વાયુપુરાણમ્ · અધ્યાય 21
શંયુરુવાચ॥
કિઞ્ચિદ્દત્તં પિતૄણાં તુ ધિનોતિ વદતાં વર ।
કિં હિ સ્વિચ્ચિરરાત્રાય કિઞ્ચાનન્ત્યાય કલ્પતે
બૃહસ્પતિરુવાચ।
હવીંષિ શ્રાદ્ધકાલે તુ યાનિ શ્રાદ્ધવિદો વિદુઃ।
તાનિ મે શ્રૃણુ સર્વાણિ ફલં ચૈષાં યથાબલમ્
તિલૈર્વ્રીહિયવૈર્માષૈરદ્ભિર્મૂલફલેન ચ।
દત્તેન માસં પ્રીયન્તે શ્રાદ્ધેન તુ પિતામહાઃ
મત્સ્યૈઃ પ્રીણન્તિ દ્વૌ માસૌ ત્રીન્માસાન્હારિણેન તુ।
શાશન્તુ ચતુરો માસાન્ પઞ્ચ પ્રીણાતિ શાકુનમ્ ॥ ૨૧ .૪ ॥
વારાહેણ તુ ષણ્માસાઞ્છાગલં સાપ્તમાસિકમ્।
અષ્ટમાસિકમિત્યુક્તં યચ્ચ પાર્ષતકં ભવેત્
રૌરવેણ તુ પ્રીયન્તે નવમાસાન્ પિતામહાઃ।
ગવયસ્ય તુ માંસેન તૃપ્તિઃ સ્યાદ્દશમાસિકી
કૂર્મસ્ય ચૈવ માંસેન માસાનેકાદશૈવ તુ ।
શ્રાદ્ધમેવ વિજાનીયાદ્ગવ્યં સંવત્સરં ભવેત્
તથા ગવ્યસમાયુક્તં પાયસં મધુસર્પિષા।
વધ્રીણસસ્ય માંસેન તૃપ્તિર્દ્વાદશવાર્ષિકી
આનન્ત્યાય ભવેદ્યુક્તં ખાડ્ગમાંસૈઃ પિતૃક્ષયે।
કૃષ્ણચ્છાગસ્તથા ગોધા આનન્ત્યાયૈવ કલ્પતે
અત્ર ગાથાઃ પિતૃગીતાઃ કીર્ત્તયન્તિ પુરાવિદઃ।
તાસ્તેઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ યથાવત્સન્નિબોધત
અપિ નઃ સ્વકુલે જાયાદ્યોઽન્નં દદ્યાત્ર્ત્રયોદશીમ્।
પાયસં મધુસર્પિર્ભ્યાં છાયાયાં કુઞ્જરસ્ય તુ
આજેન સર્વલોહેન વર્ષાસુ ચ મઘાસુ ચ।
એષ્ટવ્યા બહવઃ પુત્રા યદ્યેકોઽપિ ગયાં વ્રજેત્।
ગૌરીં વાપ્યુદ્વહેદ્ભાર્ય્યાં નીલં વા વૃષમુત્સૃજેત્
શંયુરુવાચ॥
ગયાદીનાં ફલં તાત પ્રબ્રૂહિ સમપૃચ્છતઃ।
પિતૄણાં ચૈવ યત્પુણ્યં નિખિલેન બ્રવીહિ મે
બૃહસ્પતિરુવાચ॥
ગયાયામક્ષયં શ્રાદ્ધં જપહોમતપાંસિ ચ।
પિતૃઙયાહે તે પુત્ર તસ્માત્તત્રાક્ષયં સ્મૃતમ્
પુનીયાદેકવિંશન્તુ ગૌર્યામુત્પાદિતઃ સુતઃ।
માતામહાંસ્તુ ષડ્ભૂય ઇતિ તસ્યાઃ ફલં સ્મૃતમ્
ફલં વૃષસ્ય વક્ષ્યામિ ગદતો મે નિબોધત।
વૃષોત્સ્રષ્ટા પુનાત્યેવ દશાતીતાન્ દશાવરાન્
યત્કિઞ્ચિત્ સ્પૃશ્યતે તોયૈરુત્તીર્ણેન જલાન્મહીમ્।
