વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 183

અથ મૃન્મયાર્ચાસ્થાપનમ્ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
પુનરન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે ॥
તિષ્ઠામિ મૃન્મયીં ચાપિ પ્રતિમાં પૂજનેચ્છયા

આર્ચ્ચાં ચ મૃન્મયીં કૃત્વા અસ્ફુટાં ચાપ્યખણ્ડિતામ્ ॥
નાધિકાં વામનાં ચાપિ ન વક્રાં કારયેદ્બુધઃ

ઈદૃશીં પ્રતિમાં કૃત્વા મમ કર્મપરાયણઃ ॥
ભૂમે સર્વાણિ કર્માણિ યથા વા રોચતે તથા

કાષ્ઠાનામપ્યલાભે તુ મૃન્મયીં તત્ર કારયેત્ ॥
શૈલજાં વા તતો ભૂમે મમ કર્મપરાયણઃ

તામ્રેણ કાંસ્યરૌપ્યેણ સૌવર્ણત્રપુ રીતિભિઃ ॥
કુર્વન્તિ શુભકર્માણઃ કોવિદઃ પ્રતિમાં શુભામ્

અર્ચનં ત્વપરં વેદ્યાં મમ કમર્પરિગ્રહાત્॥
કેચિલ્લોકાપવાદેન ખ્યાત્યૈ કુર્વન્તિ કેચન

ગૃહં ચાલોચ્ય કશ્ચિન્માં પૂજયેત્કામનાપરઃ ॥
પૂજયેદ્યદિ વા ચક્રં મમ તેજોંશસમ્ભવમ્

ભૂમે એવં વિજાનીહિ સ્થાપિતોઽહં ન સંશયઃ ॥
સમ્પદસ્તુ પ્રયચ્છામિ પૂજિતોઽહં ધરાધરે

મન્ત્રૈર્વા વિધિપૂર્વેણ યો મે કર્માણિ કારયેત્ ॥
યં યં ફલં સમુદ્દિશ્ય માં પૂજયતિ માનવઃ

તત્તત્ફલં પ્રયચ્છામિ પ્રસન્નેનાન્તરાત્મના ॥
મમ ચૈવ પ્રસાદેન પ્રાપ્નોતિ ગતિમુત્તમામ્

મદ્ભક્તઃ સતતં નિત્યં કર્મણા પરિવેષ્ટિતઃ ॥
સ વૈ મત્પરિતોષાર્થં મનસ્યેવ પ્રપૂજયેત્

દદ્યાજ્જલાઞ્જલિં મહ્યં તેન મે પ્રીતિરુત્તમા ॥
તસ્ય કિં સુમનોભિશ્ચ જાપ્યેન નિયમેન કિમ્

મહ્યં ચિન્તયતો નિત્યં નિભૃતેનાન્તરાત્મના ॥
તસ્ય કામાન્પ્રયચ્છામિ દિવ્યાન્ભોગાન્મનોરમાન્

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં સુગોપ્યં ચ પ્રયત્નતઃ ॥
મૃન્મયીં પ્રતિમાં કૃત્વા મમ કર્મસુ નિષ્ઠિતઃ

શ્રવણે ચૈવ નક્ષત્રે કુર્યાત્તસ્યાધિવાસનમ્ ॥
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન સ્થાપયેન્મન્ત્રપૂર્વકમ્

પંચગવ્યં ચ ગન્ધં ચ વારિણા સહ મિશ્રયેત્ ॥
તતો મે સ્નપનં કાર્યમિમં મન્ત્રમુદાહરેત્

મન્ત્રઃ-
યોઽસૌ ભવાન્સર્વજગત્પ્રકર્ત્તા યસ્ય પ્રસાદેન ભવન્તિ લોકાઃ ॥
સ ત્વં કુરુષ્વાચ્યુત મત્પ્રસાદં ત્વં તિષ્ઠ ચાર્ચ્ચાસુ ચ મૃન્મયીષુ

કારણકારણં હ્યુગ્રતેજસં દ્યુતિમન્તં મહાપુરુષં નમો નમઃ ॥
અનેન મન્ત્રેણ વેશ્મનિ પ્રવિશ્ય સ્થાપનાં કુર્યાત્ ॥
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ સ્થાપયેન્માં સમાહિતઃ ॥
પૂર્વવત્સ્થાપયેત્તત્ર ચતુરઃ કલશાન્પુરા ॥
ચતુરસ્તાન્ગૃહીત્વા ચ ઇમં મન્ત્રમુદાહરેત્

