તો મહાતપાઃ।
યોગસૂનુઃ સુતસ્તસ્ય વિષ્વક્સેનોઽભવનૃપઃ
વિબ્રાજપુત્રા રાજાનઃ કુકૃતેનેહ કર્મ્મણા।
વિષ્વક્સેનસ્ય પુત્રસ્તુ ઉદક્સેનો બભૂવ હ
ભલ્લાટસ્તસ્ય દાયાદો યેન રાજા પુરાહતઃ।
ભલ્લાટસ્ય તુ દાયાદો રાજાસીજ્જનમેજયઃ।
ઉગ્રાયુધેન તસ્યાર્થે સર્વે નીપાઃ પ્રણાશિતાઃ
॥ઋષય ઊચુઃ ॥
ઉગ્રાયુધઃ કસ્ય સુતઃ કસ્મિન્ વંશે ચ કીર્ત્યતે।
કિમર્થઞ્ચૈવ નીપાસ્તે તેન સર્વે પ્રણાશિતાઃ
॥સૂત ઉવાચ॥
દ્વિમીઢસ્ય તુ દાયાદો વિદ્વાન્ જજ્ઞે યવીનરઃ।
ધૃતિમાંસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ તસ્ય સત્યધૃતિઃ સુતઃ
અથ સત્યધૃતેઃ પુત્રો દૃઢનેમિઃ પ્રતાપવાન્ ।
દૃઢનેમિસુતશ્ચાપિ સુવર્મા નામ પાર્થિવઃ
આસીત્સુવર્મ્મણઃ પુત્રઃ સાર્વભૌમઃ પ્રતાપવાન્।
સાર્વભૌમ ઇતિ ખ્યાતઃ પૃથિવ્યામેકરાડ્બભૌ
તસ્યાન્વયે ચ મહતિ મહત્પૌરવનન્દનઃ।
મહત્પૌરવપુત્રસ્તુ રાજા રુક્મરથઃ સ્મૃતઃ
અથ રુક્મરથસ્યાપિ સુપાર્શ્વો નામ પાર્થિવઃ।
સુપાર્શ્વતનયશ્ચાપિ સુમતિર્નામ ધાર્મિકઃ
સુમતેરપિ ધર્મ્માત્મા રાજા સન્નતિમાન્ પ્રભુઃ।
તસ્યાસીત્સનતિર્નામ કૃતસ્તસ્ય સુતોઽભવત્
શિષ્યો હિરણ્યનાભેસ્તુ કૌથુમસ્ય મહાત્મનઃ।
ચતુર્વિંશતિધા તેન પ્રોક્તાસ્તાઃ સામસંહિતાઃ
સ્મૃતાસ્તે પ્રાચ્યનામાનઃ કાર્ત્તાઃ સામ્નાન્તુ સામગાઃ ।
કાર્તિરુગ્રાયુધઃ સોઽથ વીરઃ પૌરવનન્દનઃ
બભૂવ યેન વિક્રમ્ય પૃષતસ્ય પિતામહઃ।
નીલો નામ મહાબાહુઃ પઞ્ચાલાધિપતિર્હતઃ
ઉગ્રાયુધસ્ય દાયાદઃ ક્ષેમો નામ મહાયશાઃ।
ક્ષેમાત્સુ વીરઃ સંજજ્ઞે સુવીરસ્ય નૃપઞ્જયઃ।
નૃપઞ્જયાદ્વીરરથો ઇત્યેતે પૌરવાઃ સ્મૃતાઃ
અજમીઢસ્ય નીલિન્યાં નીલઃ સમભવન્નૃપઃ।
નીલસ્ય તપસોગ્રેણ સુશાન્તિરભ્યજાયત
પુરુજાનુઃ સુશાન્તેસ્તુ રિક્ષસ્તુ પુરુજાનુજઃ।
તતસ્તુ રિક્ષદાયાદા ભેદાશ્ચ તનયાસ્ત્વિમે
મુદ્ગલઃ સૃઞ્જયશ્ચૈવ રાજા બૃહદિષુસ્તથા ।
યવીયાંશ્ચાપિ વિક્રાન્તઃ કમ્પિલ્યશ્ચૈવ પઞ્ચમઃ
પઞ્ચાનાં રક્ષણાર્થાય પિતૈતાનભ્યભાષત।
પઞ્ચાનાં વિદ્ધિ પઞ્ચૈતાન્ સ્ફીતા જનપદા યુતાઃ
અલં સંરક્ષણે તેષાં પઞ્ચાલા ઇતિ વિશ્રુતાઃ।
મુદ્ગલસ્યાપિ મૌદ્ગલ્યાઃ ક્ષાત્રોપેતદ્વિજાતયઃ
એતે હ્યઙ્ગિરસઃ પક્ષે સંશ્રિતાઃ કણ્ઠમુદ્ઘલાઃ ।
મુદ્ઘલસ્ય સુતો જ્યેષ્ઠો બ્રહ્મિષ્ઠઃ સુમહાયશાઃ
ઇન્દ્રસેના યતો ગર્ભં બધ્યશ્વં પ્રત્યપદ્યત।
બધ્યશ્વાન્મિથુનં જજ્ઞે મેનકા ઇતિ નઃ શ્રુતિઃ
દિવોદાસશ્ચ રાજર્ષિરહલ્યા ચ યશસ્વિની।
શારદ્વતસ્તુ દાયાદમહલ્યા સમસૂયત
શતાનન્દમૃષિશ્રેષ્ઠં તસ્યાપિ સુમહાયશાઃ।
પુત્રઃ સત્યધૃતિર્નામ ધનુર્વેદસ્ય પારગઃ
અથ સત્યધૃતેઃ શુક્રં દૃષ્ટ્વાપ્સરસમગ્રતઃ।
પ્રચસ્કન્દે શરસ્તમ્બે મૈથુનં સમપદ્યત
કૃપયા તચ્ચ જગ્રાહ શન્તનુર્મૃગયાં ગતઃ।
કૃપઃ સ્મૃતઃ સ વૈ તસ્માદ્ગૌતમી ચ કૃપી તથા
એતે શારદ્વતાઃ પ્રોક્તાઃ ઋતથ્યો ગૌતમાન્વયઃ।
અત ઊર્દ્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ દિવોદાસસ્ય સન્તતિમ્
દિવોદાસસ્ય દાયાદો બ્રહ્મિષ્ઠો મિત્રયુર્નૃપઃ।
મૈત્રેયસ્તુ તતો જજ્ઞે સ્મૃતા એતેઽપિ સંશ્રિતાઃ
એતેઽપિ સંશ્રિતાઃ પક્ષં ક્ષાત્રોપેતાસ્તુ ભાર્ગવાઃ।
રાજાપિ ચ્યવનો વિદ્વાંસ્તતઃ પ્રતિરથોઽભવત્
અથ વૈ ચ્યવનાદ્ધીમાન્ સુદાસઃ સમપદ્યત।
સૌદાસઃ સહદેવશ્ચ સોમકસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
અજમીઢઃ પુનર્જાતઃ ક્ષીણે વંશે સ સોમકઃ।
સોમકસ્ય સુતો જન્તુર્હતે તસ્મિઞ્છતં વિભો
પુષાણામજમીઢસ્ય સોમકત્વે મહાત્મનઃ।
તેષાં યવીયાન્ પૃષતો દ્રુપદસ્ય પિતામહઃ
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ સુતસ્તસ્ય ધૃષ્ટકેતુશ્ચ તત્સુતઃ।
મહિષી ચાજમીઢસ્ય ધૂમિની પુત્રગર્ધિની
પુનર્ભવે તપસ્તેપે શતં વર્ષાણિ દુશ્ચરમ્।
હુતાગ્ન્યનિદ્રા હ્યભવત્ પવિત્રમિતભોજના
અહોરાત્રં કુશેષ્વેવ સુષ્વાપ સુમહાવ્રતા।
તસ્યાં વૈ ધૂમ્રવર્ણાયામજમીઢશ્ચ વીર્યવાન્
ઋક્ષં સંજનયામાસ ધૂમ્રવર્ણ સિતાગ્રજમ્।
ઋક્ષાત્ સંવરણો જજ્ઞે કુરુઃ સંવરણાદભૂત્
યઃ પ્રયાગં પદાક્રમ્ય કુરુક્ષેત્રઞ્ચકાર હ।
કૃષ્ટ્વૈનં સુમહાતેજા વર્ષાણિ સુબહૂન્યથ
કૃષ્યમાણે તદા શક્રસ્તત્રાસ્ય વરદો બભૌ।
પુણ્યઞ્ચ રમણીયઞ્ચ પુણ્યકૃદ્ભિર્નિષેવિતમ્
