વામન પુરાણ · અધ્યાય 66

ઇતિ શ્રીવામનપુરાણે પઞ્ચષષ્ટિતમો ઽધ્યઃ
નારદ ઉવાચ ।
શ્રુતં યથા ભગવતા બલિર્બદ્ધો મહાત્મના ।
કિં ત્વસ્તયન્યત્તુ પ્રષ્ટવ્યં તચ્છ્રુત્વા કથયાદ્ય મે

ભગવાન્ દેવરાજાય દત્ત્વા વિષ્ણુસ્ત્રિવિષ્ટપમ્ ।
અન્તર્ધાનં ગતઃ ક્વાસૌ સર્વાત્મા તાત કથ્યતામ્

સુતલસ્થશ્ચ દૈત્યેન્દ્રઃ કિમકાર્ષીત્ તથા વદ ।
કા ચેષ્ટા તસ્ય વિપ્રર્ષે તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

પુલસ્ત્ય ઉવાચ ।
અન્તર્ધાય સુરાવાસં વામનો ઽભૂદવામનઃ ।
જગામ બ્રહ્મસદનમધિરુહ્યોરગાશનમ્

વાસુદેવં સમાયાન્તં જ્ઞાત્વા બ્રહ્માવ્યયાત્મકઃ ।
સમુત્થાયાયથ સૌહાર્દાત્ સસ્વજે કમલાસનઃ

પરિષ્વજ્યાર્ચ્ય વિધિના વેધાઃ પૂજાદિના હરિમ્ ।
પપ્રચ્છ કિં ચિરેણેહ ભવતાગમનં કૃતમ્ ।
66.6 અથોવાચ જગત્સ્વામી મયા કાર્યં મહત્કૃતમ્ ।
સુરાણાં ક્રતુભાગાર્થં સ્વયંભો બલિબન્ધનમ્

પિતામહસ્તદ્ વચનં શ્રુત્વા મુદિતમાનસઃ ।
કથં કથમિતિ પ્રાહ ત્વં માં દર્શિતુમર્હસિ

ઇત્યેવમુક્તે વચને ભગવાન્ ગરુડધ્વજઃ ।
દર્શયામાસ તદ્રૂપં સર્વદેવમયં લઘુ

તં દૃષ્ટ્વા પુણ્ડરીકાક્ષં યોજનાયુતવિસ્તૃતમ્ ।
તાવાનેવોર્ધ્વામાનેન તતો ઽજઃ પ્રણતો ઽભવત્

તતઃ પ્રણમ્ય સુચિરં સાધુ સાધ્વિત્યુદીર્ય ચ ।
ભક્તિતમ્રો મહાદેવં પદ્મજઃ સ્તોત્રમીરયત્

