વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 123

અથ સુમનોગન્ધાદિમાહાત્મ્યમ્ ॥
સૂત ઉવાચ ॥
શ્રુત્વા તુ કોકામાહાત્મ્યં પૃથિવી ધર્મસંહિતમ્ ॥
વિસ્મયં પરમં યાતા શ્રુત્વા ધર્મં મહૌજસમ્

ધરણ્યુવાચ ॥
અહો પ્રભાવઃ કોકાયા માહાત્મ્યં ક્રોડરૂપિણઃ ॥
તિર્યગ્યોનિગતો વાપિ પ્રાપ્તો યત્પરમાં ગતિમ્

તવ દેવ પ્રસાદેન કિંચિદિચ્છામિ વેદિતુમ્ ॥
યન્મયા પૂર્વપૃષ્ટોઽસિ કેન ધર્મેણ માનવાઃ

તપસા કર્મણા વાપિ પશ્યન્તિ ત્વાં હિ માધવ ॥
પ્રસાદસુમુખો ભૂત્વા નિખિલં વક્તુમર્હસિ

એવં પૃષ્ટસ્તદા દેવ્યા માધવ્યા સ તુ માધવઃ ॥
પ્રહસ્ય પુનરેવેદં વક્તું સમુપચક્રમે

શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
એવમેતન્મહાભાગે યથા ત્વં ભીરુ ભાષસે ॥
કથયિષ્યામિ તે ધર્મં ગુહ્યં સંસારમોક્ષણમ્

ગતે મેઘાગમે કાલે પ્રસન્નશરદાશયે ॥
અમ્બરે વિમલે જાતે વિમલે શશિમણ્ડલે

નાતિશીતં ન ચાત્યુષ્ણે કાલે હંસવિરાવિણિ ॥
કુમુદોત્પલકહ્લારપદ્મસૌરભનિર્ભરે

કુમુદસ્ય ચ માસસ્ય ભવેદ્યા દ્વાદશી શુભા ॥
તસ્યાં મામર્ચયેદ્યસ્તુ તત્પ્રભાવં શૃણુષ્વ મે

યાવલ્લોકાશ્ચ ધાર્યન્તે તાવત્કાલં વસુન્ધરે ॥
મદ્ભક્તો જાયતે ધન્યો નાન્યભક્તઃ કદાચન

કૃત્વા મમૈવ કાર્યાણિ દ્વાદશ્યાં તત્ર માધવિ॥
મમૈવારાધનાર્થાય ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્

મન્ત્રઃ –
બ્રહ્મણા ચ રુદ્રેણ યઃ સ્તૂયમાના ભવાનૃષિવન્દિતો વન્દનીયશ્ચ પ્રાપ્તા દ્વાદશીયં તે પ્રબુધ્યસ્વ જાગૃષ્વ મેઘા ગતાઃ પૂર્ણશ્ચન્દ્રઃ શારદાનિ પુષ્પાણિ લોકનાથ તુભ્યમહં દદાનીતિ ધર્મહેતોસ્તવ પ્રીતયે પ્રબુદ્ધં જાગ્રતં લોકનાથ ત્વાં ભજમાના યજ્ઞેન યજન્તે સત્રેણ સત્રિણો વેદૈઃ પઠન્તિ ભગવન્તઃ શુદ્ધાઃ પ્રબુદ્ધા જાગ્રતો લોકનાથ

એવં કર્માણિ કુર્વન્તિ દ્વાદશ્યાં વૈ યશસ્વિનિ॥
મમ ભક્તા વ્રતં શ્રેષ્ઠં તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્

એવં વૈ શારદં કર્મ નિખિલં કથિતં મયા ॥
દેવિ સંસારમોક્ષાર્થં મમ ભક્તસુખાવહમ્

ઇતિ પ્રબોધિનીકર્મ ॥
અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ શૈશિરં કર્મ શોભનમ્ ॥
યાનિ કર્માણિ કુર્વન્તિ પુંસો યાન્તિ પરાં ગતિમ્

શીતવાતાભિસન્તપ્તા મમ ભક્ત્યા વ્યવસ્થિતાઃ ॥
અનન્યમનસો ભૂત્વા યોગાય કૃતનિશ્ચયાઃ

શિશિરે યાનિ કર્માણિ પુષ્પિતાશ્ચ વનસ્પતીઃ ॥
તૈરેવ ચાર્ચ્ચનં કૃત્વા જાનુભ્યાં પતિતઃ ક્ષિતૌ

કરાભ્યામઞ્જલિં કૃત્વા ઇમં મંત્રમુદીરયેત્

મન્ત્રઃ –
શિશિરો ભવાન્ ધાતરિમં લોકનાથ હિમં દુસ્તરં દુષ્પ્રવેશં કાલં સંસારાન્માં તારયેમં ધર્ત્તા ત્રિલોકનાથ

યસ્ત્વથૈતેન મન્ત્રેણ શિશિરે કર્મ કારયેત્ ॥
સ ગચ્છેત્પરમાં સિદ્ધિં મમ ભક્ત્યા વ્યવસ્થિતઃ

