વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 122

અથ કોકામુખમાહાત્મ્યમ્ ॥
વરાહ ઉવાચ ॥
ગુહ્યાનાં પરમં ગુહ્યં તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે ॥
તિર્યગ્યોનિગતાશ્ચાપિ યેન મુચ્યન્તિ કિલ્બિષાત્

અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દ્દશ્યાં મૈથુનં યો ન ગચ્છતિ ॥
ભુક્ત્વા પરસ્ય ચાન્નાનિ યશ્ચૈવ ન વિકુત્સતિ

બાલ્યે વયસ્યપિ ચ યો મમ નિત્યમનુવ્રતઃ ॥
યેન કેનાપિ સંતુષ્ટો યો માતાપિતૃપૂજકઃ

આયાસે જીવતિ ન યઃ પ્રવિભાગી ગુણાન્વિતઃ ॥
દાતા ભોક્તા ચ કાર્યેષુ સ્વતન્ત્રો નિત્યસંયતઃ

વિકર્મ નાભિકુર્વીત કૌમારવ્રતસંસ્થિતઃ ॥
સર્વભૂતદયાયુક્તઃ સત્ત્વેન ચ સમન્વિતઃ

મત્યા ચ નિઃસ્પૃહોઽત્યન્તં પરાર્થેષ્વસ્પૃહઃ સદા ॥
ઈદૃગ્બુદ્ધિં સમાદાય મમ લોકાય ગચ્છતિ ॥
ઇમં ગુહ્યં વરારોહે દેવૈરપિ દુરાસદમ્

તચ્છૃણુષ્વાનવદ્યાઙ્ગિ કથ્યમાનં મયાઽનઘે ॥
જરાયુજાણ્ડજોદ્ભિજ્જસ્વેદજાનિ કદાચન

યે ન હિંસન્તિ ભૂતાનિ શુદ્ધાત્માનો દયાપરાઃ ॥
યસ્તુ કોકામુખે દેવિ ધ્રુવં પ્રાણાન્પરિત્યજેત્

મનસા ન ચલત્યેવ મમ વલ્લભતાં વ્રજેત્ ॥
તતો વિષ્ણુવચઃ શ્રુત્વા સા મહી સંશિતવ્રતા

વરાહરૂપિણં દેવં પ્રત્યુવાચ વસુન્ધરા

ધરણ્યુવાચ ॥
અહં શિષ્યા ચ દાસી ચ ભક્તા ચ ત્વયિ માધવ

એવં મે પરમં ગુહ્યં ત્વદ્ભક્ત્યા વક્તુમર્હસિ ॥
ચક્રં વારાણસીં ચૈવ અટ્ટહાસં ચ નૈમિષમ્

ભદ્રકર્ણહ્રદં ચૈવ હિત્વા કોકાં પ્રશંસસિ ॥
નગરં ચ દ્વિરણ્ડં ચ મુકુટં મણ્ડલેશ્વરમ્

કેદારં ચ તતો મુક્ત્વા કિ કોકાં ચ પ્રશંસસિ ॥
દેવદારુવનં મુક્ત્વા તથા જાલેશ્વરં વિભુમ્

દુર્ગં મહાબલં મુક્ત્વા કિં વૈ કોકાં પ્રશંસસિ ॥
ગોકર્ણં ચ તતો મુક્ત્વા શુદ્ધજાલ્મેશ્વરં તથા

એકલિઙ્ગં તતો મુક્ત્વા કિં વા કોકાં પ્રશંસસિ ॥
એવં પૃષ્ટસ્તથા ભક્ત્યા માધવશ્ચ મહાપ્રભુઃ

વરાહરૂપી ભગવાન્પ્રત્યુવાચ વસુન્ધરામ્ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
એવમેતન્મહાભાગે યન્માં ત્વં ભીરુ ભાષસે

કથયિષ્યામિ તે ગુહ્યં કોકા યેન વિશિષ્યતે ॥
એતે રુદ્રાશ્રિતાઃ ક્ષેત્રા યે ત્વયા પરિકીર્તિતાઃ

