વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 49

દુર્વાસા ઉવાચ ।
તદ્વદાશ્વયુજે માસિ દ્વાદશીં શુક્લપક્ષતઃ ।
સંકલ્પ્યાભ્યર્ચયેદ્ દેવં પદ્મનાભં સનાતનમ્

પદ્મનાભાય પાદૌ તુ કટિં વૈ પદ્મયોનયે ।
ઉદરં સર્વદેવાય પુષ્કરાક્ષાય વૈ ઉરઃ ।
અવ્યયાય તથા પાણિં પ્રાગ્વદસ્ત્રાણિ પૂજયેત્

પ્રભવાય શિરઃ પૂજ્ય પ્રાગ્વદગ્રે ઘટં ન્યસેત્ ।
તસ્મિન્ સૌવર્ણકં દેવં પદ્મનાભં તુ વિન્યસેત્

તમેવ દેવં સંપૂજ્ય ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ ક્રમાત્ ।
પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યાં બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ।
એવં કૃતે તુ યત્ પુણ્યં તન્નિબોધ મહામુને

આસીત્ કૃતયુગે રાજા ભદ્રાશ્વો નામ વીર્યવાન્ ।
યસ્ય નામ્નાઽભવદ્ વર્ષં ભદ્રાશ્વં નામ નામતઃ

તસ્યાગસ્ત્યઃ કદાચિત્ તુ ગૃહમાગત્ય સત્તમ ।
ઉવાચ સપ્તરાત્રં તુ વસામિ ભવતો ગૃહે

તં રાજા શિરસા ભૂત્વા સ્થીયતામિત્યભાષત ।
તસ્ય કાન્તિમતી નામ ભાર્યા પરમશોભના

તસ્યાસ્તેજઃ સમભવદ્ દ્વાદશાદિત્યસંનિભમ્ ।
શતાનિ પઞ્ચ તસ્યાસન્ સપત્નીનાં યતવ્રત

તા દાસ્ય ઇવ કર્માણિ કુર્વન્ત્યહરહઃ શુભાઃ ।
કાન્તિમત્યા મહાભાગ ભયાત્ ત્રસ્તા વિચેતસઃ

તામગસ્ત્યસ્તથા દૃષ્ટ્વા રૂપતેજોઽન્વિતાં શુભામ્ ।
સપત્ન્યશ્ચ ભયાત્ તસ્યાઃ કુર્વન્ત્યઃ કર્મ શોભનમ્ ।
રાજા તુ તસ્યા મુદિતં મુખમેવાવલોકયન્

એવંભૂતામથો દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞીં પરમશોભનામ્ ।
સાધુ સાધુ જગન્નાથેત્યગસ્ત્યઃ પ્રાહ હર્ષિતઃ

દ્વિતીયે દિવસેઽપ્યેવં રાજ્ઞીં દૃષ્ટ્વા મહાપ્રભામ્ ।
અહો મુષ્ટમહો મુષ્ટં જગદેતચ્ચરાચરમ્ ।
ઇત્યગસ્ત્યો દ્વિતીયેઽહ્નિ રાજ્ઞીં દૃષ્ટ્વાઽભ્યુવાચ હ

તૃતીયેઽહનિ તાં દૃષ્ટ્વા પુનરેવમુવાચ હ ।
અહો મૂઢા ન જાનન્તિ ગોવિન્દં પરમેશ્વરમ્ ।
ય એકેઽહ્નિ ફલં ચૈતદ્ રાજ્ઞે તુષ્ટઃ પ્રદત્તવાન્

ચતુર્થે દિવસે હસ્તાવુત્ક્ષિપ્ય પુનરબ્રવીત્ ।
સાધુ સાધુ જગન્નાથ સ્ત્રી શૂદ્રાઃ સાધુ સાધ્વિતિ ।
દ્વિજાઃ સાધુ નૃપાઃ સાધુ વૈશ્યાઃ સાધુ પુનઃ પુનઃ

સાધુ ભદ્રાશ્વ સાધુ ત્વં ભોઽગસ્ત્ય સાધુ સાધુ તે ।
સાધુ પ્રહ્લાદ તે સાધુ ધ્રુવ સાધો મહાવ્રત ।
એવમુક્ત્વા નનર્તોચ્ચૈરગસ્ત્યો રાજસંનિધૌ

એવંભૂતં ચ તં દૃષ્ટ્વા સપત્નીકો નૃપોત્તમઃ ।
કિં હર્ષકારણં બ્રહ્મન્ યેનેત્થં નૃત્યતે ભવાન્

અગસ્ત્ય ઉવાચ ।
અહો મૂર્ખઃ કુરાજા ત્વમહો મૂર્ખાઽનુગાસ્ત્વમી ।
અહો પુરોહિતા મૂર્ખા યે ન જાનન્તિ મે મતમ્

એવમુક્તે તતો રાજા કૃતાઞ્જલિરભાષત ।
ન જાનીમો વયં બ્રહ્મન્ પ્રશ્નમેતત્ ત્વયેરિતમ્ ।
કથયસ્વ મહાભાગ યદ્યનુગ્રહકૃદ્ ભવાન્

અગસ્ત્ય ઉવાચ ।
ઇયં રાજ્ઞી ત્વયા યાઽભૂદ્ દાસી વૈશ્યસ્ય વૈદિશે ।
નગરે હરિદત્તસ્ય ત્વમસ્યાઃ પતિરેવ ચ ।
તસ્યૈવ કર્મકારોઽભૂચ્છૂદ્રઃ સેવનતત્પરઃ

