વલ્લાલચરિત · અધ્યાય 2.20

ઇતિ વલ્લાલચરિતે શૂદ્રવર્ગકથનં નામ ઊનવિંશો ઽધ્યાયઃ ।
અથ વિંશો ઽધ્યાયઃ
વ્યાસ ઉવાચ:
અતઃપરં રુદ્રગીતા કથ્યતે મનુજેશ્વરાઃ ।
શૃણતાવહિતા ભૂત્વા ઇમાં ગીતાં સનાતનીમ્

નમસ્તે મન્યવે રુદ્ર ઉતોત ઇષવે નમઃ ।
નમામિ તવ વાહુભ્યાં ગિરિશન્ત ગિરીશ્વર

રુદ્રસ્તે ઽપાપકાશિન્યા શિવયા ઘોરરૂપયા ।
તન્વાનો ઽભિ ચાકશીહિ સુખં શન્તમયા શિવ

યામિષુમસ્તવે હસ્તે ગિરિશન્ત વિભર્ષિ ચ ।
તાં ગિરિત્ર કુરુ શિવાં મા હિંસીઃ પુરુષં જગત્

શિવેન વચસાચ્છત્વા વદામો ગિરિશ પ્રભો ।
યથા યક્ષ્મં સુમનસો જગત્સર્વ્વમિદં ભવેત્

અધ્યવોચદધિવક્તા પ્રથમો દેવ્યકો ભિષક્ ।
અહીંશ્ચ જમ્ભયન્ સર્વ્વાન્ યાતુધાનીઃ પરાસુવ

અસૌ યસ્તામ્ર આદિત્ય ઉત વભ્રૂઃ સુમઙ્ગલઃ ।
યે ચૈનં રુદ્રા અભિતો દિક્ષ્વેષાં હેડઈમહે

અસાવવસર્પતિ યો નીલગ્રીવો વિલોહિતઃ ।
ગોપાઃસ્ત્રિયો ઽપ્યદૃશ્રન્ યં સ દૃષ્ટોમૃડયાતિ નઃ

[[092]]
નમો ઽસ્તુ નીલગ્રીવાય સહસ્રાક્ષાય મીઢુષે ।
સન્ત્યથો યે ઽસ્ય સત્વા નસ્તેભ્યો ઽહમકરં નમઃ

ધન્વનસ્ત્વં પ્રમુઞ્ચાર્ત્ન્યો રુભયોર્જ્યામુમાધવ ।
યાશ્ચ તે હસ્ત ઇષવો ભગવન્ તાઃ પરા વપ ।
કપર્દ્દિનો ધનુર્દિવ્યં વિશલ્યો વાણવાનુત ।
અનેશન્નિષવશ્ચાસ્ય ચાભુરસ્તુ નિષઙ્ગધીઃ

યા મીઢુષ્ટમ તે હેતિર્હસ્તે પ્રવિદ્યતે ધનુઃ ।
અયક્ષન્ યા તથાસ્માન્ ત્વં વિશ્વતઃ પરિપાલય

અસ્માન્ તે ધન્વનો હેતિઃ પરિવૃણક્તુ વિશ્વતઃ ।
અથો યશ્ચેષુધી રુદ્ર અસ્મદારે નિધેહિ તમ્

અવતત્ય ધનુઃ શલ્યમુખાનિ વિનિશીર્ય્ય ચ ।
શતેષુધે સહસ્રાક્ષ શિવો નઃ સુમના ભવ

આયુધાય નમસ્તે ઽસ્તુ ધૃષ્ણવે ઽનાતતાય ચ ।
ઉભાભ્યામુત વાહુભ્યાં નમસ્તે ઽસ્તુ ચ ધન્વને

મા નો મહાન્ત મુત મા નો અર્ભકમ્
મા ન ઉક્ષન્તમુતમા ન ઉક્ષિતમ્ ।
મા નો વધીઃ પિતરમ્મોત માતરમ્
મા નઃ પ્રિયાસ્તન્વો રુદ્ર રીરિષઃ

માનસ્તોકે ચ તનયે ગવાશ્વેષુ ચ રીરિષઃ ।
આયૂંષિ ભામિનો વીરાન્ માવધીસ્ત્વાં હવામહે

સેનાન્યે દિશામ્ પતયે નમો હિરણ્યવાહવે ।
વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યઃ પશૂનામ્યતયે નમઃ