એતે પાશુપતાશ્ચૈષાં કોકા ભાગવતસ્ય હ ॥
તત્રાન્યત્તે પ્રવક્ષ્યામિ મહાખ્યાનં વરાનને

કૃતં કોકામુખે ચૈવ મમ ક્ષેત્રે હિ સુન્દરિ ॥
કશ્ચિલ્લુબ્ધો મિષાહારશ્ચરન્વૈ કોકમણ્ડલે

તત્રાલ્પેનામ્બુના યુક્તે હ્રદે મત્સ્યસ્તુ તિષ્ઠતિ ॥
દૃષ્ટ્વા તં લુબ્ધકસ્તૂર્ણં બડિશેનાજહાર હ ॥
તસ્ય હસ્તાચ્ચ બલવાન્મત્સ્યસ્તૂર્ણં વિનિર્ગતઃ ॥
અથ શ્યેનસ્તુ તં હર્ત્તું મન્ત્રયિત્વા નભશ્ચરઃ

નિપત્ય તં ગૃહીત્વૈવ પ્રોડ્ડીનસ્ત્વરયાન્વિતઃ ॥
અશક્તસ્ય તતો નેતું મત્સ્યઃ કોકામુખેઽપતત્

તત્ક્ષેત્રસ્ય પ્રભાવેણ રાજપુત્રોઽભવત્પ્રભુઃ ॥
રૂપવાન્ ગુણવાઞ્છુદ્ધઃ કુલેન વયસાન્વિતઃ

અથ કાલેન તસ્યૈવ મૃગવ્યાધસ્ય ચાઙ્ગના॥
ગૃહીત્વા ચૈવ માંસાનિ ગચ્છન્તી યાતિ તત્ર વૈ

એકા ચિલ્લી માંસલુબ્ધા તદ્ધસ્તાન્માંસગર્દ્ધિની ॥
આગત્યાગત્ય તરસા હર્ત્તું સમુપચક્રમે

મૃગવ્યાધા બલાન્માંસં હર્તુકામાં તુ ચિલ્લિકામ્॥
બાણેનૈકેન સંહત્ય પાતિતા ભુવિ તત્ક્ષણાત્

આકાશાત્પાતિતા ભદ્રે કોકાયાં મમ સન્નિધૌ॥
જાતા ચન્દ્રપુરે રમ્યે રાજપુત્રી યશસ્વિની

સા વ્યવર્દ્ધત કન્યા તુ વયોરૂપગુણાન્વિતા॥
ચતુઃષષ્ટિકલાયુક્તા પુરુષં સા જુગુપ્સતિ

રૂપવાન્ગુણવાઞ્છૂરો યુદ્ધકાર્યાર્થનિશ્ચિતઃ ॥
સૌમ્યશ્ચ પુરુષશ્ચૈવ સા ચ નેતિ જુગુપ્સતિ

રૂપવાન્ગુણવાઞ્છૂરો યુદકાર્યાર્થનિષ્ઠિતઃ ॥
સૌમ્યં ચ પુરુષં ચૈવ સર્વાનભિજુગુપ્સતિ

અથ કેનચિત્કાલેન શક આનન્દપૂરકે॥
સમ્બન્ધો જાયત તયોર્મધ્યમે વયસિ સ્થયોઃ

તથા તુ તૌ સમાસાદ્ય પરસ્પરમથ ક્રમાત્ ॥
યથાન્યાયં સ વિપ્રોક્તં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

