વૈશેષિકસૂત્ર · અધ્યાય 5.1

આત્મસંયોગપ્રયત્નાભ્યાં હસ્તે કર્મ

તથા મુસલકર્મ હસ્તસંયોગાચ્ ચ

અભિઘાતજે મુસલકર્મણિ વ્યતિરેકાદ્ અકારણં હસ્તસંયોગઃ

તથાત્મસંયોગો હસ્તમુસલકર્મણિ

મુસલાભિઘાતાત્ તુ મુસલસંયોગાદ્ ધસ્તે કર્મ

તથાત્મકર્મ હસ્તસંયોગાચ્ ચ

સંયોગાભાવે ગુરુત્વાત્ પતનમ્

નોદનવિશેષાભાવાદ્ નોર્ધ્વં ન તિર્યગ્ ગમનમ્

પ્રયત્નવિશેષાન્ નોદનવિશેષઃ

નોદનવિશેષાદ્ ઉદસનવિશેષઃ

હસ્તકર્મણા દારકકર્મ વ્યાખ્યાતમ્

તથા દગ્ધસ્ય વિસ્ફોટનમ્

પ્રયત્નાભાવે ગુરુત્વાત્ સુપ્તસ્ય પતનમ્

તૃણકર્મ વાયુસંયોગાત્

મણિગમનં સૂચ્યભિસર્પણમ્ ઇત્ય્ અદૃષ્ટકારિતાનિ

ઇષાવ્ અયુગપત્ સંયોગવિશેષાઃ કર્માન્યત્વે હેતુઃ

નોદનાદ્ આદ્યમ્ ઇષોઃ કર્મ કર્મકારિતાચ્ ચ સંસ્કારાદ્ ઉત્તરં તથોત્તરમ્ ઉત્તરં ચ

સંસ્કારાભાવે ગુરુત્વાત્ પતનમ્