વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 155

અથાઽક્રૂરતીર્થપ્રભાવઃ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
પુનરન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ મર્ત્ત્યલોકે સુદુર્લભમ્ ॥
અનન્તં વિદિતં તીર્થમચલં ધ્રુવમવ્યયમ્

તત્ર .નિત્યં સ્થિતો દેવિ લોકાનાં હિતકામ્યયા ॥
માં દૃષ્ટ્વા મનુજા દેવિ મુક્તિભાજો ભવન્તિ તે

અયને વિષુવે ચૈવ તથા વિષ્ણુપદીષુ ચ ॥
અનન્તં તં સમાસાદ્ય મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

અક્રૂરેતિ ચ વિખ્યાતં મમ ક્ષેત્રં વસુન્ધરે ॥
તત્ર સ્નાત્વા મહાભાગે રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે

રાજસૂયાશ્વમેધાભ્યાં ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ॥
તીર્થરાજં હિ ચાક્રૂરં ગુહ્યાનાં ગુહ્યમુત્તમમ્

તત્સ્નાનાત્ફલમાપ્નોતિ પ્રયાગસ્નાનજં ફલમ્ ॥
અસ્મિંસ્તીર્થે પુરાવૃત્તં તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

નામ્ના તુ સુધનો નામ મમ ભક્તઃ સદૈવ હિ ॥
ધનધાન્યસમાયુક્તઃ સુતયુક્તઃ સદૈવ હિ

બન્ધુપુત્રકલત્રૈશ્ચ ગૃહે પ્રીતિરનુત્તમા ॥
પુત્રદારસમેતસ્ય મયિ ભક્તિર્વસુન્ધરે

ગચ્છન્તિ દિવસાસ્તસ્ય માસાઃ સંવત્સરાસ્તથા ॥
કરોતિ ગૃહકૃત્યાનિ ધનોપાયેન નિત્યશઃ

માનકૂટં તુલાકૂટં ન કરોતિ સ કર્હિચિત્ ॥
એવં ચ વસતસ્તસ્ય બહવો વત્સરા ગતાઃ

નિત્યં કાલં ચ કુરુતે હરિપૂજનમુત્તમમ્ ॥
પુષ્પદીપપ્રદાનેન ચન્દનેન સુગન્ધિના

ઉપહારેણ દિવ્યેન ધૂપેન ચ સુગન્ધિના ॥
એકાદશ્યાં તુ કુરુતે પક્ષયોરુભયોરપિ

ઉપવાસં તુ કુરુતે રાત્રૌ જાગરણં તથા ॥
સ ગચ્છતિ યથાકાલમક્રૂરં તીર્થમુત્તમમ્

તત્રાગત્ય મમાગ્રેઽસૌ નૃત્યતે શુભદર્શનઃ ॥
સુધનસ્તુ વણિક્શ્રેષ્ઠઃ કદાચિદ્રાત્રિજાગરે

ચલમાનો ગૃહીતસ્તુ ચરણે બ્રહ્મરક્ષસા ॥
કૃષ્ણવર્ણી મહાકાય ઊર્ધ્વકેશો ભયંકરઃ

પાદે ગૃહીત્વા વસુધે ઇદં વચનમબ્રવીત્

રાક્ષસોઽહં વણિક્શ્રેષ્ઠ વસામિ વનમાશ્રિતઃ ॥
ત્વામદ્ય ભક્ષયિષ્યામિ તૃપ્તિં યાસ્યામિ શાશ્વતીમ્

સુધન ઉવાચ ॥
પ્રતીક્ષસ્વ ક્ષણં મેઽદ્ય દાસ્યામિ તવ પુષ્કલમ્ ॥
ભક્ષયિષ્યસિ મે ગાત્રં મિષ્ટાન્નપરિપોષિતમ્