સ વૈ તથા સમં નિત્યં સા ચ તેન સમં શુભા ॥
અન્યોન્યં રમમાણૌ તૌ મુહૂર્તમપિ નોજ્ઝતઃ

ગચ્છત્યેવં બહુતરે કાલે ચૈવાપ્યનિંદિતા ॥
સમપ્રેમ્ણા ચ સંયુક્તા સૌહ્રદેન ચ નાયકમ્

ભજમાના વિનીતા ચ સૌહૃદાચ્ચ વિશેષતઃ ॥
એવં બહુગતઃ કાલઃ કામભોગેષુ સક્તયોઃ

રાજપુત્રસ્તસ્તોઽપ્યત્ર શકાનાં નંદવર્દ્ધનઃ॥
તસ્યા જાયત મધ્યાહ્ને શિરોરુગતિપીડિની

યે કેચિદ્ભિષજસ્તત્ર ગદેષુ કુશલાઃ શુભે॥
તે તત્રોષધયોગં ચ ચક્રુસ્તેનાપિ વેદના

નનાશ નૈવ સંયાતઃ કાલો બહુતિથસ્તતઃ॥
ન સમ્બુધ્યતિ ચાત્માનં વિષ્ણુમાયાવિમોહિતઃ

પૂર્ણે હિ સમયે તત્તુ ઉભયોશ્ચ તદન્તરમ્।
તસ્ય કાલઃ સંવૃતસ્ય યોઽસૌ પૂર્વપ્રતિસ્તવઃ

અયને ગત એતેષાં વૃત્તં કૌતૂહલં ભુવિ ॥
અન્યોઽન્યપ્રીતિયુક્તૌ તુ નાન્યોઽન્યં જહતુઃ ક્વચિત્

તતઃ સર્વાનવદ્યાઙ્ગી ભર્ત્તારમિદમબ્રવીત્ ॥
કિમિદં તવ ભદ્રં તે વેદના જાયતે શિરે

એતદાચક્ષ્વ તત્ત્વેન યદ્યહં ચ તવ પ્રિયા ॥
બહવો ભિષજશ્ચૈવ નાનાશાસ્ત્રવિશારદાઃ

કુર્વન્તિ તવ કર્માણિ વેદના ચ ન ગચ્છતિ ॥
એવં સ પ્રિયયા પ્રોક્તસ્તાં પ્રિયાં પુનરબ્રવીત્

ઇદં કિં વિસ્મૃતા ભદ્રે સર્વવ્યાધિસમન્વિતમ્ ॥
યલ્લબ્ધં માનુષત્વં ચ સુખદુઃખસમન્વિતમ્

સંસારસાગરારૂઢં નાતિપ્રષ્ટું ત્વમર્હસિ ॥
તેનૈવં ભાષિતા બાલા શ્રોતુકામા વરાનના

તતઃ કદાચિચ્છયને સુપ્તૌ તૌ દમ્પતી કિલ॥
ગતે બહુતિથે કાલે પુનઃ પપ્રચ્છ સા પ્રિયમ્

કથયસ્વ તમેવાર્થં યન્મયા પૂર્વપૃચ્છિતમ્॥
કિં માં ન ભાષસે નાથ સાભિપ્રાયં વચસ્તવ

ગોપ્યં વા કિંચિદસ્તીહ કિં ગોપયસિ મે પુરઃ॥
અવશ્યં ચૈવ વક્તવ્યં યદ્યહં તવ વલ્લભા

ઇતિ નિર્બન્ધતઃ પૃષ્ટઃ સ શકાધિપતિર્નૃપઃ॥
તાં પ્રિયાં પ્રણયાત્પ્રાહ બહુમાનપુરઃસરમ્

મુચ્યતાં માનુષં ભાવં તાં જાતિં સ્મર પૌર્વિકીમ્ ॥
અથ કૌતૂહલં ભદ્રે શ્રવણે પૂર્વજન્મનઃ

મન્માતાપિતરૌ ગત્વા પ્રસાદય શુચિસ્મિતે॥
માનાર્હૌ માનયિત્વા તૌ યયાહં જઠરે ધૃતઃ

તયોરાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય માનયિત્વા યથાર્હતઃ ॥
અથ કોકામુખે ગત્વા કથયિષ્યામ્યસંશયમ્