તસ્યાન્વવાયજાઃ ખ્યાતાઃ કુરવો નૃપસત્તમાઃ।
કુરોસ્તુ દયિતાઃ પુત્રાઃ સુધન્વા જહ્નુરેવ ચ
પરિક્ષિતો મહારાજઃ પુત્રકશ્ચારિમર્દનઃ।
સુધન્વનસ્તુ દાયાદઃ સુહોત્રો મતિમાન્ સ્મૃતઃ
ચ્યવનસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ રાજા ધર્માર્થકોવિદઃ।
ચ્યવનસ્ય કૃતઃ પુત્ર ઇષ્ટ્વા યજ્ઞૈર્મહાતપાઃ
વિશ્રુતં જનયામાસ પુત્રમિન્દ્રસખં નૃપઃ।
વિદ્યોપરિચરં વીરં વસું નામાન્તરિક્ષગમ્
વિદ્યોપરિચરાજ્જજ્ઞે ગિરિકા સપ્ત સૂનવઃ।
મહારથો ભગધરો વિશ્રુતો યો બૃહદ્રથઃ
પ્રત્યગ્રહઃ કુશશ્ચૈવ યમાહુર્મણિવાહનમ્।
માથૈલ્યશ્ચ લલિત્થશ્ચ મત્સ્યકાલશ્ચ સપ્તમઃ
બૃહદ્રથસ્ય દાયાદઃ કુશાગ્રો નામ વિશ્રુતઃ।
કુશાગ્રસ્યાત્મજશ્ચૈવ ઋષભો નામ વીર્યવાન્
ઋષભસ્યાપિ દાયાદઃ પુષ્પવાન્નામ ધાર્મિકઃ।
વિક્રાન્તસ્તસ્ય દાયાદો રાજા સત્યહિતઃ સ્મૃતઃ
તસ્ય પુત્રઃ સુધન્વા ચ તસ્માદૂર્જ્જઃ પ્રતાપવાન્।
ઊર્જ્જસ્ય નભસઃ પુત્રસ્તસ્માજ્જજ્ઞે સ વીર્યવાન્
શકલે દ્વે સ વૈ જાતો જરયા સન્ધિતસ્તુ સઃ।
જરાસન્ધો મહાબાહુર્જરયા સન્ધિતસ્તુ સઃ
સર્વક્ષત્રસ્ય જેતાઽસૌ જરાસન્ધો મહાબલઃ।
જરાસન્ધસ્ય પુત્રસ્તુ સહદેવઃ પ્રતાપવાન્
સહતેવાત્મજઃ શ્રીમાન્ સોમાધિઃ સુમહાતપાઃ।
શ્રુતશ્રુવસ્તુ સોમાધેર્માગધઃ પરિકીર્તિતઃ
॥સૂત ઉવાચ॥
પરિક્ષિતસ્ય દાયાદો બભૂવ જનમેજયઃ।
શ્રુતસેનસ્ય દાયાદો ભીમસેનોઽપિ નામતઃ
જહ્નુસ્ત્વજનયત્પુત્રં સુરથં નામ ભૂમિપમ્।
સુરથસ્ય તુ દાયાદો વીરો રાજા વિદૂરથઃ
વિદૂરથસુતશ્ચાપિ સાર્વભૌમ ઇતિ શ્રુતિઃ।
સાર્વભૌમા જ્જયત્સેન આરાધિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
આરાધિતો મહાસત્ત્વ અયુતાયુસ્તતઃ સ્મૃતઃ ।
અક્રોધનોઽયુતાયોઽસ્તુ તસ્માદ્દેવાતિથિઃ સ્મૃતઃ
દેવાતિથેસ્તુ દાયાદ ઋક્ષ એવ બભૂવ હ।
ભીમસેનસ્તથા ઋક્ષાદ્દિલીપસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
દિલીપસૂનુઃ પ્રતિપસ્તસ્ય પુત્રાસ્ત્રયઃ સ્મૃતાઃ।
દેવાપિઃ શન્તનુશ્ચૈવ બાહ્લીકશ્ચૈવ તે ત્રયઃ
બાહ્લીકસ્ય તુ વિજ્ઞેયઃ સપ્તબાહ્લીશ્વરો નૃપઃ।
બાહ્લીકસ્ય સુતશ્ચૈવ સોમદત્તો મહાયશાઃ
જજ્ઞિરે સોમદત્તાત્તુ ભૂરિર્ભૂરિશ્રવાઃ શલઃ ।
દેવાપિસ્તુ પ્રવવ્રાજ વનં ધર્મ્મપરીપ્સયા
ઉપાધ્યાયસ્તુ દેવાનાં દેવાપિરભવન્મુનિઃ।
ચ્યવનોઽસ્ય હિ પુત્રસ્તુ ઇષ્ટકશ્ચ મહાત્મનઃ
શન્તનુસ્ત્વભવદ્રાજા વિદ્વાન્ વૈ સ મહાભિષઃ ।
ઇમં ચોદાહરન્ત્યત્ર શ્લોકં પ્રતિ મહાભિષમ્
યં યં રાજા સ્પૃશતિ વૈ જીર્ણં સમયતો નરમ્।
પુનર્યુવા સ ભવતિ તસ્માત્તે શન્તનું વિદુઃ
તતોઽસ્ય શન્તનુત્વં વૈ પ્રજાસ્વિહ પરિશ્રુતમ્।
સ ઉપયેમે ધર્મ્માત્મા શન્તનુ ર્જાહ્નવીં નૃપઃ
તસ્યાં દેવવ્રતં ભીષ્મં પુત્રં સોઽજનયત્પ્રભુઃ ।
સ ચ ભીષ્મ ઇતિ ખ્યાતઃ પાણ્ડવાનાં પિતામહઃ
કાલે વિચિત્રવીર્યન્તુ શન્તનુ ર્જનયત્સુતમ્।
શન્તનોર્દયિતં પુત્રં પ્રજાહિતકરમ્પ્રભુમ્।
કૃષ્ણદ્વૈપાયનશ્ચૈવ ક્ષેત્રે વૈચિત્રવીર્યકે
ધૃતરાષ્ટ્રઞ્ચ પાણ્ડુઞ્ચ વિદુરઞ્ચાપ્યજીજનત્।
ધૃતરાષ્ટ્રાત્તુ ગાન્ધારી પુત્રાણાં સુષુવે શતમ્
તેષાં દુર્યોધનો જ્યેષ્ઠઃ સર્વ્વક્ષત્રસ્ય સ પ્રભુઃ।
માદ્રી રાજ્ઞી પૃથા ચૈવ પાણ્ડોર્ભાર્યે બભૂવતુઃ
દેવદત્તાઃ સુતાસ્તાભ્યાં પાણ્ડોરર્થે વિજજ્ઞિરે।
ધર્મ્માદ્યુધિષ્ઠિરો જજ્ઞે વાયોર્જજ્ઞે વૃકોદરઃ
ઇન્દ્રાદ્ધનઞ્જયો જજ્ઞે શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ।
અશ્વિભ્યાં સહ દેવશ્ચ નકુલશ્ચાપિ માદ્રિજૌ
પઞ્ચૈવ પાણ્ડવેભ્યશ્ચ દ્રૌપદ્યાં જજ્ઞિરે સુતાઃ।
દ્રૌપદ્યજનયજ્જ્યેષ્ઠં શ્રુતિવિદ્ધં યુધિષ્ઠિરાત્
હિડમ્બા ભીમસેનાત્તુ જજ્ઞે પુત્રં ઘટોત્કચમ્।
કાશ્યાઃ પુનર્ભીમસેનાજ્જજ્ઞે સર્વ્વવૃકં સુતમ્
સુહોત્રં વિજયા માદ્રી સહદેવાદજાયત।
કરેમત્યાન્તુ વૈદ્યાયાં નિરમિત્રસ્તુ લાઙ્ગલિઃ
સુભદ્રાયાં રથી પાર્થાદભિમન્યુરજાયત।
ઉત્તરાયાન્તુ વૈરાટ્યાં પરિક્ષિદભિમન્યુજઃ
પરિક્ષિતસ્તુ દાયાદો રાજાસીજ્જનમેજયઃ।
બ્રાહ્મણાન્ સ્થાપયામાસ સ વૈ વાજસનેયિકાન્
અસપત્નં તદામર્ષાદ્વૈશમ્પાયન એવ તુ।
ન સ્થાસ્યતીહ દુર્બુદ્ધે તવૈતદ્વચનં ભુવિ