જાગરં દેવદેવસ્ય કર્તુમિચ્છામિ રાક્ષસ ॥
મમ વ્રતં સાર્વકાલં યજ્જાગર્મિ હરેઃ પુરઃ

તત્ર જાગરણં કૃત્વા પ્રભાતે તવ સન્નિધૌ ॥
આગમિષ્યામ્યહં શીઘ્રમાદિત્યોદયનં પ્રતિ

તતઃ ખાદિષ્યસે ગાત્રં વિનિવૃત્તસ્ય જાગરાત્ ॥
વિષ્ણુતુષ્ટ્યૈ વ્રતમિદમારબ્ધં સર્વકામદમ્

મા કુરુ વ્રતભઙ્ગં મે રક્ષો નારાયણસ્ય હિ ॥
જાગરે વિનિવૃત્તે તુ માં ભક્ષય યથેપ્સિતમ્

સુધનસ્ય વચઃ શ્રુત્વા બ્રહ્મરક્ષઃ ક્ષુધાર્દિતઃ ॥
ઉવાચ મધુરં વાક્યં વણિજં પ્રતિ સાદરમ્

મિથ્યા પ્રભાષસે સાધો ત્વં પુનઃ કથમેષ્યસિ ॥
કો હિ રક્ષોમુખાદ્ભ્રષ્ટો માનુષો યો નિવર્ત્તતે

રાક્ષસસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સ વણિગ્વાક્યમબ્રવીત્॥
સત્યમૂલં જગત્સર્વં સર્વં સત્યે પ્રતિષ્ઠિતમ્

સિદ્ધિં લભન્તે સત્યેન ઋષયો વેદપારગાઃ ॥
યદ્યહં ચ વણિક્ પૂર્વં કર્મણા ન હિ દૂષિતઃ

પ્રાપ્તશ્ચ માનુષો ભાવો વિહિતેનાન્તરાત્મના ॥
શૃણુ મત્સમયં રક્ષો યેનાહં પુનરાગમમ્

કૃત્વા જાગરણં તત્ર નૃત્યં કૃત્વા યથાસુખમ્ ॥
પુનરેષ્યામ્યહં રક્ષો નાસત્યં વિદ્યતે મયિ

સત્યેન દીયતે કન્યા સત્યં જલ્પન્તિ બ્રાહ્મણાઃ ॥
સત્યોત્તીર્ણા હિ રાજાનઃ સત્યેન વસુધા ધૃતા

સ્વર્ગમિચ્છન્તિ સત્યેન મોક્ષઃ સત્યેન લભ્યતે॥
સત્યેન સૂર્યસ્તપતિ સોમઃ સત્યેન રાજતે

યમઃ સત્યેન હરતિ સત્યાદિન્દ્રો વિરાજતે॥
તત્સત્યં મમ નશ્યેત યદ્યહં નાગમે પુનઃ

પરદારાંસ્તુ યો ગચ્છેત્કામમોહપ્રપીડિતઃ

તસ્ય પાપેન લિપ્યેઽહં યદિ નાયામિ તે પુરઃ

દત્ત્વા ચ ભૂમિદાનં યો હ્યપકારં કરોતિ ચ ॥
તેન પાપેન લિપ્યેઽહં યદ્યહં નાગમે પુનઃ

પૂર્વં ભુક્ત્વા સ્ત્રિયં યસ્તુ સુખમાપ્ય વિહૃત્ય ચ ॥
દ્વેષાત્તાં યદિ ચેજ્જહ્યાત્તસ્યાયં મે ભવત્વલમ્

પઙ્ક્તિભેદં તુ યઃ કુર્યાદેકપંક્ત્યાશિનાં ધુવમ્ ॥
તસ્ય પાપેન લિપ્યેઽહં નાગન્તા યદિ તે પુરઃ

અમાવસ્યાં મહારક્ષઃ શ્રાદ્ધં કૃત્વા સ્ત્રિયં વ્રજેત્ ॥
તેન પાપેન લિપ્યેઽહં યદ્યહં નાગમે પુનઃ

અષ્ટાષ્ટમી ત્વમાવાસ્યા ઉભે પક્ષે ચતુર્દશી ॥
અસ્નાતાનાં ગતિં યાસ્યામ્યહં વૈ નાગમે પુનઃ

