વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 7

ધરણ્યુવાચ ।
રૈભ્યોઽસૌ મુનિશાર્દૂલઃ શ્રુત્વા સિદ્ધં વસું તદા ।
સ્વયં કિમકરોદ્ દેવ સંશયો મે મહાનયમ્

શ્રીવરાહ ઉવાચ ।
સ રૈભ્યો મુનિશાર્દૂલઃ શ્રુત્વા સિદ્ધં વસું તદા ।
આજગામ ગયાં પુણ્યાં પિતૃતીર્થં તપોધનઃ ।
તત્ર ગત્વા પિતૄન્ ભક્ત્યા પિણ્ડદાનેન તર્પયત્

તતો વૈ સુહમત્તીવ્રં તપઃ પરમદુશ્ચરમ્ ।
ચરતસ્તસ્ય તત્તીવ્રં તપો રૈભ્યસ્ય ધીમતઃ ।
આજગામ મહાયોગી વિમાનસ્થોઽતિદીપ્તિમાન્

ત્રસરેણુસમે શુદ્ધે વિમાને સૂર્યસન્નિભે ।
પરમાણુપ્રમાણેન પુરુષસ્તત્ર દીપ્તિમાન્

સોઽબ્રવીદ્ રૈભ્ય કિં કાર્યં તપશ્ચરસિ સુવ્રત ।
એવમુક્ત્વા દિવો ભૂમિં માપયામાસ વૈ પુમાન્

તત્રાપિ રથપઞ્ચાભં વિમાનં સૂર્યસન્નિભમ્ ।
યુગપદ્ બ્રહ્મભુવનં વ્યાપ્નુવન્તં દદર્શ સઃ

તતઃ સ વિસ્મયાવિષ્ટો રૈભ્યઃ પ્રણતિપૂર્વકમ્ ।
પપ્રચ્છ તં મહાયોગિન્ કો ભવાન્ પ્રબ્રવીતુ મે

પુરુષ ઉવાચ ।
અહં રુદ્રાદવરજો બ્રહ્મણો માનસઃ સુતઃ ।
નામ્ના સનત્કુમારેતિ જનલોકે વસામ્યહમ્

ભવતઃ પાર્શ્વમાયાતઃ પ્રણયેન તપોધન ।
ધન્યોઽસિ સર્વથા વત્સ બ્રહ્મણઃ કુલવર્ધનઃ

રૈભ્ય ઉવાચ ।
નમોઽસ્તુ તે યોગિવર પ્રસીદ
દયાં મહ્યં કુરુષે વિશ્વરૂપ ।
કિમત્ર કૃત્યં વદ યોગિસિંહ
કથં હિ ધન્યોઽહમુક્તસ્ત્વયા ચ

સનત્કુમાર ઉવાચ ।
ધન્યસ્ત્વમેવ દ્વિજવર્યમુખ્ય
યદ્ વેદવાદાભિરતઃ પિતૄંશ્ચ ।
પ્રીણાસિ મન્ત્રવ્રતજપ્યહોમૈ-
ર્ગયાં સમાસાદ્ય તથાઽન્નપિણ્ડૈઃ

શ્રૃણુષ્વ ચાન્યં નૃપતિર્બભૂવ
વિશાલનામા સ પુરીં વિશાલામ્ ।
ઉવાસ ધન્યો ધૃતિમાનપુત્રઃ
સ્વયં વિશાલાધિપતિર્દ્વિજાગ્ર્યાન્ ।
પપ્રચ્છ પુત્રાર્થમમિત્રસાહ -
સ્તે બ્રાહ્મણાશ્ચોચુરદીનસત્ત્વાઃ

ર્ગત્વા ગયામન્નદાનૈરનેકૈઃ ।
ધ્રુવં સુતસ્તે ભવિતા નૃપેશ
સુસંપ્રદાતા સકલક્ષિતીશઃ

ઇતીરિતો બ્રાહ્મણૈઃ સ પ્રહૃષ્ટો
રાજા વિશાલાધિપતિઃ પ્રયત્નાત્ ।
આગત્ય તેન પ્રવરેણ તીર્થે
મઘાસુ ભક્ત્યાઽથ કૃતં પિતૄણામ્

પિણ્ડપ્રદાનં વિધિના પ્રયત્ના-
દદદ્વિયત્યુત્તમમૂર્તયસ્તાન્ ।
પશ્યન્ સ પુંસઃ સિતપીતકૃષ્ણા-
નુવાચ રાજા કિમિદં ભવદ્ભિઃ ।
ઉપેક્ષ્યતે શંસત સર્વમેવ
કૌતૂહલં મે મનસિ પ્રવૃત્તમ્