યાવત્સ્થા સ્યામ્યહં લોકે તાવન્નૈતત્પ્રશસ્યતે।
અભિતઃ સંસ્થિતશ્ચાપિ તતઃ સ જનમેજયઃ
પૌર્ણમાસ્યેન હવિષા દેવમિષ્ટ્વા પ્રજાપતિમ્।
વિજ્ઞાય સંસ્થિતોઽપશ્યત્તદ્વધીષ્ટાં વિભોર્મખે
પરિક્ષિત્તનયશ્વાપિ પૌરવો જનમેજયઃ ।
દ્વિરશ્વમેધમાહૃત્ય તતો વાજસનેયકમ્ ।
પ્રવર્ત્તયિત્વા તદ્બ્રહ્મ ત્રિખર્વ્વી જનમેજયઃ
ખર્વ્વમશ્વકમુખ્યાનાં ખર્વ્વમઙ્ગનિવાસિનામ્।
સર્વ્વઞ્ચ મધ્યદેશાનાં ત્રિખર્વ્વી જનમેજયઃ ।
વિષાદાદ્બ્રાહ્મણૈઃ સાર્દ્ધમભિશસ્તઃ ક્ષયં યયૌ
તસ્ય પુત્રઃ શતનીકો બલવાન્ સત્યવિક્રમઃ ।
તતઃ સુતં શતાનીકં વિપ્રાસ્તમભ્યષેચયત્
પુત્રોઽશ્વમેધ દત્તોઽભૂચ્છતાનીકસ્ય વીર્ય્યવાન્।
પુત્રોઽશ્વમેધદત્તાદ્વૈ જાતઃ પરપુરંજયઃ
અધિસામકૃષ્ણો ધર્માત્મા સામ્પ્રતોઽયં મહાયશાઃ।
યસ્મિન્ પ્રશાસતિ મહીં યુષ્માભિરિદમાહૃતમ્
દુરાપં દીર્ઘસત્રં વૈ ત્રીણિ વર્ષાણિ દુશ્ચરમ્।
વર્ષદ્વયં કુરુક્ષેત્રે દૃષદ્વત્યાં દ્વિજોત્તમાઃ
ઋષય ઊચુઃ ॥
શ્રોતું ભવિષ્યમિચ્છામઃ પ્રજાનાં વૈ મહામતે ।
સૂત સાર્દ્ધં નૃપૈર્ભાવ્યં વ્યતીતં કીર્ત્તિતં ત્વયા
યત્તુ સંસ્થાસ્યતે કૃત્યમુત્પત્સ્યન્તિ ચે યે નૃપાઃ।
વર્ષાગ્રતોઽપિ પ્રબ્રૂહિ નામતશ્ચૈવ તાન્નૃપાન્
કાલં યુગપ્રમાણઞ્ચ ગુણદોષાન્ ભવિષ્યતઃ।
સુખદુઃખે પ્રજાનાઞ્ચ ધર્મતઃ કામતોઽર્થતઃ
એતત્સર્વં પ્રસઙ્ખ્યાય પૃચ્છતાં બ્રૂહિ તત્વતઃ।
સ એવમુક્તો મુનિભિઃ સૂતો બુદ્ધિમતાં વરઃ।
આચચક્ષે યથાવૃત્તં યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્
॥સૂત ઉવાચ॥
યથા મે કીર્ત્તિતં સર્વં વ્યાસેનાદ્ભુતકર્મ્મણા।
ભાવ્યં કલિયુગઞ્ચૈવ તથા મન્વન્તરાણિ તુ
અનાગતાનિ સર્વાણિ બ્રુવતો મે નિબોધત।
અત ઊર્દ્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ ભવિષ્યન્તિ વૃપાસ્તુ યે
ઐલાંશ્ચૈવ તથેક્ષ્વાકૂન્ સૌદ્યુમ્નાંશ્ચૈવ પાર્થિવાન્।
યેષુ સંસ્થાપ્યતે ક્ષેત્રણૈક્ષ્વાકવમિદં શુભમ્
તાન્ સર્વાન્ કીર્ત્તયિષ્યામિ ભવિષ્યે પઠિતાન્નૃપાન્।
તેભ્યઃ પરે ચ યે ચાન્યે ઉત્પત્સ્યન્તે મહીક્ષિતઃ
ક્ષત્રાઃ પારશવાઃ શૂદ્રાસ્તથા યે ચ દ્વિજાતયઃ।
અન્ધાઃ શકાઃ પુલિન્દાશ્ચ તૂલિકા યવનૈઃ સહ
કૈવર્ત્તાભીરશબરા યે ચાન્યે મ્લેચ્છજાતયઃ।
વર્ષાગ્રતઃ પ્રવક્ષ્યામિ નામતશ્ચૈવ તાન્નૃપાન્
અધિસામકૃષ્ણઃ સોઽયં સામ્પ્રતં પૌરવાન્નૃપઃ।
તસ્યાન્વવાયે વક્ષ્યામિ ભવિષ્યે તાવતો નૃપાન્
અધિસામકૃષ્ણપુત્રો નિર્વક્રે ભવિતા કિલ।
ગઙ્ગયાપહૃતે તસ્મિન્નગરે નાગસાહ્વયે।
ત્યક્ત્વા ચ તં સુવાસઞ્ચ કૌશામ્બ્યાં સ નિવત્સ્યતિ
ભવિષ્યદુષ્ણસ્તત્પુત્ર ઉષ્ણાચ્ચિત્રરથઃ સ્મૃતઃ।
શુચિદ્રથશ્ચિત્રરથાદ્વૃતિમાંશ્ચ શુચિદ્રથાત્
સુષેણો વૈ મહાવીર્યો ભવિષ્યતિ મહાયશાઃ।
તસ્માત્સુષેણાદ્ભવિતા સુતીર્થો નામ પાર્થિવઃ
રુચઃ સુતીર્થાદ્ભવિતા ત્રિચક્ષો ભવિતા તતઃ।
ત્રિચક્ષસ્ય તુ દાયાદો ભવિતા વૈ સુખીબલઃ
સુખીબલસુતશ્ચાપિ ભાવ્યો રાજા પરિપ્લુતઃ।
પરિપ્લુતસુતશ્ચાપિ ભવિતા સુનયો નૃપઃ
મેધાવી સુનયસ્યાથ ભવિષ્યતિ નરાધિપઃ।
મેધાવિનઃ સુતશ્ચાપિ દણ્ડપાણિર્ભવિષ્યતિ
દણ્ડપાણેર્નિરામિત્રે નિરામિત્રાચ્ચ ક્ષેમકઃ।
પઞ્ચવિંશનૃપા હ્યેતે ભવિષ્યાઃ પૂર્વવંશજાઃ
અત્રાનુવંશશ્લોકોઽયં ગીતો વિપ્રૈઃ પુરાવિદૈઃ।
બ્રહ્મક્ષત્રસ્ય યો યોનિર્વંશો દેવર્ષિસત્કૃતઃ
ક્ષેમકં પ્રાપ્ય રાજાનં સંસ્થાં પ્રાપ્સ્યતિ વૈ કલૌ।
ઇત્યેષ પૌરવો વંશો યથાવદનુકીર્ત્તિતઃ
ધીમતઃ પાણ્ડુપુત્રસ્ય હ્યર્જુનસ્ય મહાત્મનઃ।
અત ઊર્દ્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ ઇક્ષ્વાકૂણાં મહાત્મનામ્
બૃહદ્રથસ્ય દાયાદો વીરો રાજા બૃહત્ક્ષયઃ ।
તતઃ ક્ષયઃ સુતસ્તસ્ય વત્સવ્યૂહસ્તતઃ ક્ષયાત્
વત્સવ્યૂહાત્પ્રતિવ્યૂહસ્તસ્ય પુત્રો દિવાકરઃ।
યશ્ચ સાંપ્રતમધ્યાસ્ત અયોધ્યાં નગરીં નૃપઃ
દિવાકરસ્ય ભવિતા સહદેવો મહાયશાઃ।
સહદેવસ્ય દાયાદો બૃહદશ્વો ભવિષ્યતિ
તસ્ય ભાનુરથો ભાવ્યઃ પ્રતીતાશ્વશ્ચ તત્સુતઃ।
પ્રતીતાશ્વસુતશ્ચાપિ સુપ્રતીતો ભવિષ્યતિ
સહદેવઃ સુતસ્તસ્ય સુનક્ષત્રશ્ચ તત્સુતઃ
કિન્નરસ્તુ સુનક્ષત્રાદ્ભવિષ્યતિ પરંતપઃ।
ભવિતા ચાન્તરિક્ષસ્તુ કિન્નરસ્ય સુતો મહાન્
