તન્ત્રાલોક · અધ્યાય 16

અથ પુત્રકત્વસિદ્ધ્યૈ નિરૂપ્યતે શિવનિરૂપિતો @ત્ર વિધિઃ ।
યદા તુ સમયસ્થસ્ય પુત્રકત્વે નિયોજનમ્ ।
ગુરુત્વે સાધકત્વે વા કર્તુમિચ્છતિ દૈશિકઃ ॥ 1

તદાધિવાસં કૃત્વાહ્નિ દ્વિતીયે મણ્ડલં લિખેત્ ।
સામુદાયિકયાગે@થ તથાન્યત્ર યથોદિતમ્ ॥ 2

ષડષ્ટતદ્દ્વિગુણિતચતુર્વિંશતિસંખ્યયા ।
ચક્રપઞ્ચકમાખ્યાતં શાસ્ત્રે શ્રીપૂર્વસંજ્ઞિતે ॥ 3

દ્વાત્રિંશત્તદ્દ્વિગુણિતં શ્રીમત્ત્રૈશિરસે મતે ।
અસંખ્યચક્રસંબન્ધઃ શ્રીસિદ્ધાદૌ નિરૂપિતઃ ॥ 4

તસ્માદ્યથાતથા યાગં યાવચ્ચક્રેણ સંમિતમ્ ।
પૂજયેદ્યેન તેનાત્ર ત્રિશૂલત્રયમાલિખેત્ ॥ 5

ત્રિશૂલત્રિતયે દેવીત્રયં પર્યાયવૃત્તિતઃ ।
મધ્યસવ્યાન્યભેદેન પૂર્ણં સંપૂજિતં ભવેત્ ॥ 6

વર્તના મણ્ડલસ્યાગ્રે સંક્ષેપાદુપદેક્ષ્યતે ।
આલિખ્ય મણ્ડલં ગન્ધવસ્ત્રેણૈવાસ્ય માર્જનમ્ ॥ 7

કૃત્વા સ્નાતો ગુરુઃ પ્રાગ્વન્મણ્ડલાગ્રે@ત્ર દેવતાઃ ।
બાહ્યગાઃ પૂજયેદ્દ્વારદેશે ચ દ્વારદેવતાઃ ॥ 8

મણ્ડલસ્ય પુરોભાગે તદૈશાનદિશઃ ક્રમાત્ ।
આગ્નેય્યન્તં ગણેશાદીન્ ક્ષેત્રપાન્તાન્પ્રપૂજયેત્ ॥ 9

ગણપતિગુરુપરમાખ્યાઃ પરમેષ્ઠી પૂર્વસિદ્ધવાક્ક્ષેત્રપતિઃ ।
ઇતિ સપ્તકમાખ્યાતં ગુરુપઙ્ક્તિવિધૌ પ્રપૂજ્યમસ્મદ્ગુરુભિઃ ॥ 10

તત આજ્ઞાં ગૃહીત્વા તુ પુષ્પધૂપાદિપૂજિતમ્ ।
પૂજ્યમાધારશક્ત્યાદિ શૂલમૂલાત્પ્રભૃત્યલમ્ ॥ 11

શિવાન્તં સિતપદ્માન્તે ત્રિશૂલાનાં ત્રયે ક્રમાત્ ।
મધ્યશૂલે મધ્યગઃ સ્યાત્સદ્ભાવઃ પરયા સહ ॥ 12

વામે ચાપરયા સાકં નવાત્મા દક્ષગં પરમ્ ।
ત્રિશૂલે દક્ષિણે મધ્યશૃઙ્ગસ્થો રતિશેખરઃ ॥ 13

સ્યાત્પરાપરયા સાકં દક્ષે ભૈરવસત્પરે ।
વામે ત્રિશૂલે મધ્યસ્થો નવાત્માપરયા સહ ॥ 14

સ્યાત્પરે પરયા સાકં વામારે સંશ્ચ ભૈરવઃ ।
ઇત્થં સર્વગતત્વે શ્રીપરાદેવ્યાઃ સ્થિતે સતિ ॥ 15

યાગો ભવેત્સુસંપૂર્ણસ્તદધિષ્ઠાનમાત્રતઃ ।
એકશૂલે@પ્યતો યાગે ચિન્તયેત્તદધિષ્ઠિતમ્ ॥ 16

અવિધિજ્ઞો વિધાનજ્ઞ ઇત્યેવં ત્રીશિકોદિતમ્ ।
તતો મધ્યે તથા દક્ષે વામે શૃઙ્ગે ચ સર્વતઃ ॥ 17

લોકપાલાસ્ત્રપર્યન્તમેકાત્મત્વેન પૂજયેત્ ।
પરત્વેન ચ સર્વાસાં દેવતાનાં પ્રપૂજયેત્ ॥ 18

શ્રીમન્તં માતૃસદ્ભાવભટ્ટારકમનામયમ્ ।
તતો@પિ ભોગયાગેન વિદ્યાઙ્ગં ભૈરવાષ્ટકમ્ ॥ 19

યામલં ચક્રદેવીશ્ચ સ્વસ્થાને પૂજયેદ્બહિઃ ।
લોકપાલાનસ્ત્રયુતાન્ગન્ધપુષ્પાસવાદિભિઃ ॥ 20

પૂજયેત્પરયા ભક્ત્યા વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ ।
તતઃ કુમ્ભાસ્ત્રકલશીમણ્ડલસ્થાનલાત્મનામ્ ॥ 21

પઞ્ચાનામનુસન્ધાનં કુર્યાદદ્વયભાવનાત્ ।
યે તુ તામદ્વયવ્યાપ્તિં ન વિન્દન્તિ શિવાત્મિકામ્ ॥ 22

મન્ત્રનાડીપ્રયોગેણ તે વિશન્ત્યદ્વયે પથિ ।
સ્વદક્ષિણેન નિઃસૃત્ય મણ્ડલસ્થસ્ય વામતઃ ॥ 23

પ્રવિશ્યાન્યેન નિઃસૃત્ય કુમ્ભસ્થે કર્કરીગતે ।
વહ્નિસ્થે ચ ક્રમેણેત્થં યાવત્સ્વસ્મિન્સ્વવામતઃ ॥ 24

મૂલાનુસન્ધાનબલાત્પ્રાણતન્તૂમ્ભને સતિ ।
ઇત્થમૈક્યસ્ફુરત્તાત્મા વ્યાપ્તિસંવિત્પ્રકાશતે ॥ 25

તતો વિશેષપૂજાં ચ કુર્યાદદ્વયભાવિતામ્ ।
યચ્છિવાદ્વયપીયૂષસંસિક્તં પરમં હિ તત્ ॥ 26

તેનાર્ઘપુષ્પગન્ધાદેરાસવસ્ય પશોરથ ।
યા શિવાદ્વયતાદૃષ્ટિઃ સા શુદ્ધિઃ પરમીકૃતિઃ ॥ 27

નિવેદયેદ્વિભોરગ્રે જીવાન્ધાતૂંસ્તદુત્થિતાન્ ।
સિદ્ધાનસિદ્ધાન્વ્યામિશ્રાન્યદ્વા કિંચિચ્ચરાચરમ્ ॥ 28

દૃષ્ટપ્રોક્ષિતસંદ્રષ્ટૃપ્રાલબ્ધોપાત્તયોજિતઃ ।
નિર્વાપિતો વીરપશુઃ સો@ષ્ટધોત્તરતોત્તમઃ ॥ 29

યથોત્તરં ન દાતવ્યમયોગ્યેભ્યઃ કદાચન ।
શિવોપયુક્તં હિ હવિર્ન સર્વો ભોક્તુમર્હતિ ॥ 30

યસ્તુ દીક્ષાવિહીનો@પિ શિવેચ્છાવિધિચોદિતઃ ।
ભક્ત્યાશ્નાતિ સ સંપૂર્ણઃ સમયી સ્યાત્સુભાવિતઃ ॥ 31

દૃષ્ટો@વલોકિતશ્ચૈવ કિરણેદ્ધદૃગર્પણાત્ ।
પ્રોક્ષિતઃ કેવલં હ્યર્ઘપાત્રવિપ્રુડ્ભિરુક્ષિતઃ ॥ 32

સંદ્રષ્ટા દર્શિતાશેષસમ્યક્પૂજિતમણ્ડલઃ ।
પ્રાલબ્ધ ઉક્તત્રિતયસંસ્કૃતઃ સો@પિ ધૂનયેત્ ॥ 33

કમ્પેત પ્રસ્રવેત્સ્તબ્ધઃ પ્રલીનો વા યથોત્તરમ્ ।
ઉપાત્તો યાગસાન્નિધ્યે શમિતઃ શસ્ત્રમારુતૈઃ ॥ 34

યોજિતઃ કારણત્યાગક્રમેણ શિવયોજનાત્ ।
નિર્વાપિતઃ કૃતાભ્યાસગુરુપ્રાણમનોર્પણાત્ ॥ 35

દક્ષિણેનાગ્નિના સૌમ્યકલાજાલવિલાપનાત્ ।
તથાહ્યાદૌ પરં રૂપમેકીભાવેન સંશ્રયેત્ ॥ 36

તસ્માદાગ્નેયચારેણ જ્વાલામાલામુચાવિશેત્ ।
પશોર્વામેન ચન્દ્રાંશુજાલં તાપેન ગાલયેત્ ॥ 37

નાભિચક્રે@થ વિશ્રામ્યેત્પ્રાણરશ્મિગણૈઃ સહ ।
પરો ભૂત્વા સ્વશક્ત્યાત્ર જીવં જીવેન વેષ્ટયેત્ ॥ 38

સ્વચિત્સૂર્યેણ સંતાપ્ય દ્રાવયેત્ કલાં કલામ્ ।
તતો દ્રુતં કલાજાલં પ્રાપય્યૈકત્વમાત્મનિ ॥ 39