વૃષોત્સર્ગે પિતૄણાં તુ હ્યક્ષયં સ મુદાહૃતમ્
યદ્યદ્ધિ સંસ્પૃશેત્તોયં લાંગૂલાદિભિરન્તતઃ।
સર્વં તદક્ષયં તસ્ય પિતૄણાં નાત્ર સંશયઃ
શ્રૃઙ્ગૈઃ ખુરૈર્વા યદ્ભૂમિમિલ્લિખત્ય નિશં વૃષઃ।
મધુકુલ્યાઃ પિતૄંસ્તસ્ય અક્ષયાસ્તા ભવન્તિ વૈ
સહસ્રનલ્વમાત્રેણ તડાગેન યથા શ્રુતિઃ।
તૃપ્તિસ્તૃપ્તિઃ પિતૄણાં વૈ તદ્વૃષસ્યાધિકોચ્યતે
યો દદાતિ ગુઢૈર્મિશ્રાંસ્તિલાન્ વૈ શ્રાદ્ધકર્મણિ।
મધુના મધુમિશ્રાન્ વા અક્ષયં સર્વમેવ તત્
૦
બૃહસ્પતિરુવાચ॥
ન બ્રાહ્મણાન્ પરીક્ષેત સદા દેયે તુ માનવઃ।
દૈવે કર્મણિ પિત્ર્યે ચ શ્રૂયતે વૈ પરીક્ષણમ્
સર્વવેદવ્રતસ્નાતાઃ પઙ્ક્તીનાં પાવના દ્વિજાઃ।
યે ચ ભાષ્ય વિદો મુખ્યા યે ચ વ્યાકરણે રતાઃ
અધીયતે પુરાણં ચ ધર્મ્મશાસ્ત્રં તથૈવ ચ।
ત્રિણાચિકેતપઞ્ચાગ્નિસ્ત્રિસુપર્ણઃ ષડઙ્ગવિત્
બ્રહ્મદેય સુતશ્ચૈવ છન્દોગો જ્યેષ્ઠસામગઃ।
પુણ્યેષુ યેષુ તીર્થેષુ અભિષેકકૃતવ્રતાઃ
મુખ્યેષુ યેષુ સત્રેષુ ભવન્ત્યવભૃથશ્રુતાઃ।
યે ચ સદ્યોવ્રતા નિત્યં સ્વકર્મનિરતાશ્ચ યે
અક્રોધનાઃ શાન્તિપરાસ્તાન્ વૈ શ્રાદ્ધે નિમન્ત્રયેત્।
યે ચાપિ નિત્યં દશસુ સુકૃતેષુ વ્યવસ્થિતાઃ
એતેષુ દત્તમક્ષય્યમેતે વૈ પઙ્ક્તિપાવનાઃ।
શ્રદ્ધેયા બ્રાહ્મણા યે તુ યોગધર્મ્મમનુવ્રતાઃ
ધર્માશ્રમવરિષ્ઠાસ્તે હવ્યકવ્યેષુ તે વરાઃ।
ત્રયોઽપિ પૂજિતાસ્તેન બ્રહ્મવિષ્ણુ મહેશ્વરાઃ
પિતૃભિઃ સહ લોકાશ્ચ યો હ્યેતાન્ પૂજયેન્નરઃ।
પવિત્રાણા પવિત્રઞ્ચ મઙ્ગલાનાં ચ મઙ્ગલમ્
પ્રથમઃ સર્વધર્માણાં યોગધર્મો નિગદ્યતે ।
અપાઙ્ક્તેયાંસ્તુ વક્ષ્યામિ ગદતો મે નિબોધત
કિતવો મદ્યપો યક્ષ્મી પશુપાલો નિરાકૃતિઃ।
ગ્રામપ્રેષ્યો વાર્દ્ધુષિકો ગાયનો વણિજસ્તથા
અગારદાહી ગરદઃ કુણ્ડાશી સોમવિક્રયી।
સમુદ્રયાયી દુશ્ચર્મા તૈલિકઃ કૂટકારકઃ
પિત્રા વિવદમાનશ્ચ યસ્ય ચોપપતિર્ગૃહે।
અભિશસ્તસ્તથા સ્તેનઃ શિલ્પૈર્યશ્ચોપજીવતિ
સૂજકઃ પર્વકારી ચ યસ્તુ મિત્રેષુ દ્રુહ્યતિ।
ગણયાચનકશ્ચૈવ નાસ્તિકો વેદવર્જિતઃ
ઉન્મત્તઃ ષણ્ડકશઠૌ ભ્રૂણહા ગુરુતલ્પગઃ ।