સ વૈશ્યોઽશ્વયુજે માસિ દ્વાદશ્યાં નિયતઃ સ્થિતઃ ।
સ્વયં વિષ્ણ્વાલયં ગત્વા પુષ્પધૂપાદિભિર્હરિમ્

અભ્યર્ચ્ય સ્વગૃહં પ્રાયાદ્ ભવન્તૌ રક્ષપાલકૌ ।
સ્થાપ્ય દ્વાવપિ દીપાનાં જ્વલનાર્થં મહામતે

ગતે વૈશ્યે ભવન્તૌથ દીપાન્ પ્રજ્વાલ્ય સંસ્થિતૌ ।
યાવત્ પ્રભાતા રજની નિશામેકાં નરોત્તમ

તતઃ કાલે મૃતૌ તૌ તુ ઉભૌ દ્વાવપિ દમ્પતી ।
તેન પુણ્યેન તે જન્મ પ્રિયવ્રતગૃહેઽભવત્

ઇયં તુ પત્ની તે જાતા પુરા વૈશ્યસ્ય દાસિકા ।
પારક્યસ્યાપિ દીપસ્ય જ્વાલિતસ્ય હરેર્ગૃહે

યઃ પુનઃ સ્વેન વિત્તેન વિષ્ણોરગ્રે પ્રદીપકમ્ ।
જ્વાલયેત્ તસ્ય યત્ પુણ્યં તત્ સંખ્યાતું ન શક્યતે ।
તેન સાધો હરે સાધુ ઇત્યુક્તં વચનં મયા

કૃતે સંવત્સરે ભક્તિં હરેઃ કૃત્વા વિચક્ષણઃ ।
સંવત્સરાર્ધં ત્રેતાયાં સમમેતન્ન સંશયઃ

ત્રિમાસે દ્વાપરે ભક્ત્યા પૂજયઁલ્લભતે ફલમ્ ।
નમો નારાયણાયેત્યુક્ત્વા કલૌ તુ લભતે ફલમ્ ।
તેન મુષ્ટં જગદ્ વિષ્ણોર્ભક્તિમાત્રં મયેરિતમ્

પારક્યદીપસ્યોત્કર્ષાદ્ વૈ દેવાગ્રે ફલમીદૃશમ્ ।
પ્રાપ્તં ફલં ત્વયા રાજન્ ફલમેતન્ મયેરિતમ્ ।
અહો મૂઢા ન જાનન્તિ હરેર્દીપક્રિયાફલમ્

એવં વિધં દ્વિજા યે ચ રાજાનો યે ચ ભક્તિતઃ ।
યજન્તે વિવિધૈર્યજ્ઞૈસ્તેન તે સાધવઃ સ્મૃતાઃ

અહં તમેવ મુક્ત્વાઽન્યં ન પશ્યામિ મહીતલે ।
તેન સાધો અગસ્ત્યેતિ મયા ચાત્મા પ્રશંસિતઃ ।
હર્ષેણ મહતા રાજન્ વ્યાક્ષિપ્તેન મયેરિતમ્

સા સ્ત્રી ધન્યા સ શૂદ્રસ્તુ તથા ધન્યતરો મતઃ ।
ભર્તુઃ સુશ્રૂષણં કૃત્વા તત્પરોક્ષે હરેરિતિ

સા સ્ત્રી ધન્યા તથા શૂદ્રો દ્વિજસુશ્રૂષણે રતઃ ।
તદનુજ્ઞયા હરેર્ભક્તિઃ સ્ત્રી શૂદ્રો તેન સાધ્વિતિ

આસુરં ભાવમાસ્થાય પ્રહ્લાદઃ પુરુષોત્તમમ્ ।
મુક્ત્વા ચાન્યં ન જાનાતિ તેનાસૌ સાધુરુચ્યતે

પ્રજાપતિકુલે ભૂત્વા બાલ એવ વનં ગતઃ ।
આરાધ્ય વિષ્ણું પ્રાપ્તં તત્ સ્થાનં પરમશોભનમ્ ।
તેન સાધો ધ્રુવેત્યેવં મયોક્તં રાજસત્તમ

ઇતિ રાજા વચઃ શ્રુત્વા અગસ્ત્યસ્ય મહાત્મનઃ ।
અલ્પોપદેશરાજાઽસૌ પપ્રચ્છ મુનિપુંગવમ્

અગસ્ત્યશ્ચ મહાભાગઃ કાર્તિક્યાં પુષ્કરં વ્રજન્ ।
ગતેઽગસ્ત્યે પ્રગચ્છન્ વૈ ભદ્રાશ્વસ્ય નિવેશનમ્

પૃષ્ટશ્ચ રાજ્ઞા તામેવ દ્વાદશીં મુનિસત્તમઃ ।
દુર્વાસા ઉવાચ ।
ઇદમેવ મયા તુભ્યં કથિતં તે તપોધન

કથયિત્વા પુનર્વાક્યમગસ્ત્યો નૃપસત્તમમ્ ।
ઉવાચ પુષ્કરં યામિ પુનરેષ્યામિ તે ગૃહમ્ ।
એવમુક્ત્વા જગામાશુ સદ્યોઽદર્શનતાં મુનિઃ

રાજાઽપિ તેન વિધિના પદ્મનાભસ્ય દ્વાદશીમ્ ।.
ઉપોષ્ય પરમં કામમિહ જન્મનિ ચાપ્તવાન્

સપત્નીકો નૃપવરો દ્વાદશીં સમુપોષ્ય ચ ।
ઇહ જન્મનિ રાજાઽસૌ પુત્રપૌત્રાંસ્તથાઽઽપ્તવાન્

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે એકોનપઞ્ચાશોઽધ્યાયઃ