સમસ્તતત્ત્વસંપૂર્ણમાપ્યાયનવિધાયિનમ્ ।
ઉન્મૂલયેત સંરમ્ભાત્કર્મબદ્ધમમું રસાત્ ॥ 40

તત ઉન્મૂલનોદ્વેષ્ટયોગાદ્વામં પરિભ્રમન્ ।
કુણ્ડલ્યમૃતસંપૂર્ણસ્વકપ્રાણપ્રસેવકઃ ॥ 41

વામાવર્તક્રમોપાત્તહૃત્પદ્મામૃતકેસરઃ ।
હૃત્કર્ણિકારૂઢિલાભાદોજોધાતું વિલાપિતમ્ ॥ 42

શુદ્ધસોમાત્મકં સારમીષલ્લોહિતપીતલમ્ ।
આદાય કરિહસ્તાગ્રસદૃશે પ્રાણવિગ્રહે ॥ 43

નિઃસૃત્ય ઝટિતિ સ્વાત્મવામમાર્ગેણ સંવિશેત્ ।
આપ્યાયયન્નપાનાખ્યચન્દ્રચક્રહૃદમ્બુજે ॥ 44

સ્થિતં તદ્દેવતાચક્રં તેન સારેણ તર્પયેત્ ।
અનેન વિધિના સર્વાન્રસરક્તાદિકાંસ્તથા ॥ 45

ધાતૂન્સમાહરેત્સંઘક્રમાદેકૈકશો@થવા ।
કેવલં ત્વથવાગ્નીન્દુરવિસંઘટ્ટમધ્યગમ્ ॥ 46

જ્યોતીરૂપમથ પ્રાણશક્ત્યાખ્યં જીવમાહરેત્ ।
જીવં સમરસીકુર્યાદ્દેવીચક્રેણ ભાવનાત્ ॥ 47

તદેવ તર્પણં મુખ્યં ભોગ્યભોક્ત્રાત્મતૈવ સા ।
અગ્નિસંપુટફુલ્લાર્ણત્ર્યશ્રકાલાત્મકો મહાન્ ॥ 48

પિણ્ડો રક્તાદિસારૌઘચાલનાકર્ષણાદિષુ ।
ઇત્થં વિશ્રાન્તિયોગેન ઘટિકાર્ધક્રમે સતિ ॥ 49

આવૃત્તિશતયોગેન પશોર્નિર્વાપણં ભવેત્ ।
કૃત્વા કતિપયં કાલં તત્રાભ્યાસમનન્યધીઃ ॥ 50

યથા ચિન્તામણૌ પ્રોક્તં તેન રૂપેણ યોગવિત્ ।
નિઃશઙ્કઃ સિદ્ધિમાપ્નોતિ ગોપ્યં તત્પ્રાણવત્સ્ફુટમ્ ॥ 51

પરોક્ષે@પિ પશાવેવં વિધિઃ સ્યાદ્યોજનં પ્રતિ ।
પ્રવેશિતો યાગભુવિ હતસ્તત્રૈવ સાધિતઃ ॥ 52

ચક્રજુષ્ટશ્ચ તત્રૈવ સ વીરપશુરુચ્યતે ।
યસ્ત્વન્યત્રાપિ નિહતઃ સામસ્ત્યેનાંશતો@પિવા ॥ 53

દેવાય વિનિવેદ્યેત સ વૈ બાહ્યપશુર્મતઃ ।
રાજ્યં લાભો@થ તત્સ્થૈર્યં શિવે ભક્તિસ્તદાત્મતા ॥ 54

શિવજ્ઞાનં મન્ત્રલોકપ્રાપ્તિસ્તત્પરિવારતા ।
તત્સાયુજ્યં પશોઃ સામ્યાદ્બાહ્યાદેર્વીરધર્મણઃ ॥ 55

પુષ્પાદયો@પિ તલ્લાભભાગિનઃ શિવપૂજયા ।
એકોપાયેન દેવેશો વિશ્વાનુગ્રહણાત્મકઃ ॥ 56

યાગેનૈવાનુગૃહ્ણાતિ કિં કિં યન્ન ચરાચરમ્ ।
તેનાવીરો@પિ શઙ્કાદિયુક્તઃ કારુણિકો@પિચ ॥ 57

ન હિંસાબુદ્ધિમાદધ્યાત્પશુકર્મણિ જાતુચિત્ ।
પશોર્મહોપકારો@યં તદાત્વે@પ્યપ્રિયં ભવેત્ ॥ 58

વ્યાધિચ્છેદૌષધતપોયોજનાત્ર નિદર્શનમ્ ।
શ્રીમન્મૃત્યુઞ્જયે પ્રોક્તં પાશચ્છેદે કૃતે પશોઃ ॥ 59

મલત્રયવિયોગેન શરીરં ન પ્રરોહતિ ।
ધર્માધર્મૌઘવિચ્છેદાચ્છરીરં ચ્યચતે કિલ ॥ 60

તેનૈતન્મારણં નોક્તં દીક્ષેયં ચિત્રરૂપિણી ।
રૂઢપાશસ્ય યઃ પ્રાણૈર્વિયોગો મારણં હિ તત્ ॥ 61

ઇયં તુ યોજનૈવ સ્યાત્પશોર્દેવાય તર્પણે ।
તસ્માદ્દેવોક્તિમાશ્રિત્ય પશૂન્દદ્યાદ્બહૂનિતિ ॥ 62

નિવેદિતઃ પુનઃપ્રાપ્તદેહો ભૂયોનિવેદિતઃ ।
ષટ્કૃત્વ ઇત્થં યઃ સો@ત્ર ષડ્જન્મા પશુરુત્તમઃ ॥ 63

યથા પાકક્રમાચ્છુદ્ધં હેમ તદ્વત્સ કીર્તિતઃ ।
કાં સિદ્ધિં નૈવ વિતરેત્સ્વયં કિંવા ન મુચ્યતે ॥ 64

ઉક્તં ત્વાનન્દશાસ્ત્રે યો મન્ત્રસંસ્કારવાંસ્ત્યજેત્ ।
સમયાન્કુત્સયેદ્દેવીર્દદ્યાન્મન્ત્રાન્વિના નયાત્ ॥ 65

દીક્ષામન્ત્રાદિકં પ્રાપ્ય ત્યજેત્પુત્રાદિમોહિતઃ ।
તતો મનુષ્યતામેત્ય પુનરેવં કરોત્યપિ ॥ 66

ઇત્થમેકાદિસપ્તાન્તજન્માસૌ દ્વિવિધો દ્વિપાત્ ।
ચતુષ્પાદ્વા પશુર્દેવીચરુકાર્થં પ્રજાયતે ॥ 67

દાત્રર્પિતો@સૌ તદ્દ્વારા યાતિ સાયુજ્યતઃ શિવમ્ ।
ઇતિ સંભાવ્ય ચિત્રં તત્પશૂનાં પ્રવિચેષ્ટિતમ્ ॥ 68

ભોગ્યીચિકીર્ષિતં નૈવ કુર્યાદન્યત્ર તં પશુમ્ ।
નાપિ નૈષ ભવેદ્યોગ્ય ઇતિ બુદ્ધ્વાપસારયેત્ ॥ 69

તં પશું કિંતુ કાઙ્ક્ષા ચેદ્વિશેષે તં તુ ઢૌકયેત્ ।
તાવતસ્તાન્પશૂન્દદ્યાત્તથાચોક્તં મહેશિના ॥ 70

પશોર્વપામેદસી ચ ગાલિતે વહ્નિમધ્યતઃ ।
અર્પયેચ્છક્તિચક્રાય પરમં તર્પણં મતમ્ ॥ 71

હૃદન્ત્રમુણ્ડાંસયકૃત્પ્રધાનં વિનિવેદયેત્ ।
કર્ણિકાકુણ્ડલીમજ્જપર્શુ મુખ્યતરં ચ વા ॥ 72

તતો@ગ્નૌ તર્પણં કુર્યાન્મન્ત્રચક્રસ્ય દૈશિકઃ ।
તન્નિવેદ્ય ચ દેવાય તતો વિજ્ઞાપયેત્પ્રભુમ્ ॥ 73

ગુરુત્વેન ત્વયૈવાહમાજ્ઞાતઃ પરમેશ્વર ।
સાક્ષાત્સ્વપ્નોપદેશાદ્યૈર્જપૈર્ગુરુમુખેન વા ॥ 74

અનુગ્રાહ્યાસ્ત્વયા શિષ્યાઃ શિવશક્તિપ્રચોદિતાઃ ।
તદેતે તદ્વિધાઃ પ્રાપ્તાસ્ત્વમેભ્યઃ કુર્વનુગ્રહમ્ ॥ 75

સમાવેશય માં સ્વાત્મરશ્મિભિર્યદહં શિવઃ ।
એવં ભવત્વિતિ તતઃ શિવોક્તિમભિનન્દયેત્ ॥ 76

શિવાભિન્નમથાત્માનં પઞ્ચકૃત્યકરં સ્મરેત્ ।
સ્વાત્મનઃ કરણં મન્ત્રાન્મૂર્તિં ચાનુજિઘૃક્ષયા ॥ 77

તતો બદ્ધ્વા સિતોષ્ણીષં હસ્તયોરર્ચયેત્ક્રમાત્ ।
અન્યોન્યં પાશદાહાય શુદ્ધતત્ત્વવિસૃષ્ટયે ॥ 78

તેજોરૂપેણ મન્ત્રાંશ્ચ શિવહસ્તે સમર્ચયેત્ ।
ગર્ભાવરણગાનઙ્ગપરિવારાસનોજ્ઝિતાન્ ॥ 79

આત્માનં ભાવયેત્પશ્ચાદેકકં જલચન્દ્રવત્ ।
કૃત્યોપાધિવશાદ્ભિન્નં ષોઢાભિન્નં તુ વસ્તુતઃ ॥ 80