ભિષક્જીવઃ પ્રૈષણિકઃ પરસ્ત્રીં યશ્ચ ગચ્છતિ
વિક્રીણાતિ ચ યો બ્રહ્મ વ્રતાનિ ચ તપાંસિ ચ।
નષ્ટં સ્યાન્નાસ્તિકે દત્તં કૃતઘ્ને ચૈવ શંસકે
યચ્ચ વાણિજકે ચૈવ નેહ નામુત્ર તદ્ભવેત્।
નિક્ષેપહારિણે ચૈવ કિતવે વેદનિન્દકે
તથા વાણિજકે ચૈવ કારુકે ધર્મ્મવર્જિતે।
નિન્દન્ ક્રીણાતિ પણ્યાનિ વિક્રીણંશ્ચ પ્રશંસતિ
અનૃતસ્ય સમાવાસો ન વણિક્ શ્રાદ્ધમર્હતિ।
ભસ્મ નીવ હુતં હવ્યં દત્તં પૌનર્ભવે દ્વિજે
ષષ્ટિં કાણઃ શતં ષણ્ડઃ શ્વિત્રી યાવત્ પ્રપશ્યતિ।
પાપરોગી સહસ્રસ્ય દાતુર્નાશયતે ફલમ્
ભ્રશ્યતે સત્ફલાત્તસ્માદ્દાતા યસ્ય તુ બાલિશઃ।
યો વેષ્ટિતશિરા ભુઙ્ક્તે યો ભુઙ્ક્તે દક્ષિણામુખઃ
સોપાનત્કશ્ચ યો ભુઙ્ક્તે યચ્ચ દદ્યાત્તિરસ્કૃતમ્ ।
સર્વં તદસુરેન્દ્રાણાં બ્રહ્મા ભાગમકલ્પયત્
શ્વાનશ્ચ યાતુધાનાશ્ચ નાવેક્ષેરન્ કથઞ્ચન।
તસ્માત્પરિવૃતિં દદ્યાત્તિલૈશ્ચાન્વવકીરયન્
રાક્ષસાનાં તિલાઃ પ્રોક્તાઃ શુનાં પરિવૃતિસ્તથા।
દર્શનાત્સૂકરો હન્તિ પક્ષપાતેન કુક્કુટઃ
રજસ્વલાનુસ્પર્શેન ક્રુદ્ધો યશ્ચ પ્રયચ્છતિ।
યસ્ય મિત્રપ્રદે યાનિ શ્રાદ્ધાનિ ચ હવીંષિ ચ।
ન પ્રીણાતિ પિતૄન્ દેવાન્ સ્વર્ગં ન ચ સ ગચ્છતિ
નદીતીરેષુ રમ્યેષુ સરિત્સુ ચ સરસ્સુ ચ।
વિવિક્તેષુ ચ પ્રીયન્તે દત્તેનેહ પિતામહાઃ
ન ચાશ્રું પાતયેજ્જાતુ ન યુક્તો વાચમીરયેત્।
ન ચ કુર્વીત ભુઞ્જાનો હ્યન્યોઽન્યં મત્સરસ્તદા
અપસવ્યે કૃતે તેન વિધિવદ્દર્ભપાણિના ।
પિત્ર્યમાનિધનં કાર્યમેવં પ્રીણાતિ વૈ પિતૄન્
અનુમત્યાદિતો વિપ્રાનગ્નૌ કુર્યાદ્યથાવિધિ।
પિતૄણાં નિર્વ્વપેદ્ભૂમૌ શૂર્પે વા દર્ભસંસ્તરે
શુક્લપક્ષસ્ય પૂર્વ્વાહ્ને શ્રાદ્ધં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ।
કૃષ્ણપક્ષેઽપરાહ્ને તુ રૌહિણં ન વિલઙ્ઘયેત્
એવમેતે મહાત્માનો મહા યોગા મહૌજસઃ।
સદા વૈ પિતરઃ પૂજ્યા દ્રષ્ટારો દેશકાલયોઃ
પિતૃભક્તિરતો નિત્યં યોગં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્।