સ્વપૂર્વજન્મવૃત્તં તુ દેવાનામપિ દુલર્ભમ્ ॥
તત્ર તે કથયિષ્યામિ સર્વવૃત્તમનિન્દિતે

તતઃ સા હ્યનવદ્યાઙ્ગી શ્વશ્રૂશ્વશુરયોઃ પુરઃ ॥
ગત્વા ગૃહીત્વા ચરણૌ તતસ્તાવિદમબ્રવીત્

કિંચિદ્વિજ્ઞપ્તુકામાસ્મિ તત્ર વામવધીયતામ્ ॥
ભવદાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય ભવદ્ભ્યામનુમાનિતૌ

પુણ્યે કોકામુખે ગન્તુમિચ્છાવસ્તત્ર વાં ગુરૂ ॥
કાર્યગૌરવભાવેન ન નિષેધ્યૌ કથઞ્ચન

અદ્ય યાવત્કિમપિ વાં યાચિતં ન મયા ક્વચિત્॥
પુરસ્તાદ્ધ્યાવયોસ્તન્મે યાચિતં દાતુમર્હતઃ

શિરાવેદેનયા યુક્તઃ સદા તવ સુતો હ્યયમ્ ॥
મધ્યાહ્ને મૃતકલ્પો વૈ જાયતે હ્યચિકિત્સકમ્

સુખાનિ સર્વવિષયાન્વિસૃજ્ય પરિપીડિતઃ ॥
કોકામુખં વિના કષ્ટં ન નિવૃત્તં ભવિષ્યતિ

કદાચિન્નોક્તપૂર્વં તે રહસ્યં પરમં મહત્ ॥
ત્વરિતં ગન્તુમિચ્છામિ વિષ્ણોસ્તત્પરમં પદમ્

દમ્પતિભ્યાં હિ મનનં રોચતાં સર્વથૈવ હિ ॥
તતો વધૂવચઃ શ્રુત્વા શકાનામધિપો નૃપઃ

કરેણ સ્વયમાદાય વધૂં પુત્રમુવાચ હ ॥
કિમિદં ચિન્તિતં વત્સ કોકામુખગમં પ્રતિ

હસ્ત્યશ્વરથ યાનાનિ સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ ॥
સર્વમેતત્તુ સપ્તાઙ્ગં કોશકોષ્ઠાદિસંયુતમ્

શરણં વિત્તયો રાજ્યં ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
મિત્રં વરાસનં ચૈવ ગૃહ્ણીષ્વ સુતસત્તમ

ત્વયિ પ્રતિષ્ઠિતાઃ પ્રાણાઃ સન્તાનં ચ તદુત્તરમ્ ॥
તતઃ પિતુર્વચઃ શ્રુત્વા રાજપુત્રો યશસ્વિનિ

પિતુઃ પાદૌ ગૃહીત્વા ચ પ્રોવાચ વિનયાન્વિતઃ ॥
અલં રાજ્યેન કોશેન વાહનેન બલેન વા

ગન્તુમિચ્છામિ તત્રાહં તૂર્ણં કોકામુખં મહત્ ॥
શિરોવેદનયા યુક્તો યદિ જીવામ્યહં પિતઃ

તદા રાજ્યં બલં કોશો મમૈવૈતન્ન સશંયઃ ॥
તત્રૈવ ગમનાન્મહ્યં વેદના નાશમેષ્યતિ।૬૮॥
પુત્રોક્તમવધાર્યૈવ શકાનામધિપો નૃપઃ ॥
અનુજજ્ઞે તતઃ કોકાં ગચ્છ પુત્ર નમોઽસ્તુ તે

વણિજશ્ચૈવ પૌરાશ્ચ વૈશ્યાશ્ચાપિ વરાઙ્ગનાઃ ॥
અનુજગ્મૂ રાજપુત્રં કોકામુખપથે સ્થિતમ્

અથ દીર્ઘેણ કાલેન પ્રાપ્તઃ કોકામુખં ત્વિદમ્ ॥
તત્ર ગત્વા વરારોહા ભર્ત્તારમિદમબ્રવીત્ ૧૭૩॥
પૂર્વપૃષ્ટં મયા યત્તે વક્ષ્યામીતિ ચ માં પ્રતિ ॥
કોકામુખે ત્વયાપ્યુક્તં તદેતન્મમ કથ્યતામ્