મન્ત્રઃ –
ૐ વરુણં સમુદ્રો લબ્ધ્વા સંપૂજિતો હ્યાત્મમતિપ્રસન્નઃ ॥
એતેન મન્ત્રેણ મમાભિષેકં પ્રાપ્તં વરિષ્ઠં હિ સ ઊર્ધ્વબાહુઃ ॥
અગ્નિશ્ચ ભૂમિશ્ચ રસાશ્ચ સર્વે ભવન્તિ યસ્માત્સતતં નમસ્યે

એવમાસ્નાપ્ય વિધિવન્મમ કર્મપરાયણઃ ॥
પૂર્વોક્તવિધિના ચૈવ ગન્ધમાલ્યૈશ્ચ પૂજયેત્

અગુરું ચૈવ ધૂપં ચ સકર્પૂરં સકુઙ્કુમમ્ ॥
નમો નારાયણાયેતિ ઉક્ત્વા ધૂપં પ્રકલ્પયેત્

ધૂપં દત્ત્વા યથાન્યાયં પીતં વસ્ત્રં તુ દાપયેત્ ॥
નમો નારાયણાયેતિ ઉક્ત્વા મન્ત્રમુદાહરેત્

મન્ત્રઃ-
વસ્ત્રેણ પીતેન સદા પ્રસન્નો યસ્મિન્પ્રસન્ને તુ જગત્પ્રસન્નમ્ ॥
ગૃહ્ણાતુ વસ્ત્રં સુમુખઃ પ્રસન્નો દેવઃ સદા પાતુ ભવસ્ય બન્ધાત્

તત એતેન મંત્રેણ વસ્ત્રં દદ્યાદ્યથોચિતમ્ ॥
ધૂપદીપાદિભિઃ પૂજ્ય પ્રાપણં પરિકલ્પયેત્

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન દદ્યાત્પ્રાપણકં નરઃ ॥
પશ્ચાદાચમનં દદ્યાન્મન્ત્રપૂર્વં પ્રયત્નતઃ

મન્ત્રઃ-
શાન્તિર્ભવતુ દેવાનાં બ્રહ્મ ક્ષત્રવિશાં તથા ॥
શાન્તિર્ભવતુ વૃદ્ધાનાં બાલાનાં શાન્તિરુત્તમા

દેવો વર્ષતુ પર્જન્યઃ પૃથિવી સસ્યપૂરિતા ॥
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ શાન્તિં કૃત્વા વિધાનતઃ

પશ્ચાદ્ભાગવતાન્પૂજ્ય તતો બ્રાહ્મણપૂજનમ્ ॥
શિરસા વચનં કાર્યં દક્ષિણાભિઃ પ્રપૂજ્ય ચ

અચ્છિદ્રં વાચ્ય પશ્ચાચ્ચ કુર્યાદેવં વિસર્જનમ્ ॥
એવં વિસર્જનં કૃત્વા યે ચ તત્ર સમાગતાઃ

પૂજયેત્તાંશ્ચ વિધિવદ્વસ્ત્રાલંકારભૂષણૈઃ ॥
પૂજયીત ગુરું તત્ર યદીચ્છેન્મમ સાત્મ્યતામ્

યો ગુરું પૂજયેદ્ભક્ત્યા વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥
તેનાહં પૂજિતો નિત્યં દેવિ સત્યં બ્રવીમિ તે

તુષ્ટો દદાતિ કૃચ્છ્રેણ ગ્રામમાત્રં નરાધિપઃ ॥
આબ્રહ્મપદપર્યન્તં હેલયા યચ્છતે ગુરુઃ

તથૈવ મમ શાસ્ત્રેષુ મમૈવ વચનાચ્છુભે ॥
સર્વશાસ્ત્રેષુ કલ્યાણિ ગુરુપૂજા વ્યવસ્થિતા

ય એતેન વિધાનેન કુર્યાત્સંસ્થાપનં મમ ॥
તારિતાનિ કુલાન્યેવ ત્રીણિ ત્રિંશચ્ચ સપ્તતિઃ

પૂજાયાં મમ માર્ગેષુ પતન્તિ જલબિન્દવઃ ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ મમ લોકેષુ મોદતે

એવં તે કથિતં ભૂમે સ્થાપનં મૃન્મયસ્ય તુ ॥
કથયિષ્યામિ તે હ્યન્યત્ સર્વભાગવતપ્રિયમ્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે મૃન્મયાર્ચ્ચાસ્થાપનં નામ ત્ર્યશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