વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 203

અથ પાપસમૂહાનુક્રમવર્ણનમ્ ॥
ઋષિપુત્ર ઉવાચ ॥
અન્યાન્યપિ ચ પાપાનિ ચિત્રગુપ્તો દિદેશ હ ॥
વ્યામિશ્રાન્કથ્યમાનાંશ્ચ શૃણુધ્વં તાન્મહૌજસઃ

શીલસંયમહીનાનાં કૃષ્ણપક્ષાનુગામિનામ્ ॥
મહાપાપૈરુપેતાનાં કથ્યતાં તત્પરાભવમ્

રાજદ્વિષ્ટા ગુરુદ્વિષ્ટાઃ સર્વે તે વૈ વિગર્હિતાઃ ॥
અવિશ્વાસ્યા હ્યસમ્ભાષ્યાઃ કુક્ષિમાત્રપરાયણાઃ

હિંસાવિહારિણઃ ક્રૂરાઃ સૂચકાઃ કાર્યદૂષકાઃ ॥
ગવેડકસ્ય વધકાઃ મહિષાજાદિકસ્ય ચ

દાવાગ્નિં યે ચ મુંચન્તિ યે ચ સૌકરિકાસ્તથા ॥
તત્ર કાલમસંખ્યેયં પચ્યન્તે પાપકારિણઃ

કર્મક્ષયાદ્યદા ભૂયો માનુષ્યં પ્રાપ્નુવન્તિ તે ॥
અલ્પાયુષો ભવન્તીહ વ્યાધિગ્રસ્તાશ્ચ નિત્યશઃ

ગર્ભ એવ વિપદ્યન્તે મ્રિયન્તે બાલકાસ્તથા ॥
પરિરિંગરતાઃ કેચિન્મ્રિયન્તે પુરુષાધમાઃ

કાષ્ઠવંશે ચ શસ્ત્રે ચ વાયુના જ્વલનેન ચ ॥
તોયેન વા પાશબન્ધૈઃ પતનેન વિષેણ વા

માતાપિતૃવધં કષ્ટં મિત્રસમ્બન્ધિબન્ધુજમ્ ॥
બહુશઃ પ્રાપ્નુવન્ત્યેતે વિદ્રવં ચાપ્યભીક્ષ્ણશઃ

પ્રાણાતિપાતનં તે વૈ પ્રાપ્નુવન્તિ યથા તથા ॥
લોહકાઃ કારુકાશ્ચૈવ ગર્ભાણાં વિનિહિંસકાઃ

મૂલકર્મકરા યે ચ ગરદાઃ પુરદાહકાઃ ॥
યે ચ પઞ્જરકર્ત્તારો યે ચ શૂલોપઘાતકાઃ

પિશુનાઃ કલહાશ્ચૈવ યે ચ મિથ્યાવિદૂષકાઃ ॥
ગોકુઞ્જરખરોષ્ટ્રાણાં ચર્મકા માંસભેદકાઃ

ઉદ્વેજનકરાશ્ચણ્ડાઃ પચ્યન્તે નરકેષુ તે ॥
તત્ર કાલં તુ સમ્પ્રાપ્ય યાતનાશ્ચ સુદુઃસહાઃ

કર્મક્ષયો યદા ભૂયો માનુષ્યં પ્રાપ્નુવન્તિ તે ॥
હીનાઙ્ગાઃ સુદરિદ્રાશ્ચ ભવંતિ પુરુષાધમાઃ

શ્રવણચ્છેદનં ચૈવ નાસાચ્છેદનમેવ ચ ॥
છેદનં હસ્તપાદાનાં પ્રાપ્નુવંતિ સ્વકર્મણા

શારીરં માનસં દુઃખં પ્રાપ્નુવન્તિ પુનઃપુનઃ ॥
ગલવેદનાસ્તથોગ્રાશ્ચ તથા મસ્તકવેદનાઃ

કુક્ષ્યામયં તથા તીવ્રં પ્રાપ્નુવંતિ નરાધમાઃ ॥
જડાન્ધ બધિરા મૂકાઃ પંગવઃ પાદસર્પિણઃ

