ત્રિંશિકાવિજ્ઞપ્તિકારિકા · શ્લોક 1-20

અથ ત્રિંશિકાવિજ્ઞપ્તિકારિકાઃ (ત્વ્ક્)
કૃતિરિયમાચાર્યવસુબન્ધોઃ ।
આત્મધર્મોપચારો હિ વિવિધો યઃ પ્રવર્તતે ।
વિજ્ઞાનપરિણામે ઽસૌ પરિણામઃ સ ચ ત્રિધા

વિપાકો મનનાખ્યશ્ચ વિજ્ઞપ્તિર્વિષયસ્ય ચ ।
તત્રાલયાખ્યં વિજ્ઞાનં વિપાકઃ સર્વબીજકમ્

અસંવિદિતકોપાદિસ્થાનવિજ્ઞપ્તિકં ચ તત્ ।
સદા સ્પર્શમનસ્કારવિત્સઞ્જ્ઞાચેતનાન્વિતમ્

ઉપેક્ષા વેદના તત્રાનિવૃતાવ્યાકૃતં ચ તત્ ।
તથા સ્પર્શાદયસ્તચ્ચ વર્તતે સ્રોતસૌઘવત્

તસ્ય વ્યાવૃતિરર્હત્વે તદાશ્રિત્ય પ્રવર્તતે ।
તદાલમ્બં મનોનામ વિજ્ઞાનં મનનાત્મકમ્

ક્લેશૈશ્ચતુર્ભિઃ સહિતં નિવૃતાવ્યાકૃતૈઃ સદા ।
આત્મદુષ્ટ્યાત્મમોહાત્મમાનાત્મસ્નેહસઞ્જ્ઞિતૈઃ

યત્રજસ્તન્મયૈરન્યૈઃ સ્પર્શાદ્યૈશ્ચાર્હતો ન તત્ ।
ન નિરોધસમાપત્તૌ માર્ગે લોકોત્તરે ન ચ

દ્વિતીયઃ પરિણામો ઽયં તૃતીયઃ ષડ્વિધસ્ય યા ।
વિષયસ્યોપલબ્ધિઃ સા કુશલાકુશલાદ્વયા

સર્વત્રગૈર્વિનિયતૈઃ કુશલૈશ્ચૈતસૈરસૌ ।
સમ્પ્રયુક્તા તથા ક્લેશૈરૂપક્લેશૈસ્ત્રિવેદના

આદ્યાઃ સ્પર્શાદયશ્છન્દાધિમોક્ષસ્મૃતયઃ સહ ।
સમાધિધીભ્યાં નિયતાઃ શ્રદ્ધાથ હ્રિરપત્રપા

અલોભાદિ ત્રયં વીર્યં પ્રશ્રબ્ધિઃ સાપ્રમાદિકા ।
અહિંસા કુશલાઃ ક્લેશા રાગપ્રતિઘમૂઢયઃ

માનદૃગ્વિચિકિત્સાશ્ચ ક્રોધોપનહને પુનઃ ।
મ્રક્ષઃ પ્રદાશ ઈર્ષ્યાર્થ માત્સર્યં સહ માયયા

શાઠ્યં મદો ઽવિહિંસાહ્રીરત્રપા સ્ત્યાનમુદ્ધવઃ ।
આશ્રદ્ધમથ કૌસીદ્યં પ્રમાદો મુષિતા સ્મૃતિઃ

વિક્ષેપો ઽસમ્પ્રજન્યં ચ કૌકૃત્યં મિદ્ધમેવ ચ ।
વિતર્કશ્ચ વિચારશ્ચેત્યુપક્લેશા દ્વયે દ્વિધા

પઞ્ચાનાં મૂલવિજ્ઞાને યથાપ્રત્યયમુદ્ભવઃ ।
વિજ્ઞાનાનાં સહ ન વા તરઙ્ગાણાં યથા જલે

મનોવિજ્ઞાનસમ્ભૂતિઃ સર્વદાસઞ્જ્ઞિકાદૃતે ।
સમાપત્તિદ્વયાન્મિદ્ધાન્મૂર્છનાદપ્યચિત્તકાત્

વિજ્ઞાનપરિણામો ઽયં વિકલ્પો યદ્વિકલ્પ્યતે ।
તેન તન્નાસ્તિ તેનેદં સર્વં વિજ્ઞપ્તિમાત્રકમ્

સર્વબીજં હિ વિજ્ઞાનં પરિણામસ્તથા તથા ।
યાત્યન્યોન્યવશાદ્ યેન વિકલ્પઃ સ સ જાયતે

કર્મણો વાસના ગ્રાહદ્વયવાસનયા સહ ।
ક્ષીણે પૂર્વવિપાકે ઽન્યદ્વિપાકં જનયન્તિ તત્

યેન યેન વિકલ્પેન યદ્યદ્ વસ્તુ વિકલ્પ્યતે ।
પરિકલ્પિત એવાસૌ સ્વભાવો ન સ વિદ્યતે