મણ્ડલસ્થો@હમેવાયં સાક્ષી ચાખિલકર્મણામ્ ।
શુદ્ધા હિ દ્રષ્ટૃતા શમ્ભોર્મણ્ડલે કલ્પિતા મયા ॥ 81

હોમાધિકરણત્વેન વહ્નાવહમવસ્થિતઃ ।
યદાત્મતેદ્ધા મન્ત્રાઃ સ્યુઃ પાશપ્લોષવિધાવલમ્ ॥ 82

સામાન્યતેજોરૂપાન્તરાહૂતા ભુવનેશ્વરાઃ ।
તર્પિતાઃ શ્રાવિતાશ્ચાણોર્નાધિકારં પ્રતન્વતે ॥ 83

આ યાગાન્તમહં કુમ્ભે સંસ્થિતો વિઘ્નશાન્તયે ।
સામાન્યરૂપતા યેન વિશેષાપ્યાયકારિણી ॥ 84

શિષ્યદેહે ચ તત્પાશશિથિલત્વપ્રસિદ્ધયે ।
સ હિ સ્વેચ્છાવશાત્પાશાન્વિધુન્વન્નિવ વર્તતે ॥ 85

સાક્ષાત્સ્વદેહસંસ્થો@હં કર્તાનુગ્રહકર્મણામ્ ।
જ્ઞાનક્રિયાસ્વતન્ત્રત્વાદ્દીક્ષાકર્મણિ પેશલઃ ॥ 86

ભિન્નકાર્યાકૃતિવ્રાતેન્દ્રિયચક્રાનુસન્ધિમાન્ ।
એકો યથાહં વહ્ન્યાદિષડ્રૂપો@સ્મિ તથા સ્ફુટમ્ ॥ 87

એવમાલોચ્ય યેનૈષો@ધ્વના દીક્ષાં ચિકીર્ષતિ ।
અનુસંહિતયે શિષ્યવર્જં પઞ્ચસુ તં યજેત્ ॥ 88

અનુસન્ધિબલાન્તે ચ સમાસવ્યાસભેદતઃ ।
કુર્યાદત્યન્તમભ્યસ્તમન્યાન્તર્ભાવપૂરિતમ્ ॥ 89

તતો@પિ ચિન્તયા ભૂયો@નુસન્દધ્યાચ્છિવાત્મતામ્ ।
અહમેવ પરં તત્ત્વં નચ પદ્ધટવત્ ક્વચિત્ ॥ 90

મહાપ્રકાશસ્તત્તેન મયિ સર્વમિદં જગત્ ।
નચ તત્કેનચિદ્બાહ્યપ્રતિબિમ્બવદર્પિતમ્ ॥ 91

કર્તાહમસ્ય તન્નાન્યાધીનં ચ મદધિષ્ઠિતમ્ ।
ઇત્થંભૂતમહાવ્યાપ્તિસંવેદનપવિત્રિતઃ ॥ 92

મત્સમત્વં ગતો જન્તુર્મુક્ત ઇત્યભિધીયતે ।
તાપનિર્ઘર્ષસેકાદિપારમ્પર્યેણ વહ્નિતામ્ ॥ 93

યથાયોગોલકો યાતિ ગુરુરેવં શિવાત્મતામ્ ।
તતઃ પુરઃસ્થિતં યદ્વા પુરોભાવિતવિગ્રહમ્ ॥ 94

પરોક્ષદીક્ષણે યદ્વા દર્ભાદ્યૈઃ કલ્પિતે મૃતે ।
શિષ્યે વીક્ષ્યાર્ચ્ય પુષ્પાદ્યૈર્ન્યસેદધ્વાનમસ્ય તમ્ ॥ 95

યેનાધ્વના મુખ્યતયા દીક્ષામિચ્છતિ દૈશિકઃ ।
તં દેહે ન્યસ્ય તત્રાન્તર્ભાવ્યમન્યદિતિ સ્થિતિઃ ॥ 96

શોધ્યાધ્વનિ ચ વિન્યસ્તે તત્રૈવ પરિશોધકમ્ ।
ન્યસેદ્યથેપ્સિતં મન્ત્રં શોધ્યૌચિત્યાનુસારતઃ ॥ 97

ક્વચિચ્છોધ્યં ત્વવિન્યસ્ય શોધકન્યાસમાત્રતઃ ।
સ્વયં શુદ્ધ્યતિ સંશોધ્યં શોધકસ્ય પ્રભાવતઃ ॥ 98

અપરં પરાપરં ચ પરં ચ વિધિમિચ્છયા ।
તદ્યોજનાનુસારેણ શ્રિત્વા ન્યાસઃ ષડધ્વનઃ ॥ 99

લલાટાન્તં વેદવસૌ રન્ધ્રાન્તં રસરન્ધ્રકે ।
વસુખેન્દૌ દ્વાદશાન્તમિત્યેષ ત્રિવિધો વિધિઃ ॥ 100

ક્રમેણ કથ્યતે દૃષ્ટઃ શાસ્ત્રે શ્રીપૂર્વસંજ્ઞિતે ।
તત્ર તત્ત્વેષુ વિન્યાસો ગુલ્ફાન્તે ચતુરઙ્ગુલે ॥ 101

ધરા જલાદિમૂલાન્તં પ્રત્યેકં દ્વ્યઙ્ગુલં ક્રમાત્ ।
રસશ્રુત્યઙ્ગુલં નાભેરૂર્ધ્વમિત્થં ષડઙ્ગુલે ॥ 102

પુંસઃ કલાન્તં ષટ્તત્ત્વીં પ્રત્યેકં ત્ર્યઙ્ગુલે ક્ષિપેત્ ।
અષ્ટાદશાઙ્ગુલં ત્વેવં કણ્ઠકૂપાવસાનકમ્ ॥ 103

સદાશિવાન્તં માયાદિચતુષ્કં ચતુરઙ્ગુલે ।
પ્રત્યેકમિત્યબ્ધિવસુસંખ્યમાલિકદેશતઃ ॥ 104

શિવતત્ત્વં તતઃ પશ્ચાત્તેજોરૂપમનાકુલમ્ ।
સર્વેષાં વ્યાપકત્વેન સબાહ્યાભ્યન્તરં સ્મરેત્ ॥ 105

જલાદ્ધ્યન્તં સાર્ધયુગ્મં મૂલં ત્ર્યઙ્ગુલમિત્યતઃ ।
દ્વાદશાઙ્ગુલતાધિક્યાદ્વિધિરેષ પરાપરઃ ॥ 106

જલાદ્ધ્યન્તં ત્ર્યઙ્ગુલે ચેદવ્યક્તં તુ ચતુષ્ટયે ।
તચ્ચતુર્વિંશત્યાધિક્યાત્પરો@પ્યષ્ટશતે વિધિઃ ॥ 107

ત્રિવિધોન્માનકં વ્યક્તં વસુદિગ્ભ્યો રવિક્ષયાત્ ।
મયતન્ત્રે તથાચોક્તં તત્તત્સ્વફલવાઞ્છયા ॥ 108

નવપઞ્ચચતુસ્ત્ર્યેકતત્ત્વન્યાસે સ્વયં ધિયા ।
ન્યાસં પ્રકલ્પયેત્તાવત્તત્ત્વાન્તર્ભાવચિન્તનાત્ ॥ 109

કલાપઞ્ચકવેદાણ્ડન્યાસો@નેનૈવ લક્ષિતઃ ।
ઉક્તં ચ ત્રિશિરસ્તન્ત્રે સ્વાધારસ્થં યથાસ્થિતમ્ ॥ 110

દ્વાદશાઙ્ગુલમુત્થાનં દેહાતીતં સમં તતઃ ।
દ્વાસપ્તતિર્દશ દ્વે ચ દેહસ્થં શિરસો@ન્તતઃ ॥ 111

પાદાદારભ્ય સુશ્રોણિ અનાહતપદાવધિ ।
દેહાતીતે@પિ વિશ્રાન્ત્યા સંવિત્તેઃ કલ્પનાવશાત્ ॥ 112

દેહત્વમિતિ તસ્માત્સ્યાદુત્થાનં દ્વાદશાઙ્ગુલમ્ ।
ઇતિ નિર્ણેતુમત્રૈતદુક્તમષ્ટોત્તરં શતમ્ ॥ 113

પુરન્યાસો@થ ગુલ્ફાન્તં ભૂઃ પુરાણ્યત્ર ષોડશ ।
તસ્માદેકાઙ્ગુલવ્યાપ્ત્યા પ્રત્યેકં લકુલાદિતઃ ॥ 114

દ્વિરણ્ડાન્તં ત્ર્યઙ્ગુલં તુ ચ્છગલાણ્ડમથાબ્ધિષુ ।
દેવયોગાષ્ટકે દ્વે હિ પ્રત્યેકાઙ્ગુલપાદતઃ ॥ 115

ઇતિ પ્રધાનપર્યન્તં ષટ્ચત્વારિંશદઙ્ગુલમ્ ।
ષટ્પઞ્ચાશત્પુરાણીત્થં પ્રાગ્ધરાયાં તુ ષોડશ ॥ 116

તતો@પ્યર્ધાઙ્ગુલવ્યાપ્ત્યા ષટ્પુરાણ્યઙ્ગુલત્રયે ।
ચત્વારિ યુગ્મ એકસ્મિન્નેકં ચ પુરમઙ્ગુલે ॥ 117

સરાગે પુંસ્પુરાણીશસંખ્યાનીત્થં ષડઙ્ગુલે ।
ક્રોધેશપુરમેકસ્મિન્દ્વયે ચાણ્ડમિયં ચ વિત્ ॥ 118