નિશમ્યેતિ પ્રિયાપ્રોક્તં રાજપુત્રો યશસ્વિનિ ॥
પ્રહસ્યાહ ભિયા તાં તુ સમાલિઙ્ગ્ય વસુન્ધરે

રજની સમ્પ્રવૃત્તેયં સુખં સ્વાપો વિધીયતામ્ ॥
શ્વઃ સર્વં કથયિષ્યામિ યત્તે મનસિ વર્ત્તતે

પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યાં સ્નાતૌ ક્ષૌમવિભૂષિતૌ॥
પ્રણમ્ય શિરસા વિષ્ણું હસ્તે ગૃહ્ય તતઃ પ્રિયામ્

તતઃ પૂર્વોત્તરે પાર્શ્વે નિત્યં યો હૃદિ તિષ્ઠતિ ॥
અસ્થીનિ દર્શયામાસ અવશિષ્ટાનિ યાનિ તુ

એતાનિ મમ ચાસ્થાનિ પૂર્વદેહોદ્ભવાનિ ચ ॥
અહં પુરાભવં મત્સ્યઃ કોકેષુ વિચરન્ જલે

વ્યાધેન નિગૃહીતોઽસ્મિ બડિશેન જલેચરઃ॥
તદ્ધસ્તાન્નિર્ગતસ્તત્ર બલેન પતિતો ભુવિ

શ્યેનેનામિષલુબ્ધેન નખૈર્વિદ્ધોઽસ્મિ સુન્દરિ ॥
નીત આકાશમાર્ગેણ તસ્માચ્ચ પતિતોઽત્ર વૈ

તેન તસ્ય પ્રહારેણ જાતા શિરસિ વેદના ॥
અહમેવ વિજાનામિ નાન્યો જાનાતિ માં વિના

એતત્તે કથિતં ભદ્રે પૂર્વપૃષ્ટં ચ યત્ત્વયા ॥
ગચ્છ સુન્દરિ ભદ્રં તે યત્ર તે વર્ત્તતે મનઃ

તતઃ સાપ્યનવદ્યાઙ્ગી રક્તપદ્મશુભાનના ॥
કરુણં સ્વરમાદાય ભર્ત્તારં પુનરબ્રવીત્

એતદર્થં મયા ભદ્ર ગુહ્યં નોક્તં તથા સ્વકમ્ ॥
અહં ચ યાદૃશી પૂર્વમભવં તચ્છૃણુષ્વ મે

ક્ષુત્પિપાસાપરિશ્રાન્તા ચિલ્લી ગગનગામિની॥
વૃક્ષોપરિ સમાસીના ભક્ષ્યં ચૈવ વિચિન્વતી

અથ કશ્ચિન્મૃગવ્યાધો હત્વા વનચરાન્બહૂન્॥
સંગૃહ્ય માંસભારાન્વૈ તેન માર્ગેણ સઙ્ગતઃ

સ્થાપયિત્વા માંસભારાન્પ્રિયાયાઃ સવિધે સ્વયમ્ ॥
કાષ્ઠાન્યાનયિતું યાતઃ ક્ષુધિતો માંસપાચને

પ્રવૃત્તોઽગ્નિમુપાદાય તાવદુડ્ડીય સત્વરમ્॥
માંસપિણ્ડો મયા વિદ્ધો દૃઢૈર્વજ્રમયૈર્નખૈઃ

ન ચ સક્તાસ્મિ સંહર્ત્તું માંસભારપ્રપીડિતા ॥
અશક્તા દૂરગમને સવિધે હિ વ્યવસ્થિતા

ભક્ષયિત્વા તતો માંસં વ્યાધઃ સંહૃષ્ટમાનસઃ ॥
અપશ્યન્માંસપિણ્ડં તુ મૃગયામાસ પાર્શ્વતઃ

