વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 153

અથ મથુરાતીર્થમાહાત્મ્યમ્ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
ઉત્તરે શિવકુણ્ડાચ્ચ તીર્થાનાં નવકં સ્મૃતમ્ ॥
નવતીર્થાત્પરં તીર્થં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

તત્રૈવ સ્નાનમાત્રેણ સૌભાગ્યં જાયતે પરમ્ ॥
રૂપવન્તઃ પ્રજાયંતે સ્વર્ગલોકે ન સશંયઃ

તસ્મિન્ સ્નાતો નરો દેવિ મમ લોકે પ્રપદ્યતે ॥
તત્ર સંયમનં નામ તીર્થં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતમ્

તત્ર સ્નાતો મૃતો વાપિ મમ લોકં સ ગચ્છતિ॥
પુનરન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

તસ્મિન્ સંયમને તીર્થે યદ્યદ્વૃત્તં પુરાતનમ્ ॥
કશ્ચિત્પાપસમાચારો નિષાદો દુષ્ટમાનસઃ

વસતે નૈમિષારણ્યે સુપ્રતીતેઽતિપાપકૃત્॥
કેનચિત્ત્વથ કાલેન સોઽગચ્છન્મથુરાં પ્રતિ

તત્ર પ્રાપ્ય ચ કાલિન્દીં કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશીમ્ ॥
સ નિષાદસ્તર્ત્તુકામસ્તસ્યાં ચૈવ તિથૌ તતઃ

તતાર યમુનાં સોઽથ પ્રાપ્ય સંયમનં શુભે ॥
મમજ્જાસૌ તતઃ પાપસ્તસ્મિંસ્તીર્થે વરે શુભે

મગ્નમાત્રસ્તતઃ પાપઃ સદ્યઃ પ્રાણૈર્વ્યયુજ્યત ॥
તત્તીર્થસ્ય પ્રભાવેણ જાતોઽસૌ પૃથવીપતિઃ

સૌરાષ્ટ્રવિષયે દેવિ ક્ષત્રિયોઽભૂદ્ધનુર્દ્ધરઃ ॥
નામ્ના યક્ષ્મધનુર્નામ સોઽભવત્પ્રિયદર્શનઃ

પાલયામાસ વસુધાં ક્ષત્રધર્મં સમાશ્રિતઃ ॥
તેનોઢા કાશિરાજસ્ય પીવરી નામતઃ શુભા॥૧૧।
પત્ની શતાનાં મુખ્યાનાં પ્રવરા સા વસુન્ઘરે॥
તાં ચૈવ રમયામાસ ઉદ્યાનેષુ વનેષુ ચ

પ્રાસાદેષુ ચ રમ્યેષુ નદીનાં પુલિનેષુ ચ॥
પ્રજાઃ પાલયતસ્તસ્ય દાનાનિ દદતસ્તથા

કાલો ગચ્છતિ રાજા તુ ભોગાસક્તિં ચ વિંદતિ॥
ભોગાસક્તસ્ય વસુધે વર્ષાણિ સપ્તસપ્તતિઃ

પુત્રાઃ સપ્ત તથા જાતાઃ કન્યાઃ પંચ સુશોભનાઃ ॥
રાજ્ઞાં પંચસુતા દત્તાઃ કન્યાઃ કમલલોચનાઃ

પુત્રાન્સંસ્થાપયામાસ સ્થાનેષુ વસુધાધિપાન્ ॥
પીવર્યા સહ સુપ્તઃ સ રાત્રૌ ચ વસુધાધિપઃ

તત્ર પ્રબુદ્ધો નૃપતિર્હાહેતિ વદતે મુહુઃ ॥
સ્મૃત્ત્વા તુ મથુરાં દેવિ સ્મૃત્વા સંયમનં પરમ્

તત સા પીવરી પ્રાહ કિમેવં ભાષસે નૃપ ॥
પ્રિયાયા વચનં શ્રુત્વા રાજા વચનમબ્રવીત્

મત્તઃ સુપ્તઃ પ્રમત્તશ્ચ અસમ્બદ્ધં પ્રભાષતે ॥
નિદ્રાવશસ્ય વચનં ન સમ્પ્રષ્ટું ત્વમર્હસિ

પીવર્યુવાચ ॥
કથયસ્વ મમાદ્ય ત્વં યદ્યહં વલ્લભા તવ ॥
પ્રાણાંસ્ત્યક્ષ્યામ્યહં દેવ ગોપયિષ્યસિ મે યદિ

પ્રિયાયા વચનં શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચ નરાધિપઃ ॥
અવશ્યં યદિ વક્તવ્યં ગચ્છાવો મથુરાં પુરીમ્

તત્ર ગત્વા યથાતત્ત્વં વદિષ્યામિ શુભાનને ॥
દદસ્વ વિપુલં દાનં બ્રાહ્મણેભ્યઃ સુલોચને

પુત્રાન્સંસ્થાપ્ય દૌહિત્રાન્સ્વે સ્થાને શુભાન્પ્રિયે ॥
ગ્રામાંશ્ચ કોશં રત્નાનિ પુત્રાન્વીક્ષ્ય પુનઃ પુનઃ

