વાયુપુરાણમ્ · શ્લોક 22-2

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥
અત્યદ્ભુતમિદં સર્વ્વં કલ્પાનાન્તે મહામુને।
રહસ્યં વૈ સમાખ્યાતં મન્ત્રાણાઞ્ચ પ્રકલ્પનમ્ ॥ ૨૨. ૧ ॥
ન તવાવિદિતં કિઞ્ચિત્ ત્રિષુ લોકેષુ વિદ્યતે।
તસ્માદ્વિસ્તરતઃ સર્વ્વાઃ કલ્પસંખ્યા બ્રવીહિ નઃ

॥વાયુરુવાચ ॥
અત્ર વઃ કથયિષ્યામિ કલ્પસંખ્યાં યથા તથા।
યુગાગ્રં ચ વર્ષાગ્રન્તુ બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ

એકં કલ્પસહસ્રન્તુ બ્રહ્મણોઽબ્દઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ।
એતદષ્ટસહસ્રન્તુ બ્રહ્મણસ્તદ્યુગં સ્મૃતમ્

એકં યુગસહસ્રન્તુ સવનં તત્ પ્રજાપતેઃ।
સવનાનાં સહસ્રન્તુ દ્વિગુણં ત્રિવૃતં તથા

બ્રહ્મણઃ સ્થિતિકાલસ્ય ચૈતત્ સર્વં પ્રકીર્તિતમ્।
તસ્ય સંખ્યાં પ્રવક્ષ્યામિ પુરસ્તાદ્વૈ યથાક્રમમ્

અષ્ટાવિંશતિર્યે કલ્પા નામતઃ પરિકીર્તિતાઃ।
તૈષાં પુરસ્તાદ્વક્ષ્યામિ કલ્પસંજ્ઞાં, યથાક્રમમ્

રથન્તરસ્ય સામ્નસ્તુ ઉપરિષ્ટાન્નિબોધત।
કલ્પાન્તે નામ ધેયાનિ મન્ત્રોત્પત્તિશ્ચ યસ્ય યા

એકોનવિંશકઃ કલ્પો વિજ્ઞેયઃ શ્રૃતલોહિતઃ।
યસ્મિંસ્તત્ પરમધ્યાનં ધ્યાયતો બ્રહ્મણસ્તથા

શ્વેતોષ્ણીષઃ શ્વેતમાલ્યઃ શ્વેતામ્બરધરઃ શિખી।
ઉત્પન્નસ્તુ મહાતેજાઃ કુમારઃ પાવકોપમઃ

ભીમં મુખં મહારૌદ્રં સુઘોરં શ્વેતલોહિતમ્।
દીપ્તં દીપ્તેન વપુષા મહાસ્યં શ્વેતવર્ચ્ચસમ્

તં દૃષ્ટ્વા પુરુષઃ શ્રીમાન્ બ્રહ્મા વૈ વિશ્વતોમુખઃ।
કુમારં લોકધાતારં વિશ્વરૂપં મહેશ્વરમ્

પુરાણપુરુષં દેવં વિશ્વાત્મા યોગિનાં ચિરમ્।
વવન્દે દેવદેવેશં બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

હૃદિ કૃત્વા મહાદેવં પરમાત્માનમીશ્વરમ્।
સદ્યોજાતં તતો બ્રહ્મ બ્રહ્મા વૈ સમ ચિન્તયત્।
જ્ઞાત્વા મુમોચ દેવેશો હૃષ્ટો હાસં જગત્પતિઃ

તતોઽસ્ય પાર્શ્વતઃ શ્વેતા ઋષયો બ્રહ્મવર્ચ્ચસઃ।
પ્રાદુર્ભૂતા મહાત્માનઃ શ્વેતમાલ્યાનુલેપનાઃ

સુનન્દો નન્દકશચવૈવ વિશ્વનન્દોઽથ નન્દનઃ।
શિષ્યાસ્તે વૈ મહાત્માનો યૈસ્તુ બ્રહ્મ તતો વૃતમ્

તસ્યાગ્રે શ્વેત વર્ણાભઃ શ્વેતનામા મહામુનિઃ।
વિજજ્ઞેઽથ મહાતેજા યસ્માજ્જજ્ઞે નરસ્ત્વસૌ

