વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 6

ધરણ્યુવાચ ।
સ વસુઃ સંશયચ્છેદં પ્રાપ્ય રૈભ્યશ્ચ સત્તમઃ ।
ઉભૌ કિં ચક્રતુર્દેવ શ્રુત્વા ચાઙ્ગિરસં વચઃ

શ્રીવરાહ ઉવાચ ।
સ વસુઃ સર્વધર્મજ્ઞઃ સ્વરાજ્યં પ્રતિપાલયન્ ।
અયજદ્ બહુભિર્યજ્ઞૈર્મહદ્ભિર્ભૂરિદક્ષિણૈઃ

કર્મકાણ્ડેન દેવેશં હરિં નારાયણં પ્રભુમ્ ।
તોષયામાસ રાજેન્દ્રસ્તમભેદેન ચિન્તયન્

તતઃ કાલેન મહતા તસ્ય રાજ્ઞો મતિઃ કિલ ।
નિવૃત્તરાજ્યભોગસ્ય દ્ન્દ્વસ્યાન્તમુપેયુષી

તતઃ પુત્રં વિવસ્વન્તં શ્રેષ્ઠં ભ્રાતૃશતસ્ય હ ।
અભિષિચ્ય સ્વકે રાજ્યે તપોવનમુપાગમત્

પુષ્કરં નામ તીર્થાનાં પ્રવરં યત્ર કેશવઃ ।
પુણ્ડરીકાક્ષનામા તુ પૂજ્યતે તત્પરાયણૈઃ

તત્ર ગત્વા સ રાજર્ષિઃ કાશ્મીરાધિપતિર્વસુઃ ।
અતિતીવ્રેણ તપસા સ્વશરીરમશોષયત્

પુણ્ડરીકાક્ષપારં તુ સ્તવં ભક્ત્યા જપન્ બુધઃ ।
આરિરાધયિષુર્દેવં નારાયણમકલ્મષમ્ ।
સ્તોત્રાન્તે તલ્લયં પ્રાપ્તઃ સ રાજા રાજસત્તમઃ

ધરણ્યુવાચ ।
પુણ્ડરીકાક્ષપારં તુ સ્તોત્રં દેવ કથં સ્મૃતમ્ ।
કીદૃશં તન્મમાચક્ષ્વ પરમેશ્વર તત્ત્વતઃ

શ્રીવરાહ ઉવાચ ।
નમસ્તે પુણ્ડરીકાક્ષ નમસ્તે મધુસૂદન ।
નમસ્તે સર્વલોકેશ નમસ્તે તિગ્મચક્રિણે

વિશ્વમૂર્તિં મહાબાહું વરદં સર્વતેજસમ્ ।
નમામિ પુણ્ડરીકાક્ષં વિદ્યાઽવિદ્યાત્મકં વિભુમ્

આદિદેવં મહાદેવં વેદવેદાઙ્ગપારગમ્ ।
ગમ્ભીરં સર્વદેવાનાં નમામિ મધુસૂદનમ્

વિશ્વમૂર્તિં મહામૂર્તિં વિદ્યામૂર્તિં ત્રિમૂર્તિકમ્ ।
કવચં સર્વદેવાનાં નમસ્યે વારિજેક્ષણમ્

સહસ્ત્રશીર્ષિણં દેવં સહસ્ત્રાક્ષં મહાભુજમ્ ।
જગત્સંવ્યાપ્ય તિષ્ઠન્તં નમસ્યે પરમેશ્વરમ્

શરણ્યં શરણં દેવં વિષ્ણું જિષ્ણું સનાતનમ્ ।
નીલમેઘપ્રતીકાશં નમસ્યે ચક્રપાણિનમ્

શુદ્ધં સર્વગતં નિત્યં વ્યોમરૂપં સનાતનમ્ ।
ભાવાભાવવિનિર્મુક્તં મસ્યે સર્વગં હરિમ્

નાન્યત્ કિંચિત્ પ્રપશ્યામિ વ્યતિરિક્તં ત્વયાઽચ્યુત ।
ત્વન્મયં ચ પ્રપશ્યામિ સર્વમેતચ્ચરાચરમ્

એવં તુ વદતસ્તસ્ય મૂર્ત્તિમાન્ પુરુષઃ કિલ ।
નિર્ગત્ય દેહાન્નીલાભો ઘનચણ્ડો ભયંકરઃ

રક્તાક્ષો હ્રસ્વકાયસ્તુ દગ્ધસ્થૂણાસમપ્રભઃ ।
ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા કિં કરોમિ નરાધિપ

રાજોવાચ ।
કોઽસિ કિં કાર્યમિહ તે કસ્માદાગતવાનસિ ।
એતન્મે કથય વ્યાધ એતદિચ્છામિ વેદિતુમ્

વ્યાધ ઉવાચ ।
પૂર્વં કલિયુગે રાજન્ રાજા ત્વં દક્ષિણાપથે ।
પૂર્ણધર્મોદ્ભવઃ શ્રીમાઞ્જનસ્થાને વિચક્ષણઃ

સ કદાચિદ્ ભવાન્ વીર તુરગૈઃ પરિવારિતઃ ।
અરણ્યમાગતો હન્તું શ્વાપદાનિ વિશેષતઃ

તત્ર ત્વયાઽન્યકામેન મૃગવેષધરો મુનિઃ ।
દણ્ડયુગ્મેન દૂરે તુ પાતિતો ધરણીતલે

સદ્યો મૃતશ્ચ વિપ્રેન્દ્રસ્ત્વં ચ રાજન્ મુદા યુતઃ ।
હરિણોઽયં હત ઇતિ યાવત્ પશ્યસિ પાર્થિવ ।
તાવન્મૃગવપુર્વિપ્રો મૃતઃ પ્રસ્ત્રવણે ગિરૌ

તં દૃષ્ટ્વા ત્વં મહારાજ ક્ષુભિતેન્દ્રિયમાનસઃ ।
ગૃહં ગતસ્તતોઽન્યસ્ય કસ્યચિત્ કથિતં ત્વયા

તતઃ કતિપયાહસ્ય ત્વયા રાત્રૌ નરેશ્વર ।
બ્રહ્મહત્યાભયાદ્ભીતચિતેનૈતદ્ વિચિન્તિતમ્ ।
કૃત્યં કરોમિ શાન્ત્યર્થં મુચ્યતે યેન પાતકાત્

તતસ્ત્વયા મહારાજ સકૃન્નારાયણં પ્રભુમ્ ।
સંચિન્ત્ય દ્વાદશી શુદ્ધા ત્વયા રાજન્નુપોષિતા

નારાયણો મે સુપ્રીત ઇતિ પ્રોક્ત્વા શુભેઽહનિ ।
ગૌર્દત્તા વિધિના સદ્યો મૃતોઽસ્યુદરશૂલતઃ

અભુક્તો દ્વાદશીધર્મે યત્ તત્રાપિ ચ કારણમ્ ।
કથયામિ ભવત્પત્ની નામ્ના નારાયણી શુભા

સા કણ્ઠગેન પ્રાણેન વ્યાહૃતા તેન તે ગતિઃ ।
કલ્પમેકં મહારાજ જાતા વિષ્ણુપુરે તવ

અહં ચ તવ દેહસ્થઃ સર્વં જાનામિ ચાક્ષયમ્ ।
બ્રહ્મગ્રહો મહાઘોરઃ પીડયામીતિ મે મતિઃ

તાવદ્વિષ્ણોસ્તુ પુરુષૈઃ કિઙ્કરૈર્મુસલૈરહમ્ ।
પ્રહતઃ સંક્ષયં યાતસ્તતસ્તે રોમકૂપતઃ ।
સ્વર્ગસ્થસ્યાપિ રાજેન્દ્ર સ્થિતોઽહં સ્વેન તેજસા

તતોઽહઃકલ્પનિર્વૃત્તે રાત્રિકલ્પે ચ સત્તમ ।
ઇદાનીમાદિસૃષ્ટૌ તુ કૃતે નૃપતિસત્તમ

સંભૂતસ્ત્વં મહારાજ રાજ્ઞઃ સુમનસો ગૃહે ।
કાશ્મીરદેશાધિપતેરહં ચાઙ્ગરુહૈસ્તવ

યજ્ઞૈરિષ્ટં ત્વયાનેકૈર્બહુભિશ્ચાપ્તદક્ષિણૈઃ ।
ન ચાહં તૈરપહતો વિષ્ણુસ્મરણવર્જિતૈઃ

ઇદાનીં યત્ ત્વયા સ્તોત્રં પુણ્ડરીકાક્ષપારકમ્ ।
પઠિતં તત્પ્રભાવેન વિહાયાઙ્ગરુહાણ્યહમ્ ।
એકીભૂતઃ પુનર્જાતો વ્યાધરૂપો નૃપોત્તમ

અહં ભગવતઃ સ્તોત્રં શ્રુત્વા પ્રાક્પાપમૂર્ત્તિના ।
મુક્તોઽસ્મિ ધર્મબુદ્ધિર્મે વર્ત્તતે સામ્પ્રતં વિભો

એતચ્છ્રુત્વા વચો રાજા પરં વિસ્મયમાગતઃ ।
વરેણ છન્દયામાસ તં વ્યાધં રાજસત્તમઃ

રાજોવાચ ।
સ્મારિતોઽસ્મિ યથા વ્યાધ ત્વયા જન્માન્તરં ગતમ્ ।
તથા ત્વં મત્પ્રસાદેન ધર્મવ્યાધો ભવિષ્યસિ

યશ્ચૈતત્ પુણ્ડરીકાક્ષપારગં શ્રૃણુયાત્ પરમ્ ।
તસ્ય પુષ્કરયાત્રાયાં વિધિસ્નાનફલં ભવેત્

શ્રીવરાહ ઉવાચ ।
એવમુક્ત્વા તતો રાજા વિમાનવરમાસ્થિતઃ ।
પરેણ તેજસા યોગમવાપાશેષધારિણિ

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