વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 157

અથ મલયાર્જુનતીર્થાદિસ્નાનાદિપ્રશંસા ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
યમુનાપારમુલ્લઙ્ઘ્ય તત્રૈવ ચ મહામુને ॥
મલયાર્જુનકં તીર્થં કુણ્ડં તત્ર ચ વિદ્યતે

પર્યસ્તં તત્ર શકટં ભિન્નભાણ્ડકુટીઘટમ્ ॥
તત્ર સ્નાનોપવાસાભ્યામનન્તં ફલમશ્રુતે

દ્વાદશ્યાં શુક્લપક્ષસ્ય જ્યેષ્ઠમાસે વસુન્ધરે ॥
તત્ર સ્નાનેન દાનેન મહાપાતકનાશનમ્

જ્યેષ્ઠસ્ય શુક્લદ્વાદશ્યાં સ્નાત્વા સુનિયતેન્દ્રિયઃ ॥
મથુરાયાં હરિં દૃષ્ટ્વા પ્રાપ્નોતિ પરમાં ગતિમ્

યમુનાસલિલે સ્નાતઃ શુચિર્ભૂત્વા જિતેન્દ્રિયઃ ॥
સમભ્યર્ચ્યાચ્યુતં સમ્યક્પ્રાપ્નોતિ પરમાં ગતિમ્

અપિ ચાસ્મત્કુલે જાતઃ કાલિન્દીસલિલે પ્લુતઃ ॥
અર્ચયિષ્યતિ ગોવિન્દં મથુરાયામુપોષિતઃ

ઇતિ ગાયન્તિ પિતરઃ પરલોકગતાઃ સદા ॥
દ્વાદશ્યાં જ્યેષ્ઠમાસે તુ સમભ્યર્ચ્ય જનાર્દનમ્

ધન્યોઽસૌ પિણ્ડનિર્વાપં યમુનાયાં કરિષ્યતિ ॥
તત્રૈવ તુ મહાતીર્થે વને બહુલસંજ્ઞકે

તત્ર સ્નાતો નરો દેવિ રુદ્રલોકે મહીયતે ॥
દ્વાદશ્યાં ચૈત્રમાસે તુ શુક્લપક્ષે વસુન્ધરે

તત્ર સ્નાતો નરો યાતિ મમ લોકં ન સંશયઃ ॥
અસ્તિ ભાણ્ડહ્રદં નામ પરપારેષુ દુર્લ્લભમ્

દૃશ્યન્તેઽહરહસ્તત્ર આદિત્યાઃ શુભકારિણઃ ॥
તત્ર ચાર્કસ્થલે કુણ્ડે સ્નાનં યઃ કુરુતે નરઃ

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સૂર્યલોકં વ્રજેન્નરઃ ॥
તત્રાથ મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ

અર્કસ્થલસમીપે તુ કૂપં તુ વિમલોદકમ્ ॥
સપ્તસામુદ્રિકં નામ દેવાનામપિ દુર્લ્લભમ્

તત્ર સ્નાનેન વસુધે સ્વચ્છન્દગમનાલયઃ ॥
અથાત્ર મુંચતે પ્રાણાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ

તત્ર વીરસ્થલં નામ ક્ષેત્રં ગુહ્યં પરં મમ ॥
આસન્નસલિલં ચૈવ પદ્મોત્પલવિભૂષિતમ્

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનમેકરાત્રોષિતો નરઃ ॥
સ મત્પ્રસાદાત્સુશ્રોણિ વીરલોકે મહીયતે

અથાઽત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમલોકં સ ગચ્છતિ ॥
કુશસ્થલં ચ તત્રૈવ પુણ્યં પાપહરં શુભમ્

તત્ર સ્નાતો નરો દેવિ બ્રહ્મલોકે મહીયતે॥
અથાત્ર મુંચતે પ્રાણાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ

તત્ર પુષ્પસ્થલં નામ શિવક્ષેત્રમનુત્તમમ્ ॥
તત્ર સ્નાનેન મનુજઃ શિવલોકે મહીયતે

ખ્યાતા એતે પઞ્ચ દેશા મહાપાપવિનાશનાઃ ॥
તેષુ સ્નાનેષુ વસુધે બ્રહ્મણા સહ મોદતે

તત્ર ગોપીશ્વરો નામ મહાપાતકનાશનઃ ॥
કૃષ્ણસ્ય રમણાર્થં હિ સહસ્રાણિ ચ ષોડશ

ગોપ્યો રૂપાણિ ચક્રે ચ તત્ર ક્રીડનકે હરિઃ ॥
યદા બાલેન કૃષ્ણેન ભગ્નાર્જુનયુગં તથા

શકટં ચ તદા ભિન્નં ઘટભાણ્ડકુટીરકમ્ ॥
તાભિસ્તત્રૈવ ગોવિન્દં ક્રીડન્તં ચ યદૃચ્છયા

પરિષ્વજ્ય હિ ધર્મેણ વ્યાજેન ચ સુગોપિતમ્ ॥
માતલિસ્તત્ર ચાગત્ય દેવૈરુક્તં યથોદિતમ્

ગોપવેષધરં દેવમભિષેકં ચકાર હ ॥
આનીય સપ્ત કલશાન્રત્નૌષધિપરિપ્લુતાન્

ગોપીમણ્ડલપાતેન સ્નાપિતો હેમકુણ્ડલઃ ॥
ગોપ્યો ગાયન્તિ નૃત્યન્તિ કૃષ્ણ કૃષ્ણ ઇતિ બ્રુવન્