શષ્યિઞ્જાય ત્વિષીમતે પથીનામ્પતયે નમઃ ।
સૂત્રિણે હરિકેશાય પુષ્ટાનામ્પતયે નમઃ

વભ્લુશાય નમો વ્યાધિને ઽન્નાનામ્પતયે નમઃ ।
ભવસ્ય હેત્યૈ જગતામ્ પતયે ચ નમો નમઃ

રુદ્રાયાતતાયિને ચ ક્ષેત્રાણામ્પતયે નમઃ ।
નમોસ્ત્વહન્ત્રે સૂતાય વનાનામ્પતયે નમઃ

રોહિતાય સ્થપતયે વૃક્ષાણમ્પતયે નમઃ ।
ભુવન્તયે નમસ્તસ્મૈ વરિવસ્યકૃતાય ચ

મન્ત્રિણે વૈ વાણિજાય કક્ષાણામ્પતયે નમઃ ।
ઘોષાયોચ્ચૈઃ ક્રન્દયતે પત્તીનામ્પતયે નમઃ

ધાવતે કૃત્સ્નવીતાય સત્વાનામ્પતયે નમઃ ।
નમો ઽસ્તુ સહમાનાય નમો નિવ્યાધિને નમઃ

આવ્યાધિનીનામ્પતયે કકુભાય નિષઙ્ગિણે ।
નિચેરવે નમસ્તુભ્યં સ્તેનાનામ્પતયે નમઃ

નમો ઽરણ્યાનામ્પતયે નમઃ પરિચરાય ચ ।
સ્તાયૂનામ્પતયે તુભ્યં વઞ્ચતે પરિવઞ્ચતે

પ્રણમામીષુધિમતે નમસ્તુભ્યં નિષઙ્ગિણે ।
તસ્કરાણાન્તે પતયે નમામિ ચ પુનઃ પુનઃ

સૃકાયિભ્યો જિઘાંસદ્ભ્યો મુષ્ણતામ્પતયે નમઃ ।
અસિમદ્ભ્યો વિકૃન્તાનામ્ પતયે તે નમોનમઃ

નક્તઞ્ચરેભ્યો રુદ્રેભ્યો ધાવદ્ભ્યશ્ચ નમોનમઃ ।
ઉષ્ણીષિણે કુલુઞ્ચાનામ્પતયે તે નમોનમઃ

[[094]]
ધન્વાયિભ્ય ઇષુમદ્ભ્યો નમો ગિરિચરાય તે ।
આતન્વાભ્યો વશ્ચ પ્રતિદધાનેભ્યો નમોનમઃ

આયચ્છદ્ભ્યો નમો ઽસ્યદ્ભ્યો વિસૃજદ્ભ્યો નમો નમઃ ।
વિધ્યદ્ભ્યશ્ચ સ્વપદ્ભ્યશ્ચ જાગ્રદ્ભ્યશ્ચ નમોનમઃ

શયાનેભ્ય આસીનેભ્યસ્તિષ્ઠદ્ભ્યો વો નમો નમઃ ।
નમઃ સભાપતિભ્યો વઃ સભાભ્યશ્ચ નમોનમઃ

અશ્વેભ્યો ઽશ્વપતિભ્યશ્ચાવ્યાધિનીભ્યો નમોનમઃ ।
વિવિધ્યન્તીભ્યશ્ચ નમઃ ઉગણાભ્યો નમોનમઃ

તૃંહતીભ્યો ગણેભ્યશ્ચ વ્રાતેભ્યશ્ચ નમોનમઃ ।
નમો ગણપતિ-વ્રાતપતિભ્યશ્ચ નમોનમઃ

ગૃત્સપતિભ્યો ગૃત્સેભ્યો વિરૂપેભ્યો નમોનમઃ ।
વિશ્વરૂપેભ્યશ્ચ નમઃ સેનાભ્યશ્ચ નમોનમઃ

સેનાનીભ્યો રથિભ્યો વો અરથેભ્યો નમોનમઃ ।
ક્ષત્તૃભ્યઃ સંગ્રહીતૃભ્યો મહદ્ભ્યશ્ચ નમોનમઃ

અર્ભકેભ્યસ્તક્ષકેભ્યો રથકૃદ્ભ્યો નમોનમઃ ।
કર્મ્મારેભ્યઃ કુલાલેભ્યો નિષાદેભ્યો નમોનમઃ

પુઞ્જિષ્ઠેભ્યઃ શ્વનિભ્યશ્ચ મૃગયુભ્યશ્ચ વો નમઃ ।
શ્વભ્યશ્ચ શ્વપતિભ્યશ્ચ રુદ્રાય ચ ભવાય ચ