એકપક્ષહતાઃ કાણાઃ કુનખાશ્ચામયાવિનઃ ॥
કુબ્જાઃ ખઞ્જાસ્તથા હીના વિકલાશ્ચ ઘટોદરાઃ

ગલત્કુષ્ઠાઃ શ્વિત્રકુષ્ઠા ભવન્તિ સ્વૈશ્ચ કર્મભિઃ ॥
વાતાણ્ડાશ્ચાણ્ડહીનાશ્ચ પ્રમેહમધુમેહિનઃ

યોનિશૂલાક્ષિશૂલાશ્ચ શ્વાસ હૃદ્ગુહ્યશૂલિનઃ ॥
પિણ્ડકાવર્ત્તભેદૈશ્ચ પ્લીહગુલ્માદિરોગિણઃ

બહુભિર્દારુણૈર્ઘોરૈર્વ્યાધિભિઃ સમનુદ્ગતાઃ ॥
ઇત્યેતાન્હિંસકાન્ક્રૂરાન્ઘાતયન્તુ સુદારુણાન્

મિથ્યાપ્રલાપિનો દૂતાન્પાચયન્તુ યથાક્રમમ્ ॥
કર્કશાઃ પુરુષાઃ સત્યા યે ચ યોષાનિરર્થકાઃ

એષાં ચતુર્વિધા ભાષા યા મિથ્યાપ્યભિધીયતે ॥
હાસ્યરૂપેણ યા ભાષા ચિત્રરૂપેણ વા પુનઃ

અરહસ્યં રહસ્યં વા પૈશુન્યેન તુ નિન્દનાત્ ॥
ઉદ્વેગજનના વાપિ કટુકા લોકગર્હિતાઃ

સ્નેહક્ષયકરાં રૂક્ષાં ભિન્નવૃત્તવિભૂષિતામ્ ॥
કદલીગર્ભનિસ્સારાં મર્મસ્પૃક્કટુકાક્ષરામ્

સ્વરહીનામસંખ્યેયાં ભાષંતે ચ નિરર્થકમ્ ॥
અયંત્રિતમુખા યે ચ યે નિબદ્ધાઃ પ્રલાપિનઃ

દૂષયન્તિ હિ જલ્પન્તોઽનૃજવો નિષ્ઠુરાઃ શઠાઃ ॥
નિર્દયા ગતલજ્જાશ્ચ મૂર્ખા મર્મવિભેદિનઃ

ન મર્ષયંતિ યેઽન્યેષાં કીર્ત્યમાનાઞ્છુભાન્ગુણાન્ ॥
દુર્વાચઃ પરુષાંશ્ચણ્ડાન્બન્ધયધ્વં નરાધમાન્

તતસ્તિર્યક્પ્રજાયન્તે બહુધા કીટ પક્ષિણઃ ॥
લોકે દોષકરાશ્ચૈવ લોકદ્વિષ્ટાસ્તથા પરે॥

તત્ર કાલં ચિરં ઘોરં પચ્યન્તે પાપકારિણઃ॥
કર્મક્ષયો યદા ભૂયો માનુષ્યં પ્રાપ્નુવન્તિ તે

પરિભૂતા અવિજ્ઞાતા નષ્ટચિત્તા અકીર્ત્તયઃ ॥
અનર્ચ્યાશ્ચાપ્યનર્હાશ્ચ સ્વપક્ષે હ્યવમાનિતાઃ

ત્યક્ત્વા મિત્રાણિ મિત્રેષુ જ્ઞાતિભિશ્ચ નિરાકૃતાઃ ॥
લોકદોષકરાશ્ચૈવ લોકદ્વેષ્યાશ્ચ યે નરાઃ