ધ્યાનેન મોક્ષં ગચ્છન્તિ હિત્વા કર્મ શુભાશુભમ્
યજ્ઞહેતોર્યદુદ્ધૃત્ય મોહયિત્વા જગત્તદા।
ગુહાયાં નિહતં યોગં કશ્યપેન મહાત્મના
અમૃતં ગુહ્યમૃદ્ધૃત્ય યોગં યોગવિદાં વર।
પ્રોક્તં સનત્કુમારેણ મહત્તદ્ધર્મ્મશાશ્વતમ્
દેવાનાં પરમં ગુહ્યમૃષીણાં ચ પરાયણમ્।
પિતૃભક્ત્યા પ્રયત્નેન પિતૃભક્તૈશ્ચ નિત્યશઃ
તઞ્ચ યોગં સમાસેન પિતૃભક્તસ્તુ કૃત્સ્નશઃ।
પ્રયત્નાત્પ્રાપ્નુયાત્તત્ર સર્વમેવ ન સંશયઃ
યસ્મૈ શ્રાદ્ધાનિ દેયાનિ યચ્ચ દત્તં મહાફલમ્।
યેષુ વાપ્યક્ષયં શ્રાદ્ધં તીર્થષુ ચ નદીષુ ચ ।
યેષુ ચ સ્વર્ગમાપ્નોતિ તત્તે પ્રોક્તં સસંગ્રહમ્
બૃહસ્પતિરુવાચ॥
શ્રુત્વૈવં શ્રાદ્ધકલ્પં તુ યોઽસૂયાં કુરુતે નરઃ।
સ મજ્જેન્નરકે ઘોરે નાસ્તિકસ્તમસાવૃતઃ
મહારોગાવસાયસ્તુ સ યઃ સંયતમાનસઃ।
વેદાશ્રમાન્મુક્તચિત્તઃ કુમ્ભીકા નધિગચ્છતિ।
જિહ્વાચ્છેદં સ્તેનમેત્ય પ્રાપ્નુયુસ્તેન ચૈવ હ
સીદન્તિ તે સાગરે લોષ્ટભૂતા યોગદ્વિષઃ સ્થાસ્યન્તે યાવદુર્વ્વી ।
તસ્માચ્છ્રાદ્ધે ધર્મ્મ ઉદ્દિષ્ટ એષ નિત્યં કાર્યઃ શ્રદ્દધાનેન પુંસા
પરિવાદો ન કર્ત્તવ્યો યોગિનાં ચ વિશેષતઃ।
પરિવાદાત્ કૃમિર્ભૂત્વા તત્રૈવ પરિવર્ત્તતે
યોગં પરિવદેદ્યસ્તુ ધ્યાનિનાં મોક્ષકારણમ્।
સ ગચ્છેન્નરકં ઘોરં શ્રોતા યશ્ચ ન સંશયઃ
આવૃતં તમસા સર્વં નરકં ઘોરદર્શનમ્।
યોગીશ્વરપરી વાદાન્નિશ્ચયં યાતિ માનવઃ
યોગેશ્વરાણામાક્રોશં શ્રૃણુયાદ્યો યતાત્મનામ્।
સ હિ કાલં ચિરં મજ્જેત્ કુમ્ભીપાકે ન સંશયઃ
મનસા કર્મણા વાચા દ્વેષં યોગિષુ વર્જ્જયેત્।
પ્રેત્યાન્યં તત્ફલં ભુઙ્ક્તે ઇહ ચૈવ ન સંશયઃ
ન પારગો વિન્દતિ પારમાત્મનસ્ત્રિલોકમધ્યે ચરતિ સ્વકર્મભિઃ।
ઋચો યજુઃસામતદઙ્ગપારગો વિકારમેવ હ્યનવાપ્ય સીદતિ
વિકારપારઃ પ્રકૃતેશ્ચ પારગસ્ત્રયી ગુણાનાં ત્રિગુણાન્તપારગા।
તત્ત્વઞ્ચતુર્વિંશતિયો ગપારગં સ પારગો યસ્ત્વયનાન્તપારગઃ
કૃત્સ્નં યથા તત્ત્વવિસર્ગમાત્મનસ્તથૈવ ભૂયઃ પ્રલયં સદાત્મનઃ।
પ્રત્યાહરેદ્યોગબલેન યોગવિત્ સ સર્વપારક્રમયાનગોચરઃ
