વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 70

ભદ્રાશ્વ ઉવાચ ।
ભગવન્ કિં કૃતં લોકં ત્વયા તમનુપશ્યતા ।
વ્રતં તપો વા ધર્મો વા પ્રાપ્ત્યર્થં તસ્ય વૈ મુને

અનારાધ્ય હરિં ભક્ત્યા કો લોકાન્ કામયેદ્ બુધઃ ।
આરાધિતે હરૌ લોકાઃ સર્વે કરતલેઽભવન્

એવં સંચિન્ત્ય રાજેન્દ્ર મયા વિષ્ણુઃ સનાતનઃ ।
આરાધિતો વર્ષશતં ક્રતુભિર્ભૂરિદક્ષિણૈઃ

તતઃ કદાચિદ્ બહુના કાલેન નૃપનન્દન ।
યજતો મમ દેવેશં યજ્ઞમૂર્તિં જનાર્દનમ્ ।
આહૂતા આગતા દેવાઃ સમમેવ સવાસવાઃ

સ્વે સ્વે સ્થાને સ્થિતા આસન્ યાવદ્ દેવાઃ સવાસવાઃ ।
તાવત્ તત્રૈવ ભગવાનાગતો વૃષભધ્વજઃ

મહાદેવો વિરૂપાક્ષસ્ત્ર્યમ્બકો નીલલોહિતઃ ।
સોઽપિ રૌદ્રે સ્થિતઃ સ્થાને બભૂવ પરમેશ્વરઃ

તાન્ સર્વાનાગતાન્ દૃષ્ટ્વા દેવાનૃષિમહોરગાન્ ।
સનત્કુમારો ભગવાનાજગામાબ્જસંભવઃ

ત્રસરેણુપ્રમાણેન વિમાને સૂર્યસન્નિભે ।
અવસ્થિતો મહાયોગી ભૂતભવ્યભવિષ્યવિત્

આગમ્ય શિરસા રુદ્રં સ વવન્દે મહામુનિઃ ।
મયા પ્રણમિતસ્તસ્થૌ સમીપે શૂલપાણિનઃ

તાનહં સંસ્થિતાન્ દેવાન્ નારદાદીનૃષીંસ્તથા ।
સનત્કુમારરુદ્રૌ ચ દૃષ્ટ્વા મે મનસિ સ્થિતમ્

ક એષાં ભવતે યાજ્યો વરિષ્ઠશ્ચ નૃપોત્તમ ।
કેન તુષ્ટેન તુષ્ટાઃ સ્યુઃ સર્વ એતે સરુદ્રકાઃ

એવં કૃત્વા સ્થિતે રાજન્ રુદ્રઃ પૃષ્ટો મયાઽનઘ ।
એવમર્થં ક ઇજ્યોઽત્ર યુષ્માકં સુરસત્તમાઃ

એવમુક્તે તદોવાચ રુદ્રો માં સુરસન્નિધૌ

રુદ્ર ઉવાચ ।
શ્રૃણ્વન્તુ બિબુધાઃ સર્વે તથા દેવર્ષયોઽમલાઃ ।
બ્રહ્મર્ષયશ્ચ વિખ્યાતા સર્વે શ્રૃણ્વન્તુ મે વચઃ ।
ત્વં ચાગસ્ત્ય મહાબુદ્ધે શ્રૃણુ મે ગદતો વચઃ

યો યજ્ઞૈરીડ્યતે દેવો યસ્માત્ સર્વમિદં જગત્ ।
ઉત્પન્નં સર્વદા યસ્મિંલ્લીનં ભવતિ સામરમ્

નારાયણઃ પરો દેવઃ સત્ત્વરૂપો જનાર્દનઃ ।
ત્રિધાત્માનં સ ભગવાન્ સસર્જ પરમેશ્વરઃ

રજસ્તમોભ્યાં યુક્તોઽભૂદ્ રજઃ સત્ત્વાધિકં વિભુઃ ।
સસર્જ નાભિકમલે બ્રહ્માણં કમલાસનમ્