તાવદ્દદર્શ માં તત્ર ખાદન્તીં માંસપિણ્ડિકામ્॥
તતઃ સ ધનુરુદ્યમ્ય સશરં ચ વ્યકર્ષત

વિદ્ધા બાણેન માં તત્ર ભક્ષયન્તમિપાતયત્ ॥
તતોઽહં ભ્રમમાણા વૈ નિશ્ચેષ્ટા ગતજીવિતા

પતિતાસ્મ્યવશા ભદ્ર કાલતન્ત્રે દુરાસદે ॥
એતત્ક્ષેત્રપ્રભાવેણ ત્વકામાપિ નૃપાત્મજા

જાતાસ્મિ ત્વત્પ્રિયા ચાપિ સ્મરન્તી પૂર્વજન્મ તત્॥
એતાનિ પશ્ય ચાસ્થીનિ શેષાણિ બહુકાલતઃ

ગલિતાન્યલ્પશેષાણિ પ્રાણનાથ સમીપતઃ ॥
એવં સા દર્શયિત્વા તુ ભર્ત્તારં પુનરબ્રવીત્

આનીતોઽસિ મયા ભદ્ર સ્થાનં કોકામુખં પ્રતિ॥
એતત્ક્ષેત્રપ્રભાવેણ તિર્યગ્યોનિગતા અપિ

ઉત્તમે તુ કુલે જાતા માનુષી જાતિમાશ્રિતાઃ ॥
યં યં પ્રવક્ષ્યસે ધર્મં વિષ્ણુપ્રોક્તં યશોધન

તં તમેવ કરિષ્યામિ વિષ્ણુલોકે સુખાવહમ્ ॥
તતસ્તસ્યા વચઃ શ્રુત્વા લબ્ધપૂર્વસ્મૃતિર્નૃપઃ

વિસ્મયં પરમં ગત્વા સાધુ સાધ્વિત્યપૂજયત્ ॥
તસ્મિન્ ક્ષેત્રે ચ યત્કર્મ કર્ત્તવ્યં ધર્મસંહિતમ્

તચ્છ્રુત્વા કાનિચિદ્દેવી સ્વયં ચક્રે પતિવ્રતા॥
અન્યેઽપિ સર્વે તચ્છ્રુત્વા યસ્ય યદ્રોચતે પ્રિયમ્

તત્તત્સર્વેઽપિ કુર્વંતિ વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥
તત્ર તૌ દમ્પતી દ્રવ્યમન્નં રત્નં દ્વિજેષુ ચ

દદતુઃ પરમપ્રીતૌ પાત્રેભ્યશ્ચ યથાર્હતઃ ॥
યેઽન્યે તત્સાર્થમાસાદ્ય યાતાસ્તેઽપિ વસુન્ધરે

બ્રાહ્મણેભ્યો દદુઃ સ્વાનિ વિષ્ણુભક્ત્યા યતવ્રતાઃ ॥
તત્ર સ્થિત્વા વરારોહે મમ કર્મવ્યવસ્થિતઃ

તત્ક્ષેત્રસ્ય પ્રભાવેણ શ્વેતદ્વીપમુપાગતાઃ ॥
એવં સ રાજપુત્રોઽપિ મમ કર્મવ્યવસ્થિતઃ

મુક્ત્વા તુ માનુષં ભાવં શ્વેતદ્વીપમુપાગતઃ ॥
સર્વે ચ પુરુષાસ્તત્ર આત્મનાત્માનુદર્શનાત્

( શુક્લામ્બરધરા દિવ્યભૂષણૈશ્ચ વિભૂષિતાઃ ॥
દીપ્તિમન્તો મહાકાયાઃ સર્વે ચ શુભદર્શનાઃ