તત્ર ગોપીશ્વરં દેવં માતલિઃ સ્થાપ્ય પૂજિતમ્ ॥
કૂપં ચ સ્થાપયામાસ માંગલ્યૈઃ કલશૈઃ શુભૈઃ

સપ્તસામુદ્રિકં નામ કૂપં તુ વિમલોદકમ્ ॥
દેવસ્યાગ્રે તુ વસુધે ગોપા યસ્ય મહાત્મનઃ

પિતરશ્ચાપિ નન્દન્તિ પાનીયં પિણ્ડમેવ ચ ॥
સપ્તસામુદ્રિકે કૂપે યઃ શ્રાદ્ધં સંપ્રદાસ્યતિ

પિતરસ્તારિતાસ્તેન કુલાનાં સપ્તસપ્તતિઃ ॥
સોમવારે ત્વમાયાં વૈ પિણ્ડદાનં કરોતિ યઃ

પિતરસ્તસ્ય તૃપ્યન્તિ કોટિવર્ષશતાન્યલમ્ ॥
ગોવિન્દસ્ય ચ દેવસ્ય તથા ગોપીશ્વરસ્ય ચ

મધ્યે તુ મરણં યસ્ય શક્રસ્યૈતિ સલોકતામ્ ॥
તથા બહુલરુદ્રસ્ય ગોવિન્દસ્યૈવ મધ્યતઃ

તદ્વદ્બ્રહ્માણમાશાસ્ય ગોપીશસ્યૈવ મધ્યતઃ ॥
એતેષુ સ્નાનદાનેન પિણ્ડપાતેન ભામિનિ

નરસ્તારયતે પુંસાં દશ પૂર્વાન્દશાપરાન્ ॥
એષુ સ્નાતો નરો દેવિ દેવૈશ્ચ સહ મોદતે

તત્રાથ મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ॥
વસુપત્રં મહાતીર્થં પુણ્યં પરમમુત્તમમ્

મથુરાદક્ષિણે પાર્શ્વે ક્ષેત્રં ફાલ્ગુનકં તથા ॥
તત્ર સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ પરલોકે મહીયતે

તત્ર ફાલ્ગુનકે ચૈવ તીર્થે પરમદુર્લ્લભે ॥
વૃષભાઞ્જનકં નામ ક્ષેત્રં મે દુર્લ્લભં મહત્

તત્રાભિષેકં યઃ કુર્યાત્સ દેવૈઃ સહ મોદતે ॥
તત્ર યો મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ

અસ્તિ તાલવનં નામ ધેનુકાસુરરક્ષિતમ્ ॥
મથુરાપશ્ચિમે ભાગે અદૂરાદર્દ્ધયોજનમ્

તત્ર કુણ્ડં સ્વચ્છજલં નીલોત્પલવિભૂષિતમ્ ॥
તત્ર સ્નાનેન દાનેન વાઞ્છિતં ફલમાપ્નુયાત્

અસ્તિ સંપીઠકં નામ અસ્મિન્ ક્ષેત્રે પરં મમ ॥
તત્ર કુણ્ડં વિશાલાક્ષિ પ્રસન્નસલિલં શુભમ્

તત્ર સ્નાનં ચ યે કુર્યુરેકરાત્રોષિતા નરાઃ॥
અગ્નિષ્ટોમ ફલં ચૈવ લભન્તે નાત્ર સંશયઃ

અથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ ॥
દેવકીગર્ભસંભૂતો વસુદેવગૃહે શુભે

તત્ર પુણ્યેન હિ મયા રવિરારાધિતઃ શુભઃ ॥
લબ્ધઃ પ્રાજ્ઞો મયા પુત્રો રૂપવાંશ્ચ ગુણાન્વિતઃ

તત્રૈવં તુ તતો દૃષ્ટઃ પદ્મહસ્તો દિવાકરઃ ॥
માસિ ભાદ્રપદે દેવી તિગ્મતેજા વિભાવસુઃ

સપ્તમ્યાં કૃષ્ણપક્ષસ્ય રવિસ્તિષ્ઠતિ સર્વદા ॥
તસ્મિન્નહનિ યઃ સ્નાનં કુર્યાત્કુણ્ડે સમાહિતઃ

ન તસ્ય દુર્લ્લભં લોકે સર્વદાતા દિવાકરઃ ॥
આદિત્યેઽહનિ સમ્પ્રાપ્તે સપ્તમ્યાં તુ વસુન્ધરે

નરો વાપ્યથવા નારી પ્રાપ્નોત્યવિકલં ફલમ્ ॥
તત્રૈવ તુ તપસ્તપ્તં રાજ્ઞા શન્તનુના પુરા

આદિત્યં તુ પુરઃ સ્થાપ્ય પ્રાપ્તો ભીષ્મો મહાબલઃ ॥
શન્તનુઃ પ્રાપ્ય તં પુત્રં ગતો ઽસૌ હસ્તિનાપુરમ્

તત્ર સ્નાનેન દાનેન વાઞ્છિતં ફલમાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે મથુરામાહાત્મ્યે મલયાર્જુનતીર્થાદિસ્નાનાદિ પ્રશંસા નામ સપ્તપઞ્ચાશદધિકશતતમોધ્યાયઃ