વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 96

અથ ત્રિશક્તિરહરયે રૌદ્રીવ્રતમ્
॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
યા સા નીલ ગિરિ યાતા તપસે ધૃતમાનસા ॥
રોદ્રી તમોદ્ભવા શક્તિસ્તસ્યાઃ શૃણુ ધરે વ્રતમ્

તપઃ કૃત્વા ચિરં કાલં પાલયામ્યાખલં જગત્ ॥
એવમુદ્દિશ્ય પંચાગ્નિં સાધયામાસ ભામિની

તરયાઃ કાલાન્તરે દેવ્યાસ્તપન્યાસ્તપ ઉત્તમમ્ ॥
રુરુનમ મહાતેજાઃ બ્રહ્મદત્તવરો ઽસુરઃ

સમુદ્રમધ્યે રત્નાઢ્યં પુરમસ્તિ મહાવનમ્ ॥
તત્ર રાજા સ દેત્યેન્દ્રઃ સર્વદેવભયઙ્કરઃ

અનેકશતસાહસ્રકેટિટ્યુત્તરોત્તરૈઃ ॥
અસુરૈરન્વિતઃ શ્રીમાન્દ્રતીયો નમુચિર્યથા

કાલેન મહતા ચાસૌ લોકપાલપુરાણ્યથ ॥
જિગીષુઃ સૈન્યસંવીતો દેવૈર્યુદ્ધમરોચયત્

ઉત્તિષ્ઠતસ્તસ્ય મહાસુરસ્ય સમુદ્રતોયં વવૃથેઽતિમાત્રમ્ ॥
અનેકનકપ્રદમીનજુષ્ટમાલાવયપર્વતસાનુદેશાન્

અન્તઃસ્થિતાનેકસુરારિ સઙ્કવાદ્વિચિત્રવમયુધચિત્રશોભમ્ ॥
ભીમં બલં વર્મિતચારુયોધં વિનિર્યયૌ સિન્ધુજલાદશાલાત્

તત્ર દ્વિપા દૈત્યવરૈરુપેતાઃ સમાનઘણ્ટાયુત કિંકિણીકાઃ॥
વિનર્યયુઃ સ્વાકૃતિભીપણાશ્ચ સમત્વમુચ્ચૈઃ ખલુ દર્શયન્તઃ

અશ્વાસ્તથા કાઞ્ચનપીઠનદ્ધા રોડૈસ્તુ યુક્તાઃ સિતચામરૈશ્ચ ॥
વ્યવસ્થિતાસ્તે સમમેવ તુ વિનિર્યયુર્લક્ષશઃ કોટેશશ્ચ

રથા રવિસ્યન્દનતુલ્યવેગાઃ સુચક્રદણ્ડાક્ષત્રિવેણુયુક્તાઃ ॥
સુશખયન્ત્રાઃ પરપીડતાઙ્ગાશ્ચલત્યનન્તાસ્ત્વરિતં વિશક્તાઃ

તથૈવ યોધાઃ સ્થગિતેતરેતાસ્તતર્ષિકો યે વરતૂણપણિયઃ ॥
પદે પદે લબ્ધજયાઃ પ્રહારિણો વિરેજુરુચૈરસુરાનુગા ભૃશમ્

દેવેષુ ચૈવ ભરેષુ વિનિર્ગત્ય જ્દાત્તતઃ ॥
ચતુરઙ્ગબલોપેતઃ પ્રાયાદિન્દ્રપુરં પ્રતિ

યુયોધ ચ સુરૈઃ સાઢે રુદૈત્યપતિસ્તથા ।
સુદૂર્મુસલધેરૈઃ શરૈર્દણ્ડાયુધૈસ્તથા

જનુદૈરયાઃ સુરાન્સંખ્ય સુરાશ્ચૈવ તથાસુરાન્ ॥
એવં ક્ષણમથો યુધ્વા તદા દેવાઃ સવાસવાઃ

અસુરૈનિર્જિતાઃ સદ્યો દુદ્રુવુર્વિમુખા ભૃશમ્ ॥
દેવેષુ ચૈવગ્ભગ્રેષુ વિદ્વતેષુ વિશેષતઃ

અસુરઃ સર્વદેવાનામન્વધાવત વીર્યવાન્ ।
તતો દેવગણાઃ સર્વે દ્રવન્તો ભયાવહ્વલાઃ

નીલે ગિરિવર જગ્મુર્યત્ર દેવી વ્યવાસ્થતા ॥
રોદી તપોરતા દેવી તામસી શક્તિરુત્તમા

સંહારકારિણી દેવી કાલરાત્રીત તાં વિદુઃ ॥
સા દૃષ્ટ્વા તાન્ તદા દેવાન ભયત્રસ્તાન્વિચેતસઃ