તતઃ સમ્માનયામાસ જનં પુરનિવાસિનમ્ ॥
પિતૃપૈતામહં રાજ્યં પાલનીયં યથાક્રમમ્

રાજ્યે પુત્રાન્નિયોક્ષ્યામિ યદિ વો રોચતેઽનઘાઃ ॥
રાજ્યપુત્રકલત્રાણિ બન્ધુવર્ગં તથૈવ ચ

નિત્યમિચ્છન્તિ વૈ લોકો યમસ્યેચ્છન્તિ નાન્યથા ॥
એવં જ્ઞાત્વા પ્રસન્નેન કર્ત્તવ્યં ચાત્મનો હિતમ્

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ગચ્છાવો મથુરાં પુરીમ્ ॥
અહો કષ્ટં યદસ્માભિઃ પુરા રાજ્યમનુષ્ઠિતમ્

ઇદાનીં તુ મયા જ્ઞાતં ત્યાગાન્નાસ્તિ પરં સુખમ્ ॥
નાસ્તિ વિદ્યાસમં ચક્ષુર્નાસ્તિ ચક્ષુસ્સમં બલમ્

નાસ્તિ રાગસમં દુઃખં નાસ્તિ ત્યાગાત્પરં સુખમ્ ॥
યઃ કામાન્કુરુતે સર્વાન્યશ્ચૈતાન્કેવલાંસ્ત્યજેત્

પ્રાયેણ સર્વકામાનાં પરિત્યાગો વિશિષ્યતે ॥
અભિષિચ્ય સુતં જ્યેષ્ઠમનુયોજ્ય પરાન્બહૂન્

તતઃ પૌરજનં દૃષ્ટ્વા ચતુરઙ્ગબલાન્વિતઃ ॥
તતઃ કાલેન મહતા સમ્પ્રાપ્તો મથુરાં પુરીમ્

તેન દૃષ્ટા પુરી રમ્યા વાસવસ્ય પુરી યથા ॥
તીર્થૈર્દ્વાદશભિર્યુક્તા પુણ્યા પાપહરા શુભા

રમ્યં મધુવનં નામ વિષ્ણુસ્થાનમનુત્તમમ્ ॥
તં દૃષ્ટ્વા મનુજો દેવિ કૃતકૃત્યો હિ જાયતે

એકાદશી શુક્લપક્ષે માસિ ભાદ્રપદે તથા ॥
તસ્યાં સ્નાતો નરો દેવિ કૃતકૃત્યો હિ જાયતે

વનં કુન્દવનં નામ તૃતીયં ચૈવમુત્તમમ્ ॥
તત્ર ગત્વા નરો દેવિ કૃતકૃત્યો હિ જાયતે

એકાદશી કૃષ્ણપક્ષે માસિ ભાદ્રપદે હિ વા ॥
તત્ર સ્નાતો નરો દેવિ રુદ્રલોકે મહીયતે

ચતુર્થં કામ્યકવનં વનાનાં વનમુત્તમમ્॥
તત્ર ગત્વા નરો દેવિ મમ લોકે મહીયતે

વિમલસ્ય ચ કુણ્ડે તુ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
યસ્તત્ર મુંચતે પ્રાણાન્મમ લોકં સ ગચ્છતિ

પંચમં બકુલં નામ વનાનામુત્તમં વનમ્ ॥
તત્ર ગત્વા નરો દેવિ અગ્નિસ્થાનં સ ગચ્છતિ

યમુનાયાઃ પરે પારે દેવાનામપિ દુર્લ્લભમ્ ॥
અસ્તિ ભદ્રવનં નામ ષષ્ઠં વનમનુત્તમમ્

તત્ર ગત્વા તુ વસુધે મદ્ભક્તો મત્પરાયણઃ ॥
તદ્વનસ્ય પ્રભાવેણ નાગલોકં સ ગચ્છતિ

સપ્તમં તુ વનં ભૂમે ખાદિરં લોકવિશ્રુતમ્ ॥
તત્ર ગત્વા નરો ભદ્રે મમ લોકં સ ગચ્છતિ

મહાવનં ચાષ્ટમં તુ સદૈવ તુ મમ પ્રિયમ્ ॥
યત્ર ગત્વા તુ મનુજ ઇન્દ્રલોકે મહીયતે

લોહજઙ્ઘવનં નામ લોહજઙ્ઘેન રક્ષિતમ્ ॥
નવમં તુ વનં નામ સર્વપાતકનાશનમ્

વનં બિલ્વવનં નામ દશમં દેવપૂજિતમ્ ॥
તત્ર ગત્વા તુ મનુજો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

એકાદશં તુ ભાણ્ડીરં યોગિનઃ પ્રિયમુત્તમમ્ ॥
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ નરો ગર્ભં ન ગચ્છતિ

ભાણ્ડીરં તમનુપ્રાપ્ય વનાનાં વનમુત્તમમ્ ॥
વાસુદેવં તતો દૃષ્ટ્વા પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે

વૃન્દાવનં દ્વાદશકં વૃન્દયા પરિરક્ષિતમ્ ॥
મમ ચૈવ પ્રિયં ભૂમે મહાપાતકનાશનમ્

વૃન્દાવનં ચ ગોવિન્દં યે પશ્યન્તિ વસુન્ધરે ॥
ન તે યમપુરં યાન્તિ યાન્તિ પુણ્યકૃતાં ગતિમ્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે મથુરામાહાત્મ્યે મથુરાતીર્થમાહાત્મ્યં નામ ત્રિપંચાશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