રજસા તમસા યુક્તઃ સોઽપિ માં ત્વસૃજત્ પ્રભુઃ ।
યત્સત્ત્વં સ હરિર્દેવો યો હરિસ્તત્પરં પદમ્

યે સત્ત્વરજસી સોઽપિ બ્રહ્મા કમલસંભવઃ ।
યો બ્રહ્મા સૈવ દેવસ્તુ યો દેવઃ સઃ ચતુર્મુખઃ ।
યદ્રજસ્તમસોપેતં સોઽહં નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ

સત્ત્વં રજસ્તમશ્ચૈવ ત્રિતયં ચૈતદુચ્યતે ।
સત્ત્વેન મુચ્યતે જન્તુઃ સત્ત્વં નારાયણાત્મકમ્

રજસા સત્ત્વયુક્તેન ભવેત્ સૃષ્ટી રજોઽધિકા ।
તચ્ચ પૈતામહં વૃત્તં સર્વશાસ્ત્રેષુ પઠ્યતે

યદ્વેદબાહ્યં કર્મ સ્યાચ્છાસ્ત્રમુદ્દિશ્ય સેવ્યતે ।
તદ્રૌદ્રમિતિ વિખ્યાતં કનિષ્ઠં ગદિતં નૃણામ્

યદ્ધીનં રજસા કર્મ કેવલં તામસં તુ યત્ ।
તદ્ દુર્ગતિપરં નૄણામિહ લોકે પરત્ર ચ

સત્ત્વેન મુચ્યતે જન્તુઃ સત્ત્વં નારાયણાત્મકમ્ ।
નારાયણશ્ચ ભગવાન્ યજ્ઞરૂપી વિભાવ્યતે

કૃતે નારાયણઃ શુદ્ધઃ સૂક્ષ્મમૂર્તિરુપાસ્યતે ।
ત્રેતાયાં યજ્ઞરૂપેણ પઞ્ચરાત્રૈસ્તુ દ્વાપરે

કલૌ મત્કૃતમાર્ગેણ બહુરૂપેણ તામસૈઃ ।
ઇજ્યતે દ્વેષબુદ્ધ્યા સ પરમાત્મા જનાર્દનઃ

ન તસ્માત્ પરતો દેવો ભવિતા ન ભવિષ્યતિ ।
યો વિષ્ણુઃ સ સ્વયં બ્રહ્મા યો બ્રહ્મા સોઽહમેવ ચ

વેદત્રયેઽપિ યજ્ઞેઽસ્મિન્ યાજ્યં વેદેષુ નિશ્ચયઃ ।
યો ભેદં કુરુતેઽસ્માકં ત્રયાણાં દ્વિજસત્તમ ।
સ પાપકારી દુષ્ટાત્મા દુર્ગતિં ગતિમાપ્નુયાત્

ઇદં ચ શ્રૃણુ મેઽગસ્ત્ય ગદતઃ પ્રાક્તનં તથા ।
યથા કલૌ હરેર્ભક્તિં ન કુર્વન્તીહ માનવાઃ

ભૂર્લોકવાસિનઃ સર્વે પુરા યષ્ટ્વા જનાર્દનમ્ ।
ભુવર્લોકં પ્રપદ્યન્તે તત્રસ્થા અપિ કેશવમ્ ।
આરાધ્ય સ્વર્ગતિં યાન્તિ ક્રમાન્મુક્તિં વ્રજન્તિ ચ

એવં મુક્તિપદે વ્યાપ્તે સર્વલોકૈસ્તથૈવ ચ ।
મુક્તિભાજસ્તતો દેવાસ્તં દધ્યુઃ પ્રયતા હરિમ્

