વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 18

પ્રજાપાલ ઉવાચ ।
કથમગ્નેઃ સમુત્પત્તિરશ્વિનોર્વા મહામુને ।
ગૌર્યા ગણપતેર્વાઽપિ નાગાનાં વા ગુહસ્ય ચ

આદિત્યચન્દ્રમાતૄણાં દુર્ગાયા વા દિશાં તથા ।
ધનદસ્ય ચ વિષ્ણોર્વા ધર્મસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ

શમ્ભોર્વાપિ પિતૄણાં ચ તથા ચન્દ્રમસો મુને ।
શરીરદેવતા હ્યેતાઃ કથં મૂર્ત્તિત્વમાગતાઃ

કિં ચ તાસાં મુને ભોજ્યં કા વા સંજ્ઞા તિથિશ્ચ કા ।
યસ્યાં યષ્ટાસ્ત્વમી પુંસાં ફલં યચ્છન્ત્યનામયમ્ ।
એતન્મે સરહસ્યં તુ મુને ત્વં વક્તુમર્હસિ

મહાતપા ઉવાચ ।
યોગસાધ્યઃ સ્વરૂપેણ આત્મા નારાયણાત્મકઃ ।
સર્વજ્ઞઃ ક્રીડતસ્તસ્ય ભોગેચ્છા ચાત્મનાત્મનિ ।
ક્ષોભિતેઽભૂન્મહાભૂતે એતચ્છબ્દં તદદ્ભુતમ્

તમપ્યપ્રીતિમત્તોયં વિકારં સમરોચયત્ ।
વિકુર્વતસ્તસ્ય તદા મહાનગ્નિઃ સમુત્થિતઃ ।
કોટિજ્વાલાપરીવારઃ શબ્દવાન્ દહનાત્મકઃ

અસાવપ્યતિતેજસ્વી વિકારં સમરોચયત્ ।
વિકુર્વતો બભૌ વહ્નેર્વાયુઃ પરમદારુણઃ ।
તસ્માદપિ વિકારસ્થાદાકાશં સમપદ્યત

તચ્છબ્દલક્ષણં વ્યોમ સ ચ વાયુઃ પ્રતાપવાન્ ।
તચ્ચ તેજોઽમ્ભસા યુક્તં શ્લિષ્ટમન્યોન્યતસ્તદા

તેજસા શોષિતં તોયં વાયુના ઉગ્રગામિના ।
બાધિતેન તથા વ્યોમ્ના માર્ગે દત્તે તુ તત્ક્ષણાત્

પિણ્ડીભૂતં તથા સર્વં કાઠિન્યં સમપદ્યત ।
સેયં પૃથ્વી મહાભાગ તેષાં વૃદ્ધતરાઽભવત્

ચતુર્ણાં યોગકાઠિન્યાદેકૈકગુણવૃદ્ધિતઃ ।
પૃથ્વી પઞ્ચગુણા જ્ઞેયા તેઽપ્યેતસ્યાં વ્યવસ્થિતાઃ

સ ચ કાઠિન્યકં કુર્વન્ બ્રહ્માણ્ડં સમપદ્યત ।
તસ્મિન્ નારાયણો દેવશ્ચતુર્મૂર્તિશ્ચતુર્ભુજઃ

પ્રાજાપત્યેન રૂપેણ સિસૃક્ષુર્વિવિધાઃ પ્રજાઃ ।
ચિન્તયન્ નાધિગચ્છેત સૃષ્ટિં લોકપિતામહઃ

તતોઽસ્ય સુમહાન્ કોપો જજ્ઞે પરમદારુણઃ ।
તસ્માત્ કોપાત્ સહસ્ત્રાર્ચિરુત્તસ્થૌ દહનાત્મકઃ

સ તં દિધક્ષુર્બ્રહ્માણં બ્રહ્મણોક્તસ્તદા નૃપ ।
હવ્યં કવ્યં વહસ્વેતિ તતોઽસૌ હવ્યવાહનઃ

બ્રહ્માણં ક્ષુધિતઃ પ્રાયાત્ કિં કરોમિ પ્રસાધિ મામ્ ।
સ બ્રહ્મા પ્રત્યુવાચાથ ત્રિધા તૃપ્તિમવાપ્સ્યસિ

દત્તાસુ દક્ષિણાસ્વાદૌ તૃપ્તિર્ભૂત્વા યતોઽમરાન્ ।
નયસે દક્ષિણાભાગં દક્ષિણાગ્નિસ્તતોઽભવત્

આ સમન્તાદ્ધુતં કિંચિદ્ યત્ ત્રિલોકે વિભાવસો ।
તદ્ વહસ્વ સુરાર્થાય તતસ્ત્વં હવ્યવાહનઃ

ગૃહં શરીરમિત્યુક્તં તત્પતિસ્ત્વં યતોઽધુના ।
અતો વૈ ગાર્હપત્યસ્ત્વં ભવ સર્વગતો વિભો

વિશ્વાન્ નરાન્ હુતો યેન નયસે સદ્ગતિં પ્રભો ।
અતો વૈશ્વાનરો નામ તવ વાક્યં ભવિષ્યતિ

દ્રવિણં બલમિત્યુક્તં ધનં ચ દ્રવિણં યતઃ ।
દદાતિ તદ્ ભવાનેવ દ્રવિણોદાસ્તતોઽભવત્

તનું પાસ્યતનું પાસિ યેન ત્વં સર્વદા વિભો ।
તતસ્તનૂનપાન્નામ તવ વત્સ ભવિષ્યતિ

ભવાન્ જાતાનિ વૈ વેદ અજાતાનિ ચ યેન વૈ ।
અતસ્તે નામ ભવતુ જાતવેદા ઇતિ પ્રભો

નારાઃ સામાન્યતઃ પુંસો વિશેષેણ દ્વિજાતયઃ ।
તે શંસન્તિ યતસ્ત્વાં તુ નારાશંસસ્તતો ભવ

અગસ્ તિરોભવેન્નિત્યં નિઃશબ્દો નિશ્ચયાત્મકઃ ।
અગસ્ત્વં સર્વગત્વાચ્ચ તેનાગ્નિસ્ત્વં ભવિષ્યસિ

ધ્મા પ્રપૂરણશબ્દો ય ઇધ્મા નામ પ્રકીર્ત્યતે ।
પૂરિતસ્યાગતિર્યેન તેનેધ્મસ્ત્વં ભવિષ્યસિ

યાજ્યાન્યેતાનિ નામાનિ તવ પુત્ર મહામખે ।
યજન્તસ્ત્વાં નરાઃ કામૈસ્તર્પયિષ્યન્ત્યસંશયમ્

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