વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 95
શ્રીવરાહ ઉવાચ ।
યા સા નીલગિરિં યાતા તપસે ધૃતમાનસા ।
રૌદ્રી તમોદ્ભવા શક્તિસ્તસ્યાઃ શ્રૃણુ ધરે વ્રતમ્
તપઃ કૃત્વા ચિરં કાલં પાલયામ્યખિલં જગત્ ।
એવમુદ્દિશ્ય પઞ્ચાગ્નિં સાધયામાસ ભામિની
તસ્યાઃ કાલાન્તરે દેવ્યાસ્તપન્ત્યાસ્તપ ઉત્તમમ્ ।
રુરુર્નામ મહાતેજા બ્રહ્મદત્તવરોઽસુરઃ
સમુદ્રમધ્યે રત્નાઢ્યં પુરમસ્તિ મહાવનમ્ ।
તત્ર રાજા સ દૈત્યેન્દ્રઃ સર્વદેવભયંકરઃ
અનેકશતસાહસ્ત્રકોટિકોટિશતોત્તરૈઃ ।
અસુરૈરન્વિતઃ શ્રીમાન્ દ્વિતીયો નમુચિર્યથા
કાલેન મહતા ચાસૌ લોકપાલપુરાણ્યથ ।
જિગીષુઃ સૈન્યસંવીતો દેવૈર્ભયમરોચયત્
ઉત્તિષ્ઠતસ્તસ્ય મહાસુરસ્ય
સમુદ્રતોયં વવૃધેઽતિમાત્રમ્ ।
અનેકનક્રગ્રહમીનજુષ્ટ -
માપ્લાવયત્ પર્વતસાનુદેશાન્
અન્તઃ સ્થિતાનેકસુરારિસંઘં
વિચિત્રચર્માયુધચિત્રશોભમ્ ।
ભીમં બલં બલિનં ચારુયોધં
વિનિર્યયૌ સિન્ધુજલાદ્ વિશાલમ્
તત્ર દ્વિપા દૈત્યવરૈરુપેતા
સમાનઘણ્ટાસુસમૂહયુક્તાઃ ।
વિનિર્યયુઃ સ્વાકૃતિભીષણાનિ
સમન્તમુચ્ચૈઃ ખલુ દર્શયન્તઃ
અશ્વાસ્તથા કાઞ્ચનપીડનદ્ધા
રોહીતમત્સ્યૈઃ સમતાં જલાન્તઃ ।
વ્યવસ્થિતાસ્તે સમમેવ તૂર્ણં
વિનિર્યયુઃ લક્ષશઃ કોટિશશ્ચ
રથા રવિસ્યન્દનતુલ્યવેગાઃ
સુચક્રદણ્ડાક્ષત્રિવેણુયુક્તાઃ ।
સુશસ્ત્રયન્ત્રાઃ પરિપીડિતાઙ્ગા -
શ્ચલત્પતાકાસ્ત્વરિતં વિશઙ્કાઃ
તથૈવ યોધાઃ સ્થગિતેતરેતરા -
સ્તિતીર્ષવઃ પ્રવરાસ્તૂર્ણપાણયઃ ।
રણે રણે લબ્ધજયાઃ પ્રહારિણો
વિરેજુરુચ્ચૈરસુરાનુગા ભૃશમ્
દેવેષુ ચૈવ ભગ્નેષુ વિનિર્ગત્ય જલાત્ તતઃ ।
ચતુરઙ્ગબલોપેતઃ પ્રાયાદિન્દ્રપુરં પ્રતિ
યુયોધ ચ સૂરૈઃ સાર્દ્ધં રુરુર્દૈત્યપતિસ્તથા ।
મુદ્ગરૈર્મુશલૈઃ શૂલૈઃ શરૈર્દણ્ડાયુધૈસ્તથા ।
જઘ્નુર્દૈત્યાઃ સુરાન્ સંખ્યે સુરાશ્ચૈવ તથાઽસુરાન્
એવં ક્ષણમથો યુદ્ધં તદા દેવાઃ સવાસવાઃ ।
અસુરૈર્નિર્જિતાઃ સદ્યો દુદ્રુવુર્વિમુખા ભૃશમ્
દેવેષુ ચૈવ ભગ્નેષુ વિદ્રુતેષુ વિશેષતઃ ।
અસુરઃ સર્વદેવાનામન્વધાવત વીર્યવાન્
તતો દેવગણાઃ સર્વે દ્રવન્તો ભયવિહ્વલાઃ ।
નીલં ગિરિવરં જગ્મુર્યત્ર દેવી વ્યવસ્થિતા
ઔદ્રી તપોરતા દેવી તામસી શક્તિરુત્તમા ।
સંહારકારિણી દેવી કાલરાત્રીતિ તાં વિદુઃ
સા દૃષ્ટ્વા તાન્ તદા દેવાન્ ભયત્રસ્તાન્ વિચેતસઃ ।