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે ॥
માસં માર્ગશિરં ચૈવ વૈશાખં ચ મમ પ્રિયમ્

અહં તત્ર પ્રવક્ષ્યામિ પુષ્પાદીનાં ચ યત્ફલમ્ ॥
નવવર્ષ સહસ્રાણિ નવવર્ષશતાનિ ચ

તિષ્ઠતે વિષ્ણુલોકેઽસ્મિન્યો દદાતિ સ્મ નિશ્ચલમ્ ॥
એકૈકં ગન્ધપત્રં ચ દાનમેતન્મહત્ફલમ્

મતિમાન્ધૃતિમાન્ભૂત્વા ગન્ધપુષ્પાણિ દાપયેત્ ॥
પુનરન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ ગન્ધપત્રસ્ય યત્ફલમ્

દ્વાદશ્યાં ચૈવ યો દદ્યાત્ત્રીન્માસાંશ્ચ સમાહિતઃ ॥
કૌમુદસ્ય તુ માસસ્ય માર્ગશીર્ષસ્ય વૈ તથા

વૈશાખસ્ય તુ માસસ્ય વનમાલાં સુપુષ્પિતામ્ ॥
એકચિત્તં સમાધાય ગન્ધપુષ્પાણિ યો ન્યસેત્

વર્ષાણિ દ્વાદશૈવેહ તેન પૂજા કૃતા ભવેત્ ॥
શાલપુષ્પેણ મિશ્રેણ કૌમુદ્યાં ગન્ધકેન ચ

માસિ માર્ગશિરે ભદ્રે દદ્યાદુત્પલમિશ્રિતમ્ ॥
એવં મહત્ફલં ભદ્રે ગન્ધપત્રસ્ય ચ સ્મૃતમ્

શ્રુત્વેતિ વચનં તસ્ય પ્રશ્રયેણ તુ માધવિ ॥
પ્રહસ્ય પ્રણયાદ્વાક્યમિત્યુવાચ વસુન્ધરા

પ્રભો દ્વાદશ માસાશ્ચ ષષ્ટ્યુત્તરશતત્રયમ્ ॥
તત્ર દ્વાવેવ કિં મહ્યં ભગવન્ કિં પ્રશંસસિ

દ્વાદશીં ચાપિ દેવેશ પ્રશંસસિ સદા મમ ॥
ઇતિ પૃષ્ટસ્તદા દેવ્યા ધરણ્યા સ તુ માધવઃ

પ્રહસ્ય તામુવાચેદં વચનં ધર્મસંશ્રિતમ્ ॥
શૃણુ તત્ત્વેન મે દેવિ યેનેમૌ મમ ચ પ્રિયૌ

તિથીનાં દ્વાદશી ચાપિ સર્વયજ્ઞફલાધિકા ॥
ત્વયા દ્વિજસહસ્રેભ્યો યત્ફલં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ

તદેકં સંપ્રદાયૈવ દ્વાદશ્યામભિવિન્દતિ ॥
કૌમુદ્યાં ચ પ્રબુદ્ધોઽસ્મિ વૈશાખ્યાં ચ સમુદ્ધૃતઃ

મહાનાધિહરો યોગસ્તેનૈતત્પ્રભવો ધરે ॥
અતઃ કૌમુદિકાયાં તુ વૈશાખ્યાં યતમાનસઃ

ગન્ધપત્રં કરે ગૃહ્ય ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્ ॥
મન્ત્રઃ –
ભગવન્નાજ્ઞાપય ઇમં બહુતરં નિત્યં વૈશાખં ચૈવ કાર્તિકમ્

ગૃહાણ ગન્ધપત્રાણિ ધર્મમેવ પ્રવર્દ્ધય ॥
નમો નારાયણેત્યુક્ત્વા ગન્ધપત્રં પ્રદાપયેત્

પુષ્પાણાં ચ પ્રવક્ષ્યામિ યો ગુણો યચ્ચ વૈ ફલમ્ ॥
દત્ત્વા વૈ ગન્ધપત્રાણિ પુષ્પહસ્તઃ શુચિર્નરઃ ॥
ૐ નમો વાસુદેવાયેત્યુક્ત્વા મન્ત્રમુદીરયેત્

મન્ત્રઃ –
ભગવન્નાજ્ઞાપય સુમનાંસીમાનિ અર્ચ્ચયિતું માં સુમનસઙ્કુરુ ગૃહ્ણીષ્વ સુમનસ્કં દેવ સુગન્ધેન તે નમઃ

પ્રાપ્નોતિ દદમાનસ્તુ મમ કર્મપરાયણઃ ॥
ન જન્મમરણં ચૈવ ન ગ્લાનિં ન ચ વૈ ક્ષુધામ્

દિવ્યં વર્ષસહસ્રં વૈ મમ લોકેષુ તિષ્ઠતિ ॥
એકૈકસ્ય તુ પુષ્પસ્ય પુણ્યમેતન્મહાફલમ્

સુમનો ગન્ધસમ્ભૂતં યત્ત્વયા પૂર્વપૃચ્છિતમ્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સુમનોગન્ધાદિમાહાત્મ્યં નામ ત્રયોવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