સંવર્તજ્યોતિષોરેવં કલાતત્ત્વગયોઃ ક્રમાત્ ।
શૂરપઞ્ચાન્તપુરયોર્નિયતૌ ચૈકયુગ્મતા ॥ 119

શ્રીપૂર્વશાસ્ત્રે તચ્ચોક્તં પરમેશેન શંભુના ।
ઉત્તરાદિક્રમાદદ્વ્યેકભેદો વિદ્યાદિકે ત્રયે ॥ 120

અસારત્વાત્ક્રમસ્યાદૌ નિયતિઃ પરતઃ કલા ।
અથવાન્યોન્યસંજ્ઞાભ્યાં તત્ત્વયોર્વ્યપદેશ્યતા ॥ 121

એકવીરશિખેશશ્રીકણ્ઠાઃ કાલે ત્રયસ્ત્રયે ।
કાલસ્ય પૂર્વં વિન્યાસો નિયતેરભિધીયતે ॥ 122

અથવાન્યોન્યસંજ્ઞાભિર્વ્યપદેશો હિ દૃશ્યતે ।
એવં પુમાદિષટ્તત્ત્વી વિન્યસ્તાષ્ટાદશાઙ્ગુલે ॥ 123

તતો@પ્યઙ્ગુષ્ઠમાત્રાન્તં માયાતત્ત્વસ્થમષ્ટકમ્ ।
પ્રત્યેકમર્ધાઙ્ગુલતઃ સ્યાદઙ્ગુલચતુષ્ટયે ॥ 124

ઇત્થં દ્વ્યક્ષ્ણિ પુરાણ્યષ્ટાવિંશતિઃ પુરુષાન્નિશિ ।
પુરત્રયં દ્વયોસ્ત્ર્યંશન્યૂનાઙ્ગુલમિતિ ક્રમાત્ ॥ 125

દ્વયોર્દ્વયં પઞ્ચપુરી વૈદ્યીયે ચતુરઙ્ગુલે ।
તત ઐશપુરાણ્યષ્ટૌ ચતુષ્કે@ર્ધાઙ્ગુલક્રમાત્ ॥ 126

તતસ્ત્રીણિ દ્વયે દ્વે ચ દ્વયોરિત્થં ચતુષ્ટયે ।
સાદાશિવં પઞ્ચકં સ્યાદિત્થં વસ્વેકકં રવૌ ॥ 127

ષોડશકં રસવિશિખં વસુદ્વિકં વસુશશીતિ પુરવર્ગાઃ ।
વેદા રસાબ્ધિ યુગ્માક્ષિ ચ રવયસ્તત્ર ચાઙ્ગુલાઃ ક્રમશઃ ॥ 128

અષ્ટાદશાધિકશતં પુરાણિ દેહે@ત્ર ચતુરશીતિમિતે ।
વિન્યસ્તાનિ તદિત્થં શેષે તુ વ્યાપકં શિવં તત્ત્વમ્ ॥ 129

ઇતિ વિધિરપરઃ કથિતઃ પરાપરાખ્યો રસશ્રુતિસ્થાને ।
અષ્ટશરં સંખ્યાનં ખમુનિકૃતં તત્પરે વિધૌ જ્ઞેયમ્ ॥ 130

લકુલાદેર્યોગાષ્ટકપર્યન્તસ્યાત્ર ભુવનપૂગસ્ય ।
અધિકીકુર્યાદ્ગણનાવશેન ભાગં વિધિદ્વયે ક્રમશઃ ॥ 131

અપરાદિવિધિત્રૈતાદથ ન્યાસઃ પદાધ્વનઃ ।
પૂર્વં દશપદી ચોક્તા સ્વતન્ત્રા ન્યસ્યતે યદા ॥ 132

તયૈવ દીક્ષા કાર્યા ચેત્તદેયં ન્યાસકલ્પના ।
તત્ત્વાદિમુખ્યતાયોગાદ્દીક્ષાયાં તુ પદાવલી ॥ 133

તત્તત્ત્વાદ્યનુસારેણ તત્રાન્તર્ભાવ્યતે તથા ।
સ્વપ્રધાનત્વયોગે તુ દીક્ષાયાં પદપદ્ધતિમ્ ॥ 134

ન્યસ્યેત્ક્રમેણ તત્ત્વાદિવદનાનવલોકિનીમ્ ।
ચતુર્ષ્વષ્ટાસુ ચાષ્ટાસુ દશસ્વથ દશસ્વથ ॥ 135

દશસ્વથો પઞ્ચદશસ્વથ વેદશરેન્દુષુ ।
ધરાપદાન્નવપદીં માતૃકામાલિનીગતામ્ ॥ 136

યોજયેદ્વ્યાપ્તૃ દશમં પદં તુ શિવસંજ્ઞિતમ્ ।
ધરાપદં વર્જયિત્વા પઞ્ચ યાનિ પદાનિ તુ ॥ 137

વિધિદ્વયં સ્યાન્નિક્ષિપ્ય દ્વાદશ દ્વાદશાઙ્ગુલાન્ ।
મન્ત્રાધ્વનો@પ્યેષ એવ વિધિર્વિન્યાસયોજને ॥ 138

વ્યાપ્તિમાત્રં હિ ભિદ્યેતેત્યુક્તં પ્રાગેવ તત્તથા ।
વર્ણાધ્વનો@થ વિન્યાસઃ કથ્યતે@ત્ર વિધિત્રયે ॥ 139

એકં ચતુર્ષુ પ્રત્યેકં દ્વયોરઙ્ગુલયોઃ ક્રમાત્ ।
ત્રયોવિંશતિવર્ણી સ્યાત્ ષડ્વર્ણ્યેકૈકશસ્ત્રિષુ ॥ 140

પ્રત્યેકમથ ચત્વારશ્ચતુર્ષ્વિતિ વિલોમતઃ ।
માલિનીમાતૃકાર્ણાઃ સ્યુર્વ્યાપ્તૃ શૈવં રસેન્દુતઃ ॥ 141

વર્જયિત્વાદ્યવર્ણં તુ તત્ત્વવત્સ્યાદ્રવીન્નવીન્ ।
તાં ત્રયોવિંશતૌ વર્ણેષ્વપ્યન્યત્સ્યાદ્વિધિદ્વયમ્ ॥ 142

શ્રીપૂર્વશાસ્ત્રે તેનાદૌ તત્ત્વેષૂક્તં વિધિત્રયમ્ ।
અતિદિષ્ટં તુ તદ્ભિન્નાભિન્નવર્ણદ્વયે સમમ્ ॥ 143

દ્વિવિધો@પિ હિ વર્ણાનાં ષડ્વિધો ભેદ ઉચ્યતે ।
તત્ત્વમાર્ગવિધાનેન જ્ઞાતવ્યઃ પરમાર્થતઃ ॥ 144

ઉપદેશાતિદેશાભ્યાં યદુક્તં તત્પદાદિષુ ।
ભૂયો@તિદિષ્ટં તત્રૈવ શાસ્ત્રે@સ્મદ્ધૃદયેશ્વરે ॥ 145

પદમન્ત્રકલાદીનાં પૂર્વસૂત્રાનુસારતઃ ।
ત્રિતયત્વં પ્રકુર્વીત તત્ત્વવર્ણોક્તવર્ત્મના ॥ 146

ઉક્તં તત્પદમન્ત્રેષુ કલાસ્વથ નિરૂપ્યતે ।
ચતુર્ષુ રસવેદે દ્વાવિંશતૌ દ્વાદશસ્વથ ॥ 147

નિવૃત્ત્યાદ્યાશ્ચતસ્રઃ સ્યુર્વ્યાપ્ત્રી સ્યાચ્છાન્ત્યતીતિકા ।
દ્વિતીયસ્યાં કલાયાં તુ દ્વાદશ દ્વાદશાઙ્ગુલાન્ ॥ 148

ક્રમાત્ક્ષિપ્ત્વા વિધિદ્વૈતં પરાપરપરાત્મકમ્ ।
ચતુરણ્ડવિધિસ્ત્વાદિશબ્દેનેહ પ્રગૃહ્યતે ॥ 149

કલાચતુષ્કવત્તેન તસ્મિન્વાચ્યં વિધિત્રયમ્ ।
એવં ષડ્વિધમધ્વાનં શોધ્યશિષ્યતનૌ પુરા ॥ 150

ન્યસ્યૈકતમમુખ્યત્વાન્ન્યસ્યેચ્છોધકસંમતમ્ ।
અધ્વન્યાસનમન્ત્રૌઘઃ શોધકો હ્યેક આદિતઃ ॥ 151

શબ્દરાશિર્માલિની ચ સમસ્તવ્યસ્તતો દ્વિધા ।
એકવીરતયા યદ્વા ષટ્કં યામલયોગતઃ ॥ 152

પઞ્ચવક્ત્રી શક્તિતદ્વદ્ભેદાત્ષોઢા પુનર્દ્વિધા ।
એકાકિયામલત્વેનેત્યેવં સા દ્વાદશાત્મિકા ॥ 153

ષડઙ્ગી સકલાન્યત્વાદ્દ્વિવિધા વક્ત્રવત્પુનઃ ।
દ્વાદશત્વેન ગુણિતા ચતુર્વિંશતિભેદિકા ॥ 154

અઘોરાદ્યષ્ટકે દ્વે ચ તૃતીયં યામલોદયાત્ ।
માતૃસદ્ભાવમન્ત્રશ્ચ કેવલઃ શ્રુતિચક્રગઃ ॥ 155

એકદ્વિત્રિચતુર્ભેદાત્ત્રયોદશભિદાત્મકઃ ।
એકવીરતયા સો@યં ચતુર્દશતયા સ્થિતઃ ॥ 156

અનામસંહૃતિસ્થૈર્યસૃષ્ટિચક્રં ચતુર્વિધમ્ ।
દેવતાભિર્નિજાભિસ્તન્માતૃસદ્ભાવવૃંહિતમ્ ॥ 157