મા ભૈષ્ટેત્યુચ્ચકૈર્દેવી તાનુવાચ સુરોત્તમાન્
દેવ્યુવાચ ।
કિમિયં વ્યાકુલા દેવા ગતિર્વ ઉપલક્ષ્યતે ।
કથયધ્વં દ્રુતં દેવાઃ સર્વથા ભયકારણમ્
દેવા ઊચુઃ ।
અયમાયાતિ દૈત્યેન્દ્રો રુરુર્ભીમપરાક્રમઃ ।
એતસ્ય ભીતાન્ રક્ષસ્વ ત્વં દેવાન્ પરમેશ્વરિ
એવમુક્તા તદા દેવૈર્દેવી ભીમપરાક્રમા ।
જહાસ પરયા પ્રીત્યા દેવાનાં પુરતઃ શુભા
તસ્યા હસન્ત્યા વક્ત્રાત્ તુ બહ્વ્યો દેવ્યો વિનિર્યયુઃ ।
યાભિર્વિશ્વમિદં વ્યાપ્તં વિકૃતાભિરનેકશઃ
પાશાઙ્કુશધરાઃ સર્વાઃ સર્વાઃ પીનપયોધરાઃ ।
સર્વાઃ શૂલધરા ભીમાઃ સર્વાશ્ચાપધરાઃ શુભાઃ
તાઃ સર્વાઃ કોટિશો દેવ્યસ્તાં દેવીં વેષ્ટ્ય સંસ્થિતાઃ ।
યુયુધુદર્નિવૈઃ સાર્દ્ધં બદ્ધતૂણા મહાબલાઃ ।
ક્ષણેન દાનવબલં તત્સર્વં નિહતં તુ તૈઃ
દેવાશ્ચ સર્વે સંયત્તા યુયુધુર્દાનવં બલમ્ ।
આદિત્યા વસવો રુદ્રા વિશ્વેદેવાસ્તથાશ્વિનૌ ।
સર્વે શસ્ત્રાણિ સંગૃહ્ય યુયુધુર્દાનવં બલમ્
કાલરાત્ર્યા બલં યચ્ચ યચ્ચ દેવબલં મહત્ ।
તત્સર્વં દાનવબલમનયદ્ યમસાદનમ્
એક એવ મહાદૈત્યો રુરુસ્તસ્થૌ મહામૃધે ।
સ ચ માયાં મહારૌદ્રીં રૌરવીં વિસસર્જ હ
સા માયા વવૃધે ભીમા સર્વદેવપ્રમોહિની ।
તયા તુ મોહિતા દેવાઃ સદ્યો નિદ્રાં તુ ભેજિરે
દેવી ચ ત્રિશિખેનાજૌ તં દૈત્યં સમતાડ્યત્ ।
તયા તુ તાડિતાન્તસ્ય દૈત્યસ્ય શુભલોચને ।
ચર્મમુણ્ડે ઉભે સમ્યક્ પૃથગ્ભૂતે બભૂવતુઃ
રુરોસ્તુ દાનવેન્દ્રસ્ય ચર્મમુણ્ડે ક્ષણાદ્ યતઃ ।
અપહૃત્યાહરદ્ દેવી ચામુણ્ડા તેન સાભવત્
સર્વભૂતમહારૌદ્રી યા દેવી પરમેશ્વરી ।
સંહારિણી તુ યા ચૈવ કાલરાત્રિઃ પ્રકીર્તિતા
તસ્યા હ્યનુચરા દેવ્યો યા હ્યસંખ્યાતકોટયઃ ।
તાસ્તાં દેવીં મહાભાગાં પરિવાર્ય વ્યવસ્થિતાઃ
યા ક્યામાસુરવ્યગ્રાસ્તાસ્તાં દેવીં બુભુક્ષિતાઃ ।
બુભુક્ષિતા વયં દેવિ દેહિ નો ભોજનં શુભે
એવમુક્તા તદા દેવી દધ્યૌ તાસાં તુ ભોજનમ્ ।
ન ચાધ્યગચ્છચ્ચ યદા તાસાં ભોજનમન્તિકાત્
તતો દધ્યૌ મહાદેવં રુદ્રં પશુપતિં વિભુમ્ ।
સોઽપિ ધ્યાનાત્ સમુત્તસ્થૌ પરમાત્મા ત્રિલોચનઃ
ઉવાચ ચ દ્રુતં દેવીં કિં તે કાર્યં વિવક્ષિતમ્ ।
બ્રૂહિ દેવિ વરારોહે યત્ તે મનસિ વર્ત્તતે
દેવ્યુવાચ ।
ભક્ષ્યાર્થમાસાં દેવેશ કિઞ્ચિદ્ દાતુમિહાર્હસિ ।
બલાત્કુર્વન્તિ મામેતા ભક્ષાર્થિન્યો મહાબલાઃ ।
અન્યથા મામપિ બલાદ્ ભક્ષયિષ્યન્તિ માં પ્રભો
રુદ્ર ઉવાચ ।
એતાસાં શ્રૃણુ દેવેશિ ભક્ષમેકં મયોદ્યતમ્ ।
કથ્યમાનં વરારોહે કાલરાત્રિ મહાપ્રભે
યા સ્ત્રી સગર્ભા દેવેશિ અન્યસ્ત્રીપરિધાનકમ્ ।
પરિધત્તે સ્પૃશેચ્ચાપિ પુરુષસ્ય વિશેષતઃ
સ ભાગોઽસ્તુ મહાભાગે કાસાઞ્ચિત્ પૃથિવીતલે ।
અન્યાશ્છિદ્રેષુ બાલાનિ ગૃહીત્વા તત્ર વૈ બલિમ્ ।
લબ્ધ્વા તિષ્ઠન્તુ સુપ્રીતા અપિ વર્ષશતાન્યપિ
અન્યાઃ સૂતિગૃહે છિદ્રં ગૃહ્ણીયુસ્તત્ર પૂજિતાઃ ।
નિવસિષ્યન્તિ દેવેશિ તથાન્યા જાતહારિકાઃ
ગૃહે ક્ષેત્રે તડાગેષુ વાપ્યુદ્યાનેષુ ચૈવ હિ ।
અન્યચિત્તા રુદન્ત્યો યાઃ સ્ત્રિયસ્તિષ્ઠન્તિ નિત્યશઃ ।
તાસાં શરીરાણ્યાવિશ્ય કાશ્ચિત્તૃપ્તિમવાપ્સ્યથ
એવમુક્ત્વા તદા દેવીં સ્વયં રુદ્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
દૃષ્ટ્વા રુરું ચ સબલમસુરેન્દ્રં નિપાતિતમ્ ।
સ્તુતિં ચકાર ભગવાન્ સ્વયં દેવસ્ત્રિલોચનઃ
રુદ્ર ઉવાચ ।
જયસ્વ દેવિ ચામુણ્ડે જય ભૂતાપહારિણિ ।
જય સર્વગતે દેવિ કાલરાત્રિ નમોઽસ્તુ તે
વિશ્વમૂર્ત્તે શુભે શુદ્ધે વિરૂપાક્ષિ ત્રિલોચને ।
ભીમરૂપે શિવે વિદ્યે મહામાયે મહોદયે
મનોજવે જયે જૃમ્ભે ભીમાક્ષિ ક્ષુભિતક્ષયે ।
મહામારિ વિચિત્રાઙ્ગે ગેયનૃત્યપ્રિયે શુભે
વિકરાલે મહાકાલિ કાલિકે પાપહારિણિ ।
પાશહસ્તે દણ્ડહસ્તે ભીમરૂપે ભયાનકે
ચામુણ્ડે જ્વલમાનાસ્યે તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રે મહાબલે ।
શવયાનસ્થિતે દેવિ પ્રેતાસનગતે શિવે
ભીમાક્ષિ ભીષણે દેવિ સર્વભૂતભયંકરિ ।
કરાલે વિકરાલે ચ મહાકાલે કરાલિનિ ।
કાલી કરાલી વિક્રાન્તા કાલરાત્રિ નમોઽસ્તુ તે
વિકરાલમુખી દેવિ જ્વાલામુખિ નમોઽસ્તુ તે ।
સર્વસત્ત્વહિતે દેવિ સર્વદેવિ નમોઽસ્તુ તે
ઇતિ સ્તુતા તદા દેવી રુદ્રેણ પરમેષ્ઠિના ।
તુતોષ પરમા દેવી વાક્યં ચેદમુવાચ હ ।
વરં વૃણીષ્વ દેવેશ યત્ તે મનસિ વર્ત્તતે
રુદ્ર ઉવાચ ।
સ્તોત્રેણાનેન યે દેવિ ત્વાં સ્તુવન્તિ વરાનને ।
તેષાં ત્વં વરદા દેવિ ભવ સર્વગતા સતી
યશ્ચેમં ત્રિપ્રકારં તુ દેવિ ભક્ત્યા સમન્વિતઃ ।
સ પુત્રપૌત્રપશુમાન્ સમૃદ્ધિમુપગચ્છતિ
યશ્ચેમં શ્રૃણુયાદ્ ભક્ત્યા ત્રિશક્તયાસ્તુ સમુદ્ભવમ્ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પદં ગચ્છત્યનામયમ્
એવં સ્તુત્વા ભવો દેવીં ચામુણ્ડાં પરમેશ્વરીમ્ ।