અન્તરિક્ષાત્સુપર્ણસ્તુ સુપર્ણાચ્ચાપ્યમિત્રજિત્।
પુત્રસ્તસ્ય ભરદ્વાજો ધર્મી તસ્ય સુતઃ સ્મૃતઃ।
પુત્રઃ કૃતઞ્જયો નામ ધર્મિણઃ સ ભવિષ્યતિ।
કૃતઞ્જયસુતો વ્રાતો તસ્ય પુત્રો રણઞ્જયઃ
ભવિતા સઞ્જયશ્ચાપિ વીરો રાજા રણઞ્જયાત્।
સઞ્જયસ્ય સુતઃ શાક્યઃ શાક્યાચ્છુદ્ધોદનોઽભવત્
શુદ્ધોદનસ્ય ભવિતા શાક્યાર્થે રાહુલઃ સ્મૃતઃ।
પ્રસેનજિત્તતો ભાવ્યઃ ક્ષુદ્રકો ભવિતા તતઃ
ક્ષુદ્રકાત્ક્ષુલિકો ભાવ્યઃ ક્ષુલિકાત્સુરથઃ સ્મૃતઃ।
સુમિત્રઃ સુરથસ્યાપિ અન્ત્યશ્ચ ભવિતા નૃપઃ
એતે ઐક્ષ્વાકવાઃ પ્રોક્તા ભવિતારઃ કલૌ યુગે।
બૃહદ્બલાન્વયે જાતા ભવિતારઃ કલૌ યુગે।
શૂરાશ્ચ કૃતવિદ્યાશ્ચ સત્યસન્ધા જિતેન્દ્રિયાઃ
અત્રાનુવંશશ્લોકોઽયં ભવિષ્યજ્ઞૈરુદાહૃતઃ।
ઇક્ષ્વાકૂણામયં વંશઃ સુમિત્રાન્તો ભવિષ્યતિ।
સુમિત્રં પ્રાપ્ય રાજાનં સંસ્થાં પ્રાપ્સ્યતિ વૈ કલૌ।
ઇત્યેતન્માનવં ક્ષેત્રમૈલઞ્ચ સમુદાહૃતમ્
અત ઊર્દ્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ માગધેયાન્બૃહદ્રથાન્।
જરાસન્ધસ્ય યે વંશે સહદેવાન્વયે નૃપાઃ
અતીતા વર્ત્તમાનાશ્ચ ભવિષ્યાશ્ચ તથા પુનઃ।
પ્રાધાન્યતઃ પ્રવક્ષ્યામિ ગદતો મે નિબોધત
સંગ્રામે ભારતે તસ્મિન્ સહદેવો નિપાતિતઃ।
સોમાધિસ્તસ્ય તનયો રાજર્ષિઃ સગિરિવ્રજે
પઞ્ચાશતં તથાષ્ટૌ ચ સમા રાજ્યમકારયત્।
શ્રુતશ્રવાઃ ચતુઃષષ્ટિસમાસ્તસ્ય સુતોઽભવત્।
અયુતાયુસ્તુ ષડ્વિંશં રાજ્યં વર્ષાણ્યકારયત્।
સમાઃ શતં નિરામિત્રો મહીં ભુક્ત્વા દિવઙ્ગતઃ
પઞ્ચાશતં સમાઃ ષટ્ ચ સુકૃત્તઃ પ્રાપ્તવાન્મહીમ્।
ત્રયોવિંશં બૃહત્કર્મા રાજ્યં વર્ષાણ્યકારયત્
સેનાજિત્સામ્પ્રતં ચાપિ એતાં વૈ ભુજ્યતે સમાઃ।
શ્રુતઞ્જયસ્તુ વર્ષાણિ ચત્વારિંશદ્ભવિષ્યતિ
મહાબાહુર્મહાબુદ્ધિર્મહાભીમપરાક્રમઃ।
પઞ્ચત્રિંશત્તુ વર્ષાણિ મહીં પાલયિતા નૃપઃ
અષ્ટપઞ્ચા શતં ચાબ્દાન્ રાજ્યે સ્થાસ્યતિ વૈ શુચિઃ।
અષ્ટાવિંશત્સમાઃ પૂર્ણાઃ ક્ષેમો રાજા ભવિષ્યતિ
ભુવતસ્તુ ચતુઃષષ્ટીરાજ્યં પ્રાપ્સ્યતિ વીર્ય્યવાન્।
પઞ્ચવર્ષાણિ પૂર્ણાનિ ધર્મનેત્રો ભવિષ્યતિ
ભોક્ષ્યતે નૃપતિશ્ચૈવ હ્યષ્ટપઞ્ચાશતં સમાઃ।
અષ્ટાત્રિંશત્સમા રાજ્યં સુવ્રતસ્ય ભવિષ્યતિ
ચત્વારિંશદ્દશાષ્ટૌ ચ દૃઢસેનો ભવિષ્યતિ।
ત્રયસ્ત્રિંશત્તુ વર્ષાણિ સુમતિઃ પ્રાપ્સ્યતે તતઃ
દ્વાવિંશતિસમા રાજ્યં સુચલો ભોક્ષ્યતે તતઃ।
ચત્વારિંશત્સમા રાજા સુનેત્રો ભોક્ષ્યતે તતઃ
સત્યજિત્પૃથિવીરાજ્યં ત્ર્યશીતિં ભોક્ષ્યતે સમાઃ।
પ્રાપ્યેમાં વીરજિચ્ચાપિ પઞ્ચત્રિંશદ્ભવિષ્યતિ
અરીઞ્જયસ્તુ વર્ષાણિ પઞ્ચાશત્પ્રાપ્સ્યતે મહીમ્।
દ્વાત્રિંશચ્ચ નૃપા હ્યેતે ભવિતારો બૃહદ્રથાઃ
પૂર્ણં વર્ષસહસ્રં વૈ તેષાં રાજ્યં ભવિષ્યતિ।
બૃહદ્રથેષ્વતીતેષુ વીતહોત્રેષુ વર્તિષુ
મુનિકઃ સ્વામિનં હત્વા પુત્રં સમભિષેક્ષ્યતિ।
મિષતાં ક્ષત્રિયાણાં હિ પ્રદ્યોતો મુનિકો બલાત્
સ વૈ પ્રણતસામન્તો ભવિષ્યે નયવર્જ્જિતઃ ।
ત્રયોવિંશત્સમા રાજા ભવિતા સ નરોત્તમઃ
ચતુર્વિંશત્સમા રાજા પાલકો ભવિતા તતઃ।
વિશાખયૂપો ભવિતા નૃપઃ પઞ્ચાશતીં સમાઃ
એકત્રિંશત્સમા રાજ્યમજકસ્ય ભવિષ્યતિ।
ભવિષ્યતિ સમા વિંશત્તત્સુતો વર્ત્તિવર્દ્ધનઃ
અષ્ટાત્રિંશચ્છતં ભાવ્યાઃ પ્રાદ્યોતાઃ પઞ્ચ તે સુતાઃ।
હત્વા તેષાં યશઃ કૃત્સ્નં શિશુનાકો ભવિષ્યતિ
વારાણસ્યાં સુતસ્તસ્ય સંપ્રાપ્સ્યતિ ગિરિવ્રજમ્।
શિશુનાકસ્ય વર્ષાણિ ચત્વારિંશદ્ભવિષ્યતિ
શકવર્ણઃ સુતસ્તસ્ય ષટ્ત્રિંશચ્ચ ભવિષ્યતિ।
તતસ્તુ વિંશતિં રાજા ક્ષેમવર્મા ભવિષ્યતિ
અજાતશત્રૂર્ભવિતા પઞ્ચવિંશત્સમા નૃપઃ।
ચત્વારિંશત્સમા રાજ્યં ક્ષત્રૌજાઃ પ્રાપ્સ્યતે તતઃ
અષ્ટાવિંશત્સમા રાજા વિવિસારો ભવિષ્યતિ।
પઞ્ચવિંશત્સમા રાજા દર્શકસ્તુ ભવિષ્યતિ
ઉદાયી ભવિતા તસ્માત્ત્રયસ્ત્રિંશત્સમા નૃપઃ।
સ વૈ પુરવરં રાજા પૃથિવ્યાં કુસુમાહ્વયમ્।
ગઙ્ગાયા દક્ષિણે કૂલે ચતુર્થેઽબ્દે કરિષ્યતિ
દ્વાચત્વારિંશત્સમા ભાવ્યો રાજા વૈ નન્દિવર્દ્ધનઃ।
ચત્વારિંશત્ત્રયઞ્ચૈવ મહા નન્દી ભવિષ્યતિ
ઇત્યેતે ભવિતારૌ વૈ શૈશુનાકા નૃપા દશ।
અતાનિ ત્રીણિ વર્ષાણિ દ્વિષષ્ટ્યભ્યધિકાનિ તુ
શૈશુનાકા ભવિષ્યન્તિ તાવત્કાલં નૃપાઃ પરે।