ઇત્થં શોધકવર્ગો@યં મન્ત્રાણાં સપ્તતિઃ સ્મૃતા ।
ષડર્ધશાસ્ત્રેષુ શ્રીમત્સારશાસ્ત્રે ચ કથ્યતે ॥ 158

અઘોરાદ્યષ્ટકેનેહ શોધનીયં વિપશ્ચિતા ।
અથવૈકાક્ષરામન્ત્રૈરથવા માતૃકાક્રમાત્ ॥ 159

ભૈરવીયહૃદા વાપિ ખેચરીહૃદયેન વા ।
ભૈરવેણ મહાદેવિ ત્વથ વક્ત્રાઙ્ગપઞ્ચકૈઃ ॥ 160

યેન યેન હિ મન્ત્રેણ તન્ત્રે@સ્મિન્નુદ્ભવઃ કૃતઃ ।
તેનૈવ દીક્ષયેન્મન્ત્રી ઇત્યાજ્ઞા પારમેશ્વરી ॥ 161

એવં શોધકભેદેન સપ્તતિઃ કીર્તિતા ભિદઃ ।
શોધ્યન્યાસં વિના મન્ત્રૈરેતૈર્દીક્ષા યદા ભવેત્ ॥ 162

તદા સપ્તતિધા જ્ઞેયા જનનાદિવિવર્જિતા ।
શોધ્યભેદો@થ વક્તવ્યઃ સંક્ષેપાત્સો@પિ કથ્યતે ॥ 163

એકત્રિપઞ્ચષટ્ત્રિંશદ્ભેદાત્તાત્ત્વશ્ચતુર્વિધઃ ।
પઞ્ચૈકભેદાચ્ચાધ્વાનસ્તથૈવાણ્ડચતુષ્ટયમ્ ॥ 164

એવં દશવિધં શોધ્યં ત્રિંશદ્ધા તદ્વિધિત્રયાત્ ।
શોધ્યશોધકભેદેન શતાનિ ત્વેકવિંશતિઃ ॥ 165

અત્રાપિ ન્યાસયોગેન શોધ્યે@ધ્વનિ તથાકૃતેઃ ।
શતૈકવિંશતિભિદા જનનાદ્યુજ્ઝિતા ભવેત્ ॥ 166

જનનાદિમયી તાવત્યેવં શતદૃશિ શ્રુતિઃ ।
સ્યાત્સપ્તત્યધિકા સાપિ દ્રવ્યવિજ્ઞાનભેદતઃ ॥ 167

દ્વિધેતિ પઞ્ચાશીતિઃ સ્યાચ્છતાન્યધિકખાબ્ધિકા ।
ભોગમોક્ષાનુસન્ધાનાદ્દ્વિવિધા સા પ્રકીર્તિતા ॥ 168

અશુભસ્યૈવ સંશુદ્ધ્યા શુભસ્યાપ્યથ શોધનાત્ ।
દ્વિધા ભોગઃ શુભે શુદ્ધિઃ કાલત્રયવિભેદિનિ ॥ 169

એકદ્વિસામસ્ત્યવશાત્સપ્તધેત્યષ્ટધા ભુજિઃ ।
ગુરુશિષ્યક્રમાત્સો@પિ દ્વિધેત્યેવં વિભિદ્યતે ॥ 170

પ્રત્યક્ષદીક્ષણે યસ્માદ્દ્વયોરેકાનુસન્ધિતઃ ।
તાદૃગ્દીક્ષાફલં પૂર્ણં વિસંવાદે તુ વિપ્લવઃ ॥ 171

પરોક્ષમૃતદીક્ષાદૌ ગુરુરેવાનુસન્ધિમાન્ ।
ક્રિયાજ્ઞાનમહિમ્ના તં શિષ્યં ધામ્નીપ્સિતે નયેત્ ॥ 172

અવિભિન્ને ક્રિયાજ્ઞાને કર્મશુદ્ધૌ તથૈવ તે ।
અનુસન્ધિઃ પુનર્ભિન્નઃ કર્મ યસ્માત્તદાત્મકમ્ ॥ 173

શ્રીમત્સ્વચ્છન્દશાસ્ત્રે ચ વાસનાભેદતઃ ફલમ્ ।
શિષ્યાણાં ચ ગુરોશ્ચોક્તમભિન્ને@પિ ક્રિયાદિકે ॥ 174

ભોગસ્ય શોધકાચ્છોધ્યાદનુસન્ધેશ્ચ તાદૃશાત્ ।
વૈચિત્ર્યમસ્તિ ભેદસ્ય વૈચિત્ર્યપ્રાણતા યતઃ ॥ 175

તથાહિ વક્ત્રૈર્યસ્યાધ્વા શુદ્ધસ્તૈરેવ યોજિતઃ ।
ભોક્તુમિષ્ટે ક્વચિત્તત્ત્વે સ ભોક્તા તદ્બલાન્વિતઃ ॥ 176

શુભાનાં કર્મણાં ચાત્ર સદ્ભાવે ભોગચિત્રતા ।
તાદૃગેવ ભવેત્કર્મશુદ્ધૌ ત્વન્યૈવ ચિત્રતા ॥ 177

ભોગશ્ચ સદ્ય+ઉત્ક્રાન્ત્યા દેહેનૈવાથ સંગતઃ ।
તદૈવાભ્યાસતો વાપિ દેહાન્તે વેત્યસૌ ચતુઃ ॥ 178

પ્રાક્તનાષ્ટભિદા યોગાદ્દ્વાત્રિંશદ્ભેદ ઉચ્યતે ।
મોક્ષ એકો@પિ બીજસ્ય સમયાખ્યસ્ય તાદૃશમ્ ॥ 179

બાલાદિકં જ્ઞાતશીઘ્રમરણં શક્તિવર્જિતમ્ ।
વૃદ્ધં વોદ્દિશ્ય શક્તં વા શોધનાશોધનાદ્દ્વિધા ॥ 180

સદ્ય+ઉત્ક્રાન્તિતસ્ત્રૈધં સા ચાસન્નમૃતૌ ગુરોઃ ।
કાર્યેત્યાજ્ઞા મહેશસ્ય શ્રીમદ્ગહ્વરભાષિતા ॥ 181

દૃષ્ટ્વા શિષ્યં જરાગ્રસ્તં વ્યાધિના પરિપીડિતમ્ ।
ઉત્ક્રમય્ય તતસ્ત્વેનં પરતત્ત્વે નિયોજયેત્ ॥ 182

પઞ્ચત્રિંશદમી ભેદા ગુરોર્વા ગુરુશિષ્યયોઃ ।
ઉક્તદ્વૈવિધ્યકલનાત્સપ્તતિઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥ 183

એતૈર્ભેદૈઃ પુરોક્તાંસ્તાન્ભેદાન્દીક્ષાગતાન્ગુરુઃ ।
હત્વા વદેત્પ્રસંખ્યાનં સ્વભ્યસ્તજ્ઞાનસિદ્ધયે ॥ 184

પઞ્ચાશીતિશતી યા ચત્વારિંશત્સમુત્તરા કથિતા ।
તાં સપ્તત્યા ભિત્ત્વા દીક્ષાભેદાન્સ્વયં કલયેત્ ॥ 185

પઞ્ચકમિહ લક્ષાણાં ચ સપ્તનવતિઃ સહસ્રપરિસંખ્યા ।
અષ્ટૌ શતાનિ દીક્ષાભેદો@યં માલિનીતન્ત્રે ॥ 186

સપ્તતિધા શોદ્ધૃગણસ્ત્રિંશદ્ધા શોધ્ય એકતત્ત્વાદિઃ ।
સાણ્ડઃ ષડધ્વરૂપસ્તથેતિકર્તવ્યતા ચતુર્ભેદા ॥ 187

દ્રવ્યજ્ઞાનમયી સા જનનાદિવિવર્જિતાથ તદ્યુક્તા ।
પઞ્ચત્રિંશદ્ધા પુનરેષા ભોગાપવર્ગસન્ધાનાત્ ॥ 188

યસ્માદ્દ્વાત્રિંશદ્ધા ભોગઃ શુભશુદ્ધ્યશુદ્ધિકાલભિદા ।
મોક્ષસ્ત્રેધા દ્વિગુણા સપ્તતિરિતિકાર્યતાભેદાઃ ॥ 189

શોધનશોધ્યવિભેદાદિતિકર્તવ્યત્વભેદતશ્ચૈષા ।
દીક્ષા બહુધા ભિન્ના શોધ્યવિહીના તુ સપ્તતિધા ॥ 190

મન્ત્રાણાં સકલેતરસાઙ્ગનિરઙ્ગાદિભેદસંકલનાત્ ।
શ્યોધ્યસ્ય ચ તત્ત્વાદેઃ પઞ્ચદશાદ્યુક્તભેદપરિગણનાત્ ॥ 191

ભેદાનાં પરિગણના ન શક્યતે કર્તુમિત્યસંકીર્ણાઃ ।
ભેદાઃ સંકીર્ણાઃ પુનરન્યે ભૂયસ્ત્વકારિણો બહુધા ॥ 192

શોધકશોધ્યાદીનાં દ્વિત્રાદિવિભેદસદ્ભાવાત્ ।
ભોગે સાધ્યે યદ્યદ્બહુ કર્તવ્યં તદાશ્રયેન્મતિમાન્ ॥ 193

કારણભૂયસ્ત્વં કિલ ફલભૂયસ્ત્વાય કિં ચિત્રમ્ ।
અપવર્ગે નતુ ભેદસ્તેનાસ્મિન્વાસનાદૃઢત્વજુષા ॥ 194