મા ભેપ્ટેત્યુચ્ચકૈદેવી તાનુવાચ સુરોત્તમાન્ ॥
દેવ્યુવાચ ॥
કિમિયં વ્યાકુલા દેવા ગતિર્વ ઉપલક્ષ્યતે

કથયધ્વં દ્રુતં દેવાઃ સર્વથા ભયકાર ણમ્ ॥
દેવા ઊચુઃ ।
અયમાયાતિ દૈત્યેન્દ્રો રુરુભીમપરાક્રમઃ

એતસ્ય ભાતાન્ રક્ષસ્વ ત્વં દેવાન્પરમેશ્વાર ॥
એવમુક્તસ તદા દેવી ભીમ પરાકમા

જહાસ પરયા પ્રીત્યા દેવાનાં પુરતઃ શુભા ॥
તસ્યા હસુન્ત્યા વક્રાત્તુ બઢ્યો દેવ્યો વાર્નર્યયુઃ

યાભિર્વિશ્વમિદં વ્યાપ્તં વિકૃતાભૈરનેકશઃ ॥
પાશાંકુશધરાઃ સર્વાઃ સર્વાઃ પનિ પયોધરાઃ

સર્વાઃ શૂલધરા ભીમાઃ સર્વાશ્ચાપધરાઃ શુભાઃ ॥
તાઃ સઃ કાટિશો દેવ્યસ્ત દે। વેષ્ટય સંસ્થિતાઃ

યુયુધુદાનવૈઃ સાર્ધં બદ્ધતૂણા મહાબલાઃ ॥
ક્ષણેન દાનવવલં તત્સર્વં નિહતં તુ તૈઃ

દેવાશ્ચ સર્વે સમ્પન્ના યુયુધુનગં બલમ્ ॥
કાલરાચ્યા બલં ચૈવ યચ્ચ દેવબલં મહત્

તત્સર્વં દાનવબલમનયદ્યમસાદનમ્ ॥
એક એવં મહાદૈત્યો રુરુસ્તસ્થૌ મહામૃધે

સ ચ માયાં મહારૌદ્રી રૌવીં વિસસર્જ હૈ ॥
સા માયા વવૃધે ભીમા સર્વદેવપ્રમોદિની

તયા વિમોહિતા દેવાઃ સર્વે નિદ્રા તુ લેભિરે ॥
દેવા ચ ત્રિશિખેનાજૌ તં દૈત્યં સમતાડયત્

તયા તુ તાડિતસ્યાસ્ય દૈત્યસ્ય શુભલોચને ॥
ચર્મમુણ્ડે ઉભે સમ્યક્ પૃથગ્ભુતે બભૂવતુઃ

રુસ્તુ દાનવેન્દ્રસ્ય ચર્મમુણ્ડે ક્ષણાદ્યતઃ॥
અપહૃત્યાઇરદેવી ચામુણ્ડા તેન સાઽભવતુ

વાશ્ચ સર્વ સમ્પન્ન યુયુધુનિચ ॥
સ ચ માયાં મહા ઇથં સમતાડયત્ ॥ ૩૩
સર્વભૂતમહારૌદ્રી યા દેવી પરમેશ્વરી ॥
સંહારિણી તુ યા ચૈવ કાલરાત્રિઃ પ્રકીર્તિતા

તસ્યા અનુચરા દેવ્યો બઢ્યોઽસંખ્યાત કોટયઃ ॥
તાસ્તાં દેવીં મહાભાગોં પરિવાર્ય વ્યવસ્થિતાઃ

યાચયામાસુરવ્યગ્રાસ્તાસ્તાં દેવીં બુભુક્ષિતાઃ ॥
વયં દેવિ સુધાર્તાઃ સ્મો દેહિ નો ભોજનં શુભે

એવમુક્તા તદા દેવી દધ્યા તાસાં તુ ભોજનમ્ ॥
ન ચાધ્યગચ્છચ્ચ યદા તાસાં ભોજનમન્તિકાત્

તતો દધ્યો મહાદેવં રુદ્રં પશુપતિં વિભુમ્ ।
સોઽપિ ધ્યાનાત્સમુત્તસ્થૌ પરમાત્મા ત્રિલોચનઃ