વેદસ્ય વેદિતા યો વૈ વેદ્યં વિન્દતિ યોગવિત્।
તં વૈ વેદવિદં પ્રાહુસ્તં પ્રાહુર્વેદપારગમ્
વેદ્યં ચ વેદિતવ્યં ચ વિદિત્વા વૈ યથાવિધિ।
એવં વેદવિદં પ્રાહુસ્તતોઽન્યે વેદચિન્તકાઃ
યજ્ઞાન્ વેદાંસ્તથા કામાઞ્જ્ઞાનાનિ વિવિધાનિ ચ।
પ્રાપ્નોત્યાયુઃ પ્રજાશ્ચૈવ પિતૃભક્તો ધનાનિ ચ
શ્રાદ્ધે યઃ શ્રાદ્ધકલ્પં વૈ પશ્ચિમં નિયતં પઠેત્।
સર્વાપ્યેતાન્યવાપ્નોતિ તીર્થે દાનફલાનિ ચ
સ પઙ્ક્તિપાવનશ્ચૈવ દ્વિજાનામગ્રભુગ્ ભવેત્।
અધ્યાપ્ય વા દ્વિજાન્ સર્વાન્ સર્વાન્ કામાનવાપ્નુયાત્
યશ્ચૈવ શ્રૃણુયાન્નિત્યમાનન્ત્યં સ્વર્ગમશ્નુતે।
અનસૂયો જિતક્રોધો લોભમોહવિવર્જિતઃ
તીર્થાનાં ચ ફલં કૃત્સ્નં દાનાદીનાં તથૈવ ચ।
મોક્ષોપાયો હ્યયં શ્રેષ્ઠઃ સ્વર્ગોપાયો હ્યયં પરઃ ।
ઇહ ચાપિ પરા તુષ્ટિસ્તસ્માત્કુર્વીત યત્નતઃ
ઇમં વિધિં યો હિ પઠેદતન્દ્રિતઃ સમાહિતઃ સંસદિ પર્વસન્ધિષુ ।
અપત્યભાગ્ભવતિ પરેણ તેજસા દિવૌ કસાં સ વ્રજતે સલોકતામ્
યેન પ્રોક્તસ્ત્વયં કલ્પો નમસ્તસ્મૈ સ્વયમ્ભુવે।
મહાયોગેશ્વરેભ્યશ્ચ સદા ચ પ્રણતો હ્યહમ્
ઇત્યેતેપિતર સ્તાત દેવાનામપિ દેવતાઃ।
સપ્તસ્વેતેષુ તે નિત્યં સ્થાનેષુ પિતરોઽવ્યથાઃ
પ્રજાપતિસુતા હ્યેતે સર્વે ચૈવ મહાત્મનઃ।
આદ્યો ગણસ્તુ યોગાનાં સ નિત્યો યોગવર્દ્ધનઃ
દ્વિતીયો દેવતાનાં તુ તૃતીયો દેવતાઽરિણામ્।
શેષાસ્તુ વર્ણિનાં જ્ઞેયા ઇતિ સર્વે પ્રકીર્તિતાઃ
દેવાસ્ત્વેતાન્ યજન્તે વૈ સર્વેષ્વેતેષ્વવસ્થિતાઃ।
આશ્રમાસ્તુ યજન્ત્યેતાંશ્ચત્વારસ્તુ યથાક્રમમ્
વર્ણાશ્ચાપિ યજન્ત્યેતાંશ્ચત્વારસ્તુ યથાવિધિ।
તથા સઙ્કરજાતાશ્ચ મ્લેચ્છાશ્ચૈવ યજન્તિ વૈ
પિતૄંશ્ચ યો યજેદ્ભક્ત્યા પિતરઃ પૂજયન્તિ તમ્।
પિતરઃ પુષ્ઠિકામસ્ય પ્રજાકામસ્ય વા પુનઃ।
પુષ્ઠિં પ્રજાશ્ચ સ્વર્ગં ચ પ્રયચ્છન્તિ પિતામહાઃ
દેવકાર્યાદપિ સૂનોઃ પિતૃકાર્યં વિશિષ્યતે।
દેવતાનાં હિ પિતરઃ પૂર્વમાપ્યાયનં સ્વયમ્
ન હિ યોગગતિઃ સૂક્ષ્મા પિતૄણાં ચ પરા ગતિઃ।
તપસા વિપ્રકૃષ્ટેન દૃશ્યતે માંસચક્ષુષા