અન્યૈરપિ કૃતં પાપં તેષાં પતતિ મસ્તકે ॥
વજ્રં શસ્ત્રં વિષં વાપિ દેહાદ્દેહનિપાતનમ્

મિથ્યાપ્રલાપિનામેષામુક્તા ક્લેશપરમ્પરા ॥
સ્તેયહારં પ્રહારં ચ નીતિહારં તથૈવ ચ

સ્તેયકર્માણિ કુર્વન્તિ પ્રસહ્ય હરણાનિ ચ ॥
કરચણ્ડાશિનો યે ચ રાજશબ્દોપજીવિનઃ

પીડયન્તિ જનાન્ સર્વાન્કૃપણાન્ગ્રામકૂટકાન્ ॥
સુવર્ણમણિમુક્તાનાં કૂટકર્માનુકારકાઃ

સમયે કૃતહર્ત્તારો લોકપીડાકરા નરાઃ ॥
અનાદિબુદ્ધયશ્ચાન્યે સ્વાર્થાતિશયકારિણઃ

ભૂતનિષ્ઠાભિયોગજ્ઞા વ્યવહારેષ્વનર્થકાઃ ॥
ભેદકારાશ્ચ ધાતૂનાં રજતસ્ય ચ કારકાઃ

ન્યાસાર્થહારકા યે ચ સમ્મોહનકરાશ્ચ યે ॥
યે તથોપાધિકાઃ ક્ષુદ્રાઃ પચ્યન્તે તેષુ તેષ્વથ

નિરયેષ્વ પ્રતિષ્ઠેષુ દારુણેષુ તતસ્તતઃ॥
તત્ર કાલં તુ સુચિરં પચ્યન્તાં પાપકારિણઃ

કર્મક્ષયો યદા તેષાં માનુષ્યં પ્રાપ્નુવન્તિ તે ॥
તત્ર તત્રોપપદ્યન્તે યત્ર યત્ર મહદ્ભયમ્

યસ્મિંશ્ચૌરભયં દેશે ક્ષુદ્ભયં રાજતો ભયમ્ ॥
આપદ્ભ્યોઽપિ ભયં યત્ર વ્યાધિમૃત્યુભયં તથા

ઈતયો યત્ર દેશેષુ લુબ્ધેષુ નગરેષુ ચ ॥
ક્ષયાઃ કાલોપસર્ગા વા જાયન્તે તત્ર તે નરાઃ

બહુદુઃખપરિક્લિષ્ટા ગર્ભવાસેન પીડિતાઃ ॥
એકહસ્તા દ્વિહસ્તા વા કૂટાશ્ચ વિકૃતોદરાઃ

શિરાવિવૃતગાત્રાશ્ચ હીનાઙ્ગા વાતરોગિણઃ ॥
અશ્રુપાતિતનેત્રાશ્ચ ભાર્યા ન પ્રાપ્નુવન્તિ તે

તેષામપત્યં ન ભવેત્તદ્રૂપં ચ સુલક્ષણમ્ ॥
અતિહ્રસ્વં વિવર્ણં ચ વિકૃતં ભ્રાન્તલોચનમ્

સંસારે ચ યથા પક્વં કૃપણં ભૈરવસ્વનમ્ ॥
મહતઃ પરિવારસ્ય તુષ્ટશ્ચોચ્છિષ્ટભોજકઃ

રૂપતો ગુણતો હીનો બલતઃ શીલતસ્તથા ॥
રાજભૃત્યા ભવન્ત્યેતે પૃથિવીપરિચારકાઃ

અનાલયા નિરામર્ષા વેદ નાભિઃ સુસંવૃતાઃ ॥
સમકાર્યસજાત્યાનાં મિત્રસમ્બન્ધિનાં તથા

કર્માન્તકારકા હ્યેતે તૃણીભૂતા ભવન્તિ તે ॥
અનર્થો રાજદણ્ડો વા નિત્યમુત્પાદ્યતે વધઃ

કર્મકલ્યાણકૃચ્છ્રેષુ ભૃશં ચાપિ વિમુહ્યતિ ॥
કર્ષકાઃ પશુપાલાશ્ચ વાણિજ્યસ્યોપજીવકાઃ

યદ્યત્કુર્વન્તિ તે કર્મ સર્વત્ર ક્ષયભાગિનઃ ॥
સત્યમન્વિષ્યમાણાશ્ચ નૈવ તે કીર્ત્તિભાગિનઃ

યત્કિઞ્ચિદશુભં કર્મ તસ્મિન્દેશે સમુચ્છ્રિતમ્ ॥
તસ્ય દેશસ્ય નૈવાસ્તિ વર્જયિત્વાતુરાન્નરાન્