ગુરોર્ભ્રાતુઃ સુતસ્યાપિ સખ્યુર્વૈ માતુલસ્ય ચ ॥
વ્યવસ્યતિ ચ યન્નારી યો મોહેન વિમોહિતઃ

અભિગચ્છતિ મન્દાત્મા તત્પાપં મે ભવેત્તદા ॥
રાજપત્નીં બ્રહ્મપત્નીં વિધવાં યોઽભિગચ્છતિ

તસ્ય પાપેન લિપ્યેઽહં યદ્યહં નાગમે પુનઃ ॥
યસ્તુ કન્યાં સકૃદ્દત્ત્વા અન્યસ્મૈ ચેત્પુનર્દદેત્

તેન પાપેન લિપ્યેઽહં યદ્યહં નાગમે પુનઃ ॥
રાજયાજકયાજ્યાશ્ચ યે ચ વૈ ગ્રામયાજકાઃ

તેષાં પાપેન લિપ્યેઽહં યદ્યહં નાગમે પુનઃ ॥
બ્રહ્મઘ્ને ચ સુરાપે ચ ચૌરે ભગ્નવ્રતે શઠે

યા ગતિસ્તાં પ્રપદ્યેઽહં યદ્યહં નાગમે પુનઃ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ॥
સુધનસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સન્તુષ્ટો બ્રહ્મરાક્ષસઃ

ઉવાચ મધુરં વાક્યં ગચ્છ શીઘ્રં નમોઽસ્તુ તે॥
બ્રહ્મરાક્ષસમુક્તોઽસૌ વણિક્ તુ દૃઢનિશ્ચયઃ

પુનર્નૃત્યતિ ચૈવાગ્રે મમ ભક્તો વ્યવસ્થિતઃ ॥
અથ પ્રભાતસમયે નૃત્યચિત્તોઽતિ કોવિદઃ

પુનઃ પુનર્વૈ ઉચ્ચાર્ય નમો નારાયણાય ચ॥
નિવૃત્તે જાગરે સોઽથ કાલિન્દીસલિલાપ્લુતઃ

દૃષ્ટ્વા માં દિવ્યરૂપં તુ ગતોઽસૌ મથુરાં પુરીમ્॥
દૃષ્ટશ્ચાગ્રે ત્વહં તેન પુરુષો દિવ્યરૂપવાન્

સ ચ પૃષ્ટો મયા દેવિ ક્વ ભવાન્પ્રસ્થિતો દ્રુતમ્ ॥
પુરુષસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સુધનો વાક્યમબ્રવીત્

અહં ગચ્છામિ ત્વરિતો બ્રહ્મરાક્ષસસન્નિધૌ ॥
નિવારયામાસ તદા ન ગંતવ્યં ત્વયાનઘ

જીવતો ધર્મમાહાત્મ્યં મૃતે ધર્મઃ કુતો યશઃ ॥
પુરુષસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સ વણિગ્વાક્યમબ્રવીત્ ॥ ૫૧- ॥
તત્ર સત્યં વદિષ્યામિ યાસ્યે રાક્ષસસન્નિધૌ ॥
આગતોઽહં મહાભાગ નર્ત્તયિત્વા યથાસુખમ્

વિષ્ણવે લોકનાથાય ચાગતો હરિજાગરાત્ ॥
ઇદં શરીરં મે રક્ષો ભક્ષયસ્વ યથેપ્સિતમ્

યથાન્યાયં વિધાનેન યથા વા તવ રોચતે ॥
નોક્તપૂર્વં મયાઽસત્યં કદાચિદપિ રાક્ષસ

તેન સત્યેન માં ભુઙ્ક્ષ્વ બ્રહ્મરાક્ષસ દારુણ ॥
વણિજસ્તુ વચઃ શ્રુત્વા તતોઽસૌ બ્રહ્મરાક્ષસઃ

ઉવાચ મધુરં વાક્યં સુધનં તદનન્તરમ્ ॥
સાધુ તુષ્ટોઽસ્મિ ભદ્રં તે સત્યં ધર્મશ્ચ પાલિતઃ