ઉવાચ ચ દ્રુતં દેવીં કિં તે કાર્ય વિવક્ષિતમ્ ॥
ઇહિ દેવિ વરારોહે યત્તે મનસિ વર્તતે

દેવ્યુવાચ ॥
ભક્ષ્યાર્થમાસાં દેવેશ કિઞ્ચિદ્દાતુમિહાર્હસિ ॥
બલાત્કુર્વન્તિ મામેતા ભક્ષાર્થિન્યો મઃ બલાઃ

અન્યથા મામપિ બલાદ્ભક્ષ્યાયષ્યન્તિ તાઃ પ્રભો ॥
રુદ્ર ઉવાચ ॥
એતાસાં શૃણુ દેવેશ ભક્ષ્યમેકં મયોદિતમ્

કથ્ય માનં વરારોહે કાલરાત્રે મહાપ્રભે ॥
યા સ્ત્રી સગર્ભા દેવેશિ વન્યસ્ત્રીપરિધાનકમ્

પરિધત્તે સ્પૃશેચાપિ પુરુષસ્ય વિશેષતઃ ॥
સ ભાગોસ્તુ મહાભાગો કાસાઞ્ચિત્પૃથિવીતલે

અન્યાશ્છિદ્રેષુ વાઽજ્ઞાનાં ગૃહીત્વા તત્ર વૈ બાલમ્ ॥
લબ્ધ્વા ભવન્તુ સુપ્રીતા અપિ વર્ષશતા પિ

અન્યાઃ સુતિગૃહે ચ્છિદ્રં ગૃહ્ણીયુસ્તત્ર પૂજિતાઃ ॥
નિવસિષ્યન્તિ દેવેશ તથાન્યા જાતહારિકાઃ

ગૃહે ક્ષેત્રે તડાગેષુ વાપ્યુદ્યાનેષુ ચૈવ હિ ॥
અન્યચિતા રુદન્ત્ય યાઃ સ્ત્રિયાસ્તષ્ઠન્તિ નિત્યશઃ

તાસાં શરીરાણ્યાવિશ્ય કચિત્તૃપ્તિમવાપ્સ્યથ ॥
એવમુક્ત્વા તદા દેવી સ્વયં રુદ્રઃ પ્રતાપવાન્

દૃષ્ટ્વા રુરુચ સબમસુરેન્દ્ર નિપાતિતમ્ ॥
સ્તુતિં ચકાર ભગવાન્ સ્વયં દેવસ્રિલોચનઃ

રુદ્ર ઉવાચ ॥
જયસ્વ દેવિ ચામુણ્ડે જય ભૂતાપહારિણિ ॥
જય સર્વગતે દેવિ કાલરાત્રે નમોઽસ્તુ તે

વિશ્વમુત્તે શુભે શુદ્ધે વિરૂપાક્ષ ત્રિલો ચને ॥
ભીમરૂપે શિવે વેદ્યે મહામાયે મહોદયે

મનોજવે જયે જૃમ્ભે ભીમાક્ષ ક્ષુભિતક્ષયે ॥
મહામારિ વિચિત્રાઙ્ગે જય નૃત્યપ્રિયે શુભે

વિકરાલે મહાકાલિ કાલિકે પાપહારિણિ ।
પાશહસ્તે દણ્ડહસ્તે ભીમરૂપે ભયાનકે

ચામુણ્ડે જ્વમાનાસ્યે તીક્ષ્ણદેષ્ટે મહાબલે॥
શતયાનસ્થિતે દેવિ પ્રેતાસનગતે શિવે

ભીમાક્ષિ ભીષણે દેવિ સર્વભૂતભયઙ્કાર।
કરાલે વિકરાલે ચ મહાકાલે કરાલિનિ

કાલી કરાલી વિક્રાન્તા કાલરાત્રિ નમોઽસ્તુ તે ॥
ઇતિ સ્તુતા તદા દેવી રુદ્રેણ પરમેષ્ઠિના

તુતોષ પરમા દેવી વાક્યં ચેદ મુવાચ હ ।
વરં વૃણીષ્વ દેવેશ યત્તે મનાસ વર્તતે

રુદ્ર ઉવાચ ॥
સ્તોત્રેણાનેન યે દેવિ ત્વાં સ્તુવન્તિ વરાનને ॥
તેષાં ત્વં વરદા દેવિ ભવ સર્વગતા સતી

યથેમં ત્રિઃપ્રકારે તુ દેવિ ભક્ત્યા સમાન્યતઃ ॥
સ પુત્રપૌત્રપશુમાન્ સમૃદ્ધિમુપગચ્છતિ