સર્વેષાં રાજતં પાત્રમથવા રજતાન્વિતમ્।
પાવનં હ્યુત્તમં પ્રોક્તં દેવાનાં પિતૃભિઃ સહ
યેષાં દાસ્યન્તિ પિણ્ડાંસ્ત્રીન્ બાન્ધવા નામગોત્રતઃ।
ભૂમૌ કુશોત્તરાયાઞ્ચ અપસવ્યવિધાનતઃ
સર્વત્ર વર્ત્તમાનાસ્તે પિણ્ડાઃ પ્રીણન્તિ વૈ પિતૄન્।
યદાહારો ભવેજ્જન્તુરાહારઃ સોઽસ્ય જાયતે
યથા ગોષ્ઠે પ્રનષ્ટાં વૈ વત્સો વિન્દતિ માતરમ્ ।
તથા તં નયતે મન્ત્રો જન્તુર્યત્રાવતિષ્ઠતે
માન ગોત્રં ચ મન્ત્રશ્ચ દત્તમન્નં નયન્તિ તમ્।
અપિ યોનિશતં પ્રાપ્તાં સ્તૃપ્તિસ્તાનનુગચ્છતિ
એવમેષા સ્થિતા સંસ્થા બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના ।
પિતૄણામાદિસર્ગસ્તુ લોકાનામક્ષયાર્થિનામ્
ઇત્યેતે પિતરો દેવા દેવાશ્ચ પિતરઃ પુનઃ।
દૌહિત્રા યજમાનાશ્ચ પ્રોક્તાશ્ચૈવ મયાઽનઘાઃ
લોકા દુહિતરશ્ચૈવ દૌહિત્રાશ્ચ સુતાસ્તથા।
દાનાનિ સહ શૌચેન તીર્થાનિ ચ ફલાનિ ચ
અક્ષયત્વં દ્વિજાશ્ચૈવ યાયાવરવિધિસ્તથા ।
પ્રોક્તં સર્વં યથાન્યાયં યથા બ્રહ્માઽબ્રવીત્ પુરા
બૃહસ્પતિરુવાચ॥
ઇત્યેતદઙ્ગિરાઃ પ્રાહ ઋષીણાં શ્રૃણ્વતાં તદા।
પૃષ્ટસ્તુ સંશયં સર્વં પિતૄણાં પ્રાહ સંસદિ
સત્રે વૈ વિતતે પૂર્વં તદા વર્ષસહસ્રિકે ।
યસ્મિન્ ગૃહપતિર્હ્યાસીદ્બ્રહ્મા વૈ દેવતા પ્રભુઃ
સંવત્સરશતાન્યં ચ તત્રોપેતા ઇતિ શ્રુતિઃ।
શ્લોકાશ્ચાત્ર પુરા ગીતા ઋષિભિર્બ્રહ્મવાદિભિઃ
દીક્ષિતસ્ય તદા સત્રે બ્રહ્મણઃ પરમાત્મનઃ।
તત્રૈવ જાતમત્યુગ્રં પિતૄણામક્ષયાર્થિના।
લોકાનાં ચ હિતાર્થાય બ્રહ્મણા પરમેષ્ટિના
સૂત ઉવાચ॥
એવં બૃહસ્પતિઃ પૂર્વં પૃષ્ટઃ પુત્ર્ત્રેણ ધીમતા।
પ્રોવાચ પિતૃવંશન્તુ યત્તદ્વૈસમુદાહૃતમ્ ।
અત ઊર્દ્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ વરુણસ્ય નિબોધત
ઇતિ શ્રીમહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે શ્રાદ્ધકલ્પે ભિન્નકાલિકતૃપ્તિસાધનદ્રવ્યવિશેષગયા શ્રાદ્ધાદિફલબ્રાહ્મણપરીક્ષાદિકથનં નામૈકવિંશોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0