અલ્પાપ્યાશ્રયણીયા ક્રિયાથ વિજ્ઞાનમાત્રે વા ।
અભિનવગુપ્તગુરુઃ પુનરાહ હિ સતિ વિત્તદેશકાલાદૌ ॥ 195

અપવર્ગે@પિ હિ વિસ્તીર્ણકર્મવિજ્ઞાનસંગ્રહઃ કાર્યઃ ।
ચિદ્વૃત્તેર્વૈચિત્ર્યાચ્ચાઞ્ચલ્યે@પિ ક્રમેણ સન્ધાનાત્ ॥ 196

તસ્મિંસ્તસ્મિન્વસ્તુનિ રૂઢિરવશ્યં શિવાત્મિકા ભવતિ ।
તત્ત્વમિદમેતદાત્મકમેતસ્માત્પ્રોદ્ધૃતો મયા શિષ્યઃ ॥ 197

ઇત્થં ક્રમસંવિત્તૌ મૂઢો@પિ શિવાત્મકો ભવતિ ।
ક્રમિકતથાવિધશિવતાનુગ્રહસુભગં ચ દૈશિકં પશ્યન્ ॥ 198

શિશુરપિ તદભેદદૃશા ભક્તિબલાચ્ચાભ્યુપૈતિ શિવભાવમ્ ।
યદ્યપિ વિકલ્પવૃત્તેરપિ મોક્ષં દીક્ષયૈવ દેહાન્તે ॥ 199

શાસ્ત્રે પ્રોવાચ વિભુસ્તથાપિ દૃઢવાસના યુક્તા ।
મોક્ષે@પ્યસ્તિ વિશેષઃ ક્રિયાલ્પભૂયસ્ત્વજઃ સલોકાદિઃ ॥ 200

ઇતિ કેચિત્તદયુક્તં સ વિચિત્રો ભોગ એવ કથિતઃ સ્યાત્ ।
સંસ્કારશેષવર્તનજીવિતમધ્યે@સ્ય સમયલોપાદ્યમ્ ॥ 201

નાયાતિ વિઘ્નજાલં ક્રિયાબહુત્વં મુમુક્ષોસ્તત્ ।
યસ્માત્ સબીજદીક્ષાસંસ્કૃતપુરુષસ્ય સમયલોપાદ્યે ॥ 202

ભુક્તે ભોગાન્મોક્ષો નૈવં નિર્બીજદીક્ષાયામ્ ।
ઇતિ કેચિન્મન્યન્તે યુક્તં તચ્ચાપિ યત્સ્મૃતં શાસ્ત્રે ॥ 203

સમયોલ્લઙ્ઘનાદ્દેવિ ક્રવ્યાદત્વં શતં સમાઃ ॥ 204

તસ્માદુરુશિષ્યમતૌ શિવભાવનિરૂઢિવિતરણસમર્થમ્ ।
ક્રમિકં તત્ત્વોદ્ધરણાદિ કર્મ મોક્ષે@પિ યુક્તમતિવિતતમ્ ॥ 205

યસ્તુ સદા ભાવનયા સ્વભ્યસ્તજ્ઞાનવાન્ગુરુઃ સ શિશોઃ ।
અપવર્ગાય યથેચ્છં યં કંચિદુપાયમનુતિષ્ઠેત્ ॥ 206

એવં શિષ્યતનૌ શોધ્યં ન્યસ્યાધ્વાનં યથેપ્સિતમ્ ।
શોધકં મન્ત્રમુપરિ ન્યસ્યેત્તત્ત્વાનુસારતઃ ॥ 207

દ્વયોર્માતૃકયોસ્તત્ત્વસ્થિત્યા વર્ણક્રમઃ પુરા ।
કથિતસ્તં તથા ન્યસ્યેત્તત્તત્તત્ત્વવિશુદ્ધયે ॥ 208

વર્ણાધ્વા યદ્યપિ પ્રોક્તઃ શોધ્યઃ પાશાત્મકસ્તુ સઃ ।
માયીયઃ શોધકસ્ત્વન્યઃ શિવાત્મા પરવાઙ્મયઃ ॥ 209

ઉવાચ સદ્યોજ્યોતિશ્ચ વૃત્તૌ સ્વાયમ્ભુવસ્ય તત્ ।
બાઢમેકો હિ પાશાત્મા શબ્દો@ન્યશ્ચ શિવાત્મકઃ ॥ 210

તસ્માત્તસ્યૈવ વર્ણસ્ય યુક્તા શોધકશોધ્યતા ।
શ્રીપૂર્વશાસ્ત્રે ચાપ્યુક્તં તે તૈરાલિઙ્ગિતા ઇતિ ॥ 211

સદ્યોજાતાદિવક્ત્રાણિ હૃદાદ્યઙ્ગાનિ પઞ્ચ ચ ।
ષટ્કૃત્વો ન્યસ્ય ષટ્ત્રિંશન્ન્યાસં કુર્યાદ્ધરાદિતઃ ॥ 212

પરાપરાયા વૈલોમ્યાદ્ધરાયાં સ્યાત્પદત્રયમ્ ।
તતો જલાદહઙ્કારે પઞ્ચાષ્ટકસમાશ્રયાત્ ॥ 213

પદાનિ પઞ્ચ ધીમૂલપુંરાગાખ્યે ત્રયે ત્રયમ્ ।
એકં ત્વશુદ્ધવિત્કાલદ્વયે ચૈકં નિયામકે ॥ 214

કલામાયાદ્વયે ચૈકં પદમુક્તમિહ ક્રમાત્ ।
વિદ્યેશ્વરસદાશક્તિશિવેષુ પદપઞ્ચકમ્ ॥ 215

એકોનવિંશતિઃ સેયં પદાનાં સ્યાત્પરાપરા ।
સાર્ધં ચૈકં ચૈકં સાર્ધં દ્વે દ્વે શશી દૃગથ યુગ્મમ્ ॥ 216

ત્રાણિ દૃગબ્ધિશ્ચન્દ્રઃ શ્રુતિઃ શશી પઞ્ચ વિધુમહશ્ચન્દ્રાઃ ।
એકાન્નવિંશતૌ સ્યાદક્ષરસંખ્યા પદેષ્વિયં દેવ્યાઃ ॥ 217

હલ્દ્વયયુતવસુચિત્રગુપરિસંખ્યાતસ્વવર્ણાયાઃ ।
મૂલાન્તં સાર્ધવર્ણં સ્યાન્માયાન્તં વર્ણમેકકમ્ ॥ 218

શક્ત્યન્તમેકમપરાન્યાસે વિધિરુદીરિતઃ ।
માયાન્તં હલ્તતઃ શક્તિપર્યન્તે સ્વર ઉચ્યતે ॥ 219

નિષ્કલે શિવતત્ત્વે વૈ પરો ન્યાસઃ પરોદિતઃ ।
પરાપરાપદાન્યેવ હ્યઘોર્યાદ્યષ્ટકદ્વયે ॥ 220

મન્ત્રાસ્તદનુસારેણ તત્ત્વેષ્વેતદ્દ્વયં ક્ષિપેત્ ।
પિણ્ડાક્ષરાણાં સર્વેષાં વર્ણસંખ્યા વિભેદતઃ ॥ 221

અવ્યક્તાન્તં સ્વરે ન્યસ્યા શેષં શેષેષુ યોજયેત્ ।
બીજાનિ સર્વતત્ત્વેષુ વ્યાપ્તૃત્વેન પ્રકલ્પયેત્ ॥ 222

પિણ્ડાનાં બીજવન્ન્યાસમન્યે તુ પ્રતિપેદિરે ।
અકૃતે વાથ શોધ્યસ્ય ન્યાસે વસ્તુબલાત્ સ્થિતેઃ ॥ 223

શોધકન્યાસમાત્રેણ સર્વં શોધ્યં વિશુધ્યતિ ।
શ્રીમન્મૃત્યુઞ્જયાદૌ ચ કથિતં પરમેષ્ઠિના ॥ 224

અધુના ન્યાસમાત્રેણ ભૂતશુદ્ધિઃ પ્રજાયતે ।
દેહશુદ્ધ્યર્થમપ્યેતત્તુલ્યમેતેન વસ્તુતઃ ॥ 225

અન્યપ્રકરણોક્તં યદ્યુક્તં પ્રકરણાન્તરે ।
જ્ઞાપકત્વેન સાક્ષાદ્વા તત્કિં નાન્યત્ર ગૃહ્યતે ॥ 226

માલિનીમાતૃકાઙ્ગસ્ય ન્યાસો યો@ર્ચાવિધૌ પુરા ।
પ્રોક્તઃ કેવલસંશોદ્ધૃમન્ત્રન્યાસે સ એવ તુ ॥ 227

ત્રિપદી દ્વયોર્દ્વયોઃ સ્યાત્પ્રત્યેકમથાષ્ટસુ શ્રુતિપદાનિ ।
દિક્ચન્દ્રચન્દ્રરસરવિશરશરદૃગ્દૃઙ્મૃગાઙ્કશશિગણને ॥ 228

અઙ્ગુલમાને દેવ્યા અષ્ટાદશ વૈભવેન પદમન્યત્ ।
અપરં માનમિદં સ્યાત્ કેવલશોધકમનુન્યાસે ॥ 229

તુર્યપદાત્પદષટ્કે માનદ્વિતયં પરાપરપરાખ્યમ્ ।
દ્વાદશકં દ્વાદશકં તત્ત્વોપરિ પૂર્વવત્ત્વન્યત્ ॥ 230

કેવલશોધકમન્ત્રન્યાસાભિપ્રાયતો મહાદેવઃ ।
તત્ત્વક્રમોદિતમપિ ન્યાસં પુનરાહ તદ્વિરુદ્ધમપિ ॥ 231