એતૈઃ સાર્દ્ધં ભવિષ્યંતિ રાજાનઃ ક્ષત્રબાન્ધવાઃ
ઐક્ષ્વાકવાશ્ચતુર્વિંશત્પાઞ્ચાલાઃ પઞ્ચવિંશતિઃ।
કાલકાસ્તુ ચતુર્વ્વિંશચ્ચતુર્વ્વિંશત્તુ હૈહયાઃ
દ્વાત્રિંશદ્વૈ કલિઙ્ગાસ્તુ પઞ્ચવિંશત્તથા શકાઃ।
કુરવશ્ચાપિ ષડ્વિંશદષ્ટાવિંશતિ મૈથિલાઃ
શૂરસે નાસ્ત્રયોવિંશદ્વીતિહોત્રાશ્ચ વિંશતિઃ।
તુલ્યકાલં ભવિષ્યન્તિ સર્વ એવ મહીક્ષિતઃ
મહાનન્દિસુતશ્ચાપિ શૂદ્રાયાં કાલસંવૃતઃ।
ઉત્પત્સ્યતે મહાપદ્મઃ સર્વક્ષત્રાન્તરે નૃપઃ
તતઃપ્રભૃતિ રાજાનો ભવિષ્યાઃ શૂદ્રયોનયઃ।
એકરાટ્ સ મહાપદ્મ એકચ્છત્રો ભવિષ્યતિ
અષ્ટા વિંશતિવર્ષાણિ પૃથિવીં પાલયિષ્યતિ।
સર્વક્ષત્રહૃતોદ્ધૃત્ય ભાવિનોઽર્થસ્ય વૈ બલાત્
સહસ્રાસ્તત્સુતા હ્યષ્ટૌ સમા દ્વાદશ તે નૃપાઃ॥
મહાપદ્મસ્ય પર્યાયે ભવિષ્યન્તિ નૃપાઃ ક્રમાત્
ઉદ્ધરિષ્યતિ તાન્ સર્વાન્ કૌટિલ્યો વૈ દ્વિરષ્ટભિઃ।
ભુક્ત્વા મહીં વર્ષશતં નન્દેન્દુઃ સ ભવિષ્યતિ
ચન્દ્રગુપ્તં નૃપં રાજ્યે કૌટિલ્યઃ સ્થાપયિષ્યતિ।
ચતુર્વિંશત્સમા રાજા ચન્દ્રગુપ્તો ભવિષ્યતિ
ભવિતા ભદ્ર સારસ્તુ પઞ્ચવિંશત્સમા નૃપઃ।
ષડ્વિંશત્તુ સમા રાજા હ્યશોકો ભવિતા નૃષુ
તસ્ય પુત્રઃ કુનાલસ્તુ વર્ષાણ્યષ્ટૌ ભવિષ્યતિ।
કુનાલ સૂનુરષ્ટૌ ચ ભોક્તા વૈ બન્ધુપાલિતઃ
બન્ધુપાલિતદાયાદો દશમાનીન્દ્રપાલિતઃ।
ભવિતા સપ્તવર્ષાણિ દેવવર્મ્મા નરાધિપઃ
રાજા શતધરશ્ચાષ્ટૌ તસ્ય પુત્રો ભવિષ્યતિ।
બૃહદશ્વશ્ચ વર્ષાણિ સપ્ત વૈ ભવિતા નૃપઃ
ઇત્યેતે નવ ભૂપા યે ભોક્ષ્યન્તિ ચ વસુન્ધરામ્।
સપ્તત્રિંશચ્છતં પૂર્ણં તેભ્યસ્તુ ગૌર્ભવિષ્યતિ
પુષ્પમિત્રસ્તુ સેનાનીરુદ્ધૃત્ય વૈ બૃહદ્રથમ્।
કારયિષ્યતિ વૈ રાજ્યં સમાઃ ષષ્ટિં સદૈવ તુ
પુષ્પમિત્રસુતાશ્ચાષ્ટૌ ભવિષ્યન્તિ સમા નૃપાઃ।
ભવિતા ચાપિ તજ્જ્યેષ્ઠઃ સપ્તવર્ષાણિ વૈ તતઃ
વસુમિત્રઃ સુતો ભાવ્યો દશવર્ષાણિ પાર્થિવઃ।
તતો ધ્રુકઃ સમા દ્વે તુ ભવિષ્યતિ સુતશ્ચ વૈ
ભવિષ્યન્તિ સમાસ્તસ્માત્તિસ્ર એવ પુલિન્દકાઃ।
રાજા ઘોષસુતશ્ચાપિ વર્ષાણિ ભવિતા ત્રયઃ
તતો વૈ વિક્રમિત્રસ્તુ સમા રાજા તતઃ પુનઃ।
દ્વાત્રિંશદ્ભવિતા ચાપિ સમા ભાગવતો નૃપઃ
ભવિષ્યતિ સુતસ્તસ્ય ક્ષેમભૂમિઃ સમા દશ।
દશૈતે તુઙ્ગરાજાનો ભોક્ષ્યન્તીમાં વસુન્ધરમ્
શતં પૂર્ણં દશ દ્વે ચ તેભ્યઃ કિં વા ગમિષ્યતિ।
અપાર્થિવસુદેવન્તુ બાલ્યાદ્વ્યસનિનં નૃપમ્
દેવભૂમિસ્તતોઽન્યશ્ચ શ્રૃઙ્ગેષુ ભવિતા નૃપઃ।
ભવિષ્યતિ સમા રાજા નવ કણ્ઠાયનસ્તુ સઃ
ભૂતિમિત્રઃ સુતસ્તસ્ય ચતુર્વ્વિંશદ્ભવિષ્યતિ।
ભવિતા દ્વાદશ સમાસ્તસ્માન્નારાયણો નૃપઃ
સુશર્મ્મા તત્સુતશ્ચાપિ ભવિષ્યતિ સમા દશ।
ચતુરસ્તુઙ્ગકૃત્યાસ્તે નૃપાઃ કણ્ઠાયના દ્વિજાઃ
ભાવ્યાઃ પ્રણતસામન્તાશ્ચત્વારિંશચ્ચ પઞ્ચ ચ।
તેષાં પર્ય્યાયકાલે તુ તરન્ધા તુ ભવિષ્યતિ
કણ્ઠાયનમથોદ્ધૃત્ય સુશર્મ્માણં પ્રસહ્ય તમ્।
શ્રૃઙ્ગાણાં ચાપિ યચ્છિષ્ટં ક્ષયયિત્વા બલં તદા।
સિન્ધુકો હ્યન્ધ્રજાતીયઃ પ્રાપ્સ્યતીમાં વસુન્ધરામ્
ત્રયોવિંશત્સમા રાજા સિન્ધુકો ભવિતા ત્વથ।
અષ્ટૌ ભાતશ્ચ વર્ષાણિ તસ્માદ્દશ ભવિષ્યતિ
શ્રીસાતકર્ણિર્ભવિતા તસ્ય પુત્રસ્તુ વૈ મહાન્।
પઞ્ચાશતં સમાઃ ષટ્ ચ સાતકર્ણિર્ભવિષ્યતિ
આપાદબદ્ધો દશ વૈ તસ્ય પુત્રો ભવિષ્યતિ।
ચતુર્વ્વિંશત્તુ વર્ષાણિ ષટ્ સમા વૈ ભવિષ્યતિ
ભવિતા નેમિકૃષ્ણસ્તુ વર્ષાણાં પઞ્ચવિંશતિમ્।
તતઃ સંવત્સરં પૂર્ણં હાલો રાજા ભવિષ્યતિ
પઞ્ચ સપ્તક રાજાનો ભવિષ્યન્તિ મહાબલાઃ।
ભાવ્યઃ પુત્રિકષેણસ્તુ સમાઃ સોઽપ્યેકવિંશતિમ્
સાતકર્ણિર્વર્ષમેકં ભવિષ્યતિ નરાધિપઃ।
અષ્ટાવિંશત્તુ વર્ષાણિ શિવસ્વામી ભવિષ્યતિ
રાજા ચ ગૌતમીપુત્ર એકવિંશત્સમા નૃષુ।
એકોનવિંશતિં રાજા યજ્ઞશ્રીઃ સાતકર્ણ્યથ
ષડેવ ભવિતા તસ્માદ્વિજયસ્તુ સમા નૃપઃ।
દણ્ડશ્રીઃ સાતકર્ણી ચ તસ્ય પુત્રઃ સમાસ્ત્રયઃ
પુલોવાપિ સમાઃ સપ્ત અન્યેષાઞ્ચ ભવિષ્યતિ ।
ઇત્યેતે વૈ નૃપાસ્ત્રિંશદન્ધ્રા ભોક્ષ્યન્તિ યે મહીમ્
સમાઃ શતાનિ ચત્વારિ પઞ્ચ ષડ્વૈ તથૈવ ચ।
અન્ધ્રાણાં સંસ્થિતાઃ પઞ્ચ તેષાં વંશાઃ સમાઃ પુનઃ
સપ્તૈવ તુ ભવિષ્યન્તિ દશાભીરાસ્તતો નૃપાઃ।
સપ્ત ગર્દભિનશ્ચાપિ તતોઽથ દશ વૈ શકાઃ
યવનાષ્ટૌ ભવિષ્યન્તિ તુષારાસ્તુ ચતુર્દશ।