ઓં નમસ્તે દેવાધિદેવ વાસુદેવ એકશૃઙ્ગ બહુરૂપ વૃષાકપે ભૂતભાવતન સુરાસુરવૃષ સુરાસુરમથન પીતવાસઃ શ્રીનિવાસ અસુરનિર્મિતાન્ત અમિતનિર્મિત કપિલ મહાકપિલ વિષ્વક્સેન નારાયણ (5) ધ્રુવધ્વજ સત્યધ્વજ ખઙ્ગધ્વજ તાલધ્વજ વૈકુણ્ઠં પુરુષોત્તમ વરેણ્ય વિષ્ણો અપરાજિત જય જયન્ત વિજય કૃતાવર્ત મહાદેવ અનાદે અનન્ત આદ્યાન્તમધ્યનિધન પુરઞ્જય ધનઞ્જય શુચિશ્રવ પૃશ્નિગર્ભ (10) કમલગર્ભ કમલાયતાક્ષ શ્રીપતે વિષ્ણુમૂલ મૂલાધિવાસ ધર્માધિવાસ ધર્મવાસ ધર્માધ્યક્ષ પ્રજાધ્યક્ષ ગદાધર શ્રીધર શ્રુતિધર વનમાલાધર લક્ષ્મીધર ધરણીધર પદ્ભનામ (15) વિરિઞ્જે આર્ષ્ટિષેણ મહાસેન સેનાધ્યક્ષ પુરુષ્ટુત બહુકલ્પ મહાકલ્પ કલ્પનામુખ અનિરુદ્ધ સર્વગ સર્વાત્મન્ દ્વાદશાત્મક સૂર્યાત્મક સોમાત્મક કાલાત્મક વ્યોમાત્મક ભૂતાત્મક (20) રસાત્મક પરમાત્મન્ સનાતન મુઞ્જકેશ હરિકેશ ગુડાકેશ કેશવ નીલ સૂક્ષ્મ સ્થૂલ પીત રક્ત શ્વેત શ્વેતાધિવાસ રક્તામ્બરપ્રિય પ્રીતિકર પ્રીતિવાસ હંસ નીલવાસ સીરધ્વજ સર્વલોકાધિવાસ (25) કુશેશય અધોક્ષજ ગોવિન્દ જનાર્દન મધુસૂદન વામન નમસ્તે ।
સહસ્રશીર્ષો ઽસિ સહસ્રદૃગસિ સહસ્રપાદો ઽસિ ત્વં કમલો ઽસિ મહાપુરુષો ઽસિ સહસ્રબાહુરસિ સહસ્રમૂર્તિરસિ ત્વં દેવાઃ પ્રાહુઃ સહસ્રવદનં (30) તેનમસ્ત ।
ઓં નમસ્તે વિશ્વદેવેશ વિશ્વભૂઃ વિશ્વાત્મક વિશ્વરૂપ વિશ્વસંભવ ત્વત્તો વિશ્વામિદમભવદ્ બ્રાહ્મણાસ્ત્વન્મુખેભ્યો ઽભવન્ ક્ષત્રિયા દોઃસંભૂતાઃ ઊરુયુગ્માદ્ વિસો ઽભવન્ શૂદ્રાશ્ચરણકમલેભ્યઃ (35) નાભ્યા ભવતો ઽન્તરિક્ષમજાયત ઇન્દ્રાગ્નીવક્ત્રતો નેત્રાદ્ ભાનુરભૂન્મનસઃ શશાઙ્કઃ અહં પ્રસાદજસ્તવ ક્રોધાત્ ત્ર્યમ્બકઃ પ્રાણાજ્જાતો ભવતો માતરિશ્વા શિરસો દ્યૌરજાયત શ્રોત્રાદ્ દિશો ભૂરિયં ચરણાદભૂત્શ્રોત્રોદ્ભવાદિશોભવતઃ સ્વયંભોનક્ષત્રાસ્તેજોદ્ભવાઃ (40) મૂર્ત્તયશ્ચામૂર્તયશ્ચ સર્વે ત્વત્તઃ સમુદ્ભૂતાઃ ।
અતો વિશ્વાત્મકો ઽસિ ઓં નાસ્તે પુષ્પહાસો ઽસિ મહાહાસો ઽસિ પરમો ઽસિ ઓં કારો ઽસિ વષટ્કારો ઽસિ સ્વરાહાકારો ઽસિ વૌષટ્કારો ઽસિ સ્વધાકારો ઽસિ વેદમયો ઽસિ તીર્થમયો ઽસિ યજમાનમયો ઽસિ (45) યજ્ઞમયો ઽસિ સર્વધાતાસિ યજ્ઞભોક્તાસિ શુક્રધાતાસિ ભૂર્દ ભુવર્દ સ્વર્દ સ્વર્ણદ ગોદ અમૃતદો ઽસીતિ ।
ઓં બ્રહ્માદિરસિ બ્રહ્મયો ઽસિ યજ્ઞો ઽસિ વેદકામો ઽસિ વેદ્યો ઽસિ યજ્ઞધારો ઽસિ મહામીનો ઽસિ મહાસેનો ઽસિ મહાશિરા અસિ ।
(50) નૃકેસર્યસિ હોતાસિ હોમ્યો ઽસિ હવ્યો ઽસિ હૂયમાનો ઽસિ હયમેધો ઽસિ પોતાસિ પાવયિતાસિ પૂતો ઽસિ પૂજ્યો ઽસિ દાતાસિ હન્યમાનો ઽસિ હ્રિયમાણો ઽસિ હર્ત્તાસીતિ ઓં ।
નીતિરસિ નેતાસિ અગ્ર્યો ઽસિ વિશ્વધામાસિ શુભાણ્ડો ઽસિ ધ્રુવો ઽસિ આરણેયો ઽસિ (55) ધ્યાનો ઽસિ ધ્યેયો ઽસિ જ્ઞેયો ઽસિ જ્ઞાનો ઽસિ જ્ઞાનો ઽસિ યષ્ટાસિ દાનો ઽસિ ભૂમાસિ ઈક્ષ્યો ઽસિ બ્રહ્માસિ હોતાસિ ઉદ્ગાતાસિ ગતિમતાં ગતિરસિ જ્ઞાનિનાં જ્ઞાનમસિ યોગિનાં યોગો ઽસિ મોક્ષગામિનાં મોક્ષો ઽસિ શ્રીમતાં શ્રીરસિ ગૃહ્યો ઽસિ પાતાસિ પરમસિ (60) સોમો ઽસિ સૂર્યો ઽસિ દીક્ષાસિ દક્ષિણાસિ નરો ઽસિ ત્રિનયનો ઽસિ મહાનયનો ઽસિ આદિત્યપ્રભવો ઽસિ સુરોત્તમો ઽસિ શુચિરસિ શુક્રો ઽસિ નભોસિ નભસ્યો ઽસિ ઇષો ઽસિ ઊર્જો ઽસિ સહો ઽસિ સહસ્યો ઽસિ તપો ઽસિ તપસ્યો ઽસિ મધુરસિ (65) માધવો ઽસિ કાલો ઽસિ સંક્રમો ઽસિ વિક્રમો ઽસિ પરાક્રમો ઽસિ અશ્વગ્રીવો ઽસિ મહામેધો ઽસિ શઙ્કરો ઽસિ હરિશ્વોરો ઽસિ શંભુરસિ બ્રહ્મેશો ઽસિ સૂર્યો ઽસિ મિત્રાવરુણો ઽસિ પ્રાગ્વંશકાયો ઽસિ ભૃતાદિરસિ મહાભૂતો ઽસિ ઊર્ધ્વકર્માસિ કર્ત્તાસિ (70) સર્વપાપવિમોચનો ઽસિ ત્રિવિક્રમો ઽસિ ઓં નમસ્ તે
પુલસ્ત્ય ઉવાચ ।
ઇત્થં સ્તુતઃ પદ્મવેન વિષ્ણુસ્તપસ્વિભિશ્ચાદ્ભુતકાર્મકારી ।
પ્રોવાચ દેવં પ્રપિતામહં તુ વરં વૃણીષ્વામલસત્ત્વવૃત્તે