નિષ્કલે પદમેકાર્ણં યાવત્ત્રીણિ તુ પાર્થિવે ।
ઇત્યાદિના તત્ત્વગતક્રમન્યાસ ઉદીરિતઃ ॥ 232

પુનશ્ચ માલિનીતન્ત્રે વર્ગવિદ્યાવિભેદતઃ ।
દ્વિધા પદાનીત્યુક્ત્વાખ્યન્ન્યાસમન્યાદૃશં વિભુઃ ॥ 233

એકૈકં દ્વ્યઙ્ગુલં જ્ઞેયં તત્ર પૂર્વં પદત્રયમ્ ।
અષ્ટાઙ્ગુલાનિ ચત્વારિ દશાઙ્ગુલમતઃ પરમ્ ॥ 234

દ્વ્યઙ્ગુલે દ્વે પદે ચાન્યે ષડઙ્ગુલમતઃ પરમ્ ।
દ્વાદશાઙ્ગુલમન્યચ્ચ દ્વે@ન્યે પઞ્ચાઙ્ગુલે પૃથક્ ॥ 235

પદદ્વયં ચતુષ્પર્વ તથાન્યે દ્વે દ્વિપર્વણી ।
એવં પરાપરાદેવ્યાઃ સ્વતન્ત્રો ન્યાસ ઉચ્યતે ॥ 236

વિદ્યાદ્વયં શિષ્યતનૌ વ્યાપ્તૃત્વેનૈવ યોજયેત્ ।
ઇતિ દર્શયિતું નાસ્ય પૃથઙ્ન્યાસં ન્યરૂપયત્ ॥ 237

એવં શોધકમન્ત્રસ્ય ન્યાસે તદ્રશ્મિયોગતઃ ।
પાશજાલં વિલીયેત તદ્ધ્યાનબલતો ગુરોઃ ॥ 238

શોધ્યતત્ત્વે સમસ્તાનાં યોનીનાં તુલ્યકાલતઃ ।
જનનાદ્ભોગતઃ કર્મક્ષયે સ્યાદપવૃક્તતા ॥ 239

દેહૈસ્તાવદ્ભિરસ્યાણોશ્ચિત્રં ભોક્તુરપિ સ્ફુટમ્ ।
મનો@નુસન્ધિર્નો વિશ્વસંયોગપ્રવિભાગવત્ ॥ 240

નિયત્યા મનસો દેહમાત્રે વૃત્તિસ્તતઃ પરમ્ ।
નાનુસન્ધા યતઃ સૈકસ્વાન્તયુક્તાક્ષકલ્પિતા ॥ 241

પ્રદેશવૃત્તિ ચ જ્ઞાનમાત્મનસ્તત્ર તત્ર તત્ ।
ભોગ્યજ્ઞાનં નાન્યદેહેષ્વનુસન્ધાનમર્હતિ ॥ 242

યદા તુ મનસસ્તસ્ય દેહવૃત્તેરપિ ધ્રુવમ્ ।
યોગમન્ત્રક્રિયાદેઃ સ્યાદ્વૈમલ્યં તદ્વિદા તદા ॥ 243

યથામલં મનો દૂરસ્થિતમપ્યાશુ પશ્યતિ ।
તથા પ્રત્યયદીક્ષાયાં તત્તદ્ભુવનદર્શનમ્ ॥ 244

જનનાદિવિયુક્તાં તુ યદા દીક્ષાં ચિકીર્ષતિ ।
તદાસ્માદુદ્ધરામીતિ યુક્તમૂહપ્રકલ્પનમ્ ॥ 245

યદા શોધ્યં વિના શોદ્ધૃન્યાસસ્તત્રાપિ મન્ત્રતઃ ।
જનનાદિક્રમં કુર્યાત્તત્ત્વસંશ્લેષવર્જિતમ્ ॥ 246

એકાકિશોદ્ધૃન્યાસે ચ જનનાદિવિવર્જને ।
તચ્છોદ્ધૃસંપુટં નામ કેવલં પરિકલ્પયેત્ ॥ 247

દ્રવ્યયોગેન દીક્ષાયાં તિલાજ્યાક્ષતતણ્ડુલમ્ ।
તત્તન્મન્ત્રેણ જુહુયાજ્જન્મયોગવિયોગયોઃ ॥ 248

યદા વિજ્ઞાનદીક્ષાં તુ કુર્યાચ્છિષ્યં તદા ભૃશમ્ ।
તન્મન્ત્રસંજલ્પબલાત્ પશ્યેદા ચાવિકલ્પકાત્ ॥ 249

વિકલ્પઃ કિલ સંજલ્પમયો યત્સ વિમર્શકઃ ।
મન્ત્રાત્માસૌ વિમર્શશ્ચ શુદ્ધો@પાશવતાત્મકઃ ॥ 250

નિત્યશ્ચાનાદિવરદશિવાભેદોપકલ્પિતઃ ।
તદ્યોગાદ્દૈશિકસ્યાપિ વિકલ્પઃ શિવતાં વ્રજેત્ ॥ 251

શ્રીસારશાસ્ત્રે તદિદં પરમેશેન ભાષિતમ્ ।
અર્થસ્ય પ્રતિપત્તિર્યા ગ્રાહ્યગ્રાહકરૂપિણી ॥ 252

સા એવ મન્ત્રશક્તિસ્તુ વિતતા મન્ત્રસન્તતૌ ।
પરામર્શસ્વભાવેત્થં મન્ત્રશક્તિરુદાહૃતા ॥ 253

પરામર્શો દ્વિધા શુદ્ધાશુદ્ધત્વાન્મન્ત્રભેદકઃ ।
ઉક્તં શ્રીપૌષ્કરે@ન્યે ચ બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદયો@ણ્ડગાઃ ॥ 254

પ્રાધાનિકાઃ સાઞ્જનાસ્તે સાત્ત્વરાજસતામસાઃ ।
તૈરશુદ્ધપરામર્શાત્તન્મયીભાવિતો ગુરુઃ ॥ 255

વૈષ્ણવાદિઃ પશુઃ પ્રોક્તો ન યોગ્યઃ પતિશાસને ।
યે મન્ત્રાઃ શુદ્ધમાર્ગસ્થાઃ શિવભટ્ટારકાદયઃ ॥ 256

શ્રીમન્મતઙ્ગાદિદૃશા તન્મયો હિ ગુરુઃ શિવઃ ।
નનુ સ્વતન્ત્રસંજલ્પયોગાદસ્તુ વિમર્શિતા ॥ 257

પ્રાક્કુતઃ સ વિમર્શાચ્ચેત્કુતઃ સો@પિ નિરૂપણે ।
આદ્યસ્તથાવિકલ્પત્વપ્રદઃ સ્યાદુપદેષ્ટૃતઃ ॥ 258

યઃ સંક્રાન્તો@ભિજલ્પઃ સ્યાત્તસ્યાપ્યન્યોપદેષ્ટૃતઃ ।
પૂર્વપૂર્વક્રમાદિત્થં ય એવાદિગુરોઃ પુરા ॥ 259

સંજલ્પો હ્યભિસંક્રાન્તઃ સો@દ્યાપ્યસ્તીતિ ગૃહ્યતામ્ ।
યસ્તથાવિધસંજલ્પબલાત્કો@પિ સ્વતન્ત્રકઃ ॥ 260

વિમર્શઃ કલ્પ્યતે સો@પિ તદાત્મૈવ સુનિશ્ચિતઃ ।
ઘટકુમ્ભ ઇતીત્થં વા યદિ ભેદો નિરૂપ્યતે ॥ 261

સો@પ્યન્યકલ્પનાદાયી હ્યનાદૃત્યઃ પ્રયત્નતઃ ।
પણાયતે કરોતીતિ વિકલ્પસ્યોચિતૌ સ્ફુટમ્ ॥ 262

કરપાણ્યભિજલ્પૌ તૌ સંકીર્યેતાં કથં કિલ ।
શબ્દાચ્છબ્દાન્તરે તેન વ્યુત્પત્તિર્વ્યવધાનતઃ ॥ 263

વ્યવહારાત્તુ સા સાક્ષાચ્ચિત્રોપાખ્યાવિમર્શિની ।
તદ્વિમર્શોદયઃ પ્રાચ્યસ્વવિમર્શમયઃ સ્ફુરેત્ ॥ 264

યાવદ્બાલસ્ય સંવિત્તિરકૃત્રિમવિમર્શને ।
તેન તન્મન્ત્રશબ્દાર્થવિશેષોત્થં વિકલ્પનમ્ ॥ 265

શબ્દાન્તરોત્થાદ્ભેદેન પશ્યતા મન્ત્ર આદૃતઃ ।
યચ્ચાપિ બીજપિણ્ડાદેરુક્તં પ્રાગ્બોધરૂપકમ્ ॥ 266

તત્તસ્યૈવ કુતો@ન્યસ્ય તત્કસ્માદન્યકલ્પના ।
એતદર્થં ગુરોર્યત્નાલ્લક્ષણે તત્ર તત્ર તત્ ॥ 267

લક્ષણં કથિતં હ્યેષ મન્ત્રતન્ત્રવિશારદઃ ।
તેન મન્ત્રાર્થસંબોધે મન્ત્રવાર્તિકમાદરાત્ ॥ 268

ઊહાપોહપ્રયોગં વા સર્વથા ગુરુરાચરેત્ ।
મન્ત્રાર્થવિદભાવે તુ સર્વથા મન્ત્રતન્મયમ્ ॥ 269

ગુરું કુર્યાત્ તદભ્યાસાત્તત્સંકલ્પમયો હ્યસૌ ।
તત્સમાનાભિસંજલ્પો યદા મન્ત્રાર્થભાવનાત્ ॥ 270

ગુરોર્ભવેત્તદા સર્વસામ્યે કો ભેદ ઉચ્યતામ્ ।
અંશેનાપ્યથ વૈષમ્યે ન તતો@ર્થક્રિયા હિ સા ॥ 271