ત્રયોદશ મરુણ્ડાશ્ચ મૌના હ્યષ્ટાદશૈવ તુ
અન્ધ્રા ભોક્ષ્યન્તિ વસુધાં શતે દ્વે ચ શતં ચ વૈ।
શતાનિ ત્રીણ્યશીતિઞ્ચ ભોક્ષ્યન્તિ વસુધાં શકાઃ
અશીતિઞ્ચૈવ વર્ષાણિ ભોક્તારો યવના મહીમ્।
પઞ્ચવર્ષશતાનીહ તુષારાણાં મહી સ્મૃતા
શતાન્યર્દ્ધચતુર્થાનિ ભવિતારસ્ત્રયોદશ।
મરુણ્ડા વૃષલૈઃ સાર્દ્ધં ભાવ્યાન્યા મ્લેચ્છજાતયઃ
શતાનિ ત્રીણિ ભોક્ષ્યન્તિ મ્લેચ્છા એકાદશૈવ તુ।
તચ્છન્નેન ચ કાલેન તતઃ કોલિકિલા વૃષાઃ
તતઃ કોલિકિલેભ્યશ્ચ વિન્ધ્યશક્તિર્ભવિષ્યતિ।
સમાઃ ષણ્ણવતિં ત્રાત્વા પૃથિવીં ચ સમેષ્યતિ
વૃષાન્ વૈ દિશકાંશ્ચાપિ ભવિષ્યાશ્ચ નિબોધત।
શેષસ્ય નાગરાજસ્ય પુત્રઃ સ્વરપુરઞ્જયઃ
ભોગી ભવિષ્યતે રાજા નૃપો નાગકુલોદ્વહઃ।
સદાચન્દ્રસ્તુ ચન્દ્રાંશો દ્વિતીયો નખવાંસ્તથા
ધનધર્મા તતશ્ચાપિ ચતુર્થો વિંશજઃ સ્મૃતઃ।
ભૂતિનન્દસ્તતશ્ચાપિ વૈદેશે તુ ભવિષ્યતિ
અઙ્ગાનાં નન્દનસ્યાન્તે મધુનન્દિર્ભવિષ્યતિ।
તસ્ય ભ્રાતા યવીયાંસ્તુ નામ્ના નન્દિયશાઃ કિલ
તસ્યાન્વયે ભવિષ્યન્તિ રાજાનસ્તે ત્રયસ્તુ વૈ।
દોહિત્રઃ શિશુકો નામ પુરિકાયાં નૃપોઽભવત્
વિન્ધ્યશક્તિસુતશ્ચાપિ પ્રવીરો નામ વીર્યવાન્ ।
ભોક્ષ્યન્તિ ચ સમાઃ ષષ્ટિં પુરીં કાઞ્ચનકાઞ્ચ વૈ
યક્ષ્યન્તિ વાજપેયૈશ્ચ સમાપ્તવરદક્ષિણૈઃ।
તસ્ય પુત્રાસ્તુ ચત્વારો ભવિષ્યન્તિ નરાધિપાઃ
વિન્ધ્યકાનાં કુલેઽતીતે નૃપા વૈ બાહ્લિકા સ્ત્રયઃ।
સુપ્રતીકો નભીરસ્તુ સમા ભોક્ષ્યતિ ત્રિંશતિમ્
શક્યમા નામ વૈ રાજા માહિષીનાં મહીપતિઃ।
પુષ્પમિત્રા ભવિષ્યન્તિ પટ્ટમિત્રાસ્ત્રયોદશ
મેકલાયાં નૃપાઃ સપ્ત ભવિષ્યન્તિ ચ સત્તમાઃ।
કોમલાયાન્તુ રાજાનો ભવિષ્યન્તિ મહાબલાઃ
મેઘા ઇતિ સમાખ્યાતા બુદ્ધિમન્તો નવૈવ તુ।
નૈષધાઃ પાર્થિવાઃ સર્વ્વે ભવિષ્યન્ત્યામનુક્ષયાત્
નલવંશપ્રસૂતાસ્તે વીર્યવન્તો મહાબલાઃ।
માગધાનાં મહાવીર્યો વિશ્વસ્ફાનિર્ભવિષ્યતિ
ઉત્સાદ્ય પાર્થિવાન્ સર્વ્વાન્સોઽન્યાન્ વર્ણાન્ કરિષ્યતિ।
કૈવર્ત્તાન્ પઞ્ચકાંશ્ચૈવ પુલિન્દાન્ બ્રાહ્મણાંસ્તથા
સ્થાપયિષ્યન્તિ રાજાનો નાનાદેશેષુ તેજસા।
વિશ્વસ્ફાનિર્મહાસત્ત્વો યુદ્ધે વિષ્ણુસમો બલી
વિશ્વસ્ફાનિર્નરપતિઃ ક્લીબા કૃતિરિવોચ્યતે।
ઉત્સાદયિત્વા ક્ષત્રન્તુ ક્ષત્રમન્યત્ કરિષ્યતિ
દેવાન્ પિતૄંશ્ચ વિપ્રાંશ્ચ તર્પયિત્વા સકૃત્પુનઃ।
જાહ્નવીતીરમાસાદ્ય શરીરં યસ્યતે બલી
સંન્યસ્ય સ્વશરીરન્તુ શક્રલોકં ગમિષ્યતિ।
નવનાકાસ્તુ ભોક્ષ્યન્તિ પુરીં ચમ્પાવતીં નૃપાઃ
મથુરાઞ્ચ પુરીં રમ્યાં નાગા ભોક્ષ્યન્તિ સપ્ત વૈ।
અનુગઙ્ગં પ્રયાગઞ્ચ સાકેતં મગધાંસ્તથા।
એતાઞ્જનપદાન્ સર્વ્વાન્ ભોક્ષ્યન્તે ગુપ્તવંશજાઃ
નિષધાન્ યદુકાંશ્ચૈવ શૈશી તાન્ કાલતોપકાન્।
એતાઞ્જનપદાન્ સર્વ્વાન્ ભોક્ષ્યન્તિ મણિધાન્યજાઃ
કોશલાંશ્ચાન્ધ્રપૌણ્ડ્રાંશ્ચ તામ્રલિપ્તાન્ સસાગરાન્।
ચમ્પાં ચૈવ પુરીં રમ્યાં ભોક્ષ્યન્તિ દેવરક્ષિતામ્
કાલિઙ્ગા મહિષાશ્ચૈવ મહેન્દ્રનિલયાશ્ચ યે।
એતાઞ્જનપદાન્ સર્વ્વાન્ પાલયિષ્યતિ વૈ ગુહઃ
સ્ત્રીરાષ્ટ્રં ભક્ષ્યકાંશ્ચૈવ ભોક્ષ્યતે કનકાહ્વયઃ।
તુલ્યકાલં ભવિષ્યન્તિ સર્વે હ્યેતે મહીક્ષિતઃ
અલ્પપ્રસાદા હ્યનૃતા મહાક્રોધાઃ હ્યધાર્મિકાઃ।
ભવિષ્યન્તીહ યવના ધર્મતઃ કામતોઽર્થતઃ
નૈવ મૂર્દ્ધાભિષિક્તાસ્તે ભવિષ્યન્તિ નરાધિપાઃ।
યુગદોષદુરાચારા ભવિષ્યન્તિ નૃપાસ્તુ તે
સ્ત્રીણાં બલવધેનૈવ હત્વા ચૈવ પરસ્પરમ્।
ભોક્ષ્યન્તિ કલિશેષે તુ વસુધાં પાર્થિવાસ્તથા
ઉદિતોદિતવંશાસ્તે ઉદિતાસ્તમિતાસ્તથા ।
ભવિષ્યન્તીહ પર્યાયે કાલેન પૃથિવીક્ષિતઃ
વિહીનાસ્તુ ભવિષ્યન્તિ ધર્મ્મતઃ કામતોઽર્થતઃ।
તૈર્વિમિશ્રા જનપદા મ્લેચ્છાચારાશ્ચ સર્વશઃ
વિપર્ય્યયેન વર્ત્તન્તે નાશયિષ્યન્તિ વૈ પ્રજાઃ।
લુબ્ધાનૃતરતાશ્ચૈવ ભવિતારસ્તદા નૃપાઃ
તેષાં વ્યતીતે પર્યાયે બહુસ્ત્રીકે યુગે તદા।
લવાલ્લવં ભ્રશ્યમાના આયૂરૂપબલશ્રુતૈઃ
તથા ગતાસ્તુ વૈ કાષ્ઠાં પ્રજાસુ જગતીશ્વરાઃ ।
રાજાનઃ સમ્પ્રણશ્યન્તિ કાલેનોપહતાસ્તદા
કલ્કિનોપહતાઃ સર્વે મ્લેચ્છા યાસ્યન્તિ સર્વશઃ।
અધાર્મિકાશ્ચ તેઽત્યર્થં પાષણ્ડાશ્ચૈવ સર્વશઃ
પ્રનષ્ટે નૃપશબ્દે ચ સન્ધ્યાશ્લિષ્ટે કલૌ યુગે।