ક્ષણાદન્તર્હિતો દેવસ્તે ચ દેવા દિવં યયુઃ
ય એતાં વેદ વૈ દેવ્યા ઉત્પત્તિં ત્રિવિધાં ધરે ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પરં નિર્વાણમૃચ્છતિ
ભ્રષ્ટરાજ્યો યદા રાજા નવમ્યાં નિયતઃ શુચિઃ ।
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યામુપવાસી નરોત્તમઃ ।
સંવત્સરેણ લભતે રાજ્યં નિષ્કણ્ટકં નૃપઃ
એષા ત્રિશક્તિરુદ્દિષ્ટા નયસિદ્ધાન્તગામિની ।
એષા શ્વેતા પરા સૃષ્ટિઃ સાત્ત્વિકી બ્રહ્મસંસ્થિતા
એષૈવ રક્તા રજસિ વૈષ્ણવી પરિકીર્ત્તિતા ।
એષૈવ કૃષ્ણા તમસિ રૌદ્રી દેવી પ્રકીર્ત્તિતા
પરમાત્મા યથા દેવ એક એવ ત્રિધા સ્થિતઃ ।
પ્રયોજનવશાચ્છક્તિરેકૈવ ત્રિવિધાઽભવત્
ય એતં શ્રૃણુયાત્ સર્ગં ત્રિશક્ત્યાઃ પરમં શિવમ્ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પરં નિર્વાણમાપ્નુયાત્
યશ્ચેદં શ્રૃણુયાદ્ ભક્ત્યા નવમ્યાં નિયતઃ સ્થિતઃ ।
સ રાજ્યમતુલં લેભે ભયેભ્યશ્ચ પ્રમુચ્યતે
યસ્યેદં લિખિતં ગેહે સદા તિષ્ઠતિ ધારિણિ ।
ન તસ્યાગ્નિભયં ઘોરં સર્પચૌરાદિકં ભવેત્
યશ્ચૈતત્ પૂજયેદ્ ભક્તયા પુસ્તકેઽપિ સ્થિતં બુધઃ ।
તેન યષ્ટં ભવેત્ સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્
જાયન્તે પશવઃ પુત્રા ધનં ધાન્યં વરસ્ત્રિયઃ ।
રત્નાન્યશ્વા ગજા ભૃત્યા યાનાશ્ચાશુ ભવન્ત્યુત ।
યસ્યેદં તિષ્ઠતે ગેહે તસ્યેદં જાયતે ધ્રુવમ્
શ્રીવરાહ ઉવાચ ।
એતદેવ રહસ્યં તે કીર્ત્તિતં ભૂતધારિણિ ।
રુદ્રસ્ય ખલુ માહાત્મ્યં સકલં કીર્ત્તિતં મયા
નવકોટ્યસ્તુ ચામુણ્ડા ભેદભિન્ના વ્યવસ્થિતા ।
યા રૌદ્રી તામસી શક્તિઃ સા ચામુણ્ડા પ્રકીર્ત્તિતા
અષ્ટાદશ તથા કોટ્યો વૈષ્ણવ્યા ભેદ ઉચ્યતે ।
યા સા ચ રાજસી શક્તિઃ પાલની ચૈવ વૈષ્ણવી ।
યા બ્રહ્મશક્તિઃ સત્ત્વસ્થા અનન્તાસ્તાઃ પ્રકીર્ત્તિતા
એતાસાં સર્વભેદેષુ પૃથગેકૈકશો ધરે ।
સર્વાસાં ભગવાન્ રુદ્રઃ સર્વગશ્ચ પતિર્ભવેત્
યાવન્ત્યસ્યા મહાશક્ત્યાસ્તાવદ્ રૂપાણિ શંકરઃ ।
કૃતવાંસ્તાશ્ચ ભજતે પતિરૂપેણ સર્વદા
યશ્ચારાધયતે તાસ્તુ રુદ્રસ્તુષ્ટો ભવિષ્યતિ ।
સિદ્ધ્યન્તે તાસ્તદા દેવ્યો મન્ત્રિણો નાત્ર સંશયઃ
॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે પઞ્ચનવતિતમોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0