યથેમં શૃણુયા ઇત્યા ત્રિશક્યાસ્તુ સમુદ્ભવમ્ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો પદં ગચ્છત્યનામયમ્

એવં સ્તુત્વા ભવો દેવી ચામુણ્ડાં ચ સુરેશ્વરીમ્ ॥
ક્ષણા દન્તર્હિતો દેવસ્તે ચ દેવા દિવં યયુઃ

ય એતાં વેદ વૈ દેચ્યા ઉત્પત્તિ ત્રિવિધાં વરમ્ ॥
સ કર્મપાશનિર્મુક્તઃ પરં નિર્વાણભૃચ્છાત

ભ્રષ્ટરાજ્યો યદા રાજા નવમ્યાં નિયતઃ શુચિઃ ॥
અષ્ટભ્યાં ચ ચતુર્દશ્યામુફ્વાસી નરોત્તમઃ

સંવત્સરેણ લભતે રાજ્યં નિષ્કણ્ટકં નૃપઃ॥
એષાં ત્રિશક્તિંરુદ્દિષ્ટા નયસિદ્ધાન્તગામિની

એષા શ્વેતા પરા સૃષ્ટિઃ સાત્ત્વિકી બ્રહ્મસંસ્થિતા ॥
એષૈવ રક્તા રજસિ વૈષ્ણવી પરિકીર્તિતા

એષૈત્ર કૃષ્ણા તમસિ રૌદ્રી દેવી પ્રકીર્તિતા ॥
પરમાત્મા યથા દેવ એક એવ ત્રિધા સ્થિતઃ

પ્રયોજનક્શાચ્છક્તિરેકૈવ ત્રિવિધાઽભવત્ ॥
ય એતં શૃણુયાત્સગૈ ત્રિશત્તયાઃ પરમં શિવમ્

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પરં નિર્વાણમાપ્નુયાત્ ॥
યશ્ચમં શ્રુણુયાન્નિત્યં નવમ્ય નિયતઃ સ્થિતઃ

સ રાજ્યમતુલં લેભે ભયેભ્યશ્ચ પ્રમુચ્યતે ॥
યસ્યેદં લિખિતં ગેહે સદા તિષ્ઠતિ ધારિતમ્

ન તસ્યાગ્નિભયં ઘારં સર્પચૌરાદિનં ભવેત્ ॥
યશ્ચમં પૂજયેદ્ભક્ત્યા પુસ્તકેઽપિ સ્થિતં બુધઃ

તેન ચેષ્ટું ભવેત્સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ॥
જાયન્તે પશવઃ પુત્રા ધન ધાન્યં વરાઃ સ્ત્રિયઃ

રત્નાન્યશ્વાસ્તથા ગાવો દાસા દાસ્યો ભવન્તિ હિ ॥
યસ્યેદં તિષ્ઠતે ગેહે તસ્ય સમ્પદ્ભવેધુવમ્

શ્રીવરાહ ઉષાચ ॥
એતદેવ રહસ્યં તે કીર્તિતં ભૂતધારિણે ॥
રુદ્ધસ્ય ખલુ માહાત્મ્યં સકલં કીર્તિતં મયા

નવકોટ્યસ્તુ ચામુણ્ડા ભભિન્ના વ્યવસ્થિતાઃ ॥
યા રૌદ્રી તામસી શક્તિઃ સા ચામુણ્ડા પ્રકીર્તિતા

અષ્ટાદશ તથા કોટ્યો વૈષ્ણવ્યા ભેદૂ ઉચ્યતે ॥
યા વિષ્ણો રાજસી શક્તિઃ પાલની ચૈવ વૈષ્ણવી

યા બ્રહ્મશાક્તઃ સત્ત્વસ્થા સા હ્યનન્તા પ્રકાર્તિતા ॥
એતાસાં સર્વભેદેષુ પૃથગેકૈકશી ધરે

સર્વસ ભગવાન્ રુખઃ સર્વગશ્ચ પતિર્ભવેત્ ॥
યાવન્ત્યસ્યા મહાશક્યાસ્તાવદ્રૂપાણિ શઙ્કરઃ

કૃતવાંસ્તાશ્ચ ભજતે પતિરૂપેણ સર્વદા ।
યશ્ચારાધયતે તસ્ય રુદ્રસ્તુષ્ટો ભવિષ્યતિ॥
સિધ્યન્તિ તસ્ય કામાચે મનસા ચિન્તિતા અપિ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ત્રિશક્તિમાહાત્મ્યે ત્રિશક્તિ રહસ્યં નામ ષણ્ણવતિતમોઽધ્યાયઃ