કિંઞ્ચિચ્છિષ્ટાઃ પ્રજાસ્તા વૈ ધર્મ્મે નષ્ટેઽપરિગ્રહાઃ
અસાધના હતાશ્વાસા વ્યાધિશોકેન પીડિતાઃ।
અનાવૃષ્ટિહતાશ્ચૈવ પરસ્પરવધેન ચ
અનાથા હિ પરિત્રસ્તા વાર્ત્તામુત્સૃજ્ય દુઃખિતાઃ।
ત્યક્ત્વા પુરાણિ ગ્રામાંશ્ચ ભવિષ્યન્તિ વનૌકસઃ
એવં નૃપેષુ નષ્ટેષુ પ્રજાસ્ત્યક્ત્વા ગૃહાણિ તુ।
નષ્ટે સ્નેહે દુરાપન્ના ભ્રષ્ટસ્નેહાઃ સુહૃજ્જનાઃ
વર્ણાશ્રમપરિભ્રષ્ટાઃ સઙ્કરં ઘોરમાસ્થિતાઃ।
સરિત્પર્વતસેવિન્યો ભવિષ્યન્તિ પ્રજાસ્તદા
સરિતઃ સાગરાનૂપાન્ સેવન્તે પર્વતાનિ ચ।
અઙ્ગાન્ કલિઙ્ગાન્ વઙ્ગાંશ્ચ કાશ્મીરાન્ કાશિકોશલાન્
ઋષિકાન્તગિરિદ્રોણીઃ સંશ્રયિષ્યન્તિ માનવાઃ।
કૃત્સ્નં હિમવતઃ પૃષ્ઠં કૂલં ચ લવણામ્ભસઃ
અરણ્યાન્યભિપત્સ્યન્તિ હ્યાર્ય્યા મ્લેચ્છજનૈઃ સહ।
મૃગૈર્મીનૈર્વિહઙ્ગૈશ્ચ શ્વાપદૈસ્તક્ષુભિસ્તથા।
મધુશાકફલૈર્મૂલૈર્વર્ત્તયિષ્યન્તિ માનવાઃ
ચીરં પર્ણઞ્ચ વિવિધં વલ્કલાન્યજિનાનિ ચ।
સ્વયં કૃત્વા વિવત્સ્યન્તિ યથા મુનિજનાસ્તથા
બીજાન્નાનિ તથા નિમ્નેસ્વીહન્તઃ કાષ્ઠશઙ્કુભિઃ।
અજૈડકં ખરોષ્ટ્રઞ્ચ પાલયિષ્યન્તિ યત્નતઃ
નદીર્વત્સ્યન્તિ તોયાર્થે કૂલમાશ્રિત્ય માનવાઃ।
પાર્થિવાન્ વ્યવહારેણ વિબાધન્તઃ પરસ્પરમ્
બહુમન્યાઃ પ્રજાહીનાઃ શૌચાચારવિવર્જિતાઃ।
એવં ભવિષ્યન્તિ નરાસ્તદાધર્મ્મે વ્યવસ્થિતાઃ
હીનાદ્ધીનાંસ્તથા ધર્મ્માન્ પ્રજાઃ સમનુવર્ત્તતે।
આયુસ્તદા ત્રયોવિંશં ન કશ્ચિદતિવર્ત્તતે
દુર્બલા વિષયગ્લાના જરયા સંપરિપ્લુતાઃ।
પત્રમૂલફલાહારાશ્ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરાઃ
વૃત્ત્યર્થમભિલિપ્સન્તશ્ચરિષ્યન્તિ વસુન્ધરામ્।
એતત્કાલમનુપ્રાપ્તાઃ પ્રજાઃ કલિયુગાન્તકે
ક્ષીણે કલિયુગે તસ્મિન્ દિવ્યે વર્ષસહસ્રકે।
નિઃશેષાસ્તુ ભવિષ્યન્તિ સાર્દ્ધં કલિયુગેન તુ।
સસન્ધ્યાંશે તુ નિઃશેષે કૃતં વૈ પ્રતિપત્સ્યતે
યદા ચન્દ્રશ્ચ સૂર્ય્યશ્ચ તથા તિષ્યબૃહસ્પતી।
એકરાત્રે ભરિષ્યન્તિ તદા કૃતયુગં ભવેત્
એષ વંશક્રમઃ કૃત્સ્નં કીર્તિતો વો યથાક્રમમ્।
અતીતા વર્ત્તમાનાશ્ચ તથૈવાનાગતાશ્ચ યે
મહાદેવાભિષેકાત્તુ જન્મ યાવત્પરિક્ષિતઃ।
એતદ્વર્ષસહસ્રન્તુ જ્ઞેયં પઞ્ચાદશદુત્તરમ્
પ્રમાણં વૈ તથા ચોક્તં મહાપદ્માન્તરં ચ યત્।
અન્તરં તચ્છતાન્યષ્ટૌ ષટ્ત્રિંશચ્ચ સમાઃ સ્મૃતાઃ
એતત્કાલાન્તરં ભાવ્યા અન્ધ્રાન્તા યે પ્રકીર્ત્તિતાઃ।
ભવિષ્યૈસ્તત્ર સઙ્ખ્યાતાઃ પુરાણજ્ઞૈઃ શ્રુતર્ષિભિઃ
સપ્તર્ષયસ્તદા પ્રાહુઃ પ્રતીપે રાજ્ઞિ વૈ શતમ્।
સપ્તવિંશૈઃ શતૈર્ભાવ્યા અન્ધ્રાણાં તે ત્વયા પુનઃ
સપ્તવિંશતિપર્ય્યન્તે કૃત્સ્ને નક્ષત્રમણ્ડલે।
સપ્તર્ષયસ્તુ તિષ્ઠન્તિ પર્યાયેણ શતં શતમ્।
સપ્તર્ષીણાં યુગં હ્યેતદ્દિવ્યયા સઙ્ખ્યયા સ્મૃતમ્
સા સા દિવ્યા સ્મૃતા ષષ્ટિર્દિવ્યાહ્નાશ્ચૈવ સપ્તભિઃ ।
તેભ્યઃ પ્રવર્ત્તતે કાલો દિવ્યઃ સપ્તર્ષિભિસ્તુ તૈઃ
સપ્તર્ષીણાન્તુ યે પૂર્વા દૃશ્યન્તે ઉત્તરાદિશિ।
તતો મધ્યેન ચ ક્ષેત્રં દૃશ્યતે યત્સમં દિવિ
તેન સપ્તર્ષયો યુક્તા જ્ઞેયા વ્યોમ્નિ શતં સમાઃ।
નક્ષત્રાણામૃષીણાઞ્ચ યોગસ્યૈતન્નિદર્શનમ્
સપ્તર્ષયો મઘાયુક્તાઃ કાલે પારિક્ષિતે શતમ્।
અન્ધ્રાંશે સ ચતુર્વ્વિશે ભવિષ્યન્તિ મતે મમ
ઇમાસ્તદા તુ પ્રકૃતિર્વ્યાપત્સ્યન્તિ પ્રજા ભૃશમ્।
અનૃતોપહતાઃ સર્વા ધર્મતઃ કામતોઽર્થતઃ
શ્રૌતસ્માર્ત્તે પ્રશિથિલે ધર્મે વર્ણાશ્રમે તદા।
શઙ્કરં દુર્બલાત્માનઃ પ્રતિપત્સ્યન્તિ મોહિતાઃ
સંસક્તાશ્ચ ભવિષ્યન્તિ શૂદ્રાઃ સાર્દ્ધં દ્વિજાતિભિઃ।
બ્રાહ્મણાઃ શૂદ્રયષ્ટારઃ શૂદ્રા વૈ મન્ત્રયોનયઃ
ઉપસ્થાસ્યન્તિ તાન્ વિપ્રાસ્તદા વૈ વૃત્તિલિપ્સવઃ ।
લવં લવં ભ્રસ્યમાનાઃ પ્રજાઃ સર્વાઃ ક્રમેણ તુ
ક્ષયમેવ ગમિષ્યન્તિ ક્ષીણશેષા યુગક્ષયે।
યસ્મિન્ કૃષ્ણો દિવં યાતસ્તસ્મિન્નેવ તદા દિને
પ્રતિપન્નઃ કલિયુગસ્તસ્ય સઙ્ખ્યાં નિબોધત।
સહસ્રાણાં શતાનીહ ત્રીણિ માનુષસઙ્ખ્યયા।
ષષ્ટિં ચૈવ સહસ્રાણિ વર્ષાણામુચ્યતે કલિઃ
દિવ્યે વર્ષસહસ્રન્તુ તત્સન્ધ્યાંશં પ્રકીર્ત્તિતમ્।
નિઃશેષે ચ તદા તસ્મિન્ કૃતં વૈ પ્રતિપત્સ્યતે
ઐલ ઇક્ષ્વાકુવંશશ્ચ સહ ભેદૈઃ પ્રકીર્ત્તિતૌ।
ઇક્ષ્વાકોસ્તુ સ્મૃતઃ ક્ષત્રઃ સુમિત્રાન્તં વિવસ્વતઃ
