તત્ત્વસમાસસૂત્રવૃત્તિ · શ્લોક 1-20

તત્ત્વસમાસસૂત્રવૃત્તિઃ ।
પઞ્ચવિંશતિતત્ત્વેષુ જન્મના જ્ઞાનમાપ્તવાન્ ।
આદિસૃષ્ટૌ નમસ્તસ્મૈ કપિલાય મહર્ષયે ॥ 1 ॥
અથાતસ્તત્ત્વસમાસાખ્યસાઙ્ખ્યસૂત્રાણિ વ્યાખ્યાસ્યામઃ ।
ઇહ કશ્ચિદ્બ્રાહ્મણસ્ત્રિવિધેન દુઃખેનાભિભૂતઃ સાઙ્ખ્યાચાર્યં કપિલમહર્ષિં શરણમુપાગતઃ । સ્વકુલનામગોત્રસ્વાધ્યાયં નિવેદ્યાહ ।
ભગવન્ કિમિહ પરં કિં યાથાતથ્યં કિં કૃત્વા કૃતકૃત્યઃ સ્યામિતિ ।
કપિલ ઉવાચ કથયિષ્યામિ ।
અષ્ટૌ પ્રકૃતયઃ

ષોડશ વિકારાઃ

પુરુષઃ

ત્રૈગુણ્યમ્

સઞ્ચરઃ

પ્રતિસઞ્ચરઃ

અધ્યાત્મમ્ અધિભૂતમ્ અધિદૈવતં ચ

પઞ્ચાભિબુદ્ધયઃ

પઞ્ચકર્મયોનયઃ

પઞ્ચવાયવઃ

પઞ્ચકર્માત્માનઃ

પઞ્ચપર્વા ઽવિદ્યા

અષ્ટાવિંશતિધા ઽશક્તિઃ

નવધા તુષ્ટિઃ

અષ્ટધા સિદ્ધિઃ

દશધા મૂલિકાર્થાઃ

અનુગ્રહસર્ગઃ

ચતુર્દશવિધો ભૂતસર્ગઃ

ત્રિવિધો ધાતુસર્ગઃ

ત્રિવિધો બન્ધઃ