સિત ઉવાચ ।
અહં સિતસ્તે જનકોઽસ્મિ તાત
નામ્ના ચ વૃત્તેન ચ કર્મણા ચ ।
અયં ચ મે જનકો રક્તવર્ણો
નૃશંસકૃદ્ બ્રહ્મહા પાપકારી

અધીશ્વરો નામ પરઃ પિતાઽસ્ય
કૃષ્ણો વૃત્ત્યા કર્મણા ચાપિ કૃષ્ણઃ ।
એતેન કૃષ્ણેન હતાઃ પુરા વૈ
જન્મન્યનેકે ઋષયઃ પુરાણાઃ

એતૌ મૃતૌ દ્વાવપિ પુત્ર રૌદ્ર-
મવીચિસંજ્ઞં નરકં પ્રપન્નૌ ।
અધીશ્વરો મે જનકઃ પરોઽસ્ય
કૃષ્ણઃ પિતા દ્વાવપિ દીર્ઘકાલમ્ ।
અહં ચ શુદ્ધેન નિજેન કર્મણા
શક્રાસનં પ્રાપિતો દુર્લભં તતઃ

ત્વયા પુનર્મન્ત્રવિદા ગયાયાં
પિણ્ડપ્રદાનેન બલાદિમૌ ચ ।
મેલાપિતૌ તીર્થપિણ્ડપ્રદાન -
પ્રભાવતો મે નરકાશ્રિતાવપિ

પિતૄન્ પિતામહાંસ્તત્ર તથૈવ પ્રપિતામહાન્ ।
પ્રીણયામીતિ તત્તોયં ત્વયા દત્તમરિંદમ

તેનાસ્મદ્યુગપદ્યોગો જાતો વાક્યેન સત્તમ ।
તીર્થપ્રભાવાદ્ ગચ્છામઃ પિતૃલોકં ન સંશયઃ

અત્ર પિણ્ડપ્રદાનેન એતૌ તવ પિતામહૌ ।
દુર્ગતાવપિ સંસિદ્ધૌ પાપકૃદ્વિકૃતિં ગતૌ

તીર્થપ્રભાવ એષોઽસ્મિન્ બ્રહ્મઘ્નસ્યાપિ તત્સુતઃ ।
પુતઃ પિણ્ડપ્રદાનેન કુર્યાદુદ્ધરણં પુનઃ

એતસ્માત્ કારણાત્ પુત્ર અહમેતૌ વિગૃહ્ય વૈ ।
આગતોઽસ્મિ ભવન્તં વૈ દ્રષ્ટું યાસ્યામિ સામ્પ્રતમ્ ।
એતસ્માત્ કારણાદ્ રૈભ્ય ભવાન્ ધન્યો મયોચ્યતે

સકૃદ્ ગયાભિગમનં સકૃત્પિણ્ડપ્રદાપનમ્ ।
દુર્લભં ત્વં પુનર્નિત્યમસ્મિન્નેવ વ્યવસ્થિતઃ

કિમનુ પ્રોચ્યતે રૈભ્ય તવ પુણ્યમિદં પ્રભો ।
યેન સાક્ષાદ્ ગદાપાણિર્દૃષ્ટો નારાયણઃ સ્વયમ્

તતો ગદાધરઃ સાક્ષાદસ્મિંસ્તીર્થે વ્યવસ્થિતઃ ।
અતોઽતિવિખ્યાતતમં તીર્થમેતદ્ દ્વિજોત્તમ

શ્રીવરાહ ઉવાચ ।
એવમુક્ત્વા મહાયોગી તત્રૈવાન્તરધીયત ।
રૈભ્યોઽપિ ચ ગદાપાણેર્હરેઃ સ્તોત્રમથાકરોત્

રૈભ્ય ઉવાચ ।
ગદાધરં વિબુધજનૈરભિષ્ટુતં
ધૃતક્ષમં ક્ષુધિતજનાર્ત્તિનાશનમ્ ।
શિવં વિશાલાસુરસૈન્યમર્દનં
નમામ્યહં હતસકલાશુભં સ્મૃતૌ

પુરાણપૂર્વં પુરુષં પુરુષ્ટૃતં
પુરાતનં વિમલમલં નૃણાં ગતિમ્ ।
ત્રિવિક્રમં ધૃતધરણિં બલેર્હં
ગદાધરં રહસિ નમામિ કેશવમ્

સુશુદ્ધભાવં વિભવૈરુપાવૃતં
શ્રિયાવૃતં વિગતમલં વિચક્ષણમ્ ।
ક્ષિતીશ્વરૈરપગતકિલ્બિષૈઃ સ્તુતં
ગદાધરં પ્રણમતિ યઃ સુખં વસેત્

સુરાસુરૈરર્ચ્ચિતપાદપઙ્કજં
કેયૂરહારાઙ્ગદમૌલિધારિણમ્ ।
અબ્ધૌ શયાનં ચ રથાઙ્ગપાણિનં
ગદાધરં પ્રણમતિ યઃ સુખં વસેત્

સિતં કૃતે ત્રેતાયુગેઽરુણં વિભું
તથા તૃતીયે પીતવર્ણમચ્યુતમ્ ।
કલૌ ઘનાલિપ્રતિમં મહેશ્વરં
ગદાધરં પ્રણમતિ યઃ સુખં વસેત્

બીજોદ્ભવો યઃ સૃજતે ચતુર્મુખ-
સ્તથૈવ નારાયણરૂપતો જગત્ ।
પ્રપાલયેદ્ રુદ્રવપુસ્તથાન્તકૃદ્
ગદાધરો જયતુ ષડર્દ્ધમૂર્તિમાન્

સત્ત્વં રજશ્ચૈવ તમો ગુણાસ્ત્રય-
સ્ત્વેતેષુ નાન્યસ્ય સમુદ્ભવઃ કિલ ।
સ ચૈક એવ ત્રિવિધો ગદાધરો
દધાતુ ધૈર્યં મમ ધર્મમોક્ષયોઃ

સંસારતોયાર્ણવદુઃખતન્તુભિ-
ર્વિયોગનક્રક્રમણૈઃ સુભીષણૈઃ ।
મજ્જન્તમુચ્ચૈઃ સુતરાં મહાપ્લવે
ગદાધરો મામુ દધાતુ પોતવત્

સ્વયં ત્રિમૂર્તિઃ સ્વમિવાત્મનાત્મનિ
સ્વશક્તિતશ્ચાણ્ડમિદં સસર્જ્જ હ ।
તસ્મિઞ્જલોત્થાસનમાર્યતેજસં
સસર્જ્જ યસ્તં પ્રણતોઽસ્મિ ભૂધરમ્

મત્સ્યાદિનામાનિ જગત્સુ કેવલં
સુરાદિસંરક્ષણતો વૃષાકપિઃ ।
મુખ્યસ્વરૂપેણ સમન્તતો વિભુ-
ર્ગદાધરો મે વિદધાતુ સદ્ગતિમ્

શ્રીવરાહ ઉવાચ ।
એવં સ્તુતસ્તદા વિષ્ણુર્ભક્ત્યા રૈભ્યેણ ધીમતા ।
પ્રાદુર્બભૂવ સહસા પીતવાસા જનાર્દનઃ

શઙ્ખચક્રગદાપાણિર્ગરુડસ્થો વિયદ્ગતઃ ।
ઉવાચ મેઘગમ્ભીરધીરવાક્ પુરુષોત્તમઃ

તુષ્ટોઽસ્મિ રૈભ્ય ભક્ત્યા તે સ્તુત્યા ચ દ્વિજસત્તમ ।
તીર્થસ્નાનેન ચ વિભો બ્રૂહિ યત્તેઽભિવાઞ્છિતમ્

રૈભ્ય ઉવાચ ।
ગતિં મે દેહિ દેવેશ યત્ર તે સનકાદયઃ ।
વસેયં તત્ર યેનાહં ત્વત્પ્રસાદાદ્ ગદાધર

દેવ ઉવાચ ।
એવમસ્ત્વિતિ તે બ્રહ્મન્નિત્યુક્ત્વાઽન્તરધીયત ।
ભગવાનપિ રૈભ્યસ્તુ દિવ્યજ્ઞાનસમન્વિતઃ

ક્ષણાદ્ બભૂવ દેવેન પરિતુષ્ટેન ચક્રિણા ।
જગામ યત્ર તે સિદ્ધાઃ સનકાદ્યા મહર્ષયઃ

એતચ્ચ રૈભ્યનિર્દ્દિષ્ટં સ્તોત્રં વિષ્ણોર્ગદાભૃતઃ ।
યઃ પઠેત્ સ ગયાં ગત્વા પિણ્ડદાનાદ્ વિશિષ્યતે

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે સપ્તમોઽધ્યાયઃ