ગોમયાત્કીટતઃ કીટ ઇત્યેવં ન્યાયતો યદા ।
સંજલ્પાન્તરતો@પ્યર્થક્રિયાં તામેવ પશ્યતિ ॥ 272

તદૈષ સત્યસંજલ્પઃ શિવ એવેતિ કથ્યતે ।
સ યદ્વક્તિ તદેવ સ્યાન્મન્ત્રો ભોગાપવર્ગદઃ ॥ 273

નૈષો@ભિનવગુપ્તસ્ય પક્ષો મન્ત્રાર્પિતાત્મનઃ ।
યો@ર્થક્રિયામાહ ભિન્નાં કીટયોરપિ તાદૃશોઃ ॥ 274

મન્ત્રાર્પિતમનાઃ કિંચિદ્વદન્યત્તુ વિષં હરેત્ ।
તન્મન્ત્ર એવ શબ્દઃ સ પરં તત્ર ઘટાદિવત્ ॥ 275

કાન્તાસંભોગસંજલ્પસુન્દરઃ કામુકઃ સદા ।
તત્સંસ્કૃતો@પ્યન્યદેષ કુર્વન્સ્વાત્મનિ તૃપ્યતિ ॥ 276

તથા તન્મન્ત્રસંજલ્પભાવિતો@ન્યદપિ બ્રુવન્ ।
અનિચ્છુરપિ તદ્રૂપસ્તથા કાર્યકરો ધ્રુવમ્ ॥ 277

વિકલ્પયન્નપ્યેકાર્થં યતો@ન્યદપિ પશ્યતિ ।
વિષાપહારિમન્ત્રાદીત્યુક્તં શ્રીપૂર્વશાસને ॥ 278

યદિ વા વિષનાશે@પિ હેતુભેદાદ્વિચિત્રતા ।
ધાત્વાપ્યાયાદિકાનન્તકાર્યભેદાદ્ભવિષ્યતિ ॥ 279

તદેવં મન્ત્રસંજલ્પવિકલ્પાભ્યાસયોગતઃ ।
ભાવ્યવસ્તુસ્ફુટીભાવઃ સંજલ્પહ્રાસયોગતઃ ॥ 280

વસ્ત્વેવ ભાવયત્યેષ ન સંજલ્પમિમં પુનઃ ।
ગૃહ્ણાતિ ભાસનોપાયં ભાતે તત્ર તુ તેન કિમ્ ॥ 281

એવં સંજલ્પનિર્હ્રાસે સુપરિસ્ફુટતાત્મકમ્ ।
અકૃત્ત્રિમવિમર્શાત્મ સ્ફુરેદ્વસ્ત્વવિકલ્પકમ્ ॥ 282

નિર્વિકલ્પા ચ સા સંવિદ્યદ્યથા પશ્યતિ સ્ફુટમ્ ।
તત્તથૈવ તથાત્મત્વાદ્વસ્તુનો@પિ બહિઃસ્થિતેઃ ॥ 283

વિશેષતસ્ત્વમાયીયશિવતાભેદશાલિનઃ ।
મોક્ષે@ભ્યુપાયઃ સંજલ્પો બન્ધમોક્ષૌ તતઃ કિલ ॥ 284

વિકલ્પે@પિ ગુરોઃ સમ્યગભિન્નશિવતાજુષઃ ।
અવિકલ્પકપર્યન્તપ્રતીક્ષા નોપયુજ્યતે ॥ 285

તદ્વિમર્શસ્વભાવા હિ સા વાચ્યા મન્ત્રદેવતા ।
મહાસંવિત્સમાસન્નેત્યુક્તં શ્રીગમશાસને ॥ 286

નિકટસ્થા યથા રાજ્ઞામન્યેષાં સાધયન્ત્યલમ્ ।
સિદ્ધિં રાજોપગાં શીઘ્રમેવં મન્ત્રાદયઃ પરામ્ ॥ 287

ઉક્તાભિપ્રાયગર્ભં તદુક્તં શ્રીમાલિનીમતે ।
મન્ત્રાણાં લક્ષણં કસ્માદિત્યુક્તે મુનિભિઃ કિલ ॥ 288

યોગમેકત્વમિચ્છન્તિ વસ્તુનો@ન્યેન વસ્તુના ।
તદ્વસ્તુ જ્ઞેયમિત્યુક્તં હેયત્વાદિપ્રસિદ્ધયે ॥ 289

તત્પ્રસિદ્ધ્યૈ શિવેનોક્તં જ્ઞાનં યદુપવર્ણિતમ્ ।
સબીજયોગસંસિદ્ધ્યૈ મન્ત્રલક્ષણમપ્યલમ્ ॥ 290

ન ચાધિકારિતા દીક્ષાં વિના યોગે@સ્તિ શાઙ્કરે ।
ક્રિયાજ્ઞાનવિભેદેન સા ચ દ્વેધા નિગદ્યતે ॥ 291

દ્વિવિધા સા પ્રકર્તવ્યા તેન ચૈતદુદાહૃતમ્ ।
નચ યોગાધિકારિત્વમેકમેવાનયા ભવેત્ ॥ 292

અપિ મન્ત્રાધિકારિત્વં મુક્તિશ્ચ શિવદીક્ષયા ।
અનેનૈતદપિ પ્રોક્તં યોગી તત્ત્વૈક્યસિદ્ધયે ॥ 293

મન્ત્રમેવાશ્રયેન્મૂલં નિર્વિકલ્પાન્તમાદૃતઃ ।
મન્ત્રાભ્યાસેન ભોગં વા મોક્ષં વાપિ પ્રસાધયન્ ॥ 294

તત્રાધિકારિતાલબ્ધ્યૈ દીક્ષાં ગૃહ્ણીત દૈશિકાત્ ।
તેન મન્ત્રજ્ઞાનયોગબલાદ્યદ્યત્પ્રસાધયેત્ ॥ 295

તત્સ્યાદસ્યાન્યતત્ત્વે@પિ યુક્તસ્ય ગુરુણા શિશોઃ ।
દીક્ષા હ્યસ્યોપયુજ્યેત સંસ્ક્રિયાયાં સ સંસ્કૃતઃ ॥ 296

સ્વબલેનૈવ ભોગં વા મોક્ષં વા લભતે બુધઃ ।
તેન વિજ્ઞાનયોગાદિબલી પ્રાક્ સમયી ભવન્ ॥ 297

પુત્રકો વા ન તાવાન્સ્યાદપિતુ સ્વબલોચિતઃ ।
યસ્તુ વિજ્ઞાનયોગાદિવન્ધ્યઃ સો@ન્ધો યથા પથિ ॥ 298

દૈશિકાયત્ત એવ સ્યાદ્ભોગે મુક્તૌ ચ સર્વથા ।
દીક્ષા ચ કેવલા જ્ઞાનં વિનાપિ નિજમાન્તરમ્ ॥ 299

મોચિકૈવેતિ કથિતં યુક્ત્યા ચાગમતઃ પુરા ।
યસ્તુ દીક્ષાકૃતામેવાપેક્ષ્ય યોજનિકાં શિશુઃ ॥ 300

સ્ફુટીભૂત્યૈ તદુચિતં જ્ઞાનં યોગમથાશ્રિતઃ ।
સો@પિ યત્રૈવ યુક્તઃ સ્યાત્તન્મયત્વં પ્રપદ્યતે ॥ 301

ગુરુદીક્ષામન્ત્રશાસ્ત્રાધીનસર્વસ્થિતિસ્તતઃ ।
દુષ્ટાનામેવ સર્વેષાં ભૂતભવ્યભવિષ્યતામ્ ॥ 302

કર્મણાં શોધનં કાર્યં બુભુક્ષોર્ન શુભાત્મનામ્ ।
યઃ પુનર્લૌકિકં ભોગં રાજ્યસ્વર્ગાદિકં શિશુઃ ॥ 303

ત્યક્ત્વા લોકોત્તરં ભોગમીપ્સુસ્તસ્ય શુભેષ્વપિ ।
તત્ર દ્રવ્યમયીં દીક્ષાં કુર્વન્નાજ્યતિલાદિકૈઃ ॥ 304

કર્માસ્ય શોધયામીતિ જુહુયાદ્દૈશિકોત્તમઃ ।
જ્ઞાનમય્યાં તુ દીક્ષાયાં તદ્વિશુદ્ધ્યતિ સન્ધિતઃ ॥ 305

ગુરોઃ સ્વસંવિદ્રૂઢસ્ય બલાત્તત્પ્રક્ષયો ભવેત્ ।
યદાસ્યાશુભકર્માણિ શુદ્ધાનિ સ્યુસ્તદા શુભમ્ ॥ 306

સ્વતારતમ્યાશ્રયણાદધ્વમધ્યે પ્રસૂતિદમ્ ।
શુભપાકક્રમોપાત્તફલભોગસમાપ્તિતઃ ॥ 307

યત્રૈષ યોજિતસ્તત્સ્થો ભાવિકર્મક્ષયે કૃતે ।
ભાવિનાં ચાદ્યદેહસ્થદેહાન્તરવિભેદિનામ્ ॥ 308

અશુભાંશવિશુદ્ધૌ સ્યાદ્ભોગસ્યૈવાનુપક્ષયઃ ।
ભુઞ્જાનસ્યાસ્ય સતતં ભોગાન્માયાલયાન્તતઃ ॥ 309

ન દુઃખફલદં દેહાદ્યધ્વમધ્યે@પિ કિંચન ।
તતો માયાલયે ભુક્તસમસ્તસુખભોગકઃ ॥ 310

નિષ્કલે સકલે વૈતિ લયં યોજનિકાબલાત્ ।
ઇતિ પ્રમેયં કથિતં દીક્ષા કાલે ગુરોર્યથા ॥ 311