નીલગ્રીવાય સર્વ્વાય પશૂનામ્પતયે નમઃ ।
નમસ્તે શિતિકણ્ઠાય નમસ્તેસ્તુ કપર્દ્દિને

સહસ્રાક્ષાય ચ વ્યપ્તકેશાય શતધન્વને ।
ગિરિશાય નમસ્તુભ્યં શિપિવિષ્ટાય તે નમઃ

મીઢુષ્ટમાયેષુમતે હ્રસ્વાય વામનાય ચ ।
વૃહતે ચ વર્ષીયસે વૃદ્ધાય સવૃધે નમઃ

પ્રથમાય નમો ઽગ્રાય આશવે ચાજિરાય ચ ।
નમઃ શીઘ્રાય શીભ્યાય ઊર્મ્માયાવસ્વનાય ચ

નાદેયાય નમસ્તુભ્યં દ્વીપ્યાય ચ નમોનમઃ ।
જ્યેષ્ઠાય ચ કનિષ્ઠાય પૂર્વ્વજાય નમોનમઃ

મધ્યમાયાપગલ્ભાય વુધ્ન્યાયાપરજાય ચ ।
જઘન્યાય ચ સોમ્યાય પ્રતિસર્ય્યાય તે નમઃ

નમો યામ્યાય ક્ષેમ્યાય શ્લોક્યાય ચ નમોનમઃ ।
ઉર્વર્ય્યાયાવસાન્યાય ખલ્યાય ચ નમસ્તુ તે

નમો વન્દ્યાય કક્ષ્યાય શ્રવાય ચ નમોનમઃ ।
પ્રતિશ્રવાય ચ નમઃ આશુષેણાય તે નમઃ

આશુરથાય ચ નમઃ શૂરાય ચાવભેદિને ।
વિલ્મિને ચ કવચિને વર્મ્મિણે ચ વરૂથિને

શ્રુતાય શ્રુતસેનાય દુન્દુભ્યાય નમોનમઃ ।
અહન્યાય ધૃષ્ણવે ચ પ્રમૃષાય નમોનમઃ

તીક્ષ્ણોષવે ચાયુધિને સ્વાયુધાય સુધન્વને ।
નમઃ સત્યાય પથ્યાય કાટ્યાય ચ નમોનમઃ

નીપ્યાય ચ નમસ્તુભ્યં કુલ્યાય ચ નમોનમઃ ।
સરસ્યાય નાદેયાય વૈશન્તાય નમોનમઃ

અવટ્યાય ચ કુપ્યાય વીઘ્રાય ચ નમોનમઃ ।
આતપ્યાય ચ મેધ્યાય વિદ્યુત્યાય નમોનમઃ

[[096]]
અવર્ષ્યાય ચ વર્ષાય વાત્યાય ચ નમોનમઃ ।
નમો બ્રાત્યાય રેષ્માય વાસ્તવ્યાય નમોનમઃ

વાસ્તુપાય ચ સોમાય રુદ્રાય ચ નમોનમઃ ।
અરુણાય ચ તામ્રાય શઙ્ગવે ચ નમોનમઃ

નમ ઉગ્રાય ભીમાયાગ્રેવધાય નમો ઽસ્તુ તે ।
દૂરેવધાય હન્ત્રે ચ નમો હનીયસે નમઃ

સમ્ભવાય શઙ્કરાય મયોભવાય તે નમઃ ।
મયસ્કરાય ચ શિવતરાય ચ શિવાય ચ

અવાર્ય્યાય ચ પાર્ય્યાય નમઃ પ્રતરણાય ચ ।
ઉત્તરણાય તીર્ય્યાય કુબ્જાય ચ નમોનમઃ

નમઃ શષ્યાય ફેણ્યાય સિકત્યાય નમોનમઃ ।
પ્રવાહ્યાય કિંશિલાય ક્ષયણાય નમોનમઃ

ઇરિણ્યાય પ્રપથ્યાય નમસ્તુભ્યં પુલસ્તયે ।
નમો વ્રજ્યાય ગોષ્ઠાય તલ્પાય ચ નમોનમઃ

ગેહ્યાય ચ હૃદય્યાય નિવેષ્યાય ચ તે નમઃ ।
ગહ્વરેષ્ઠાય શુષ્કાય હરિત્યાય નમોનમઃ

પાંસવ્યાય રજસ્યાય લોપ્યાય ચ નમો ઽસ્તુ તે ।
ઉલપ્યાય ચ ઊર્વ્વાય સર્વ્વાય ચ નમોનમઃ

પર્ણશદાય પર્ણાય નમશ્ચાભિઘ્નતે નમઃ ।
નમ ઉદ્ગુરમાણાય નમઃ આખિદતે નમઃ

ઇષુકૃદ્ભો ધનુષ્કૃદ્ભ્યો નમઃ પ્રખિદતે નમઃ ।
કિરિકેભ્યશ્ચ દેવાનાં હૃદયેભ્યો નમોનમઃ

વિચિન્વત્કેભ્યો વો વિક્ષિણત્કેભ્યશ્ચ નમો નમઃ ।
આનિર્હતેભ્યો યુષ્મભ્યં નમામિ ચ પુનઃ પુનઃ