વણિક્ ત્વં ચાતિવિજ્ઞસ્તુ યસ્ય તે ગતિરીદૃશી ॥
જાગરસ્ય સમસ્તસ્ય મમ પુણ્યં પ્રયચ્છ વૈ

સત્યપુણ્યપ્રભાવેણ યથાહં મુક્તિમાપ્નુયામ્ ॥
સુધન ઉવાચ॥
નાહં દાસ્યામિ તે પુણ્યં નૃત્યસ્ય નરભોજન

અર્દ્ધં વાથ સમસ્તં વા પ્રહરં ચાર્દ્ધમેવ વા ॥
સુધનસ્ય વચઃ શ્રુત્વા અબ્રવીદ્બ્રહ્મરાક્ષસઃ

એકનૃત્યસ્ય મે પુણ્યં દદ ત્વં વણિગુત્તમ ॥
સુધન ઉવાચ ॥
નાઽહં દાસ્યામિ તે પુણ્યં યથોક્તં ચ સમાચર

કેન ત્વં કર્મદોષેણ રાક્ષસત્વમુપાગતઃ ॥
યત્તે ગુહ્યં મહાભાગ સર્વં તત્કથયસ્વ મે

સુધનસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વિહસિત્વાહ રાક્ષસઃ ॥
કિં ત્વં માં ચ વિજાનાસિ પ્રતિવાસિ હ્યહં તવ

અગ્નિદત્તસ્તુ વૈ નામ છાન્દસો બ્રાહ્મણોત્તમઃ ॥
ઇષ્ટકાંસ્તુ હરન્નિત્યં પરકીયાંશ્ચ સર્વદા

મૃતસ્સુગૃહકામેન રાક્ષસત્વમુપાગતઃ ॥
મયા ત્વં હિ યથા પ્રાપ્ત ઉપકારં કુરુષ્વ મે

એકવિશ્રામપુણ્યં મે દેહિ ત્વં વણિગુત્તમ ॥
કૃપયા તુ સમાયુક્તો વણિગ્વચનમબ્રવીત્

સાધુ રાક્ષસ દત્તં તે એકનૃત્યં મયા તવ ॥
એકનૃત્યપ્રભાવેણ રાક્ષસો મુક્તિમાગતઃ

શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
સુધનસ્તુ તતો દેવિ વિશ્વરૂપં જનાર્દનમ્ ॥
અગ્રતસ્તુ સ્થિતં દેવં દૃષ્ટ્વાઽસૌ ધરણીં ગતઃ

ઉવાચ મધુરં વાક્યં દેવદેવો જનાર્દનઃ॥
ચતુર્ભુજો દિવ્યતનુઃ શંખચક્રગદાધરઃ

વિમાનવરમારુહ્ય મમ લોકં વ્રજસ્વ ચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા માધવો દેવસ્તત્રૈવાન્તરધીયત

સુધનઃ સશરીરોઽપિ સકુટુંબો દિવં યયૌ ॥
વિમાનવરમારુહ્ય વિષ્ણોર્લોકં જગામ હ

એષ તીર્થપ્રભાવો વૈ કથિતસ્તે વસુન્ધરે ॥
અક્રૂરાચ્ચ પરં તીર્થં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

તસ્ય તીર્થપ્રભાવેણ સુધનો મુક્તિમાપ્તવાન્ ॥
દ્વાદશી શુક્લપક્ષે તુ કુમુદસ્ય ચ વા ભવેત્

તસ્મિન્સ્નાતસ્ય વસુધે રાજસૂયફલં ભવેત્ ॥
કાર્ત્તિકીં સમનુપ્રાપ્ય તત્તીર્થે તુ વસુન્ધરે

વૃષોત્સર્ગં નરઃ કુર્વંસ્તારયેત્સકુલોદ્ભવાન્ ॥
શ્રાદ્ધં યઃ કુરુતે સુભ્રુ કાર્તિક્યાં પ્રયતો નરઃ

પિતરસ્તારિતાસ્તેન સદૈવ પ્રપિતામહાઃ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરણે મથુરામાહાત્મ્યે અકૂર તીર્થપ્રભાવો નામ પંચપંચાશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