તમબ્રવીત્ પ્રીતિયુતઃ પિતામહો વરં મમેહાદ્ય વિભો પ્રયચ્છ ।
રૂપેણ પુણ્યેન વિબો હ્યનેન સંસ્થીયતાં મદ્ભવને મુરારે

ઇત્થં વૃતે દેવવરેણ પ્રાદાત્ પ્રભુસ્તથાસ્ત્વિતિ તમવ્યયાત્મા ।
તસ્થૌ હિ રૂપેણ હિ વામનેન સંપૂજ્યમાનઃ સદને સ્વયંભોઃ

નૃત્યન્તિ તત્રાપ્સરસાં સમૂહ્ય ગાયન્તિ ગીતાનિ સુરેન્દ્રગાયનાઃ ।
વિદ્યાધરાસ્તૂર્યરાંશ્ચ વાદયન્ સ્તુવન્તિ દેવાસુરસિદ્ધસઙ્ઘાઃ

તતઃ સમારાધ્ય વિભું સુરાધિપઃ પિતામહો ધૌતમલઃ સ શુદ્ધઃ ।
સ્વર્ગે વિરિઞ્ચિઃ સદનાત્ સુપુષ્પાણ્યાનીય પૂજાં પ્રચકાર વિષ્ણોઃ

સ્વર્ગે સહસ્રં સ તુ યોજનાનાં વિષ્ણોઃ પ્રમાણેન હિ વામનો ઽભૂત્ તત્રાસ્ય શક્રઃ પ્રચકાર પૂજાં સ્વયંભુવસ્તુલ્યગુણાં મહર્ષે

એતત્ તવોક્તં ભગવાંસ્ત્રિવિક્રમશ્ચકાર યદ્ દેવહિતં મહાત્મા ।
રસાતલસ્થો દિતિજશ્ચકાર યત્તચ્છૃણુષ્વાદ્ય વદામિ વિપ્ર