ઐલં ક્ષત્રં ક્ષેમકાન્તં સોમવંશવિદો વિદુઃ।
એતે વિવસ્વતઃ પુત્રાઃ કીર્ત્તિતાઃ કીર્ત્તિવર્દ્ધનાઃ
અતીતા વર્ત્તમાનાશ્ચ તથૈવાનાગતાશ્ચ યે।
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચૈવાન્વયે સ્મૃતાઃ
યુગે યુગે મહાત્માનઃ સમતીતાઃ સહસ્રશઃ।
બહુત્વાન્નામધેયાનાં પરિસંખ્યા કુલે કુલે
પુનરુક્તા બહુત્વાચ્ચ ન મયા પરિકીર્ત્તિતા।
વૈવસ્વતેઽન્તરે હ્યસ્મિન્ નિમિવંશઃ સમાપ્યતે
એવાયાન્તુ યુગાખ્યાયાં યતઃ ક્ષત્રં પ્રપત્સ્યતે ।
તથા હિ કથયિષ્યામિ ગદતો મે નિબોધત
દેવાપિઃ પૌરવો રાજા ઇક્ષ્વાકોશ્ચૈવ યો મતઃ।
મહાયોગબલોપેતઃ કલાપગ્રામમાસ્થિતઃ
સુવર્ચ્ચાઃ સોમપુત્રસ્તુ ઇક્ષ્વાકોસ્તુ ભવિષ્યતિ।
એતૌ ક્ષત્રપ્રણેતારૌ ચતુર્વિંશે ચતુર્યુગે
ન ચ વિંશે યુગે સોમવંશસ્યાદિર્ભવિષ્યતિ।
દેવાપિરસપત્નસ્તુ ઐલાદિર્ભવિતા નૃપઃ
ક્ષત્રપ્રાપર્ત્તકૌ હ્યેતૌ ભવિષ્યેતે ચતુર્યુગે।
એવં સર્વત્ર વિજ્ઞેયં સન્તાનાર્થે તુ લક્ષણમ્
ક્ષીણે કલિયુગે તસ્મિન્ ભવિષ્યે તુ કૃતે યુગે।
સપ્તર્ષિભિસ્તુ તૈઃ સાર્દ્ધમાદ્યે ત્રેતાયુગે પુનઃ
ગોત્રાણાં ક્ષત્રિયાણાઞ્ચ ભવિષ્યેતે પ્રવર્ત્તકૌ।
દ્વાપરાંશે ન તિષ્ઠન્તિ ક્ષત્રિયા ઋષિભિઃ સહ
કાલે કૃતયુગે ચૈવ ક્ષીણે ત્રેતાયુગે પુનઃ।
બીજાર્થન્તે ભવિષ્યન્તિ બ્રહ્મક્ષત્રસ્ય વૈ પુનઃ
એવમેવ તુ સર્વેષુ તિષ્ઠન્તીહાન્તરેષુ વૈ ।
સપ્તર્ષયો નૃપૈઃ સાર્દ્ધં સન્તાનાર્થં યુગે યુગે
ક્ષત્રસ્યૈવ સમુચ્છેદઃ સમ્બન્ધો વૈ દ્વિજૈઃ સ્મૃતઃ।
મન્વન્તરાણાં સપ્તાનાં સન્તાનાશ્ચ શ્રુતાશ્ચ તે
પરમ્પરા યુગાનાઞ્ચ બ્રહ્મક્ષત્રસ્ય ચોદ્ભવઃ।
યથા પ્રવૃત્તિસ્તેષાં વૈ પ્રવૃત્તાનાં તથા ક્ષયઃ
સપ્તર્ષયો વિદુસ્તેષાં દીર્ઘાયુષ્ટ્વાક્ષયન્તુ તે।
એતેન ક્રમયોગેન ઐલેક્ષ્વાક્વન્વયા દ્વિજાઃ
ઉત્પદ્યમાનાસ્ત્રેતાયાં ક્ષીયમાણે કલૌ પુનઃ।
અનુયાન્તિ યુગાખ્યાં તુ યાવન્મન્વન્તરક્ષયઃ
જામદગ્ન્યેન રામેણ ક્ષત્રે નિરવશેષિતે।
કૃતે વંશકુલાઃ સર્વાઃ ક્ષત્રિયૈર્વસુધાધિપૈઃ।
દ્વિવંશકરણાશ્ચૈવ કીર્ત્તયિષ્યે નિબોધત
ઐલસ્યેક્ષ્વાકુનન્દસ્ય પ્રકૃતિઃ પરિવર્ત્તતે।
રાજાનઃ શ્રેણિબદ્ધાસ્તુ તથાન્યે ક્ષત્રિયા નૃપાઃ
ઐલવંશસ્ય યે ખ્યાતાસ્તથૈવૈક્ષ્વાકવા નૃપાઃ ।
તેષામેકશતં પૂર્ણં કુલાનામભિષેકિનામ્
તાવદેવ તુ ભોજાનાં વિસ્તારો દ્વિગુણઃ સ્મૃતઃ ।
ભજતે ત્રિંશકં ક્ષત્રં ચતુર્ધા તદ્યથાદિશમ્
તેષ્વતીતાઃ સમાના યે બ્રુવતસ્તાન્નિબોધત।
શતં વૈ પ્રતિવિન્ધ્યાનાં શતં નાગાઃ શતં હયાઃ
ધૃતરાષ્ટ્રાશ્ચૈકશતમશીતિર્જનમેજયાઃ।
શતઞ્ચ બ્રહ્મદત્તાનાં શીરિણાં વીરિણાં શતમ્
તતઃ શતં પુરોમાનાં શ્વેતકાશકુશાદયઃ ।
તતોઽપરે સહસ્રં વૈ યેઽતીતાઃ શતબિન્દવઃ
ઈજિરે ચાશ્વમેધૈસ્તે સર્વે નિયુતદક્ષિણૈઃ ।
એવં રાજર્ષયોઽતીતાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
મનોર્વૈવસ્વતસ્યાસ્મિન્ વર્ત્તમાનેઽન્તરે તુ યે ।
તેષાં નિબોધતોત્પન્ના લોકે સન્તતયઃ સ્મૃતાઃ
નુ શક્યં વિસ્તરં તેષાં સન્તાનાનાં પરમ્પરા।
તત્પૂર્વાપરયોગેન વક્તું વર્ષશતૈરપિ
અષ્ટાવિંશદ્યુગાખ્યાસ્તુ ગતા વૈવસ્વતેઽન્તરે।
એતા રાજર્ષિભિઃ સાર્દ્ધં શિષ્ટા યાસ્તા નિબોધત
ચત્વારિંશચ્ચ યે ચૈવ ભવિષ્યાઃ સહ રાજભિઃ।
યુગાખ્યાનાં વિશિષ્ટાસ્તુ તતો વૈવસ્વતક્ષયે
એતદ્વઃ કથિતં સર્વ્વં સમાસવ્યાસયોગતઃ।
પુનરુક્તં બહુત્વાચ્ચ ન શક્યન્તુ યુગૈઃ સહ
એતે યયાતિપુત્રાણાં પઞ્ચવિંશા વિશાં હિતાઃ।
કીર્ત્તિતાશ્ચામિતા યે મે લોકાન્ વૈ ધારયન્ત્યુત
લભતે ચ વરેણ્યઞ્ચ દુર્લભાનિહ લૌકિકાન્।
આયુઃ કીર્ત્તિં ધનં પુત્રાન્ સ્વર્ગં ચાનન્ત્યમશ્નુતે
ધારણાચ્છ્રવણાચ્ચૈવ તે લોકાન્ ધારયન્ત્યુત।
ઇત્યેષ વો મયો પાદસ્તૃતીયઃ કથિતો દ્વિજાઃ।
વિસ્તરેણાનુપૂર્વ્વી ચ કિમ્ભૂયો વર્ત્તયામ્યહમ્
ઇતિ શ્રીમહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે અનુષઙ્ગપાદો નામ સપ્તત્રિંશોઽધ્યાયઃ
ઇત્યનુષઙ્ગપાદઃ ॥*
૩૭.૧૦૪ (જજ્ઞે વૈ તાણ્ડિકરતસ્ય વારણં શુક્રવારણમ્। આનયામાસ સ મહીં મન્ત્રૈર્વાહનમુત્તમમ્॥) ઇતિ પાઠભેદઃ
મૂળ પાઠ: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0