સ્ત્રિયોઽપિ દિવ્યા યત્રત્યા દિવ્યભૂષણભૂષિતાઃ ॥
તેજસા દીપ્તિમત્યશ્ચ શુદ્ધસત્ત્વ વિભૂષિતાઃ

મયિ શુદ્ધં પરં ભાવમારૂઢાઃ સત્યવર્ચ્ચસઃ ॥
એતત્તે કથિતં દેવિ કોકામુખમનુત્તમમ્

યત્ર મત્સ્યશ્ચ ચિલ્લી ચ સકામા યે સમાગતાઃ ॥
કેચિચ્ચાન્દ્રાયણં કુર્યુઃ કેચિચ્ચૈવ જલાશનમ્

તે ચ વિષ્ણુમયાન્ધર્માન્દ્વિજસ્તાંસ્તાન્ત્સમાચરેત્ ॥
બહુધાન્યવરં રત્નં દંપત્યોઽથ યશસ્વિની

તેઽપિ કુર્વન્તિ કર્માણિ મમ ભક્તા વ્યવસ્થિતાઃ ॥
તેઽપિ દીર્ઘેણ કાલેન અટમાના ઇતસ્તતઃ

કુર્વન્તો મમ કર્માણિ ભાવ્યં પંચત્વમાગતાઃ ॥
તતઃ ક્ષેત્રપ્રભાવેણ મમ કર્મપ્રભાવતઃ

મમ ચૈવ પ્રસાદેન શ્વેતદ્વીપમુપાગતઃ ॥
એવં સ રાજપુત્રોઽથ સર્વભૂતગુણાન્વિતઃ ॥૧ ૧૨ ॥
ભુક્ત્વા તુ માનુષં ભાવમૂર્ધ્વશાખોનુતિષ્ઠતિ ॥
યોઽસૌ પરિજનસ્તસ્ય મમ કર્મવ્યવસ્થિતઃ ॥૧૧ ૩ ॥
માનુષં ભાવમુત્સૃજ્ય મમ લોકમુપાગતઃ ॥
સર્વશો દ્યુતિમાંસ્તત્ર આત્મનાનાત્મદર્શનાત્

)
યાશ્ચ તત્ર સ્ત્રિયઃ કાશ્ચિત્સર્વાશ્ચોત્પલગન્ધિનીઃ ॥
માયયા મતિમન્મુક્તાઃ સર્વાશ્ચૈવ પ્રિયાવૃતાઃ

પ્રસાદાન્મમ સુશ્રોણિ શ્વેતદ્વીપમુપાગતાઃ॥
એષ ધર્મશ્ચ કીર્તિશ્ચ શક્તિશ્ચૈવ મહદ્યશઃ

કર્મણાં પરમં કર્મ તપસાં ચ મહત્તપઃ ॥
આખ્યાનાનાં ચ પરમં કૃતીનાં પરમા કૃતિઃ

ધર્માણાં ચ પરો ધર્મસ્તવાર્થં કીર્તિતો મયા ॥
ક્રોધનાય ન તં દદ્યાન્મૂર્ખાય પિશુનાય ચ

અભક્તાય ન તં દદ્યાદશ્રદ્ધાય શઠાય ચ ॥
દીક્ષિતાયૈવ દાતવ્યં સુપ્રપન્નાય નિત્યશઃ

પણ્ડિતાય ચ દાતવ્યં યશ્ચ શાસ્ત્રવિશારદઃ ॥
એતન્મરણકાલેઽપિ ધારયેદ્યઃ સમાહિતઃ

સોઽપિ મુચ્યેત પૂતાત્મા ગર્ભાદ્યોનિભવાદ્ભયાત્ ॥
એતત્તે કથિતં ભદ્રે મહાખ્યાનં મહૌજસમ્

ય એતેન વિધાનેન ગત્વા કોકામુખં મહત્॥
તેઽપિ યાન્તિ પરાં સિદ્ધિં ચિલ્લીમત્સ્યૌ યથા પુરા

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે કોકામુખમાહાત્મ્યે દ્વાવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