સોઽપિ સર્વગતત્વાચ્ચ પ્રાદુર્ભૂતઃ સનાતનઃ ।
ઉવાચ બ્રૂત કિં કાર્યં સર્વયોગિવરાઃ સુરાઃ

તે તં પ્રણમ્ય દેવેશમૂચુશ્ચ પરમેશ્વરમ્ ।
દેવદેવ જનઃ સર્વો મુક્તિમાર્ગે વ્યવસ્થિતઃ ।
કથં સૃષ્ટિઃ પ્રભવિતા નરકેષુ ચ કો વસેત્

એવમુક્તસ્તતો દેવૈસ્તાનુવાચ જનાર્દનઃ ।
યુગાનિ ત્રીણિ બહવો મામુપેષ્યન્તિ માનવાઃ

અન્ત્યે યુગે પ્રવિરલા ભવિષ્યન્તિ મદાશ્રયાઃ ।
એષ મોહં સૃજામ્યાશુ યો જનં મોહયિષ્યતિ

ત્વં ચ રુદ્ર મહાબાહો મોહશાસ્ત્રાણિ કારય ।
અલ્પાયાસં દર્શયિત્વા ફલં દીર્ઘં પ્રદર્શય

કુહકં ચેન્દ્રજાલાનિ વિરુદ્ધાચરણાનિ ચ ।
દર્શયિત્વા જનં સર્વં મોહયાશુ મહેશ્વર

એવમુક્ત્વા તદા તેન દેવેન પરમેષ્ઠિના ।
આત્મા તુ ગોપિતઃ સદ્યઃ પ્રકાશ્યોઽહં કૃતસ્તદા

તસ્માદારભ્ય કાલં તુ મત્પ્રણીતેષુ સત્તમ ।
શાસ્ત્રેષ્વભિરતો લોકો બાહુલ્યેન ભવેદતઃ

વેદાનુવર્ત્તિનં માર્ગં દેવં નારાયણં તથા ।
એકીભાવેન પશ્યન્તો મુક્તિભાજો ભવન્તિ તે

માં વિષ્ણોર્વ્યતિરિક્તં યે બ્રહ્માણં ચ દ્વિજોત્તમ ।
ભજન્તે પાપકર્માણસ્તે યાન્તિ નરકં નરાઃ

યે વેદમાર્ગનિર્મુક્તાસ્તેષાં મોહાર્થમેવ ચ ।
નયસિદ્ધાન્તસંજ્ઞાભિર્મયા શાસ્ત્રં તુ દર્શિતમ્

પાશોઽયં પશુભાવસ્તુ સ યદા પતિતો ભવેત્ ।
તદા પાશુપતં શાસ્ત્રં જાયતે વેદસંજ્ઞિતમ્

વેદમૂર્તિરહં વિપ્ર નાન્યશાસ્ત્રાર્થવાદિભિઃ ।
જ્ઞાયતે મત્સ્વરૂપં તુ મુક્ત્વા વેદમનાદિમત્ ।
વેદવેદ્યોઽસ્મિ વિપ્રર્ષે બ્રાહ્મણૈશ્ચ વિશેષતઃ

યુગાનિ ત્રીણ્યહં વિપ્ર બ્રહ્મા વિષ્ણુસ્તથૈવ ચ ।
ત્રયોઽપિ સત્ત્વાદિગુણાસ્ત્રયો વેદાસ્ત્રયોઽગ્નયઃ

ત્રયો લોકાસ્ત્રયઃ સંધ્યાસ્ત્રયો વર્ણાસ્તથૈવ ચ ।
સવનાનિ તુ તાવન્તિ ત્રિધા બદ્ધમિદં જગત્

ય એવં વેત્તિ વિપ્રર્ષે પરં નારાયણં તથા ।
અપરં પદ્મયોનિં તુ બ્રહ્માણં ત્વપરં તુ મામ્ ।
ગુણતો મુખ્યતસ્ત્વેક એવાહં મોહ ઇત્યુત

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