તત્ર તે ઋષયઃ સર્વ્વે સદ્યોજાતં મહેશ્વરમ્।
તસ્માદ્વિશ્વેશ્વરં દેવં યે પ્રપશ્યન્તિ વૈ દ્વિજાઃ।
પ્રાણાયામપરા યુક્તા બ્રહ્મણિ વ્યવસાયિનઃ

તે સર્વે પાપનિર્મ્મુક્તા વિમલા બ્રહ્મવર્ચ્ચસઃ।
બ્રહ્મલો કમતિક્રમ્ય બ્રહ્મલોકં વ્રજન્તિ ચ

॥વાયુરુવાચ॥
તતસ્ત્રિંશત્તમઃ કલ્પો રક્તો નામ પ્રકીર્ત્તિતઃ।
રક્તો યત્ર મહાતેજા રક્તવર્ણ મધારયત્

ધ્યાયતઃ પુત્રકામસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ।
પ્રાદુર્ભૂતો મહાતેજાઃ કુમારો રક્તવિગ્રહઃ।
રક્તમાલ્યામ્બરધરો રક્તનેત્રઃ પ્રતાપવાન્

સ તં દૃષ્ટ્વા મહાદેવં કુમારં રક્તવાસસમ્।
ધ્યાનયોગં પરઙ્ગત્વા બુબુધે વિશ્વમીશ્વરમ્

સ તં પ્રણમ્ય ભગવાન્ બ્રહ્મા પરમયન્ત્રિતઃ।
વામદેવં તતો બ્રહ્મા બ્રહ્માત્મકં વ્યચિન્તયત્

એવં ધ્યાતો મહાદેવો બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના।
મનસા પ્રીતિયુક્તેન પિતામહમથાબ્રવીત્

ધ્યાયતા પુત્રકામેન યસ્માત્તેહં પિતામહઃ।
દૃષ્ટઃ પરમયા ભક્ત્યા ધ્યાનયોગેન સત્તમ

તસ્માદ્ધયાનં પરં પ્રાપ્ય કલ્પે કલ્પે મહાતપાઃ।
વેત્સ્યસે માં મહાસત્ત્વ લોકધાતારમીશ્વરમ્।
એવમુક્ત્વા તતઃ શર્વઃ અટ્ટહાસં મુમોચ હ

તતસ્તસ્ય મહાત્માનશ્ચત્વારશ્ચ કુમારકાઃ।
સમ્બભૂવુર્મમાહાત્માનો વિરેજુઃ શુદ્ધબુદ્ધયઃ

વિરજસ્વ વિવાહશ્ચ વિશોકો વિશ્વભાવનઃ।
બ્રહ્મણ્યા બ્રહ્મણસ્તુલ્યા વીરા અધ્યવસાયિનઃ

રક્તામ્બરધરાઃ સર્વે રક્તમાલ્યાનુલેપનાઃ।
રક્તભસ્માનુલિપ્તાઙ્ગા રક્તાસ્યા રક્તલોચનાઃ

તતો વર્ષસહસ્રાન્તે બ્રહ્મણ્યા વ્યવસાયિનઃ।
ગૃણન્તશચવ મહાત્માનો બ્રહ્મ તદ્વામદૈવકમ્

અનુગ્રહાર્થં લોકાનાં શિષ્યાણાં હિતકામ્યયા।
ધર્મોપદેશમખિલં કૃત્વા તે બ્રાહ્મણાઃ સ્વયમ્ ।
પુનરેવ મહામદેવં પ્રવિષ્ટા રુદ્રમવ્યયમ્

યેઽપિ ચાન્યે દ્વિજશ્રેષ્ઠા યુઞ્જાના વામમીશ્વરમ્।
પ્રપદ્યન્તિ મહાદેં તદ્ભક્તાસ્તત્પરાયણાઃ

તે સર્વે પાપનિર્મુક્તા વિમલા બ્રહ્મવર્ચ્ચસઃ।
રુદ્રલોકં ગમિષ્યન્તિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્

ઇતિ શ્રીમહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે કલ્પસંખ્યાનિરૂપણં નામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