ભો અન્ધસસ્પતે દ્રાપે દરિદ્ર નીલલોહિત ।
પ્રજાનાં નઃ પશૂનાઞ્ચ માભેર્મારોક્ કથઞ્ચન

ઇમા નો રુદ્રાય મતીસ્તવસે પ્રભરામહે ।
ગ્રામે વિશ્વે યથા શંસ્વાદ્વિપદે ચ ચતુષ્પદે

યા તે રુદ્ર શિવતનૂઃ શિવવિશ્વાહભેષજી ।
રુદ્રસ્ય ભેષજી રુદ્ર તયા નો મૃડ્ જીવસે

રુદ્રસ્ય હેતિઃ પરિતો વૃણક્ત ત્વેષસ્ય ચાસ્માસુ ન દુર્મ્મતિશ્ચ ।
સ્થિરાણિ રુદ્ર અવતારય ત્વમ્ તોકાય પૌત્રાય સુખં યથા સ્યાત્

મીઢુષ્ટમ શિવતમ શિવો નઃ સુમના ભવ ।
નિધાય પરમે વૃક્ષે આયુધં તવ શઙ્કર

કૃત્તિં વસાન આગચ્છ પિનાકં ધારયન્ શિવઃ ।
નમસ્તુભ્યં ભગવતે વિકિરિદ્રવિલોહિત

યા હેતયઃ સહસ્રન્તે ઽસ્મદન્યં નિવપન્તુ તાઃ ।
યાસ્તવ હેતયો વાહ્વોઃ સહસ્રાણિ સહસ્રશઃ

તાસામીશાનો ભગવન્ પરાચીના મુખાકૃધિ ।
અસંખ્યાતાઃ સહસ્રાણિ યે રુદ્રા અધિ ભૂતલે

તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ હ્યવતન્મસિ ।
અસ્મિન્મહત્યન્તરીક્ષે ઽર્ણવે સન્તિ ભવાસ્તુ યે

[[098]]
તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ ।
નીલગ્રીવાઃ શ્વેતકણ્ઠાઃ દિવં રુદ્રા ઉપશ્રિતાઃ

તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ ।
નીલગ્રીવાઃ શ્વેતકણ્ઠાઃ અધઃ શર્વ્વાઃ ક્ષમાચરાઃ ।
તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ

શષ્પિઞ્જરા વૃક્ષેષુ યે નીલગ્રીવા વિલોહિતાઃ ।
તેષાં સહસ્રયોજે ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ

યે ચ ભૂતાનામધિપા વિશિખાસઃ કપર્દિનઃ ।
તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ

ઐલવૃદા આયુર્યુધો યે પથામ્યતિરક્ષસઃ ।
તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ

યે ચ ચરન્તિ તીર્થાનિ સૃકાહસ્તા નિષઙ્ગિણઃ ।
તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ

યે ચાન્નેષુ વિવિધ્યન્તિ પાત્રેષુ પિવતો જનાન્ ।
તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ

એતાવન્તશ્ચ ભૂયાંસો દિશો રુદ્રા વિતસ્થિરે ।
તેષાં સહસ્રયોજને ધન્વાનિ ચાવતન્મસિ

નમો રુદ્રેભ્યો દુઃસ્થેભ્યો યેષાં વર્ષન્તુ સાયકાઃ ।
સર્વદિક્ વિદિક્ષુ ચ તેષાં કુર્વ્વે દશાઙ્ગુલીઃ

નમો ઽસ્તુ તેભ્યો નો ઽવન્તુ તથાસ્માન્ મૃડયન્તુ તે ।
જમ્ભે દધ્મસ્તમેતેષાં યન્દ્વિષ્મો યશ્ચ દ્વેષ્ટિ નઃ

નમસ્તેભ્યો ઽન્તરિક્ષે યે યેષાં વાતસ્તુ સાયકાઃ ।
સર્વ્વદિક્ષુ વિદિક્ષ્વેવ તેષાં કુર્વ્વે દશાઙ્ગુલી

નમસ્તુ તેભ્યો નો ઽવન્તુ તથાસ્માન્ મૃડયન્તુ તે ।
જમ્ભે દધ્મસ્તમેતેષાં યંદ્વિષ્મો યશ્ચ દ્વેષ્ટિ નઃ

નમો રુદ્રેભ્યો યે પૃષ્વ્યાં યેષામન્નન્તુ સાયકાઃ ।
સર્વ્વદિક્ષુ વિદિક્ષેવ તેષાં કુર્વ્વે દશાઙ્ગુલી

નમસ્તુ તેભ્યો નો ઽવન્તુ તથાસ્માન્ મૃડયન્તુ તે ।
જમ્ભેદધ્મસ્તમેતેષાં યંદ્વિષ્મો યશ્ચ દ્વેષ્ટિ નઃ

ઇમાં ગીતાં નરો રૌદ્રીં પઠંશ્ચાપિ શ્રવન્ સ્મરન્ ।
પ્રયાતિ રુદ્રસાલોક્યં ન ચાસૌ જાયતે પુનઃ