સુવૃષ્ટ્યામપિ તેષાં વૈ ક્ષેત્રં તં તુ વિવર્જયેત્ ॥
અશનિર્વા પતેત્તત્ર ક્ષેત્રં વાપિ વિનશ્યતિ

ન સુખં નાપિ નિર્વાણં તેષાં માનુષતા ભવેત્ ॥
ઉત્પદ્યતે નૃશંસાનાં તીવ્રઃ ક્લેશઃ સુદારુણઃ

સ્તેયકર્મપ્રયુક્તાનાં મુક્ત્વા ક્લેશપરમ્પરામ્ ॥
પરદારપ્રસક્તાનામિમાં શૃણુત યાતનામ્

તિર્યઙ્માનુષદેહેષુ યાન્તિ વિક્ષિપ્તમાનસાઃ ॥
વિહરન્તિ હ્યધર્મેષુ ધર્મચારિત્રદૂષકાઃ

તાંસ્તેનૈવ પ્રદાનેન સંગ્રહેત્તુ ગ્રહેણ વા ॥
મૂલકર્મપ્રયોગેણ રાષ્ટ્રસ્યાતિક્રમેણ વા

પ્રસહ્ય વા પ્રકૃત્યા વૈ યે ચરન્તિ કુલાઙ્ગનાઃ ॥
વર્ણસઙ્કરકર્ત્તારઃ કુલધર્માદિદૂષકાઃ

શીલશૌચાદિસમ્પન્નં યે જનં ધર્મલક્ષણમ્ ॥
ધર્ષયન્તિ ચ યે પાપાઃ શ્રૂયતાં તત્પરાભવઃ

નિરયં પાપભૂયિષ્ઠા અનુભૂય મહાભયમ્ ॥
બહુવર્ષસહસ્રાણિ કમર્ણા તેન દુષ્કૃતાઃ

કર્મક્ષયે યદા ભૂયો માનુષ્યં યાન્તિ દારુણમ્ ॥
સઙ્કીર્ણયોનિજાઃ ક્ષુદ્રા ભવન્તિ પુરુષાધમાઃ

વેશ્યાલઙ્ઘકકૂટાનાં શૌણ્ડિકાનાં તથૈવ ચ ॥
દુષ્ટપાષણ્ડનારીણાં નૈકમૈથુનગામિનામ્

નિર્લ્લજ્જપુણ્ડ્રકાઃ કેચિદ્બદ્ધપૌરુષગણ્ડકાઃ ॥
સ્ત્રીબન્ધકાઃ સ્ત્રીવિનાશાઃ સ્ત્રીવેષાઃ સ્ત્રીવિહારિણઃ

સ્ત્રીણાં ચાનુપ્રવૃદ્ધા યે સ્ત્રીભોગપરિભોગિનઃ ॥
તદ્દૈવતાસ્તન્નિયમાસ્તદ્વેષાસ્તત્પ્રભાષિતાઃ

તદ્ભાવાસ્તત્કથાલાપાસ્તદ્ભોગાઃ પરિભોગિનઃ ॥
વિપ્રલોભં ચ દાનેષુ પ્રાપ્નુવન્તિ નરાધમાઃ

સૌભાગ્યપરમાસક્તા નરા બીભત્સદર્શનાઃ ॥
અબુદ્ધૈઃ સહ સંવાસં પ્રિયં ચાવિપ્રિયં તથા

શારીરં માનસં દુઃખં પ્રાપ્નુવન્તિ નરાધમાઃ ॥
કૃમિભિર્ભક્ષણં ચૈવ તપ્તતૈલોપસેચનમ્

અગ્નિક્ષારનદીભ્યાં તુ પ્રાપ્નુવન્તિ ન સંશયઃ ॥
પરદારપ્રસક્તાનાં ભયં ભવતિ નિગ્રહઃ

સર્વં ચ નિખિલં કાર્યં યન્મયા સમુદાહૃતમ્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે પાપસમૂહાનુક્રમો નામ ત્ર્યધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાય