તન્ત્રાલોક · અધ્યાય 15

અથૈતદુપયોગાય યાગસ્તાવન્નિરૂપ્યતે ।
તત્ર દીક્ષૈવ ભોગે ચ મુક્તૌ ચાયાત્યુપાયતામ્ ॥ 1

સ્વયં સંસ્કારયોગાદ્વા તદઙ્ગં તત્પ્રદર્શ્યતે ।
યો યત્રાભિલષેદ્ભોગાન્ સ તત્રૈવ નિયોજિતઃ ॥ 2

સિદ્ધિભાઙ્મન્ત્રશક્ત્યેતિ શ્રીમત્સ્વાયંભુવે વિભુઃ ।
યોગ્યતાવશતો યત્ર વાસના યસ્ય તત્ર સઃ ॥ 3

યોજ્યો ન ચ્યવતે તસ્માદિતિ શ્રીમાલિનીમતે ।
વદન્ભોગાદ્યુપાયત્વં દીક્ષાયાઃ પ્રાહ નો ગુરુઃ ॥ 4

ન ચાધિકારિતા દીક્ષાં વિના યોગે@સ્તિ શાઙ્કરે ।
ન ચ યોગાધિકારિત્વમેકમેવાનયા ભવેત્ ॥ 5

અપિ મન્ત્રાધિકારિત્વં મુક્તિશ્ચ શિવદીક્ષયા ।
ઇત્યસ્મિન્માલિનીવાક્યે સાક્ષાન્મોક્ષાભ્યુપાયતા ॥ 6

દીક્ષાયાઃ કથિતા પ્રાચ્યગ્રન્થેન પુનરુચ્યતે ।
પારમ્પર્યેણ સંસ્કૃત્યા મોક્ષભોગાભ્યુપાયતા ॥ 7

યેષામધ્યવસાયો@સ્તિ ન વિદ્યાં પ્રત્યશક્તિતઃ ।
સુખોપાયમિદં તેષાં વિધાનમુદિતં ગુરોઃ ॥ 8

ઇતિ શ્રીમન્મતઙ્ગાખ્યે હ્યુક્તા મોક્ષાભ્યુપાયતા ।
સમ્યગ્જ્ઞાનસ્વભાવા હિ વિદ્યા સાક્ષાદ્વિમોચિકા ॥ 9

ઉક્તં તત્રૈવ તત્ત્વાનાં કાર્યકારણભાવતઃ ।
હેયાદેયત્વકથને વિદ્યાપાદ ઇતિ સ્ફુટમ્ ॥ 10

તત્રાશક્તાસ્તુ યે તેષાં દીક્ષાચર્યાસમાધયઃ ।
તે વિદ્યાપૂર્વકા યસ્માત્તસ્માજ્જ્ઞાન્યુત્તમોત્તમઃ ॥ 11

જ્ઞાનં ચ શાસ્ત્રાત્તચ્ચાપિ શ્રાવ્યો નાદીક્ષિતો યતઃ ।
અતો@સ્ય સંસ્ક્રિયામાત્રોપયોગો દીક્ષયા કૃતઃ ॥ 12

યત્ર તત્રાસ્તુ ગુરુણા યોજિતો@સૌ ફલં પુનઃ ।
સ્વવિજ્ઞાનોચિતં યાતિ જ્ઞાનીત્યુક્તં પુરા કિલ ॥ 13

યસ્ય ત્વીશપ્રસાદેન દિવ્યા કાચન યોગ્યતા ।
ગુરોઃ શિશોશ્ચ તૌ નૈવ પ્રતિ દીક્ષોપયોગિતા ॥ 14

જ્ઞાનમેવ તદા દીક્ષા શ્રીત્રૈશિકનિરૂપણાત્ ।
સર્વશાસ્ત્રાર્થવેત્તૃત્વમકસ્માચ્ચાસ્ય જાયતે ॥ 15

ઇતિ શ્રીમાલિનીનીત્યા યઃ સાંસિદ્ધિકસંવિદઃ ।
સ ઉત્તમાધિકારી સ્યાજ્જ્ઞાનવાન્હિ ગુરુર્મતઃ ॥ 16

આત્મને વા પરેભ્યો વા હિતાર્થી ચેતયેદિદમ્ ।
ઇત્યુક્ત્યા માલિનીશાસ્ત્રે તત્સર્વં પ્રકટીકૃતમ્ ॥ 17

જ્ઞાનયોગ્યાસ્તથા કેચિચ્ચર્યાયોગ્યાસ્તથાપરે ।
દીક્ષાયોગ્યા યોગયોગ્યા ઇતિ શ્રીકૈરણે વિધૌ ॥ 18

તત્રોક્તલક્ષણઃ કર્મયોગજ્ઞાનવિશારદઃ ।
ઉત્તરોત્તરતાભૂમ્યુત્કૃષ્ટો ગુરુરુદીરિતઃ ॥ 19

સ ચ પ્રાગુક્તશક્ત્યન્યતમપાતપવિત્રિતમ્ ।
પરીક્ષ્ય પૃષ્ટ્વા વા શિષ્યં દીક્ષાકર્મ સમાચરેત્ ॥ 20

ઉક્તં સ્વચ્છન્દશાસ્ત્રે ચ શિષ્યં પૃચ્છેદ્ગુરુઃ સ્વયમ્ ।
ફલં પ્રાર્થયસે યાદૃક્તાદૃક્સાધનમારભે ॥ 21

વાસનાભેદતઃ સાધ્યપ્રાપ્તિર્મન્ત્રપ્રચોદિતા ।
મન્ત્રમુદ્રાધ્વદ્રવ્યાણાં હોમે સાધારણા સ્થિતિઃ ॥ 22

વાસનાભેદતો ભિન્નં શિષ્યાણાં ચ ગુરોઃ ફલમ્ ।
સાધકો દ્વિવિધઃ શૈવધર્મા લોકોજ્ઝિતસ્થિતિઃ ॥ 23

લોકધર્મી ફલાકાંક્ષી શુભસ્થશ્ચાશુભોજ્ઝિતઃ ।
દ્વિધા મુમુક્ષુર્નિર્બીજઃ સમયાદિવિવર્જિતઃ ॥ 24

બાલબાલિશવૃદ્ધસ્ત્રીભોગભુગ્વ્યાધિતાદિકઃ ।
અન્યઃ સબીજો યસ્યેત્થં દીક્ષોક્તા શિવશાસને ॥ 25

વિદ્વદ્દ્વન્દ્વસહાનાં તુ સબીજા સમયાત્મિકા ।
દીક્ષાનુગ્રાહિકા પાલ્યા વિશેષસમયાસ્તુ તૈઃ ॥ 26

અભાવં ભાવયેત્સમ્યક્કર્મણાં પ્રાચ્યભાવિનામ્ ।
મુમુક્ષોર્નિરપેક્ષસ્ય પ્રારબ્ધ્રેકં ન શાધયેત્ ॥ 27

સાધકસ્ય તુ ભૂત્યર્થમિત્થમેવ વિશોધયેત્ ।
શિવધર્મિણ્યસૌ દીક્ષા લોકધર્માપહારિણી ॥ 28

અધર્મરૂપિણામેવ ન શુભાનાં તુ શોધનમ્ ।
લોકધર્મિણ્યસૌ દીક્ષા મન્ત્રારાધનવર્જિતા ॥ 29

પ્રારબ્ધદેહભેદે તુ ભુઙ્ક્તે@સાવણિમાદિકમ્ ।
ભુક્ત્વોર્ધ્વં યાતિ યત્રૈષ યુક્તો@થ સકલે@કલે ॥ 30

સમયાચારપાશં તુ નિર્બીજાયાં વિશોધયેત્ ।
દીક્ષામાત્રેણ મુક્તિઃ સ્યાદ્ભક્ત્યા દેવે ગુરૌ સદા ॥ 31

સદ્યોનિર્વાણદા સેયં નિર્બીજા યેતિ ભણ્યતે ।
અતીતાનાગતારબ્ધપાશત્રયવિયોજિકા ॥ 32

દીક્ષાવસાને શુદ્ધસ્ય દેહત્યાગે પરં પદમ્ ।
દેહત્યાગે સબીજાયાં કર્માભાવાદ્વિપદ્યતે ॥ 33

સમયાચારપાશં તુ દીક્ષિતઃ પાલયેત્સદા ।
એવં પૃષ્ટ્વા પરિજ્ઞાય વિચાર્ય ચ ગુરુઃ સ્વયમ્ ॥ 34

ઉચિતાં સંવિધિત્સુસ્તાં વાસનાં તાદૃશીં શ્રયેત્ ।
આયાતશક્તિપાતસ્ય દીક્ષાં પ્રતિ ન દૈશિકઃ ॥ 35

અવજ્ઞાં વિદધીતેતિ શંભુનાજ્ઞા નિરૂપિતા ।
સ્વધનેન દરિદ્રસ્ય કુર્યાદ્દીક્ષાં ગુરુઃ સ્વયમ્ ॥ 36

અપિ દૂર્વામ્બુભિર્યદ્વા દીક્ષાયૈ ભિક્ષતે શિશુઃ ।
ભિક્ષોપાત્તં નિજં વાથ ધનં પ્રાગ્ગુરવે શિશુઃ ॥ 37

દદ્યાદ્યેન વિશુદ્ધં તદ્યાગયોગ્યત્વમશ્નુતે ।
તત્રાદૌ શિવતાપત્તિસ્વાતન્ત્ર્યાવેશ એવ યઃ ॥ 38

સ એવ હિ ગુરુઃ કાર્યસ્તતો@સૌ દીક્ષણે ક્ષમઃ ।
શિવતાવેશિતા ચાસ્ય બહૂપાયા પ્રદર્શિતા ॥ 39

ક્રમિકા બાહ્યરૂપા તુ સ્નાનન્યાસાર્ચનાદિભિઃ ।
બહ્વીષુ તાસુ તાસ્વેષ ક્રિયાસુ શિવતાં હૃદિ ॥ 40

સંદધદ્દૃઢમભ્યેતિ શિવભાવં પ્રસન્નધીઃ ।
શિવીભૂતો યદ્યદિચ્છેત્તત્તત્કર્તું સમીહતે ॥ 41

શિવાભિમાનિતોપાયો બાહ્યો હેતુર્ન મોક્ષદઃ ।
શિવો@યં શિવ એવાસ્મીત્યેવમાચાર્યશિષ્યયોઃ ॥ 42

હેતુતદ્વત્તયા દાર્ઢ્યાભિમાનો મોચકો હ્યણોઃ ।
નાધ્યાત્મેન વિના બાહ્યં નાધ્યાત્મં બાહ્યવર્જિતમ્ ॥ 43

સિદ્ધ્યેજ્જ્ઞાનક્રિયાભ્યાં તદ્દ્વિતીયં સંપ્રકાશતે ।
શ્રીબ્રહ્મયામલે દેવ ઇતિ તેન ન્યરૂપયત્ ॥ 44

શ્રીમદાનન્દશાસ્ત્રે ચ નાશુદ્ધિઃ સ્યાદ્વિપશ્ચિતઃ ।
કિન્તુ સ્નાનં સુવસ્ત્રત્વં તુષ્ટિસંજનનં ભવેત્ ॥ 45

તત્ર પ્રસિદ્ધદેહાદિમાતૃનિર્મલતાક્રમાત્ ।
અયત્નતો@ન્તરન્તઃ સ્યાન્નૈર્મલ્ય સ્નાયતાં તતઃ ॥ 46

સ્નાનં ચ દેવદેવસ્ય યન્મૂર્ત્યષ્ટકમુચ્યતે ।
તત્રૈવં મન્ત્રદીપ્તે@ન્તર્મલદાહે નિમજ્જનમ્ ॥ 47

તત્રેષ્ટમન્ત્રહૃદયો ગોરજો@ન્તઃ પદત્રયમ્ ।
ગત્વાગત્ય ભજેત્સ્નાનં પાર્થિવં ધૃતિદાયકમ્ ॥ 48

અસ્ત્રમન્ત્રિતમૃદ્ધૂતમલઃ પઞ્ચાઙ્ગમન્ત્રિતૈઃ ।
જલૈર્મૂર્ધાદિપાદાન્તં ક્રમાદાક્ષાલયેત્તતઃ ॥ 49

નિમજ્જેત્સાઙ્ગમૂલાખ્યં જપન્ના તન્મયત્વતઃ ।
ઉત્થાયાશેષસજ્જ્યોતિર્દેવતાગર્ભમમ્બરે ॥ 50

સૂર્યં જલેન માલિન્યા તર્પયેદ્વિશ્વતર્પકમ્ ।
દેવાન્પિતૄન્મુનીન્યક્ષાન્ રક્ષાંસ્યન્યચ્ચ ભૌતિકમ્ ॥ 51

સર્વં સંતર્પયેત્પ્રાણો વીર્યાત્મા સ ચ ભાસ્કરઃ ।
તતો જપેત્પરામેકાં પ્રાગુક્તોચ્ચારયોગતઃ ॥ 52

આ તન્મયત્વસંવિત્તેર્જલસ્નાનમિદં મતમ્ ।
અગ્ન્યુત્થં ભસ્મ શસ્ત્રેણ જપ્ત્વા મલનિવર્હણમ્ ॥ 53

કવક્ત્રહૃદ્ગુહ્યપદે પઞ્ચાઙ્ગૈર્ભસ્મ મન્ત્રિતમ્ ।
ભસ્મમુષ્ટિં સાઙ્ગમૂલજપ્તાં મૂર્ધ્નિ ક્ષિપેત્તતઃ ॥ 54

હસ્તપાદૌ જલેનૈવ પ્રક્ષાલ્યાચમનાદિકમ્ ।
તર્પણં જપ ઇત્યેવં ભસ્મસ્નાનં હિ તૈજસમ્ ॥ 55

ગોરજોવત્યનુદ્રિક્તે વાયૌ હ્લાદિનિ મન્ત્રવાક્ ।
ગત્યાગતિપ્રયોગે વા વાયવ્યં સ્નાનમાચરેત્ ॥ 56

અમલે ગગને વ્યાપિન્યેકાગ્રીભૂતદૃષ્ટિકઃ ।
સ્મરન્મન્ત્રં યદાસીત કાન્યા નિર્મલતા તતઃ ॥ 57

યદિ વા નિર્મલાદ્વ્યોમ્નઃ પતતા વારિણા તનુમ્ ।
સ્પર્શયેન્મન્ત્રજપયુઙ્ નાભસં સ્નાનમીદૃશમ્ ॥ 58

એવં સોમાર્કતેજઃસુ શિવભાવેન ભાવનાત્ ।
નિમજ્જન્ધૌતમાલિન્યઃ ક્વ વા યોગ્યો ન જાયતે ॥ 59

આત્મૈવ પરમેશાનો નિરાચારમહાહ્રદઃ ।
વિશ્વં નિમજ્જ્ય તત્રૈવ તિષ્ઠેચ્છુદ્ધશ્ચ શોધકઃ ॥ 60

ઇતિ સ્નાનાષ્ટકં શુદ્ધાવુત્તરોત્તરમુત્તમમ્ ।
સર્વત્ર પશ્ચાત્તં મન્ત્રમેકીભૂતમુપાહરેત્ ॥ 61

ઘૃત્યાપ્યાયમલપ્લોષવીર્યવ્યાપ્તિમૃજિસ્થિતીઃ ।
અભેદં ચ ક્રમાદેતિ સ્નાનાષ્ટકપરો મુનિઃ ॥ 62

એતા હ્યનુગ્રહાત્માનો મૂર્તયો@ષ્ટૌ શિવાત્મિકાઃ ।
સ્વરૂપશિવરૂપાભ્યાં ધ્યાનાત્તત્તત્ફલપ્રદાઃ ॥ 63

અનેન વિધિનાર્ચાયાં કન્દાધારાદિયોજનામ્ ।
કુર્વન્વ્યાસસમાસાભ્યાં ધરાદેસ્તત્ફલં ભજેત્ ॥ 64

તથાહિ યોગસંચારે મન્ત્રાઃ સ્યુર્ભુવિ પાર્થિવાઃ ।
આપ્યે આપ્યા યાવદમી શિવે શિવમયા ઇતિ ॥ 65

શ્રીનિર્મર્યાદશાસ્ત્રે@પિ તદિત્થં સુનિરૂપિતમ્ ।
ધરાદેશ્ચ વિશેષો@સ્તિ વીરસાધકસંમતઃ ॥ 66

રણરેણુર્વીરજલં વીરભસ્મ મહામરુત્ ।
શ્મશાનારણ્યગગનં ચન્દ્રાર્કૌ તદુપાહિતૌ ॥ 67

આત્મા નિર્ધૂતનિઃશેષવિકલ્પાતઙ્કસુસ્થિતઃ ।
સ્નાનાર્ચાદાવિત્યુપાસ્યં વીરાણાં વિગ્રહાષ્ટકમ્ ॥ 68

શ્રીમન્ત્રિશિરસિ પ્રોક્તં મદ્યશીધુસુરાદિના ।
સુસ્વાદુના પ્રસન્નેન તનુના સુસુગન્ધિના ॥ 69

કન્દલાદિગતેનાન્તર્બહિઃ સંસ્કારપઞ્ચકમ્ ।
કૃત્વા નિરીક્ષણં પ્રોક્ષ્ય તાડનાપ્યાયગુણ્ઠનમ્ ॥ 70

મન્ત્રચક્રસ્ય તન્મધ્યે પૂજાં વિપ્રુટ્પ્રતર્પણમ્ ।
તેનાત્મસેકઃ કલશમુદ્રયા ચાભિષેચનમ્ ॥ 71

દેવતાતર્પણં દેહપ્રાણોભયપથાશ્રિતમ્ ।
સર્વતીર્થતપોયજ્ઞદાનાદિ ફલમશ્નુતે ॥ 72

મદ્યસ્નાને સાધકેન્દ્રો મુમુક્ષુઃ કેવલીભવેત્ ।
યતઃ શિવમયં મદ્યં સર્વે મન્ત્રાઃ શિવોદ્ભવાઃ ॥ 73

શિવશક્ત્યોર્ન ભેદો@સ્તિ શક્ત્યુત્થાસ્તુ મરીચયઃ ।
તાસામાનન્દજનકં મદ્યં શિવમયં તતઃ ॥ 74

પ્રબુદ્ધે સંવિદઃ પૂર્ણે રૂપે@ધિકૃતિભાજનમ્ ।
મન્ત્રધ્યાનસમાધાનભેદાત્સ્નાનં તુ યન્ન તત્ ॥ 75

યુક્તં સ્નાનં યતો ન્યાસકર્માદૌ યોગ્યતાવહમ્ ।
અસ્ય સ્નાનાષ્ટકસ્યાસ્તિ બાહ્યાન્તરતયા દ્વિતા ॥ 76

આન્તરં તદ્યથોર્ધ્વેન્દુધારામૃતપરિપ્લવઃ ।
યતો રન્ધ્રોર્ધ્વગાઃ સાર્ધમઙ્ગુલં વ્યાપ્ય સંસ્થિતાઃ ॥ 77

મૂર્તયો@ષ્ટાવપિ પ્રોક્તાઃ પ્રત્યેકં દ્વાદશાન્તતઃ ।
એષામેકતમં સ્નાનં કુર્યાદ્દ્વિત્ર્યાદિશો@પિવા ॥ 78

ઇતિ સ્નાનવિધિઃ પ્રોક્તો ભૈરવેણામલીકૃતૌ ।
સ્નાનાનન્તરકર્તવ્યમથેદમુપદિશ્યતે ॥ 79

ભાવં પ્રસન્નમાલોચ્ય વ્રજેદ્યાગગૃહં તતઃ ।
પર્વતાગ્રનદીતીરૈકલિઙ્ગાદિ યદુચ્યતે ॥ 80

તદ્બાહ્યમિહ તત્સિદ્ધિવિશેષાય ન મુક્તયે ।
આભ્યન્તરં નગાગ્રાદિ દેહાન્તઃ પ્રાણયોજનમ્ ॥ 81

સાધકાનામુપાયઃ સ્યાત્સિદ્ધયે નતુ મુક્તયે ।
પીઠસ્થાનં સદા યાગયોગ્યં શાસ્ત્રેષુ ભણ્યતે ॥ 82

તચ્ચ બાહ્યાન્તરાદ્રૂપાદ્બહિર્દેહે ચ સુસ્ફુટમ્ ।
યતઃ શ્રીનૈશસઞ્ચારે પરમેશો ન્યરૂપયત્ ॥ 83

તસ્યેચ્છા પીઠમાધારો યત્રસ્થં સચરાચરમ્ ।
અગ્ર્યં તત્કામરૂપં સ્યાદ્બિન્દુનાદદ્વયં તતઃ ॥ 84

નાદપીઠં પૂર્ણગિરિર્દક્ષિણે વામતઃ પુનઃ ।
પીઠમુડ્ડયનં બિન્દુર્મુખ્યં પીઠત્રયં ત્વિદમ્ ॥ 85

જ્ઞેયં સંકલ્પનારૂપમર્ધપીઠમતઃ પરમ્ ।
શાક્તં કુણ્ડલિની વેદકલં ચ ત્ર્યુપપીઠકમ્ ॥ 86

દેવીકોટ્ટોજ્જયિન્યૌ દ્વે તથા કુલગિરિઃ પરઃ ।
લાલનં બૈન્દવં વ્યાપ્તિરિતિ સંદોહકત્રયમ્ ॥ 87

પુણ્ડ્રવર્ધનવારેન્દ્રે તથૈકામ્રમિદં બહિઃ ।
નવધા કથિતં પીઠમન્તર્બાહ્યક્રમેણ તત્ ॥ 88

ક્ષેત્રાષ્ટકં ક્ષેત્રવિદો હૃદમ્ભોજદલાષ્ટકમ્ ।
પ્રયાગો વરણા પશ્ચાદટ્ટહાસો જયન્તિકા ॥ 89

વારાણસી ચ કાલિઙ્ગં કુલૂતા લાહુલા તથા ।
ઉપક્ષેત્રાષ્ટકં પ્રાહુર્હૃત્પદ્માગ્રદલાષ્ટકમ્ ॥ 90

વિરજૈરુડિકા હાલા એલા પૂઃ ક્ષીરિકા પુરી ।
માયાખ્યા મરુદેશશ્ચ બાહ્યાભ્યન્તરરૂપતઃ ॥ 91

હૃત્પદ્મદલસન્ધીનામુપસંદોહકાષ્ટતા ।
જાલન્ધરં ચ નૈપાલં કશ્મીરા ગર્ગિકા હરઃ ॥ 92

મ્લેચ્છદિગ્દ્વારવૃત્તિશ્ચ કુરુક્ષેત્રં ચ ખેટકમ્ ।
દ્વિપથં દ્વયસંઘટ્ટાત્ત્રિપથં ત્રયમેલકાત્ ॥ 93

ચતુષ્પથં શક્તિમતો લયાત્તત્રૈવ મન્વતે ।
નાસાન્તતાલુરન્ધ્રાન્તમેતદ્દેહે વ્યવસ્થિતમ્ ॥ 94

ભ્રૂમધ્યકણ્ઠહૃત્સંજ્ઞં મધ્યમં તદુદાહૃતમ્ ।
નાભિકન્દમહાનન્દધામ તત્કૌલિકં ત્રયમ્ ॥ 95

પર્વતાગ્રં નદીતીરમેકલિઙ્ગં તદેવ ચ ।
કિં વાતિબહુના સર્વં સંવિત્તૌ પ્રાણગં તતઃ ॥ 96

તતો દેહસ્થિતં તસ્માદ્દેહાયતનગો ભવેત્ ।
બાહ્યે તુ તાદૃશાન્તઃસ્થયોગમાર્ગવિશારદાઃ ॥ 97

દેવ્યઃ સ્વભાવાજ્જાયન્તે પીઠં તદ્વાહ્યમુચ્યતે ।
યથા સ્વભાવતો મ્લેચ્છા અધર્મપથવર્તિનઃ ॥ 98

તત્ર દેશે નિયત્યેત્થં જ્ઞાનયોગૌ સ્થિતૌ ક્વચિત્ ।
યથાચાતન્મયો@પ્યેતિ પાપિતાં તૈઃ સમાગમાત્ ॥ 99

તથા પીઠસ્થિતો@પ્યેતિ જ્ઞાનયોગાદિપાત્રતામ્ ।
મુખ્યત્વેન શરીરે@ન્તઃ પ્રાણે સંવિદિ પશ્યતઃ ॥ 100

વિશ્વમેતત્કિમન્યૈઃ સ્યાદ્બહિર્ભ્રમણડમ્બરૈઃ ।
ઇત્યેવમન્તર્બાહ્યે ચ તત્તચ્ચક્રફલાર્થિનામ્ ॥ 101

સ્થાનભેદો વિચિત્રશ્ચ સ શાસ્ત્રે સંખ્યયોજ્ઝિતઃ ।
શ્રીવીરાવલિહૃદયે સપ્ત સ્થાનાનિ શક્તિકમલયુગમ્ ॥ 102

સુરપથચતુષ્પથાખ્યશ્મશાનમેકાન્તશૂન્યવૃક્ષૌ ચ ।
ઇતિ નિર્વચનગુણસ્થિત્યુપચારદૃશા વિબોધ એવોક્તઃ ॥ 103

તદધિષ્ઠિતે ચ ચક્રે શારીરે બહિરથો ભવેદ્યાગઃ ।
મુક્તયે તન્ન યાગસ્ય સ્થાનભેદઃ પ્રકલ્પ્યતે ॥ 104

દેશોપાયા ન સા યસ્માત્સા હિ ભાવપ્રસાદતઃ ।
ઉક્તં ચ શ્રીનિશાચારે સિદ્ધિસાધનકાઙ્ક્ષિણામ્ ॥ 105

સ્થાનં મુમુક્ષુણા ત્યાજ્યં સર્પકઞ્ચુકવત્ત્વિદમ્ ।
મુક્તિર્ન સ્થાનજનિતા યદા શ્રોત્રપથં ગતમ્ ॥ 106

ગુરોસ્તત્ત્વં તદા મુક્તિસ્તદ્દાર્ઢ્યાય તુ પૂજનમ્ ।
યત્ર યત્ર હૃદમ્ભોજં વિકાસં પ્રતિપદ્યતે ॥ 107

તત્રૈવ ધામ્નિ બાહ્યે@ન્તર્યાગશ્રીઃ પ્રતિતિષ્ઠતિ ।
નાન્યત્રગત્યા મોક્ષો@સ્તિ સો@જ્ઞાનગ્રન્થિકર્તનાત્ ॥ 108

તચ્ચ સંવિદ્વિકાસેન શ્રીમદ્વીરાવલીપદે ।
ગુરવસ્તુ વિમુક્તૌ વા સિદ્ધૌ વા વિમલા મતિઃ ॥ 109

હેતુરિત્યુભયત્રાપિ યાગૌકો યન્મનોરમમ્ ।
નિયતિપ્રાણતાયોગાત્સામગ્રીતસ્તુ યદ્યપિ ॥ 110

સિદ્ધયો ભાવવૈમલ્યં તથાપિ નિખિલોત્તમમ્ ।
વિમલીભૂતહૃદયો યત્તત્ર પ્રતિબિમ્બયેત્ ॥ 111

સાધ્યં તદસ્ય દાર્ઢ્યેન સફલત્વાય કલ્પતે ।
ઉક્તં શ્રીસારશાસ્ત્રે ચ નિર્વિકલ્પો હિ સિધ્યતિ ॥ 112

ક્લિશ્યન્તે સવિકલ્પાસ્તુ કલ્પોક્તે@પિ કૃતે સતિ ।
તદાક્રમ્ય બલં મન્ત્રા અયમેવોદયઃ સ્ફુટઃ ॥ 113

ઇત્યાદિભિઃ સ્પન્દવાક્યૈરેતદેવ નિરૂપિતમ્ ।
તસ્માત્સિદ્ધ્યૈ વિમુક્ત્યૈ વા પૂજાજપસમાધિષુ ॥ 114

તત્સ્થાનં યત્ર વિશ્રાન્તિસુન્દરં હૃદયં ભવેત્ ।
યાગૌકઃ પ્રાપ્ય શુદ્ધાત્મા બહિરેવ વ્યવસ્થિતઃ ॥ 115

ન્યાસં સામાન્યતઃ કુર્યાદ્બહિર્યાગપ્રસિદ્ધયે ।
માતૃકાં માલિનીં વાથ દ્વિતયં વા ક્રમાક્રમાત્ ॥ 116

સૃષ્ટ્યપ્યયદ્વયૈઃ કુર્યાદેકૈકં સંઘશો દ્વિશઃ ।
લલાટવક્ત્રે દૃક્કર્ણનાસાગણ્ડરદૌષ્ઠગે ॥ 117

દ્વયે દ્વયે શિખાજિહ્વે વિસર્ગાન્તાસ્તુ ષોડશ ।
દક્ષાન્યયોઃ સ્કન્ધબાહુકરાઙ્ગુલિનખે કચૌ ॥ 118

વર્ગૌ ટતૌ ક્રમાત્કટ્યામૂર્વાદિષુ નિયોજયેત્ ।
પવર્ગં પાર્શ્વયોઃ પૃષ્ઠે જઠરે હૃદ્યથો નવ ॥ 119

ત્વગ્રક્તમાંસસૂત્રાસ્થિવસાશુક્રપુરોગમાન્ ।
ઇત્યેષ માતૃકાન્યાસો માલિન્યાસ્તુ નિરૂપ્યતે ॥ 120

ન શિખા ઋ ૠ ઌ ઌઌ ચ શિરોમાલા થ મસ્તકમ્ ।
નેત્રાણિ ચોર્ધ્વે ધો@ન્યે ઈ ઘ્રાણં મુદ્રે ણુ ણૂ શ્રુતી ॥ 121

બકવર્ગ+ઇ+આ વક્ત્રદન્તજિહ્વાગિરિ ક્રમાત્ ।
વભયાઃ કણ્ઠદક્ષાદિસ્કન્ધયોર્ભુજયોર્ડઢૌ ॥ 122

ઠો હસ્તયોર્ઝઞૌ શાખા જ્રટૌ શૂલકપાલકે ।
પ હૃચ્છલૌ સ્તનૌ ક્ષીરમા સ જીવો વિસર્ગયુક્ ॥ 123

પ્રાણો હવર્ણઃ કથિતઃ ષક્ષાવુદરનાભિગૌ ।
મશાન્તા કટિગુહ્યોરુયુગ્મગા જાનુની તથા ॥ 124

એઐકારૌ તત્પરૌ તુ જઙ્ઘે ચરણગૌ દફૌ ।
ઇત્યેષા માલિની દેવી શક્તિમત્ક્ષોભિતા યતઃ ॥ 125

કૃત્યાવેશાત્તતઃ શાક્તી તનુઃ સા પરમાર્થતઃ ।
અન્યોન્યં બીજયોનીનાં ક્ષોભાદ્વૈસર્ગિકોદયાત્ ॥ 126

કાં કાં સિદ્ધિં ન વિતરેત્કિં વા ન્યૂનં ન પૂરયેત્ ।
યોનિબીજાર્ણસાંકર્યં બહુધા યદ્યપિ સ્થિતમ્ ॥ 127

તથાપિ નાદિફાન્તો@યં ક્રમો મુખ્યઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
ફકારાદિસમુચ્ચારાન્નકારાન્તે@ધ્વમણ્ડલમ્ ॥ 128

સંહૃત્ય સંવિદ્યા પૂર્ણા સા શબ્દૈર્વર્ણ્યતે કથમ્ ।
અતઃ શાસ્ત્રેષુ બહુધા કુલપુત્તલિકાદિભિઃ ॥ 129

ભેદૈર્ગીતા હિ મુખ્યેયં નાદિફાન્તેતિ માલિની ।
શબ્દરાશેર્ભૈરવસ્ય યાનુચ્છૂનતયાન્તરી ॥ 130

સા માતેવ ભવિષ્યત્ત્વાત્તેનાસૌ માતૃકોદિતા ।
માલિની માલિતા રુદ્રૈર્ધારિકા સિદ્ધિમોક્ષયોઃ ॥ 131

ફલેષુ પુષ્પિતા પૂજ્યા સંહારધ્વનિષટ્પદી ।
સંહારદાનાદાનાદિશક્તિયુક્તા યતો રલૌ ॥ 132

એકત્વેન સ્મરન્તીતિ શંભુનાથો નિરૂચિવાન્ ।
શબ્દરાશિર્માલિની ચ શિવશક્ત્યાત્મકં ત્વિદમ્ ॥ 133

એકૈકત્રાપિ પૂર્ણત્વાચ્છિવશક્તિસ્વભાવતા ।
તેન ભ્રષ્ટે વિધૌ વીર્યે સ્વરૂપે વાનયા પરમ્ ॥ 134

મન્ત્રા ન્યસ્તાઃ પુનર્ન્યાસાત્પૂર્યન્તે તત્ફલપ્રદાઃ ।
ઉક્તં શ્રીપૂર્વતન્ત્રે ચ વિશેષવિધિહીનિતે ॥ 135

ન્યસ્યેચ્છાક્તશરીરાર્થં ભિન્નયોનિ તુ માલિનીમ્ ।
વિશેષણમિદં હેતૌ હેત્વર્થશ્ચ નિરૂપિતઃ ॥ 136

યથેષ્ટફલસિદ્ધ્યૈ ચેત્યત્રૈવેદમભાષત ।
સાઞ્જના અપિ યે મન્ત્રા ગારુડાદ્યા ન તે પરમ્ ॥ 137

માલિન્યા પૂરિતાઃ સિધ્દ્યૈ બલાદેવ તુ મુક્તયે ।
તસ્માત્ફલેપ્સુરપ્યન્ય મન્ત્રં ન્યસ્યાત્ર માલિનીમ્ ॥ 138

ન્યસ્યેજ્જપ્ત્વાપિચ જપેદયત્નાદપવૃક્તયે ।
ઇત્યેવં માતૃકાં ન્યસ્યેન્માલિનીં વા ક્રમાદ્દ્વયમ્ ॥ 139

સિદ્ધિમુક્ત્યનુસારાદ્વા વર્ણાન્વા યુગપદ્દ્વયોઃ ।
અક્ષહ્રીં નફહ્રીમેતૌ પિણ્ડૌ સંઘાવિહાનયોઃ ॥ 140

વાચકૌ ન્યાસ એતાભ્યાં કૃતે ન્યાસે@થવૈકકઃ ।
એષ ચાઙ્ગતનુબ્રહ્મયુક્તો વા તદ્વિપર્યયઃ ॥ 141

સામુદાયિકવિન્યાસે પૃથક્ પિણ્ડાવિમૌ ક્રમાત્ ।
અક્રમાદથવા ન્યસ્યેદેકમેવાથ યોજયેત્ ॥ 142

ક્રિયયા સિદ્ધિકામો યઃ સ ક્રિયાં ભૂયસીં ચરેત્ ।
અનીપ્સુરપિ યસ્તસ્મૈ ભૂયસે સ્વફલાય સા ॥ 143

યસ્તુ ધ્યાનજપાભ્યાસૈઃ સિદ્ધીપ્સુઃ સ ક્રિયાં પરમ્ ।
સંસ્કૃત્યૈ સ્વેચ્છયા કુર્યાત્ પ્રાઙ્નયેનાથ ભૂયસીમ્ ॥ 144

મુમુક્ષુરથ તસ્મૈ વા યથાભીષ્ટં સમાચરેત્ ।
શિવતાપત્તિરેવાર્થો હ્યેષાં ન્યાસાદિકર્મણામ્ ॥ 145

એવં ન્યાસં વિધાયાર્ઘપાત્રે વિધિમુપાચરેત્ ।
ઉક્તનીત્યૈવ તત્પશ્ચાત્ પૂજયેન્ન્યસ્તવાચકૈઃ ॥ 146

યતઃ સમસ્તભાવાનાં શિવાત્સિદ્ધિમયાદથો ।
પૂર્ણાદવ્યતિરેકિત્વં કારકાણામિહાર્ચયા ॥ 147

સમસ્તં કારકવ્રાતં શિવાભિન્નં પ્રદર્શિતમ્ ।
પૂજોદાહરણે સર્વં વ્યશ્નુતે ગમનાદ્યપિ ॥ 148

યથાહિ વાહકટકભ્રમસ્વાતન્ત્ર્યમાગતઃ ।
અશ્વઃ સંગ્રામરૂઢો@પિ તાં શિક્ષાં નાતિવર્તતે ॥ 149

તથાર્ચનક્રિયાભ્યાસશિવીભાવિતકારકઃ ।
ગચ્છંસ્તિષ્ઠન્નપિ દ્વૈતં કારકાણાં વ્યપોજ્ઝતિ ॥ 150

તથૈક્યાભ્યાસનિષ્ઠસ્યાક્રમાદ્વિશ્વમિદં હઠાત્ ।
સંપૂર્ણશિવતાક્ષોભનરીનર્તદિવ સ્ફુરેત્ ॥ 151

ઉવાચ પૂજનસ્તોત્રે હ્યસ્માકં પરમો ગુરુઃ ।
અહો સ્વાદુરસઃ કો@પિ શિવપૂજામયોત્સવઃ ॥ 152

ષટ્ત્રિંશતો@પિ તત્ત્વાનાં ક્ષોભો યત્રોલ્લસત્યલમ્ ।
તદેતાદૃક્પૂર્ણશિવવિશ્વાવેશાય યે@ર્ચનમ્ ॥ 153

કુર્વન્તિ તે શિવા એવ તાન્પૂર્ણાન્પ્રતિ કિં ફલમ્ ।
વિનાપિ જ્ઞાનયોગાભ્યાં ક્રિયા ન્યાસાર્ચનાદિકા ॥ 154

ઇત્થમૈક્યસમાપત્તિદાનાત્પરફલપ્રદા ।
સાધકસ્યાપિ તત્સદ્વિપ્રદમન્ત્રૈકતાં ગતમ્ ॥ 155

વિશ્વં વ્રજદવિઘ્નત્વં સ્વાં સિદ્ધિં શીઘ્રમાવહેત્ ।
ઉક્તં ચ પરમેશેન ન વિધિર્નાર્ચનક્રમઃ ॥ 156

કેવલં સ્મરણાત્સિદ્ધિર્વાઞ્છિતેતિ મતાદિષુ ।
તદેવં તન્મયીભાવદાયિન્યર્ચાક્રિયા યતઃ ॥ 157

સમસ્તકારકૈકાત્મ્યં તેનાસ્યાઃ પરમં વપુઃ ।
યષ્ટ્રાધારસ્ય તાદાત્મ્યં સ્થાનશુદ્ધિવિધિક્રમાત્ ॥ 158

યષ્ટૃયાજ્યતદાધારકરણાદાનસંપ્રદાઃ ।
ન્યાસક્રમેણ શિવતાતાદાત્મ્યમધિશેરતે ॥ 159

અર્ઘપાત્રમપાદાનં તસ્માદાદીયતે યતઃ ।
યચ્ચ તત્સ્થં જલાદ્યેતત્કરણં શોધને@ર્ચને ॥ 160

અર્ઘપાત્રામ્બુવિપ્રુડ્ભિઃ સ્પૃષ્ટં સર્વં હિ શુધ્યતિ ।
શિવાર્કકરસંસ્પર્શાત્કાન્યા શુદ્ધિર્ભવિષ્યતિ ॥ 161

ઊચે શ્રીપૂર્વશાસ્ત્રે તદર્ઘપાત્રવિધૌ વિભુઃ ।
ન ચાસંશોધિતં વસ્તુ કિંચિદપ્યુપકલ્પયેત્ ॥ 162

તેન શુદ્ધં તુ સર્વં યદશુદ્ધમપિ તચ્છુચિ ।
અશુદ્ધતા ચ વિજ્ઞેયા પશુતચ્છાસનાશયાત્ ॥ 163

સ્વતાદવસ્થ્યાત્પૂર્વસ્માદથવાપ્યુપકલ્પિતાત્ ।
તેન યદ્યદિહાસન્નં સંવિદશ્ચિદનુગ્રહાત્ ॥ 164

કિયતો@પિ તદત્યન્તં યોગ્યં યાગે@ત્ર જીવવત્ ।
અનેન નયયોગેન યદાસત્તિવિદૂરતે ॥ 165

સંવિદેતિ તદા તત્ર યોગ્યાયોગ્યત્વમાદિશેત્ ।
વીરાણામત એવેહ મિથઃ સ્વપ્રતિમામૃતમ્ ॥ 166

તત્તદ્યાગવિધાવિષ્ટં ગુરુભિર્ભાવિતાત્મભિઃ ।
ઉન્મજ્જયતિ નિર્મગ્નાં સંવિદં યત્તુ સુષ્ઠુ તત્ ॥ 167

અર્ચાયૈ યોગ્યમાનન્દો યસ્માદુન્મગ્નતા ચિતઃ ।
તેનાચિદ્રૂપદેહાદિપ્રાધાન્યવિનિમજ્જકમ્ ॥ 168

આનન્દજનનં પૂજાયોગ્યં હૃદયહારિ યત્ ।
અતઃ કુલક્રમોત્તીર્ણત્રિકસારમતાદિષુ ॥ 169

મદ્યકાદમ્બરીશીધુદ્રવ્યાદેર્મહિમા પરમ્ ।
લોકસ્થિતિં રચયિતું મદ્યાદેઃ પશુશાસને ॥ 170

પ્રોક્તા હ્યશુદ્ધિસ્તત્રૈવ તસ્ય ક્વાપિ વિશુદ્ધતા ।
પઞ્ચગવ્યે પવિત્રત્વં સોમચર્ણનપાત્રયોઃ ॥ 171

વિધિશ્ચાવભૃથસ્નાનં હસ્તે કૃષ્ણવિષાણિતા ।
ન પત્ન્યા ચ વિના યાગઃ સર્વદૈવતતુલ્યતા ॥ 172

સુરાહુતિર્બ્રહ્મસત્રે વપાન્ત્રહૃદયાહુતિઃ ।
પાશવેષ્વપિ શાસ્ત્રેષુ તદદર્શિ મહેશિના ॥ 173

ઘોરાન્ધ્યહૈમનનિશામધ્યગાચિરદીપ્તિવત્ ।
ભક્ષ્યો હંસો ન ભક્ષ્યો@સાવિતિ રિપ્રતિપત્તિષુ ॥ 174

સ્માર્તીષુ વિજયત્યેકો યઃ શિવાભેદશુદ્ધિકઃ ।
અજ્ઞત્વવેદાદર્શિત્વરાગદ્વેષાદયો હ્યમી ॥ 175

મુનીનાં વચસિ સ્વસ્મિન્પ્રામાણ્યોન્મૂલનક્ષમાઃ ।
વેદે@પિ યદભક્ષ્યં તદ્ભક્ષ્યમિત્યુપદિશ્યતે ॥ 176

ન વિધિપ્રતિષેધાખ્યધર્મયોરેકમાસ્પદમ્ ।
અથ તત્ર ન તદ્ભક્ષ્યં તદા તેન તથા તતઃ ॥ 177

એવં વિષયભેદાન્નો શિવોક્તેર્બાધિકા શ્રુતિઃ ।
ક્વચિદ્વિષયતુલ્યત્વાદ્બાધ્યબાધકતા યદિ ॥ 178

તદ્બાધ્યા શ્રુતિરેવેતિ પ્રાગેવૈતન્નિરૂપિતમ્ ।
પ્રકૃતં બ્રૂમહે કૃત્વા ન્યાસં દેહાર્ઘપાત્રયોઃ ॥ 179

સામાન્યમર્ઘપાત્રામ્ભોવિપ્રુડ્ભિઃ પ્રોક્ષ્ય ચાખિલમ્ ।
યાગોપકરણં પશ્ચાદ્બાહ્યયાગં સમાચરેત્ ॥ 180

પ્રભામણ્ડલકે ખે વા સુલિપ્તાયાં ચ વા ભુવિ ।
ત્રિશૂલાર્કવૃષાન્દિકસ્થા માતરઃ ક્ષેત્રપં યજેત્ ॥ 181

યોગિનીશ્ચ પૃથઙ્મન્ત્રૈરોંનમોનામયોજિતૈઃ ।
એકોચ્ચારેણ વા બાહ્યપરિવારેતિશબ્દિતાઃ ॥ 182

તારો નામ ચતુર્થ્યન્તં નમશ્ચેત્યર્ચને મનુઃ ।
એવં બહિઃ પૂજયિત્વા દ્વારં પ્રોક્ષ્ય પ્રપૂજયેત્ ॥ 183

ત્રિશિરઃશાસનાદૌ ચ સ દૃષ્ટો વિધિરુચ્યતે ।
ગણેશલક્ષ્મ્યૌ દ્વારોર્ધ્વે દક્ષે વામે તયોઃ પુનઃ ॥ 184

મધ્યે વાગીશ્વરીં દિણ્ડિમહોદરયુગં તથા ।
ક્રમાત્સ્વદક્ષવામસ્થં તથૈતેન ક્રમેણ ચ ॥ 185

એકૈકં પૂજયેત્સમ્યઙ્ નન્દિકાલૌ ત્રિમાર્ગગામ્ ।
કાલિન્દીં છાગમેષાસ્યૌ સ્વદક્ષાદ્દ્વાઃસ્થશાખયોઃ ॥ 186

અધોદેહલ્યનન્તેશાધારશક્તીશ્ચ પૂજયેત્ ।
દ્વારમધ્યે સરસ્વત્યા મહાસ્ત્રં પૂજયેદમી ॥ 187

પદ્માધારગતાઃ સર્વે@પ્યુદિતા વિઘ્નનાશકાઃ ।
પૂજને પૂર્વવન્મન્ત્રો દીપકદ્વયકલ્પિતઃ ॥ 188

અર્ઘપુષ્પસમાલમ્ભધૂપનૈવેદ્યવન્દનૈઃ ।
પૂજાં કુર્યાદિહાર્ઘશ્ચાપ્યુત્તમદ્રવ્યયોજિતઃ ॥ 189

એકોચ્ચારેણ વા કુર્યાદ્દ્વાઃસ્થદૈવતપૂજનમ્ ।
રહસ્યપૂજાં ચેત્કુર્યાત્તદ્બાહ્યપરિવારકમ્ ॥ 190

દ્વાઃસ્થાંશ્ચ પૂજયેદન્તર્દેવાગ્રે કલ્પનાક્રમાત્ ।
ક્ષિપ્ત્વાસ્ત્રજપ્તં કુસુમં જ્વલદ્વેશ્મનિ વ્ઘ્નનુત્ ॥ 191

પ્રવિશ્ય શિવરશ્મીદ્ધદૃશા વેશ્માવલોકયેત્ ।
દિશો@સ્ત્રેણ ચ બધ્નીયાચ્છાદયેદ્વર્મણાખિલાઃ ॥ 192

તત્રોત્તરાશાભિમુખો મુમુક્ષુસ્તાદૃશાય વા ।
વિશેત્તથા હ્યઘોરાગ્નિઃ પાશાન્પ્લુષ્યતિ બન્ધકાન્ ॥ 193

યદ્યપ્યસ્તિ ન દિઙ્નામ કાચિત્પૂર્વાપરાદિકા ।
પ્રત્યયો હિ ન તસ્યાઃ સ્યાદેકસ્યા અનુપાહિતેઃ ॥ 194

ઉપાધિઃ પૂર્વતાદિષ્ટ ઇતિ ચેત્તત્કૃતં દિશા ।
ઉપાધિમાત્રં તુ તથા વૈચિત્ર્યાય કથં ભવેત્ ॥ 195

તસ્માત્સંવિત્પ્રકાશો@યં મૂર્ત્યાભાસનભાગતઃ ।
પૂર્વાદિદિગ્વિભાગાખ્યવૈચિત્ર્યોલ્લેખદુર્મદઃ ॥ 196

તત્ર યદ્યત્પ્રકાશેન સદા સ્વીકરણે ક્ષમમ્ ।
તદેવોર્ધ્વં પ્રકાશાત્મ સ્પર્શાયોગ્યમધઃ પુનઃ ॥ 197

કિંચિત્પ્રકાશતા મધ્યં તતો વૈ દિક્સમુદ્ભવઃ ।
કિંચિત્પ્રકાશયોગ્યસ્ય સંમુખં પ્રસરત્પુરઃ ॥ 198

પરાઙ્મુખં તુ તત્પશ્ચાદિતિ દિગ્દ્વયમાગતમ્ ।
પ્રકાશઃ સંમુખં વસ્તુ ગૃહીત્વોદ્રિક્તરશ્મિકઃ ॥ 199

યત્ર તિષ્ઠોદ્દક્ષિણં તત્પ્રકાશસ્યાનુકૂલ્યતઃ ।
દક્ષિણસ્ય પુરઃસંસ્થં વામમિત્યુપદિશ્યતે ॥ 200

તત્પ્રકાશિતમેયેન્દુસ્પર્શસૌમ્યં તદેવ હિ ।
એવમાશાચતુષ્કે@સ્મિન્મધ્યવિશ્રાન્તિયોગતઃ ॥ 201

ચતુષ્કમન્યત્તેનાષ્ટૌ દિશસ્તત્તદધિષ્ઠિતાઃ ।
એવં પ્રકાશમાત્રે@સ્મિન્વરદે પરમે શિવે ॥ 202

દિગ્વિભાગઃ સ્થિતો લોકે શાસ્ત્રે@પિચ તથોચ્યતે ।
ક્રમાત્સદાશિવાધીશઃ પઞ્ચમન્ત્રતનુર્યતઃ ॥ 203

ઈશન્રઘોરવામાખ્યસદ્યો@ધોભેદતો દિશઃ ।
ઈશ ઊર્ધ્વં પ્રકાશત્વાત્પૂર્વં વક્ત્રં પ્રસારિ યત્ ॥ 204

પુરુષો દક્ષિણાચણ્ડો વામા વામસ્તુ સૌમ્યકઃ ।
પરાઙ્મુખતયા સદ્યઃ પશ્ચિમા પરિભાષ્યતે ॥ 205

પાતાલવક્ત્રમધરમપ્રકાશતયા સ્થિતેઃ ।
ખમરુદ્વહ્નિજલભૂખાનિ વક્ત્રાણ્યમુષ્ય હિ ॥ 206

મુખ્યત્વેન ખમેવોર્ધ્વં પ્રકાશમયમુચ્યતે ।
તદેવ મુખ્યતો@ધસ્તાદપ્રકાશં યતઃ સ્ફુટમ્ ॥ 207

મધ્યે તુ યત્પ્રકાશં તન્ન પ્રકાશ્યં ન ચેતરત્ ।
પ્રકાશત્વાદ્દિશ્યમાનમતો@સ્મિન્દિક્ચતુષ્ટયમ્ ॥ 208

પઞ્ચમન્ત્રતનુર્નાથ ઇત્થં વિશ્વદિગીશ્વરઃ ।
તતો@પીશસ્તથા રુદ્રો વિષ્ણુર્બ્રહ્મા તથા સ્થિતઃ ॥ 209

ઊર્ધ્વાભિવ્યક્ત્યયોગ્યત્વાદ્વિષ્ણોર્ધાતુશ્ચ પઞ્ચમમ્ ।
ન વક્ત્રં તૌ ભેદમયૌ સૃષ્ટિસ્થિતિપ્રભૂ યતઃ ॥ 210

દિગ્વિભાગસ્તુ તજ્જો@સ્તિ વદનાનાં ચતુષ્ટયાત્ ।
પઞ્ચમસ્ય યુજિત્વે તૌ પરિત્યક્તનિજાત્મકૌ ॥ 211

તતો બ્રહ્માણ્ડમધ્યે@પિ જ્ઞાનશક્તિર્વિભો રવિઃ ।
દિશાં વિભાગં કુરુતે પ્રકાશઘનવૃત્તિમાન્ ॥ 212

તથાહિ વિષુવદ્યોગે યતઃ પૂર્વં પ્રદૃશ્યતે ।
તત્પૂર્વ યત્ર તચ્છાયા તત્પશ્ચિમમુદાહૃતમ્ ॥ 213

તસ્મિઞ્જિગમિષોરસ્ય યત્સવ્યં તત્તુ દક્ષિણમ્ ।
તત્રૈષ ચણ્ડતેજોભિર્ભાતિ જાજ્વલ્યમાનવત્ ॥ 214

તત્પુરોવર્તિ વામં તુ તદ્ભાસા ખચિતં મનાક્ ।
તત એવ હિ સોમ્યં તન્નચાપિ હ્યપ્રકાશકમ્ ॥ 215

યત્રાસાવસ્તમભ્યેતિ તત્પશ્ચિમમિતિ સ્થિતિઃ ।
તત્રૈવ પશ્ચિમે યેષાં પ્રાક્પ્રકાશાવલોકનમ્ ॥ 216

તદેવ પૂર્વમેતેષાં યથાધ્વનિ નિરૂપિતમ્ ।
સા સા દિક્ચ તથા તસ્ય ફલદાપિ વિપર્યયે ॥ 217

વિચિત્રે ફલસંપત્તિઃ પ્રકાશાધીનિકા યતઃ ।
ઇત્થં સૂર્યાશ્રયા દિક્સ્યાત્સા વિચિત્રાપિ તાદૃશી ॥ 218

અધિષ્ઠિતા મહેશેન ચિત્રતદ્રૂપધારિણા ।
કિં વાતિબહુના યો@સૌ યષ્ટા તત્સંમુખાદિતઃ ॥ 219

દિશો@પિ પ્રવિભજ્યન્તે પ્રાક્સવ્યોત્તરપશ્ચિમાઃ ।
સ્વાનુસારકૃતં તં ચ દિગ્વિભાગં સદા શિવઃ ॥ 220

અધિતિષ્ઠત્યર્કમિવ સ વિચિત્રવપુર્યતઃ ।
સ્વોત્થા અપિ દિશઃ સ્વેશાઃ શક્રાદ્યા હ્યધિશેરતે ॥ 221

તે હિ પ્રકાશશક્ત્યંશાઃ પ્રકાશાનુવિધાયિનઃ ।
પ્રકાશસ્ય યદૈશ્વર્યં સ ઇન્દ્રો યત્તુ તન્મહઃ ॥ 222

સો@ગ્નિર્યન્તૃત્વભીમત્વે યમો રક્ષસ્તદૂનિમા ।
પ્રકાશ્યં વરુણસ્તચ્ચ ચાઞ્ચલ્યાદ્વાયુરુચ્યતે ॥ 223

ભાવસઞ્ચયયોગેન વિત્તેશસ્તત્ક્ષયે વિભુઃ ।
અદૃષ્ટવિગ્રહો@નન્તો બ્રહ્મોર્ધ્વે વૃંહકો વિભુઃ ॥ 224

પ્રકાશસ્યૈવ શક્ત્યંશા લોકપાસ્તેન કીર્તિતાઃ ।
ઇત્થં સ્વાધીનરૂપાપિ દિક્સૌરી તૂપદિશ્યતે ॥ 225

તત્ર સર્વો હિ નિષ્કમ્પં પ્રકાશત્વં પ્રપદ્યતે ।
સર્વગો@પ્યનિલો યદ્વદ્વ્યજનેનોપવીજિતઃ ॥ 226

પ્રબુદ્ધઃ સ્વાં ક્રિયાં કુર્યાદ્ધર્મનિર્ણોદનાદિકામ્ ।
તદ્વત્સર્વગતાઃ સર્વા ઐન્દ્યાદ્યાઃ શક્તયઃ સ્ફુટમ્ ॥ 227

સાધકાશ્વાસસંબુદ્ધાસ્તત્તત્સ્વેષ્ટફલપ્રદાઃ ।
એવં સૌરી દિગીશાનબ્રહ્મવિષ્ણ્વીશસૌશિવૈઃ ॥ 228

અધિષ્ઠિતા સમાશ્વાસદાર્ઢ્યાત્તત્તત્ફલપ્રદા ।
સાધકો યચ્ચ વા ક્ષેત્રં મણ્ડલં વેશ્મ વા ભજેત્ ॥ 229

સ્થિતસ્તદનુસારેણ મધ્યીભવતિ શંકરઃ ।
સ હિ સર્વમધિષ્ઠાતા માધ્યસ્થ્યેનેતિ તસ્ય યઃ ॥ 230

સૌરઃ પ્રકાશસ્તત્પૂર્વમિત્થં સ્યાદ્દિગ્વ્યવસ્થિતિઃ ।
તન્મધ્યસ્થિતનાથસ્ય ગ્રહીતું દક્ષિણં મહઃ ॥ 231

ઉદઙ્મુખઃ સ્યાત્ પાશ્ચાત્યં ગ્રહીતું પૂર્વતોમુખઃ ।
ઉપવિશ્ય નિજસ્થાને દેહશુદ્ધિં સમાચરેત્ ॥ 232

અઙ્ગુષ્ઠાગ્રાત્કાલવહ્નિજ્વાલાભાસ્વરમુત્થિતમ્ ।
અસ્ત્રં ધ્યાત્વા તચ્છિખાભિર્બહિરન્તર્દહેત્તનુમ્ ॥ 233

દાહશ્ચ ધ્વંસ એવોક્તો ધ્વંસકં મન્ત્રસંજ્ઞિતમ્ ।
તેજસ્તથાભિલાપાખ્યસ્વવિકલ્પરસોમ્ભિતમ્ ॥ 234

તેન મન્ત્રાગ્નિના દાહો દેહે પુર્યષ્ટકે તથા ।
દેહપુર્યષ્ટકાહન્તાવિધ્વંસાદેવ જાયતે ॥ 235

નહિ સદ્ભાવમાત્રેણ દેહો@સાવન્યદેહવત્ ।
અહન્તાયાં હિ દેહત્વં સા ધ્વસ્તા તદ્દહેદ્ધ્રુવમ્ ॥ 236

તદ્દેહસંસ્કારભરો ભસ્મત્વેનાથ યઃ સ્થિતઃ ।
તં વર્મવાયુનાધૂય તિષ્ઠેચ્છુદ્ધચિદાત્મનિ ॥ 237

તસ્મિન્ધ્રુવે નિસ્તરઙ્ગે સમાપત્તિમુપાગતઃ ।
સંવિદઃ સૃષ્ટિધર્મિત્વાદાદ્યામેતિ તરઙ્ગિતામ્ ॥ 238

સૈવ મૂર્તિરિતિ ખ્યાતા તારસદ્બિન્દુહાત્મિકા ।
તતો નવાત્મદેવેન ન્યાસસ્તત્ત્વોદયાત્મકઃ ॥ 239

અઙ્ગવક્ત્રાણિ તસ્યૈવ સ્વસ્થાનેષુ નિયોજયેત્ ।
અથ માતૃકયા પ્રાગ્વત્તત્તત્ત્વસ્ફુટતાત્મકઃ ॥ 240

ત્રિતત્ત્વન્યાસતા ચાસ્ય પૃષ્ઠે કક્ષ્યાત્રયાગતે ।
તતો@ઘોરાષ્ટકન્યાસઃ શિરસ્તચ્ચરણાત્મકમ્ ॥ 241

તતો@પિ શિવસદ્ભાવન્યાસઃ સ્વાંગસ્ય સંયુતઃ ।
ઇત્થ કૃતે પઞ્ચકે@સ્મિન્યત્તન્મુખ્યતયા ભવેત્ ॥ 242

ઉપાસ્યમર્ચ્યં તત્સાઙ્ગં ષષ્ઠે ન્યાસે નિયોજયેત્ ।
તેનાત્ર ન્યાસયોગ્યો@સૌ ભગવાન્રતિશેખરઃ ॥ 243

ઊર્ધ્વે ન્યાસ્યો નવાખ્યસ્ય મુખ્યત્વે@ન્યોન્યધામતા ।
એવં ભૈરવસદ્ભાવનાથે મુખ્યતયા યદિ ॥ 244

ઉપાસ્યતા તત્તત્સ્થાન પ્રાઙ્ન્યાસ્યો રતિશેખરઃ ।
ઇત્થં શ્રીપૂર્વશાસ્ત્રે મે સંપ્રદાયં ન્યરૂપયત્ ॥ 245

શંભુનાથો ન્યાસવિધૌ દેવો હિ કથમન્યથા ।
ન્યાસ વિવર્જ્યતે@મુષ્મિન્નઙ્ગાન્યપ્યસ્ય સન્તિ હિ ॥ 246

મૂર્તિઃ સૃષ્ટિસ્ત્રિતત્ત્વં ચેત્યષ્ટૌ મૂર્ત્યઙ્ગસંયુતાઃ ।
શિવઃ સાઙ્ગશ્ચ વિજ્ઞેયો ન્યાસઃ ષોઢા પ્રકીર્તિતઃ ॥ 247

અસ્યોપરિ તતઃ શાક્તં ન્યાસં કુર્યાચ્ચ ષડ્વિધમ્ ।
પરાપરાં સવક્ત્રાં પ્રાક્તતઃ પ્રાગિતિ માલિનીમ્ ॥ 248

પશ્ચાત્પરાદિત્રિતયં શિખાહૃત્પાદગં ક્રમાત્ ।
તતઃ કવક્ત્રકણ્ઠેષુ હૃન્નાભીગુહ્ય+ઊરુતઃ ॥ 249

જાનુપાદે@પ્યઘોર્યાદ્યં તતો વિદ્યાઙ્ગપઞ્ચકમ્ ।
તતસ્ત્વાવાહયેચ્છક્તિં માતૃસદ્ભાવરૂપિણીમ્ ॥ 250

યોગેશ્વરીં પરાં પૂર્ણાં કાલસંકર્ષિણીં ધ્રુવામ્ ।
અઙ્ગવક્ત્રપરીવારશક્તિદ્વાદશકાધિકામ્ ॥ 251

સાધ્યાનુષ્ઠાનભેદેન ન્યાસકાલે સ્મરેદ્ગુરુઃ ।
પરૈવ દેવીત્રિતયમધ્યે યાભેદિની સ્થિતા ॥ 252

સાનવચ્છેદચિન્માત્રસદ્ભાવેયં પ્રકીર્તિતા ।
સારશાસ્ત્રે યામલે ચ દેવ્યાસ્તેન પ્રકીર્તિતઃ ॥ 253

મૂર્તિઃ સવક્ત્રા શક્તિશ્ચ શક્તિત્રયમથાષ્ટકમ્ ।
પઞ્ચાઙ્ગાનિ પરા શક્તિર્ન્યાસઃ શાક્તો@પિ ષડ્વિધઃ ॥ 254

યામલો@યં મહાન્યાસઃ સિદ્ધિમુક્તિફલપ્રદઃ ।
મુક્ત્યેકાર્થી પુનઃ પૂર્વં શાક્તં ન્યાસં સમાચરેત્ ॥ 255

ગુરવસ્ત્વાહુરિત્થં યન્ન્યાસદ્વયમુદાહૃતમ્ ।
મુમુક્ષુણા તુ પાદાદિ તત્કાર્યં સંહૃતિક્રમાત્ ॥ 256

યાવન્તઃ કીર્તિતા ભેદાઃ શંભુશક્ત્યણુવાચકાઃ ।
તાવત્સ્વપ્યેષુ મન્ત્રેષુ ન્યાસઃ ષોઢૈવ કીર્તિતઃ ॥ 257

કિંત્વાવાહ્યસ્તુ યો મન્ત્રઃ સ તત્રાઙ્ગસમન્વિતઃ ।
ષષ્ઠઃ સ્યાદિતિ સર્વત્ર ષોઢૈવાયમુદાહૃતઃ ॥ 258

મુદ્રાપ્રદર્શનં પશ્ચાત્કાયેન મનસા ગિરા ।
પઞ્ચાવસ્થા જાગ્રદાદ્યાઃ ષષ્ઠ્યનુત્તરનામિકા ॥ 259

ષટ્કારણષડાત્મત્વાત્ષટ્ત્રિંશત્તત્ત્વયોજનમ્ ।
એવં ષોઢામહાન્યાસે કૃતે વિશ્વમિદં હઠાત્ ॥ 260

દેહે તાદાત્મ્યમાપન્નં શુદ્ધાં સૃષ્ટિં પ્રકાશયેત્ ।
મૂર્તિન્યાસાત્સમારભ્ય યા સૃષ્ટિઃ પ્રસૃતાત્ર સા ॥ 261

અભેદમાનીય કૃતા શુદ્ધા ન્યાસબલક્રમાત્ ।
તેન યે@ચોદયન્મૂઢાઃ પાશદાહવિધૂનને ॥ 262

કૃતે શાન્તે શિવે રૂઢઃ પુનઃ કિમવરોહતિ ।
ઇતિ તે દૂરતો ધ્વસ્તાઃ પરમાર્થં હિ શાંભવમ્ ॥ 263

ન વિદુસ્ત સ્વસંવિત્તિસ્ફુરત્તાસારવર્જિતાઃ ।
ન ખલ્વેષ શિવઃ શાન્તો નામ કશ્ચિદ્વિભેદવાન્ ॥ 264

સર્વેતરાધ્વવ્યાવૃત્તો ઘટતુલ્યો@સ્તિ કુત્રચિત્ ।
મહાપ્રકાશરૂપા હિ યેયં સંવિદ્વિજૃમ્ભતે ॥ 265

સ શિવઃ શિવતૈવાસ્ય વૈશ્વરૂપ્યાવભાસિતા ।
તથાભાસનયોગો@તઃ સ્વરસેનાસ્ય જૃમ્ભતે ॥ 266

ભાસ્યમાનો@ત્ર ચાભેદઃ સ્વાત્મનો ભેદ એવ ચ ।
ભેદે વિજૃમ્ભિતે માયા માયામાતુર્વિજૃમ્ભતે ॥ 267

અભેદે જૃમ્ભતે@સ્યૈવ માયામાતુઃ શિવાત્મતા ।
માયાપ્રમાતા તદ્રૂપવિકલ્પાભ્યાસપાટવાત્ ॥ 268

શિવ એવ તદભ્યાસફલં ન્યાસાદિ કીર્તિતમ્ ।
યથાહિ દુષ્ટકર્માસ્મીત્યેવં ભાવયતસ્તથા ॥ 269

તથા શિવો@હં નાન્યો@સ્મીત્યેવં ભાવયતસ્તથા ।
એતદેવોચ્યતે દાર્ઢ્યં વિમર્શહૃદયઙ્ગમમ્ ॥ 270

શિવૈકાત્મ્યવિકલ્પૌઘદ્વારિકા નિર્વિકલ્પતા ।
અન્યથા તસ્ય શુદ્ધસ્ય વિમર્શપ્રાણવર્તિનઃ ॥ 271

કથં નામાવિમૃષ્ટં સ્યાદ્રૂપં ભાસનધર્મણઃ ।
તેનાતિદુર્ઘટઘટાસ્વતન્ત્રેચ્છાવશાદયમ્ ॥ 272

ભાનપિ પ્રાણબુદ્ધ્યાદિઃ સ્વં તથા ન વિકલ્પયેત્ ।
પ્રત્યુતાતિસ્વતન્ત્રાત્મવિપરીતસ્વધર્મતામ્ ॥ 273

વિનાશ્યનીશાયત્તત્વરૂપાં નિશ્ચિત્ય મજ્જતિ ।
તતઃ સંસારભાગીયતથાનિશ્ચયશાતિનીમ્ ॥ 274

નિત્યાદિનિશ્ચયદ્વારામવિકલ્પાં સ્થિતિં શ્રયેત્ ।
યે તુ તીવ્રતમોદ્રિક્તશક્તિનિર્મલતાજુષઃ ॥ 275

ન તે દીક્ષામનુન્યાસકારિણશ્ચેતિ વર્ણિતમ્ ।
એવં વિશ્વશરીરઃ સન્વિશ્વાત્મત્વં ગતઃ સ્ફુટમ્ ॥ 276

ન્યાસમાત્રાત્ તથાભૂતં દેહં પુષ્પાદિનાર્ચયેત્ ।
પૃથઙ્મન્ત્રૈર્વિસ્તરેણ સંક્ષેપાન્મૂલમન્ત્રતઃ ॥ 277

ધૂપનૈવેદ્યતૃપ્ત્યાદ્યૈસ્તથા વ્યાસસમાસતઃ ।
સંસારવામાચારત્વાત્સર્વં વામકરેણ તુ ॥ 278

કુર્યાત્તર્પણયોગં ચ દૈશિકસ્તદનામયા ।
વામશબ્દેન ગુહ્યં શ્રીમતઙ્ગાદાવપીરિતમ્ ॥ 279

વામાચારપરો મન્ત્રી યાગં કુર્યાદિતિ સ્ફુટમ્ ।
શ્રીમદ્ભર્ગશિખાશાસ્ત્રે તથા શ્રીગમશાસને ॥ 280

સર્વતીર્થેષુ યત્પુણ્યં સર્વયજ્ઞેષુ યત્ફલમ્ ।
તત્ફલં કોટિગુણિતમનામાતર્પણાત્પ્રિયે ॥ 281

શ્રીમન્નન્દિશિખાયાં ચ શ્રીમદાનન્દશાસને ।
તદુક્તં સ્રુક્ચ પૂર્ણાયાં સ્રુવશ્વાજ્યાહુતૌ ભવેત્ ॥ 282

શેષં વામકરેણૈવ પૂજાહોમજપાદિકમ્ ।
એવમાનન્દસંપૂર્ણં સર્વૌન્મુખ્યવિવર્જિતમ્ ॥ 283

યાગેન દેહં મિષ્પાદ્ય ભાવયેત શિવાત્મકમ્ ।
ગલિતે વિષયૌન્મુખ્યે પારિમિત્યે વિલાપિતે ॥ 284

દેહે કિમવશિષ્યેત શિવાનન્દરસાદૃતે ।
શિવાનન્દરસાપૂર્ણં ષટ્ત્રિંશત્તત્ત્વનિર્ભરમ્ ॥ 285

દેહં દિવાનિશં પશ્યન્નર્ચયન્સ્યાચ્છિવાત્મકઃ ।
વિશ્વાત્મદેહવિશ્રાન્તિતૃપ્તસ્તલ્લિઙ્ગનિષ્ઠિતઃ ॥ 286

બાહ્યં લિઙ્ગવ્રતક્ષેત્રચર્યાદિ નહિ વાઞ્છતિ ।
તાવન્માત્રાત્ત્વવિશ્રાન્તેઃ સંવિદઃ કથિતાઃ ક્રિયાઃ ॥ 287

ઉત્તરા બાહ્યયાગાન્તાઃ સાધ્યા ત્વત્ર શિવાત્મતા ।
તતો@ર્ઘપાત્રં કર્તવ્યં શિવાભેદમયં પરમ્ ॥ 288

આનન્દરસસંપૂર્ણં વિશ્વદૈવતતર્પણમ્ ।
યથૈવ દેહે દાહાદિપૂજાન્તં તદ્વદેવ હિ ॥ 289

અર્ઘપાત્રે@પિ કર્તવ્યં સમાસવ્યાસયોગતઃ ।
કાનિ દ્રવ્યાણિ યાગાય કો ન્વર્ઘ ઇતિ નોદિતમ્ ॥ 290

સિદ્ધિકામસ્ય તત્સિદ્ધૌ સાધનૈવ હિ કારણમ્ ।
મુક્તિકામસ્ય નો કિંચિન્નિષિદ્ધં વિહિતં ચ નો ॥ 291

યદેવ હૃદ્યં તદ્યોગ્યં શિવસંવિદભેદને ।
કૃત્વાર્ઘપાત્રં તદ્વિપ્રુટ્પ્રોક્ષિતં કુસુમાદિકમ્ ॥ 292

કૃત્વા ચ તેન સ્વાત્માનં પૂજયેત્પરમં શિવમ્ ।
અર્ઘપાત્રાર્ચનાદત્તપુષ્પસંકીર્ણતાભયાત્ ॥ 293

નાર્ઘપાત્રે@ત્ર કુસુમં કુર્યાદ્દેવાર્ચનાકૃતે ।
અર્ઘપાત્રે તદમૃતીભૂતમમ્બ્વેવ પૂજિતમ્ ॥ 294

મન્ત્રાણાં તૃપ્તયે યાગદ્રવ્યશુદ્ધ્યૈ ચ કેવલમ્ ।
એવં દેહં પૂજયિત્વા પ્રાણધીશૂન્યવિગ્રહાન્ ॥ 295

અન્યોન્યતન્મયીભૂતાન્ પૂજયેચ્છિવતાદૃશે ।
તત્ર પ્રાણાશ્રયે નયાસે બુદ્ધ્યા વિરચિતે સતિ ॥ 296

શૂન્યાધિષ્ઠાનતઃ સર્વમેકયત્નેન પૂજ્યતે ।
ન્યસ્યેદાધારશક્તિં તુ નાભ્યધશ્ચતુરઙ્ગુલામ્ ॥ 297

ધરાં સુરોદં તેજશ્ચ મેયપારપ્રતિષ્ઠિતેઃ ।
પોતરૂપં મરુત્કન્દસ્વભાવં વિશ્વસૂત્રણાત્ ॥ 298

પ્રત્યેકમઙ્ગુલં ન્યસ્યેચ્ચતુષ્કં વ્યોમગર્ભકમ્ ।
ઈષત્સમન્તાદમલમિદમામલસારકમ્ ॥ 299

તતો દણ્ડમનન્તાખ્યં કલ્પયેલ્લમ્બિકાવધિ ।
તન્માત્રાદિકલાન્તં તદૂર્ધ્વે ગ્રન્થિર્નિશાત્મકઃ ॥ 300

તત્ર માયામયે ગ્રન્થૌ ધર્માધર્માદ્યમષ્ટકમ્ ।
વહ્નિપ્રાગાદિ માયા હિ તત્સૂતિર્વિભવસ્તુ ધીઃ ॥ 301

માયાગ્રન્થેરૂર્ધ્વભૂમૌ ત્રિશૂલાધશ્ચતુષ્કિકામ્ ।
શુદ્ધવિદ્યાત્મિકાં ધ્યાયેચ્છદનદ્વયસંયુતામ્ ॥ 302

તચ્ચ તત્ત્વં સ્થિતં ભાવ્યં લમ્બિકાબ્રહ્મરન્ધ્રયોઃ ।
પ્રકાશયોગો હ્યત્રૈવં દૃક્શ્રોત્રરસનાદિકઃ ॥ 303

દક્ષાન્યાવર્તતો ન્યસ્યેચ્છક્તીનાં નવકદ્વયમ્ ।
વિદ્યાપદ્મે@ત્ર તચ્ચોક્તમપિ પ્રાગ્દર્શ્યતે પુનઃ ॥ 304

વામા જ્યેષ્ઠા રૌદ્રી કાલી કલબલવિકરિકે બલમથની ।
ભૂતદમની ચ મનોન્મનિકા શાન્તા શક્રચાપરુચિરત્ર સ્યાત્ ॥ 305

વિભ્વી જ્ઞપ્તિકૃતીચ્છા વાગીશી જ્વાલિની તથા વામા ।
જ્યેષ્ઠા રૌદ્રીત્યેતાઃ પ્રાગ્દલતઃ કાલદહનવત્સર્વાઃ ॥ 306

દલકેસરમધ્યેષુ સૂર્યેન્દુદહનત્રયમ્ ।
નિજાધિપૈર્બ્રહ્મવિષ્ણુહરૈશ્ચાધિષ્ઠિતં સ્મરેત્ ॥ 307

માયોત્તીર્ણં હિ યદ્રૂપં બ્રહ્માદીનાં પુરોદિતમ્ ।
આસનં ત્વેતદેવ સ્યાન્નતુ માયાઞ્જનાઞ્જિતમ્ ॥ 308

રુદ્રોર્ધ્વે ચેશ્વરં દેવં તદૂર્ધ્વે ચ સદાશિવમ્ ।
ન્યસ્યેત્સ ચ મહાપ્રેત ઇતિ શાસ્ત્રેષુ ભણ્યતે ॥ 309

સમસ્તતત્ત્વવ્યાપ્તૃત્વાન્મહાપ્રેતઃ પ્રબોધતઃ ।
પ્રકર્ષગમનાચ્ચૈષ લીનો યન્નાધરં વ્રજેત્ ॥ 310

વિદ્યાવિદ્યેશિનઃ સર્વે હ્યુત્તરોત્તરતાં ગતાઃ ।
સદાશિવીભૂય તતઃ પરં શિવમુપાશ્રિતાઃ ॥ 311

અતઃ સદાશિવો નિત્યમૂર્ધ્વદૃગ્ભાસ્વરાત્મકઃ ।
કૃશો મેયત્વદૌર્બલ્યાત્પ્રેતો@ટ્ટહસનાદિતઃ ॥ 312

તસ્ય નાભ્યુત્થિતં મૂર્ધરન્ધ્રત્રયવિનિર્ગતમ્ ।
નાદાન્તાત્મ સ્મરેચ્છક્તિવ્યાપિનીસમનોજ્જ્વલમ્ ॥ 313

અરાત્રયં દ્વિષટ્કાન્તં તત્રાપ્યૌન્મનસં ત્રયમ્ ।
પઙ્કજાનાં સિતં સપ્તત્રિંશદાત્મેદમાસનમ્ ॥ 314

અત્ર સર્વાણિ તત્ત્વાનિ ભેદપ્રાણાનિ યત્તતઃ ।
આસનત્વેન ભિન્નં હિ સંવિદો વિષયઃ સ્મૃતઃ ॥ 315

એતાન્યેવ તુ તત્ત્વાનિ લીનાનિ પરભૈરવે ।
તાદાત્મ્યેનાથ સૃષ્ટાનિ ભિદેવાર્ચ્યત્વયોજને ॥ 316

શ્રીમદ્ભૈરવબોધૈક્યલાભસ્વાતન્ત્ર્યવન્તિ તુ ।
એતાન્યેવ તુ તત્ત્વાનિ પૂજકત્વં પ્રયાન્ત્યલમ્ ॥ 317

પૂજકઃ પરતત્ત્વાત્મા પૂજ્યં તત્ત્વં પરાપરમ્ ।
સૃષ્ટત્વાદપરં તત્ત્વજાલમાસનતાસ્પદમ્ ॥ 318

વિદ્યાકલાન્તં સિદ્ધાન્તે વામદક્ષિણશાસ્ત્રયોઃ ।
સદાશિવાન્તં સમનાપર્યન્તં મતયામલે ॥ 319

ઉન્મનાન્તમિહાખ્યાતમિત્યેતત્પરમાસનમ્ ।
અર્ચયિત્વાસનં પૂજ્યા ગુરુપઙ્ક્તિસ્તુ ભાવિવત્ ॥ 320

તત્રાસને પુરા મૂર્તિભૂતાં સાર્ધાક્ષરાં દ્વયીમ્ ।
ન્યસ્યેદ્વ્યાપ્તૃતયેત્યુક્તં સિદ્ધયોગીશ્વરીમતે ॥ 321

સદાશિવં મહાપ્રેતં મૂર્તિં સાર્ધાક્ષરાં યજેત્ ।
પરત્વેન પરામૂર્ધ્વે ગન્ધપુષ્પાદિભિસ્ત્વિતિ ॥ 322

વિદ્યામૂર્તિમથાત્માખ્યાં દ્વિતીયાં પરિકલ્પયેત્ ।
મધ્યે ભૈરવસદ્ભાવં દક્ષિણે રતિશેખરમ્ ॥ 323

નવાત્માનં વામતસ્તદ્દેવીવદ્ભૈરવત્રયમ્ ।
મધ્યે પરાં પૂર્ણચન્દ્રપ્રતિમાં દક્ષિણે પુનઃ ॥ 324

પરાપરાં રક્તવર્ણાં કિંચિદગ્રાં ન ભીષણામ્ ।
અપરાં વામશૃઙ્ગે તુ ભીષણાં કૃષ્ણપિઙ્ગલામ્ ॥ 325

પ્રાગ્વદ્દ્વિધાત્ર ષોઢૈવ ન્યાસો દેહે યથા કૃતઃ ।
તતઃ સાંકલ્પિકં યુક્તં વપુરાસાં વિચિન્તયેત્ ॥ 326

કૃત્યભેદાનુસારેણ દ્વિચતુઃષડ્ભુજાદિકમ્ ।
કપાલશૂલખટ્વાઙ્ગવરાભયઘટાદિકમ્ ॥ 327

વામદક્ષિણસંસ્થાનચિત્રત્વાત્પરિકલ્પયેત્ ।
વસ્તુતો વિશ્વરૂપાસ્તા દેવ્યો બોધાત્મિકા યતઃ ॥ 328

અનવચ્છિન્નચિન્માત્રસારાઃ સ્યુરપવૃક્તયે ।
સર્વં તતો@ઙ્ગવક્ત્રાદિ લોકપાલાસ્ત્રપશ્ચિમમ્ ॥ 329

મધ્યે દેવ્યભિધા પૂજ્યા ત્રયં ભવતિ પૂજિતમ્ ।
તતો મધ્યગતાત્તસ્માદ્બોધરાશેઃ સદૈવતાત્ ॥ 330

અઙ્ગાદિ નિઃસૃતં પૂજ્યં વિસ્ફુલિઙ્ગાત્મકં પૃથક્ ।
મધ્યગા કિલ યા દેવી સૈવ સદ્ભાવરૂપિણી ॥ 331

કાલસંકર્ષિણી ઘોરા શાન્તા મિશ્રા ચ સર્વતઃ ।
સિદ્ધાતન્ત્રે ચ સૈકાર્ણા પરા દેવીતિ કીર્તિતા ॥ 332

પરા તુ માતૃકા દેવી માલિની મધ્યગોદિતા ।
મધ્યે ન્યસ્યેત્સૂર્યરુચિં સર્વાક્ષરમયીં પરામ્ ॥ 333

તસ્યાઃ શિખાગ્રે ત્વૈકાર્ણાં તસ્યાશ્ચાઙ્ગાદિકં ત્વિતિ ।
તતો વિશ્વં વિનિષ્ક્રાન્તં પૂજિતં દક્ષિણોત્તરે ॥ 334

સ્યાદેવ પૂજિતં તેન સકૃન્મધ્યે પ્રપૂજયેત્ ।
શ્રીદેવ્યાયામલે ચોક્તં યાગે ડામરસંજ્ઞિતે ॥ 335

નાસાગ્રે ત્રિવિધં કાલં કાલસંકર્ષિણી સદા ।
મુખસ્થા શ્વાસનિઃશ્વાસકલની હૃદિ કર્ષતિ ॥ 336

પૂરકૈઃ કુમ્ભકૈર્ધત્તે ગ્રસતે રેચકેન તુ ।
કાલં સંગ્રસતે સર્વં રેચકેનોત્થિતા ક્ષણાત્ ॥ 337

ઇચ્છાશક્તિઃ પરા નામ્ના શક્તિત્રિતયબોધિની ।
યાજ્યા કર્ષતિ યત્સર્વં કાલાધારપ્રભઞ્જનમ્ ॥ 338

ઇહ કિલ દૃક્કર્મેચ્છાઃ શિવ ઉક્તાસ્તાસ્તુ વેદ્યખણ્ડનકે ।
સ્થૂલે સૂક્ષ્મે ક્રમશઃ સકલપ્રલયાકલૌ ભવતઃ ॥ 339

શુદ્ધા એવ તુ સુપ્તા જ્ઞાનાકલતાં ગતાઃ પ્રબુદ્ધાસ્તુ ।
પ્રવિભિન્નકતિપયાત્મકવેદ્યવિદો મન્ત્ર ઉચ્યન્તે ॥ 340

ભિન્ને ત્વખિલે વેદ્યે મન્ત્રેશાસ્તન્મહેશાસ્તુ ।
ભિન્નાભિન્ને તદિયાન્ સુશિવાન્તો@ધ્વોદિતઃ પ્રેતે ॥ 341

તા એવ ગલતિ ભેદપ્રસરે ક્રમશો વિકાસમાયાન્ત્યઃ ।
અન્યોન્યાસંકીર્ણાસ્ત્વરાત્રયં ગલિતભેદિકાસ્તુ તતઃ ॥ 342

પદ્મત્રય્યૌન્મનસી તદિદં સ્યાદાસનત્વેન ।
તા એવાન્યોન્યાત્મકભેદાવચ્છેદનાજિહાસુતયા ॥ 343

કિલ શક્તિતદ્વદાદિપ્રભિદા પૂજ્યત્વમાયાતાઃ ।
ભેદગલનાદ્યકોટેરારભ્ય યતો નિજં નિજં રૂપમ્ ॥ 344

બિભ્રતિ તાસ્તુ ત્રિત્વં તાસાં સ્ફુટમેવ લક્ષ્યેત ।
સંભાવ્યવેદ્યકાલુષ્યયોગતો@ન્યોન્યલબ્ધસંકરતઃ ॥ 345

પ્રાક્ પ્રસ્ફુટં ત્રિભાવં નાગચ્છન્નત્ર તુ તથા ન ।
અન્યોન્યાત્મકભેદાવચ્છેદનકલનસંગ્રસિષ્ણુતયા ।
સ્વાતન્ત્ર્યમાત્રસારા સંવિત્સા કાલકર્ષિણી કથિતા ॥ 346

સૈવ ચ ભૂયઃ સ્વસ્માત્સંકર્ષતિ કાલમિહ બહિષ્કુરુતે ।
સંકર્ષિણીતિ કથિતા માતૃષ્વેતેષુ સદ્ભાવઃ ॥ 347

તત્ત્વં સત્તા પ્રાપ્તિર્માતૃષુ મેયો@નયા સંશ્ચ ।
વિશ્વજનનીષુ શક્તિષુ પરમાર્થો હિ સ્વતન્ત્રતામાત્રમ્ ॥ 348

એષણવિદિક્રિયાત્મકમેતત્પૂજ્યં યતો@નવચ્છિન્નમ્ ।
યસ્મિન્સર્વાવચ્છેદદિશો@પિ સ્યુઃ સમાક્ષિપ્તાઃ ॥ 349

અવિકલ્પમિહ ન યાતિ હિ પૂજ્યત્વં નચ વિકલ્પ એકત્ર ।
બહવો ધર્માસ્તસ્માદ્ યો ધર્મસ્તાવતો ધર્માન્ ॥ 350

આક્ષિપતિ તત્ર રૂઢઃ સર્વોત્કૃષ્ટો@ધરસ્થિતાસ્ત્વન્યે ।
ઇતિ ભૈરવપરપૂજાતત્ત્વં શ્રીડામરે મહાયાગે ॥ 351

સ્વયમેવ સુપ્રસન્નઃ શ્રીમાન્ શંભુર્મમાદિક્ષત્ ।
બાહ્યયાગે તુ પદ્માનાં ત્રિતયે@પિ પ્રપૂજયેત્ ॥ 352

અસ્ત્રાન્તં પરિવારૌઘમિતિ નો દૈશિકાગમઃ ।
અગ્નીશરક્ષોવાય્વન્તદિક્ષુ વિદ્યાઙ્ગપઞ્ચકમ્ ॥ 353

શક્ત્યઙ્ગાનિ શિવાઙ્ગાનિ તથૈવાત્ર પુનર્દ્વયે ।
અસ્ત્રં ન્યસ્યેચ્ચતુર્દિક્કં મધ્યે લોચનસંજ્ઞકમ્ ॥ 354

પત્રાષ્ટકે@ષ્ટકયુગમઘોરાદેઃ સ્વયામલમ્ ।
તથા દ્વાદશકં ષટ્કં ચતુષ્કં મિશ્રિતં દ્વિશઃ ॥ 355

સર્વશો દ્વિગુણાદીત્થમાવૃતિત્વેન પૂજયેત્ ।
લોકપાલાંસ્તતઃ સાસ્ત્રાન્સ્વદિક્ષુ દશસુ ક્રમાત્ ॥ 356

ઇત્થં ત્રિશૂલપર્યન્તદેવીતાદાત્મ્યવૃત્તિતઃ ।
તિષ્ઠન્નત્રાર્પયન્વિશ્વં તર્પયેદ્દેવતાગણમ્ ॥ 357

તતો જપં પ્રકુર્વીત પ્રતિમન્ત્રં દ્વિપઞ્ચધા ।
એકૈકસ્ય ત્ર્યાત્મકત્વાદભેદાચ્ચાપિ સર્વશઃ ॥ 358

નાભિહૃત્કણ્ઠતાલૂર્ધ્વકુણ્ડે જ્વલનવત્સ્મરન્ ।
મન્ત્રચક્રં તત્ર વિશ્વં જ્વહ્વન્સંપાદયેદ્ધુતિમ્ ॥ 359

દીક્ષાકર્મણિ કર્તવ્યે દીક્ષાં યેનાધ્વના ગુરુઃ ।
ચિકીર્ષુર્દેહ એવાદૌ ભૂયસ્તં મુખ્યતો@ર્પયેત્ ॥ 360

દ્વાદશાન્તમિદં પ્રાગ્રં ત્રિશૂલં મૂલતઃ સ્મરન્ ।
દેવીચક્રાગ્રગં ત્યક્તક્રમઃ ખેચરતાં વ્રજેત્ ॥ 361

મૂલાધારાદ્દ્વિષટ્કાન્તવ્યોમાગ્રાપૂરણાત્મિકા ।
ખેચરીયં ખસંચારસ્થિતિભ્યાં ખામૃતાશનાત્ ॥ 362

અમુષ્માચ્છામ્ભવાચ્છૂલાદ્ધ્રાસયેચ્ચતુરઙ્ગુલમ્ ।
શાક્તે તતો@પ્યાણવે તત્ત્રિશૂલત્રિતયં સ્થિતમ્ ॥ 363

તત્ત્રિશૂલત્રયોર્ધ્વોર્ધ્વદેવીચક્રાર્પિતાત્મકઃ ।
કિં કિં ન જાયતે કિં વા ન વેત્તિ ન કરોતિ વા ॥ 364

એકૈકામથવા દેવીં મન્ત્રં વા પદ્મગં યજેત્ ।
યામલૈક્યાઙ્ગવક્ત્રાદિસદસત્તાવિકલ્પતઃ ॥ 365

ઇત્થં પ્રાણાદ્વ્યોમપદપર્યન્તં ચેતનં નિજમ્ ।
શિવીભાવ્યાર્ચનાયોગાત્તતો બાહ્યં વિધિં ચરેત્ ॥ 366

બહિર્યાગસ્ય મુખ્યત્વે સિદ્ધ્યાદિપરિકલ્પિતે ।
અન્તર્યાગઃ સંસ્ક્રિયાયૈ હ્યન્યથાર્ચયિતા પશુઃ ॥ 367

યસ્તુ સિદ્ધ્યાદિવિમુખઃ સ બહિર્યજતિ પ્રભુમ્ ।
અન્તર્મહાયાગરૂઢ્યૈ તયૈવાસૌ કૃતાર્થકઃ ॥ 368

કૃત્વાન્તર્યાગમાદાય ધાન્યાદ્યસ્ત્રેણ મન્ત્રિતમ્ ।
દિક્ષુ ક્ષિપેદ્વિઘ્નનુદે સંહૃત્યૈશીં દિશં નયેત્ ॥ 369

નિરીક્ષણં પ્રોક્ષણં ચ તાડનાપ્યાયને તથા ।
વિગુણ્ઠનં ચ સંસ્કારાઃ સાધારાસ્ત્રિશિરોમતે ॥ 370

ગોમૂત્રગોમયદધિક્ષીરાજ્યં મન્ત્રયેન્મુખૈઃ ।
ઊર્ધ્વાન્તૈરઙ્ગષટ્કેન કુશામ્બ્વેતેન ચોક્ષયેત્ ॥ 371

ભૂમિં શેષં ચ શિષ્યાર્થં સ્થાપયેત્પઞ્ચગવ્યકમ્ ।
પઞ્ચ ગવ્યાનિ યત્રાસ્મિન્કુશામ્બુનિ તદુચ્યતે ॥ 372

પઞ્ચગવ્યં જલં શાસ્ત્રે બાહ્યાશુદ્ધિવિમર્દકમ્ ।
લૌકિક્યામવિશુદ્ધૌ હિ મૃદિતાયામથાન્તરીમ્ ॥ 373

અશુદ્ધિં દગ્ધુમાસ્થેયં મન્ત્રાદિ યદલૌકિકમ્ ।
ફાદિનાન્તાં સ્મરેદ્દેવીં પૃથિવ્યાદિશિવાન્તગામ્ ॥ 374

પુષ્પાઞ્જલિં ક્ષિપેન્મધ્યે ધૂપગન્ધાસવાદિ ચ ।
તથૈવ દદ્યાદ્યાગૌકોમધ્યે તેનાશુ વિગ્રહમ્ ॥ 375

સમસ્તં દેવતાચક્રમધિષ્ઠાતૃ પ્રકલ્પ્યતે ।
અનન્તનાલે ધર્માદિપત્રે સદ્વૈદ્યકર્ણિકે ॥ 376

ષડુત્થે ગન્ધપુષ્પાદ્યૈર્ગણેશં હ્યૈશગં યજેત્ ।
અત્થિતં વિઘ્નસંશાન્ત્યૈ પૂજયિત્વા વિસર્જયેત્ ॥ 377

................................................. ।
................................................. ।
।
તતઃ કુમ્ભં પરામોદિદ્રવદ્રવ્યપ્રપૂરિતમ્ ॥ 378

પૂજિતં ચર્ચિતં મૂલમનુના મન્ત્રયેચ્છતમ્ ।
અસિના કર્કરીં પૂર્વમસ્ત્રયાગો ન ચેત્કૃતઃ ॥ 379

તમૈશાન્યાં યજેત્કુમ્ભં વામસ્થકલશાન્વિતમ્ ।
તતઃ સૌરદિગાશ્રિત્યા સાસ્ત્રાંલ્લોકેશ્વરાન્યજેત્ ॥ 380

ગન્ધપુષ્પોપહારાદ્યૈર્વિધિના મન્ત્રપૂર્વકમ્ ।
તતઃ શિષ્યો@સિકલશીહસ્તો ધારાં પ્રપાતયન્ ॥ 381

ગુરુણા કુમ્ભહસ્તેનાનુવ્રજ્યો વદતા ત્વિદમ્ ।
ભો ભોઃ શક્ર ત્વયા સ્વસ્યાં દિશિ વિઘ્નપ્રશાન્તયે ॥ 382

સાવધાનેન કર્માન્તં ભવિતવ્યં શિવાજ્ઞયા ।
ત્ર્યક્ષરે નિરૃતિપ્રાયે નામ્નિ ભોઃશબ્દમેકકમ્ ॥ 383

અપાસયેદ્યતો મન્ત્રશ્છન્દોબદ્ધો@યમીરિતઃ ।
તત ઐશ્યાં દિશિ સ્થાપ્યઃ સ કુમ્ભો વિકિરોપરિ ॥ 384

દક્ષિણે ચાસ્ત્રવાર્ધાની સ્થાપ્યા કુમ્ભસ્ય સાંપ્રતમ્ ।
કુમ્ભસ્થામ્બુસમાપત્તિવૃંહિતં મન્ત્રવૃન્દકમ્ ॥ 385

તેજોમાત્રાત્મના ધ્યાતં સર્વમાપ્યાયયેદ્વિધિમ્ ।
અતઃ કુમ્ભે મન્ત્રગણં સર્વં સંપૂજયેદ્ગુરુઃ ॥ 386

પૂર્વેણ વિધિનાસ્ત્રં ચ કર્કર્યાં વિઘ્નનુદ્યજેત્ ।
મધ્યેગૃહં તતો ગન્ધમણ્ડલે પૂજયેદ્ગુરુઃ ॥ 387

ત્રિકં યામલતૈક્યાભ્યામેકં વા મન્ત્રદૈવતમ્ ।
અગ્નિકાર્યવિધાનાય તતઃ કુણ્ડં પ્રકલ્પયેત્ ॥ 388

શુદ્ધમન્ત્રાદિસંજલ્પસંકલ્પોત્થમપૂર્વકમ્ ।
શિવસ્ય યા ક્રિયાશક્તિસ્તત્કુણ્ડમિતિ ભાવનાત્ ॥ 389

પરમઃ ખલુ સંસ્કારો વિનાપ્યન્યૈઃ ક્રિયાક્રમૈઃ ।
એવં દેહે સ્થણ્ડિલે વા લિઙ્ગે પાત્રે જલે@નલે ॥ 390

પુષ્પાદિષુ શિશૌ મુખ્યઃ સંસ્કારઃ શિવતાદૃશે ।
ઉક્તં શ્રીયોગસંચારે તથાહિ પરમેશિના ॥ 391

ચતુર્દશવિધે ભૂતે પુષ્પે ધૂપે નિવેદને ।
દીપે જપે તથા હોમે સર્વત્રૈવાત્ર ચણ્ડિકા ॥ 392

જુહોતિ જપતિ પ્રેદ્ધે પૂજયેદ્વિહસેદ્વ્રજેત્ ।
આહારે મૈથુને સૈવ દેહસ્થા કર્મકારિણી ॥ 393

તાદૃશીં યે તુ નો રૂઢાં સંવિત્તિમધિશેરતે ।
અક્રમાત્તત્પ્રસિદ્ધ્યર્થં ક્રમિકો વિધિરુચ્યતે ॥ 394

અહં શિવો મન્ત્રમયઃ સંકલ્પા મે તદાત્મકાઃ ।
તજ્જં ચ કુણ્ડવહ્ન્યાદિ શિવાત્મેતિ સ્ફુટં સ્મરેત્ ॥ 395

અત એવ હિ તત્રાપિ દાર્ઢ્યાદાર્ઢ્યાવલોકનાત્ ।
ક્રિયમાણે કૃતે વાપિ સંસ્ક્રિયાલ્પેતરાપિવા ॥ 396

યથાહિ કશ્ચિત્પ્રતિભાદરિદ્રો@ભ્યાસપાટવાત્ ।
વાક્યં ગૃહ્ણાતિ કો@પ્યાદૌ તથાત્રાપ્યવબુધ્યતામ્ ॥ 397

ઉલ્લેખસેકકુટ્ટનલેપચતુર્માર્ગમક્ષવૃતિપરિકલનમ્ ।
સ્તરપરિધિવિષ્ટરસ્થિતિસંસ્કારા દશાસ્ત્રતઃ કુણ્ડગતાઃ ॥ 398

મધ્યગ્રહણં દર્ભદ્વયેન કુશસંવૃતિશ્ચ ભિત્તીનામ્ ।
પ્રાઙ્મુખરેખાત્રિતયોર્ધ્વરેખિકાઃ કુશસમાવૃતિશ્ચ બહિઃ ॥ 399

શસ્તલતાશ્ચતુરશ્રં દશલોકેશાર્ચનાસનવિધિશ્ચ ।
સદ્માસાદનમસ્ત્રાગ્નિતેજસા રક્ષણં ચ કુણ્ડસ્ય ॥ 400

ભૂમેઃ શિવાગ્નિધૃત્યૈ શક્તિર્વિઘ્નાપસારણં ચાર્થાઃ ।
તતસ્તુ પૂજિતે કુણ્ડે ક્રિયાશક્તિતયા સ્ફુટમ્ ॥ 401

માતૃકાં માલિનીં વાપિ ન્યસ્યેત્સંકલ્પરૂપિણીમ્ ।
સંકલ્પદેવ્યા યત્સૃષ્ટિધામ ત્ર્યશ્રં ક્રિયાત્મકમ્ ॥ 402

જ્ઞાનશુક્રકણં તત્ર ત્રિઃ પ્રક્ષોભ્ય વિનિક્ષિપેત્ ।
ઇચ્છાતઃ ક્ષુભિતં જ્ઞાનં વિમર્શાત્મક્રિયાપદે ॥ 403

રૂઢં જ્ઞત્વાદિપઞ્ચાઙ્ગવિસ્પષ્ટં જાજ્વલીત્યલમ્ ।
તેનાઙ્ગપઞ્ચકૈરેવ હુતિં દદ્યાત્સકૃત્સકૃત્ ॥ 404

જન્માદ્યખિલસંસ્કારશુદ્ધો@ગ્નિસ્તાવતા ભવેત્ ।
પઞ્ચાઙ્ગમેવ પૃથ્વ્યાદિરૂપં કઠિનતાદિકાઃ ॥ 405

શક્તીર્દધદ્વહ્નિગતાઃ કુર્યાદ્ગર્ભાદિકાઃ ક્રિયાઃ ।
તતો@ખિલાધ્વસદ્દેવીચક્રગર્ભાં પરાપરામ્ ॥ 406

સ્મરન્પૂર્ણાહુતિવશાત્પૂરયેદગ્નિસંસ્ક્રિયાઃ ।
તથા મન્ત્રેશયુક્સત્યસંકલ્પમહસા જ્વલન્ ॥ 407

વહ્નિસ્તચ્છિવસંકલ્પતાદાત્મ્યાચ્છિવતાત્મકઃ ।
ઇત્યેતત્સંસ્ક્રિયાતત્ત્વં શ્રીશંભુર્મે ન્યરૂપયત્ ॥ 408

મયાપિ દર્શિતં શુદ્ધબુદ્ધયઃ પ્રવિવિઞ્ચતામ્ ।
તેનાત્ર યે ચોદયન્તિ યથા બાલસ્ય સંસ્ક્રિયા ॥ 409

બહ્નૌ વહ્નેસ્તથાન્યત્રેત્યનવસ્થૈવ સંસ્કૃતેઃ ।
તે નિરુત્થાનવિહતા નયે@સ્મિન્ગુરુદર્શને ॥ 410

જાતે@ગ્નૌ સંસ્કૃતે શૈવે શબ્દરાશિં ચ માલિનીમ્ ।
પિતરૌ પૂજયિત્વા સ્વં શુદ્ધં ધામ વિસર્જયેત્ ॥ 411

શુદ્ધાગ્નેર્ભાગમાદાય ચર્વર્થં સ્થાપયેત્પૃથક્ ।
અથવાગ્નેઃ શિખાં વામપ્રાણેનાદાય હૃજ્જુષા ॥ 412

ચિદગ્નિનૈક્યમાનીય ક્ષિપેદ્દક્ષેણ સંસ્કૃતામ્ ।
શિવ ઇત્યભિમાનેન દૃઢેન હિ વિલોકનમ્ ॥ 413

સર્વસ્ય સંસ્ક્રિયા તત્ત્વં તત્તસ્મૈ યદ્યતો@મલમ્ ।
નવાહુતીરથો દદ્યાન્નવાત્મસહિતેન તુ ॥ 414

શિવાગ્નયે તારપૂર્વં સ્વાહાન્તં સંસ્ક્રિયા ભવેત્ ।
શિવચૈતન્યસામાન્યવ્યોપરૂપે@નલે તતઃ ॥ 415

પ્રાગ્વદાધારમાધેયં દેવીચક્રં ચ યોજયેત્ ।
સ્રુવં સ્રુચં ચ સંપશ્યેદધોવક્ત્રૌ ક્રમાદ્ગુરુઃ ॥ 416

શિવશક્તિતયાભ્યર્ચ્યૌ તથેત્થં સંસ્ક્રિયાનયોઃ ।
તત્ત્વસંદર્શનાન્નાન્યત્સંસ્કારસ્યાસ્તિ જીવિતમ્ ॥ 417

ઇતિ વક્તું સ્રુવાદીશઃ શ્રીપૂર્વે ન સમસ્કરોત્ ।
તતસ્તિલૈર્મૃગીં મધ્યાનામાઙ્ગુષ્ઠવશાદ્ગુરુઃ ॥ 418

કૃત્વા મૂલં તર્પયેત્ શતેનાજ્યસ્રુવૈસ્તથા ।
અઙ્ગવક્ત્રં ષડંશેન શેષાંશ્ચાપિ દશાંશતઃ ॥ 419

સહસ્રાદિકહોમો@પિ તૃપ્ત્યૈ વિત્તાનુસારતઃ ।
સતિ વિત્તે@પિ લોભાદિગ્રસ્તો બાહ્યપ્રધાનતામ્ ॥ 420

પ્રથયંશ્ચિદ્ગુણીભાવાચ્છક્તિપાતં ન વિન્દતિ ।
ઉક્તં સ્વચ્છન્દતન્ત્રે તદ્દીક્ષિતો@પિ ન મોક્ષભાક્ ॥ 421

નનુ યત્તસ્ય દીક્ષાયાં કૃતં કર્માસ્ય કિં ફલમ્ ।
તત્રાહુર્ગમશાસ્ત્રજ્ઞા વામાશક્તિમયાસ્તદા ॥ 422

મન્ત્રા બધ્નન્તિ તં સમ્યગ્ભવકારામહાગૃહે ।
યા ત્વનુગ્રાહિકા શક્તિસ્તેષાં સા ગુરુદીપિતા ॥ 423

શોધયેત સ્વશાસ્ત્રસ્થનિષ્કામોલ્લઙ્ઘનક્રિયામ્ ।
તત ઊર્ધ્વાધરન્યાસાદન્યોન્યૌન્મુખ્યસુન્દરમ્ ॥ 424

સ્રુક્સ્રુવં શિવશક્ત્યાત્માદાયાજ્યામૃતપૂરિતમ્ ।
સમચિત્તપ્રાણતનુરૈકાત્મ્યવિધિયોગતઃ ॥ 425

વામં સ્રુગ્દણ્ડગં હસ્તં દક્ષિણં સોપયામકમ્ ।
કણ્ઠાધોગં વિનિક્ષિપ્ય દૃઢમાપીડ્ય યત્નવાન્ ॥ 426

અધઃ કુર્યાત્સ્રુચં પ્રાણમૂર્ધ્વોર્ધ્વં સંનિયોજયન્ ।
યાવદ્દ્વિષટ્કપર્યન્તે બોધાગ્નૌ ચન્દ્રચક્રતઃ ॥ 427

સ્રુગગ્રાત્પરમં હ્લાદિ પતેદમૃતમુત્તમમ્ ।
તાવદ્વહ્નૌ મન્ત્રમુખે વૌષડન્તાં હુતિં ક્ષિપેત્ ॥ 428

ય ઊર્ધ્વે કિલ સંબોધઃ કુણ્ડે સ પ્રતિબિમ્બિતઃ ।
વહ્નિઃ પ્રાણઃ સ્રુક્સ્રુવૌ ચ સ્નેહઃ સંકલ્પચિદ્રસઃ ॥ 429

ઇત્થં જ્ઞાત્વાદિતઃ કુણ્ડસ્રુક્સ્રુવાજ્યમનૂન્ભૃશમ્ ।
દ્વાદશાન્તવિબોધાગ્નૌ રુદ્ધ્વા પૂર્ણાહુતિં ક્ષિપેત્ ॥ 430

યથા યથા હિ ગગનમુત્પતેત્કલહંસકઃ ।
જલે બિન્બં બ્રુડત્યસ્ય તથેત્યત્રાપ્યયં વિધિઃ ॥ 431

સ્વાભાવિકં સ્થિરં ચૈવ દ્રવં દીપ્તં ચલં નભઃ ।
માયા બિન્દુસ્તથૈવાત્મા નાદઃ શક્તિઃ શિવસ્તથા ॥ 432

ઇત્થં વ્યાપ્યવ્યાપકતો વિભેદ્યાભ્યન્તરાન્તમ્ ।
તદધઃસ્થાનિ પૃથ્વ્યાદિમૂલાન્તાનિ તથા પુમાન્ ॥ 433

અવિદ્યારાગનિયતિકાલમાયાકલાસ્તથા ।
અણુર્વિદ્યા તદીશેશૌ સાદાખ્યં શક્તિકુણ્ડલી ॥ 434

વ્યાપિની સમનૌન્મન્યં તતો@નામનિ યોજયેત્ ।
રેચકસ્થો મધ્યનાડીસન્ધિવિદ્ગુરુરિત્યદઃ ॥ 435

પ્રોક્તં ત્રૈશિરસે તન્ત્રે પરયોજનવર્ણને ।
તતઃ પ્રાક્સ્થાપિતાન્યસ્તમન્ત્રસંસ્કૃતવહ્નિના ॥ 436

ચરુઃ સાધ્યો@થવા શિષ્યૈર્હોમેન સમકાલકઃ ।
ચરૌ ચ વીરદ્રવ્યાણિ લૌકિકાન્યથવેચ્છયા ॥ 437

ચરુસિદ્ધૌ સમસ્તાશ્ચ ક્રિયા હૃન્મન્ત્રયોગતઃ ।
તતશ્ચરું સમાદાય ગુરુરાજ્યેન પૂરિતામ્ ॥ 438

સ્રુચં સ્રુવં વા કૃત્વૈવ ભુક્તિમુક્ત્યનુસારતઃ ।
દેવાનામથ શક્તીનાં યન્ત્રાણાં તુ ત્રયં ત્રયમ્ ॥ 439

સપ્તમં માતૃસદ્ભાવં ક્રમાદેકૈકશઃ પઠન્ ।
સ્વા ઇત્યમૃતવર્ણેન વહ્નૌ હુત્વાજ્યશેષકમ્ ॥ 440

ચરૌ હેત્યગ્નિરૂપેણ જુહુયાત્તત્પુનઃ પુનઃ ।
ભોજ્યભોજકચર્વગ્ન્યોરિત્થમેકાનુસન્ધિતઃ ॥ 441

સ્વાહાપ્રત્યવમર્શાત્સ્યાત્સમન્ત્રાદદ્વયં પરમ્ ।
એષ સંપાતસંસ્કારશ્ચરોર્ભોક્તા હ્યધિષ્ઠિતઃ ॥ 442

ભોગ્યસ્ય પરમં સારં ભોગ્યં નર્નર્તિ યત્નતઃ ।
સમમેકાનુસન્ધાનાત્પાતતો ભોક્તૃભોગ્યયોઃ ॥ 443

અન્યો@ન્યત્ર ચ સંપાતાત્સંગમાચ્ચેત્થમુચ્યતે ।
સ્થણ્ડિલે કુભ્ભકર્કર્યોર્ભાગં ભાગં નિવેદયેત્ ॥ 444

ભાગેનાગ્નૌ મન્ત્રતૃપ્તિર્દ્વયં શિષ્યાત્મનોરથ ।
ઇત્થં વિહિતકર્તવ્યો વિજ્ઞાપ્યેશં તદીરિતઃ ॥ 445

શક્તિપાતક્રમાચ્છિષ્યાન્સંસ્કર્તું નિઃસરેદ્બહિઃ ।
તત્રૈષાં પઞ્ચગવ્યં ચ ચરું દશનમાર્જનમ્ ॥ 446

તસ્ય પાતઃ શુભઃ પ્રાચીસૌમ્યૈશાપ્યોર્ધ્વદિગ્ગતઃ ।
અશુભો@ન્યત્ર તત્રાસ્ત્રહોમો@પ્યષ્ટશતં ભવેત્ ॥ 447

નેત્રમન્ત્રિતસદ્વસ્ત્રબદ્ધનેત્રાનચઞ્ચલાન્ ।
અનન્યહૃદયીભૂતાન્બલાદિત્થં નિરોધતઃ ॥ 448

મુક્તારત્નાદિકુસુમસંપૂર્ણાઞ્જલિકાન્ગુરુઃ ।
પ્રવેશ્ય સ્થણ્ડિલોપાગ્ર ઉપવેશ્યૈવ જાનુભિઃ ॥ 449

પ્રક્ષેપયેદઞ્જલિં તં તૈઃ શિષ્યૈર્ભાવિતાત્મભિઃ ।
અઞ્જલિ પુનરાપૂર્ય તેષાં લાઘવતઃ પટમ્ ॥ 450

દૃશોર્નિવારયેત્સો@પિ શિષ્યો ઝટિતિ પશ્યતિ ।
ઝટિત્યાલોકિતે માન્ત્રપ્રભાવોલ્લાસિતે સ્થલે ॥ 451

તદાવેશવશાચ્છિષ્યસ્તન્મયત્વં પ્રપદ્યતે ।
યથા હિ રક્તહૃદયસ્તાંસ્તાન્કાન્તાગુણાન્સ્વયમ્ ॥ 452

પશ્યત્યેવં શક્તિપાતસંસ્કૃતો મન્ત્રસન્નિધિમ્ ।
ચક્ષુરાદીન્દ્રિયાણાં હિ સહકારિણિ તાદૃશે ॥ 453

સત્યત્યન્તમદૃષ્ટે પ્રાગપિ જાયેત યોગ્યતા ।
કૃતપ્રજ્ઞા હિ વિન્યસ્તમન્ત્રં દેહં જલં સ્થલમ્ ॥ 454

પ્રતિમાદિ ચ પશ્યન્તો વિદુઃ સંનિધ્યસંનિધી ।
ન્યસ્તમન્ત્રાંશુસુભગાત્કિંચિદ્ભૂતાદિમુદ્રિતાઃ ॥ 455

ત્રસ્યન્તીવેતિ તત્તચ્ચિદક્ષૈસ્તત્સહકારિભિઃ ।
તતઃ સ દક્ષિણે હસ્તે દીપ્તં સર્વાધ્વપૂરિતમ્ ॥ 456

મન્ત્રચક્રં યજેદ્વામપાણિના પાશદાહકમ્ ।
તં શિષ્યસ્ય કરં મૂર્ધ્નિ દેહન્યસ્તાધ્વસંતતેઃ ॥ 457

ન્યસ્યેત્ક્રમેણ સર્વાંઙ્ગં તેનૈવાસ્ય ચ સંસ્પૃશેત્ ।
ઉક્તં દીક્ષોત્તરે ચૈતજ્જ્વાલાસંપાતશોભિના ॥ 458

દત્તેન શિવહસ્તેન સમયી સ વિધીયતે ।
સાયુજ્યમીશ્વરે તત્ત્વે જીવતો@ધીતિયોગ્યતા ॥ 459

શ્રીદેવ્યાથામલે તૂક્તમષ્ટારાન્તસ્ત્રિશૂલકે ।
ચક્રે ભૈરવસન્નાભાવઘોરાદ્યષ્ટકારકે ॥ 460

બાહ્યાપરે પરાનેમૌ મધ્યશૂલપરાપરે ।
જ્વાલાકુલે@રુણે ભ્રામ્યન્માતૃપ્રણવભીષણે ॥ 461

ચિન્તિતે તુ બહિર્હસ્તે સંદૃષ્ટે સમયી ભવેત્ ।
પાશસ્તોભાદ્યસ્તુ સદ્ય ઉચ્ચિક્રમિષુરસ્ય તમ્ ॥ 462

પ્રાણૈર્વિયોજકં મૂર્ધ્નિ ક્ષિપેત્સંપૂજ્ય તદ્બહિઃ ।
અનેન શિવહસ્તેન સમયી ભવતિ સ્ફુટમ્ ॥ 463

તસ્યૈવ ભાવિવિધિવત્તત્ત્વપાશવિયોજને ।
પુત્રકત્વં સ ચ પરે તત્ત્વે યોજ્યસ્તુ દૈશિકૈઃ ॥ 464

સ એવ મન્ત્રજાતિજ્ઞો જપહોમાદિતત્ત્વવિત્ ।
નિર્વાણકલશેનાદૌ તત ઈશ્વરસંજ્ઞિના ॥ 465

અભિષિક્તઃ સાધકઃ સ્યાદ્ભોગાન્તે@સ્ય પરે લયઃ ।
એતૈર્ગુણૈઃ સમાયુક્તો દીક્ષિતઃ શિવશાસને ॥ 466

ચતુષ્પાત્સંહિતાભિજ્ઞસ્તન્ત્રાષ્ટાદશતત્પરઃ ।
દશતન્ત્રાતિમાર્ગજ્ઞ આચાર્યઃ સ વિધીયતે ॥ 467

પૃથિવીમાદિતઃ કૃત્વા નિર્વાણાન્તે@સ્ય યોજનામ્ ।
અભિષેકવિધૌ કુર્યાદાચાર્યસ્ય ગુરૂત્તમઃ ॥ 468

એતૈર્વાક્યૈરિદં ચોક્તં સમયી રાજપુત્રવત્ ।
સર્વત્રૈવાધિકારી સ્યાત્પુત્રકાદિપદત્રયે ॥ 469

પુત્રકો દૈશિકત્વે તુ તુલ્યયોજનિકો ભવેત્ ।
અધિકારી સ ન પુનઃ સાધને ભિન્નયોજને ॥ 470

એતત્તન્ત્રે સમય્યાદિક્રમાદાપ્તોત્તરક્રિયઃ ।
આચાર્યો ન પુનર્બૌદ્ધવૈષ્ણવાદિઃ કદાચન ॥ 471

એવં પ્રસઙ્ગાન્નિર્ણીતં પ્રકૃતં તુ નિરૂપ્યતે ।
શિવહસ્તવિધિં કૃત્વા તેન સંપ્લુષ્ટપાશકમ્ ॥ 472

શિષ્યં વિધાય વિશ્રાન્તિપર્યન્તં ધ્યાનયોગતઃ ।
તતઃ કુમ્ભે@સ્ત્રકલશે વહ્નૌ સ્વાત્મનિ તં શિશુમ્ ॥ 473

પ્રણામં કારયેત્પશ્ચાદ્ભૂતમાતૃબલિં ક્ષિપેત્ ।
તતઃ શંકરમભ્યર્ચ્ય શય્યામસ્ત્રાભિમન્ત્રિતામ્ ॥ 474

કૃત્વાસ્યાં શિષ્યમારોપ્ય ન્યસ્તમન્ત્રં વિધાય ચ ।
શિષ્યહૃચ્ચક્રવિશ્રાન્તિં કૃત્વા તદ્દ્વાદશાન્તગઃ ॥ 475

ભવેત્ક્ષીણકલાજાલઃ સ્વરદ્વાદશકોદયાત્ ।
તતઃ પ્રવેશપ્રચિતકલાષોડશકોજ્જ્વલઃ ॥ 476

સંપૂર્ણસ્વાત્મચિચ્ચન્દ્રો વિશ્રામ્યેદ્ધૃદયે શિશોઃ ।
સ્વયં વ્યુત્થાનપર્યન્તં દ્વાદશાન્તં તતો વ્રજેત્ ॥ 477

પુનર્વિશેચ્ચ હૃચ્ચક્રમિત્થં નિદ્રાવિધિક્રમઃ ।
આયાતનિદ્રઃ શિષ્યો@સૌ નિર્મલૌ શશિભાસ્કરૌ ॥ 478

હૃચ્ચક્રે પ્રતિસંધત્તે બલાત્પૂર્ણકૃશાત્મકૌ ।
હઠનિર્મલચન્દ્રાર્કપ્રકાશઃ સત્યમીક્ષતે ॥ 479

સ્વપ્નં ભાવિશુભાન્યત્વસ્ફુટીભાવનકોવિદમ્ ।
ઉક્તં ચ પૂર્ણાં ચ કૃશાં ધ્યાત્વા દ્વાદશગોચરે ॥ 480

પ્રવિશ્ય હૃદયે ધ્યાયે ત્સુપ્તઃ સ્વાચ્છન્દ્યમાપ્નુયાત્ ।
આયાતનિદ્રે ચ શિશૌ ગુરુરભ્યર્ચ્ય શઙ્કરમ્ ॥ 481

ચરું ભુઞ્જીત સસખા તતો@દ્યાદ્દન્તધાવનમ્ ।
સ્વપ્યાચ્ચ મન્ત્રરશ્મીદ્ધહૃચ્ચક્રાર્પિતમાનસઃ ॥ 482

પ્રાતર્ગુરુઃ કૃતાશેષનિત્યો@ભ્યર્ચિતશંકરઃ ।
શિષ્યાત્મનોઃ સ્વપ્નદૃષ્ટાવર્થૌ વિત્તે બલાબલાત્ ॥ 483

સ્વદૃષ્ટં બલવન્નાન્યત્સંબોધોદ્રેકયોગતઃ ।
બોધસામ્યે પુનઃ સ્વપ્નસામ્યં સ્યાદ્ગુરુશિષ્યયોઃ ॥ 484

દેવાગ્નિગુરુતત્પૂજાકારણોપસ્કરાદિકમ્ ।
હૃદ્યા સ્ત્રી મદ્યપાનં ચાપ્યામમાંસસ્ય ભક્ષણમ્ ॥ 485

રક્તપાનં શિરશ્છેદો રક્તવિણ્મૂત્રલેપનમ્ ।
પર્વતાશ્વગજપ્રાયહૃદ્યયુગ્યાધિરોહણમ્ ॥ 486

યત્પ્રીત્યૈ સ્યાદપિ પ્રાયસ્તત્તચ્છુભમુદાહૃતમ્ ।
તં ખ્યાપયેત્તુષ્ટિવૃદ્ધ્યૈ હ્લાદો હિ પરમં ફલમ્ ॥ 487

અતો@ન્યદશુભં તત્ર હોમો@ષ્ટશતકો@સ્ત્રતઃ ।
અશુભં નાશુભમિતિ શિષ્યેભ્યો કથયેદ્ગુરુઃ ॥ 488

રૂઢાં હિ શઙ્કાં વિચ્છેત્તું યત્નઃ સંઘટતે મહાન્ ।
યેષાં તુ શઙ્કાવિલયસ્તેષાં સ્વપ્નવશોત્થિતમ્ ॥ 489

શુભાશુભં ન કિંચિત્સ્યાત્ સ્યુશ્ચેત્થં ચિત્રતાવશાત્ ।
સ્ફુટં પશ્યતિ સત્ત્વાત્મા રાજસો લિઙ્ગમાત્રતઃ ॥ 490

ન કિંચિત્તામસસ્તસ્ય સુખદુઃખાચ્છુભાશુભમ્ ।
નન્વત્ર તામસો નામ કથં યોગ્યો વિધૌ ભવેત્ ॥ 491

મૈવ મા વિગ્રહં કશ્ચિત્ક્વચિત્કસ્યાપિ વૈ ગુણઃ ।
સર્વસાત્ત્વિકચેષ્ટો@પિ ભોજને યદિ તામસઃ ॥ 492

કિં તતઃ સો@ધમઃ કિવાપ્યુત્કૃષ્ટસ્તદ્વિપર્યયઃ ।
આયાતશક્તિપાતો@પિ દીક્ષિતો@પિ ગુણસ્થિતેઃ ॥ 493

વિચિત્રાત્મા ભવેદેવ મુખ્યે ત્વર્થે સમાહિતઃ ।
તતો ગુરુઃ શિશોર્મન્ત્રપૂર્વકં દેવતાર્ચનમ્ ॥ 494

દેશયેત્સ ચ તત્કુર્યાત્સંસ્કુર્યાત્તં તતો ગુરુઃ ।
હૃદાદિચક્રષટ્કસ્થાન્બ્રહ્માદીન્ ષટ્ સમાહિતઃ ॥ 495

સ્પૃશેચ્છિશોઃ પ્રાણવૃત્ત્યા પ્રત્યેકં ચાષ્ટ સંસ્ક્રિયાઃ ।
હૃદયાદિદ્વિષટ્કાન્તં બોધસ્પર્શપવિત્રિતઃ ॥ 496

આહારબીજભાવાદિદોષધ્વંસાદ્ભવેદ્દ્વિજઃ ।
વસુવેદાખ્યસંસ્કારપૂર્ણ ઇત્થં દ્વિજઃ સ્થિતઃ ॥ 497

ગર્ભાધાનં પુંસવનં સીમન્તો જાતકર્મ ચ ।
નામ નિષ્ક્રામણં ચાન્નપ્રશશ્ચૂડા તથાષ્ટમી ॥ 498

વ્રતબન્ધૈષ્ટિકે મૌજ્જીભૌતિકે સૌમિકં ક્રમાત્ ।
ગોદાનમિતિ વેદેન્દુસંસ્ક્રિયા બ્રહ્મચર્યતઃ ॥ 499

પ્રત્યુદ્વાહઃ પઞ્ચદશઃ સપ્ત પાકમખાસ્ત્વતઃ ।
અષ્ટકાઃ પાર્વણી શ્રાદ્ધં શ્રાવણ્યાગ્રાયણીદ્વયમ્ ॥ 500

ચૈત્રી ચાશ્વયુજી પશ્ચાત્ સપ્તૈવ તુ હવિર્મખાઃ ।
આધેયમગ્નિહોત્રં ચ પૌર્ણમાસઃ સદર્શકઃ ॥ 501

ચાતુર્માસ્યં પશૂદ્બન્ધઃ સૌત્રામણ્યા સહ ત્વમી ।
અગ્નિષ્ટોમો@તિપૂર્વો@થ સોક્ય્યઃ ષોડશિવાજપૌ ॥ 502

આપ્તોર્યામાતિરાત્રૌ ચ સપ્તૈતાઃ સોમસંસ્થિતાઃ ।
હિરણ્યપાદાદિમખઃ સહસ્રેણ સમાવૃતઃ ॥ 503

અષ્ટત્રિંશસ્ત્વશ્વમેધો ગાર્હસ્થ્યમિયતા ભવેત્ ।
વાનસ્થ્યપારિવ્રાજ્યે ચ ચત્વારિંશદમી મતાઃ ॥ 504

દયા ક્ષમાનસૂયા ચ શુદ્ધિઃ સત્કૃતિમઙ્ગલે ।
અકાર્પણ્યાસ્પૃહે ચાત્મગુણાષ્ટકમિદં સ્મૃતમ્ ॥ 505

મેખલા દણ્ડમજિનત્ર્યાયુષે વહ્ન્યુપાસનમ્ ।
સંધ્યા ભિક્ષેતિ સંસ્કારાઃ સપ્ત સપ્ત વ્રતાનિ ચ ॥ 506

ભૌતેશપાશુપત્યે દ્વે ગાણેશં ગાણપત્યકમ્ ।
ઉન્મત્તકાસિધારાખ્યઘૃતેશાનિ ચતુર્દશ ॥ 507

એતે તુ વ્રતબન્ધસ્ય સંસ્કારા અઙ્ગિનઃ સ્મૃતાઃ ।
પારિવ્રાજ્યસ્ય ગર્ભે સ્યાદન્ત્યેષ્ટિરિતિ સંસ્કૃતઃ ॥ 508

દ્વિજો ભવેત્તતો યોગ્યો રુદ્રાંશાપાદનાય સઃ ।
એતાન્પ્રાણક્રમેણૈવ સંસ્કારાન્યોજયેદ્ગુરુઃ ॥ 509

અથવાહુતિયોગેન તિલાદ્યૈર્મન્ત્રપૂર્વકૈઃ ।
પ્રણવો હૃદયં નામ શોધયામ્યગ્નિવલ્લભા ॥ 510

એવં ક્રમેણ મૂર્ધાદ્યૈરઙ્ગૈરતત્પુનઃ પુનઃ ।
યતશ્ચિદ્ધર્મ એવાસૌ શાન્ત્યાદ્યાત્મા દ્વિજન્મતા ॥ 511

તેન રુદ્રતયા સંવિત્તત્ક્રમેણૈવ જાયતે ।
યથા હેમાદિધાતૂનાં પાકે ક્રમવશાદ્ભવેત્ ॥ 512

રજતાદિ તથા સંવિત્સંસ્કારે દ્વિજતાન્તરે ।
યોનિર્ન કારણં તત્ર શાન્તાત્મા દ્વિજ ઉચ્યતે ॥ 513

મુનિના મોક્ષધર્માદાવેતચ્ચ પ્રવિવેચિતમ્ ।
મુકુટાદિષુ શાસ્ત્રેષુ દેવેનાપિ નિરૂપિતમ્ ॥ 514

સંવિદો દેહસંભેદાત્સદૃશાત્સદૃશોદયાત્ ।
ભૂમાભિપ્રાયતઃ સ્માર્તે દ્વિજન્મા દ્વિજયોઃ સુતઃ ॥ 515

અન્ત્યજાતીયધીવાદિજનનીજન્મલાભતઃ ।
ઉત્કૃષ્ટચિત્તા ઋષયઃ કિં બ્રાહ્મણ્યેન ભાજનમ્ ॥ 516

અત એવાર્થસત્તત્ત્વદેશિન્યસ્મિન્ન દિશ્યતે ।
રહસ્યશાસ્ત્રે જાત્યાદિસમાચારો હિ શામ્ભવે ॥ 517

પાશવાનિ તુ શાસ્ત્રાણિ વામશક્ત્યાત્મકાન્યલમ્ ।
સૃષ્ટ્યાંચિસિદ્ધયે શંભોઃ શઙ્કાતત્ફલકૢપ્તયે ॥ 518

આપાદિતદ્વિજત્વસ્ય દ્વાદશાન્તે નિજૈક્યતઃ ।
સ્પર્શમાત્રાન્ન વિશ્રાન્ત્યા ઝટિત્યેવાવરોહતઃ ॥ 519

રુદ્રાંશાપાદનં યેન સમયી સંસ્કૃતો ભવેત્ ।
અધીતૌ શ્રવણે નિત્યં પૂજાયાં ગુરુસેવને ॥ 520

સમય્યધિકૃતો@ન્યત્ર ગુરુણા વિભુમર્ચયેત્ ।
તમાપાદિતરુદ્રાંશં સમયાન્ શ્રાવયેદ્ગુરુઃ ॥ 521

અષ્ટાષ્ટકાત્મકાન્દેવ્યાયામલાદૌ નિરૂપિતાન્ ।
અવાદો@કરણં ગૂઢિઃ પૂજા તર્પણભાવને ॥ 522

હનનં મોહનં ચેતિ સમયાષ્ટકમષ્ટધા ।
સ્વભાવં મન્ત્રતન્ત્રાણાં સમયાચારમેલકમ્ ॥ 523

અસત્પ્રલાપં પરુષમનૃતં નાષ્ટધા વદેત્ ।
અફલં ચેષ્ટિતં હિંસાં પરદારાભિમર્શનમ્ ॥ 524

ગર્વં દમ્ભં ભૂતવિષવ્યાધિતન્ત્રં નચાચરેત્ ।
સ્વં મન્ત્રમક્ષસૂત્રં ચ વિદ્યાં જ્ઞાનસ્વરૂપકમ્ ॥ 525

સમાચારાન્ગુણાન્ક્લેશાન્સિદ્ધિલિઙ્ગાનિ ગૂહયેત્ ।
ગુરું શાસ્ત્રં દેવવહ્ની જ્ઞાનવૃદ્ધાંસ્ત્રિયો વ્રતમ્ ॥ 526

ગુરુવર્ગં યથાશક્ત્યા પૂજયેદષ્ટકં ત્વિદમ્ ।
દીનાન્ક્લિષ્ટાન્પિતૄન્ક્ષેત્રપાલાન્પ્રાણિગણાન્ ખગાન્ ॥ 527

શ્માશાનિકં ભૂતગણં દેહદેવીશ્ચ તર્પયેત્ ।
શિવં શક્તિં તથાત્માનં મુદ્રાં મન્ત્રસ્વરૂપકમ્ ॥ 528

સંસારભુક્તિમુક્તીશ્ચ ગુરુવક્ત્રાત્તુ ભાવયેત્ ।
રાગં દ્વેષમસૂયાં ચ સંકોચેર્ષ્યાભિમાનિતાઃ ॥ 529

સમયપ્રતિભેત્તૄંસ્તદનાચારાંશ્ચ ઘાતયેત્ ।
પશુમાર્ગસ્થિતાન્ક્રૂરાન્દ્વેષિણઃ પિશુનાઞ્જડાન્ ॥ 530

રાજ્ઞશ્ચાનુચરાન્પાપાન્વિઘ્નકર્તૄંશ્ચ મોહયેત્ ।
શાકિન્યઃ પૂજનીયાશ્ચ તાશ્ચેત્થં શ્રીગમોદિતાઃ ॥ 531

સાહસં દ્વિગુણં યાસાં કામશ્ચૈવ ચતુર્ગુણઃ ।
લોભશ્ચાષ્ટગુણસ્તાસાં શઙ્ક્યં શાકિન્ય ઇત્યલમ્ ॥ 532

કુલામ્નાયસ્થિતા વીરદ્રવ્યબાહ્યાસ્તુ યે ન તૈઃ ।
પશુભિઃ સહ વસ્તવ્યમિતિ શ્રીમાધવે કુલે ॥ 533

દેવતાચક્રગુર્વગ્નિશાસ્ત્રં સામ્યાત્સદાર્ચયેત્ ।
અનિવેદિતમેતેભ્યો ન કિંચિદપિ ભક્ષયેત્ ॥ 534

એતદ્દ્રવ્યં નાપહરેદ્ગુરુવર્ગં પ્રપૂજયેત્ ।
સ ચ તદ્ભ્રાતૃભાર્યાતુક્પ્રાયો વિદ્યાકૃતો ભવેત્ ॥ 535

ન યોનિસંબન્ધકૃતો લૌકિકઃ સ પશુર્યતઃ ।
તસ્યાભિષ્વઙ્ગભૂમિસ્તુ ગુર્વારાધનસિદ્ધયે ॥ 536

અર્ચ્યો ન સ્વમહિમ્ના તુ તદ્વર્ગો ગુરુવત્પુનઃ ।
ગુરોર્નિન્દાં ન કુર્વીત તસ્યૈ હેતું નચાચરેત્ ॥ 537

નચ તાં શૃણુયાન્નૈનં કોપયેન્નાગ્રતો@સ્ય ચ ।
વિનાજ્ઞયા પ્રકુર્વીત કિંચિત્તત્સેવનાદૃતે ॥ 538

લૌકિકાલૌકિકં કૃત્યં ક્રોધં ક્રીડાં તપો જપમ્ ।
ગુરૂપભુક્તં યત્કિંચિચ્છય્યાવસ્ત્રાસનાદિકમ્ ॥ 539

નોપભુઞ્જીત તત્પદ્ભ્યાં ન સ્પૃશેત્કિંતુ વન્દયેત્ ।
શ્રીમત્ત્રૈશિરસે@પ્યુક્તં કૃચ્છ્રચાન્દ્રાયણાદિભિઃ ॥ 540

અરણ્યે કાષ્ઠવત્તિષ્ઠેદસિધારાવ્રતો@પિ સન્ ।
નિયમસ્થો યમસ્થો@પિ તત્પદં નાશ્નુતે પરમ્ ॥ 541

ગુર્વારાધનસક્તસ્તુ મનસા કર્મણા ગિરા ।
પ્રાપ્નોતિ ગુરુતસ્તુષ્ટાત્ પૂર્ણં શ્રેયો મહાદ્ભુતમ્ ॥ 542

હિમપાતૈર્યથા ભૂમિશ્છાદિતા સા સમન્તતઃ ।
મારુતશ્લેષસંયોગાદશ્મવત્તિષ્ઠતે સદા ॥ 543

યમાદૌ નિશ્ચલે તદ્વદ્ભાવ એકસ્તુ ગૃહ્યતે ।
ગુરોસ્ત્વારાધિતાત્પૂર્ણં પ્રસરજ્જ્ઞાનમાપ્યતે ॥ 544

સર્વતો@વસ્થિતં ચિત્ત્વં જ્ઞેયસ્થં યસ્ય તત્કથા ।
સદ્ય એવ નયેદૂર્ધ્વં તસ્માદારાધયેદ્ગુરુમ્ ॥ 545

શ્રીસારે@પ્યસ્ય સંભાષાત્પાતકં નશ્યતિ ક્ષણાત્ ।
તસ્માત્પરીક્ષ્ય યત્નેન શાસ્ત્રોક્ત્યા જ્ઞાનલક્ષણૈઃ ॥ 546

શાસ્ત્રાચારેણ વર્તેત તેન સઙ્ગં તથા કુરુ ।
સ્નેહાજ્જાતુ વદેજ્જ્ઞાનં લોભાન્ન હ્રિયતે હિ સઃ ॥ 547

તેન તુષ્ટેન તૃપ્યન્તિ દેવાઃ પિતર એવચ ।
ઉત્તીર્ય નરકાદ્યાન્તિ સદ્યઃ શિવપુરં મહત્ ॥ 548

ભુઙ્ક્તે તિષ્ઠેદ્યત્ર ગૃહે વ્રજેચ્છિવપુરં તુ સઃ ।
ઇતિ જ્ઞાત્વા સદા પિત્ર્યે શ્રાદ્ધે સ્વં ગુરુમર્ચયેત્ ॥ 549

ભુઞ્જીત સ સ્વયં ચાન્યાનાદિશેત્તત્કૃતે ગુરુઃ ।
યો દીક્ષિતસ્તુ શ્રાદ્ધાદૌ સ્વતન્ત્રં વિધિમાચરેત્ ॥ 550

તસ્ય તન્નિષ્ફલં સર્વં સમયેન ચ લઙ્ઘ્યતે ।
સૈદ્ધાન્તિકાર્પિતં ચણ્ડીયોગ્યં દ્રવ્યં વિવર્જયેત્ ॥ 551

શાકિનીવાચકં શબ્દં ન કદાચિત્સમુચ્ચરેત્ ।
સ્ત્રિયઃ પૂજ્યા વિરૂપાસ્તુ વૃદ્ધાઃ શિલ્પોપજીવિકાઃ ॥ 552

અન્ત્યા વિકારિતાઙ્ગ્યશ્ચ વેશ્યાઃ સ્વચ્છન્દચેષ્ટિતાઃ ।
તથાચ શ્રીગમે પ્રોક્તં પૂજનીયાઃ પ્રયત્નતઃ ॥ 553

નિરાચારાઃ સર્વભક્ષ્યા ધર્માધર્મવિવર્જિતાઃ ।
સ્વચ્છન્દગાઃ પલાશિન્યો લમ્પટા દેવતા ઇવ ॥ 554

વેશ્યાઃ પૂજ્યાસ્તદ્ગૃહં ચ પ્રયાગો@ત્ર યજેત્ક્રમમ્ ।
સ્ત્રીષુ તન્નાચરેત્કિચિદ્યેન તાભ્યો જુગુપ્સતે ॥ 555

અતો ન નગ્નાસ્તાઃ પશ્યેન્નચાપિ પ્રકટસ્તનીઃ ।
વૃદ્ધાયાઃ સંસ્થિતાયા વા ન જુગુપ્સેત મુદ્રિકામ્ ॥ 556

વૈકૃત્યં તત્ર સૌરૂપ્યં મેલકં ન પ્રકાશયેત્ ।
દેવમૂર્તિં શૂન્યતનું પૂજયેત્ત્રિપથાદિષુ ॥ 557

સર્વપર્વસુ સામાન્યવિશેષેષુ વિશેષતઃ ।
પૂજા ગુરોરનધ્યાયો મેલકે લોભવર્જનમ્ ॥ 558

ન જુગુપ્સેત મદ્યાદિ વીરદ્રવ્યં કદાચન ।
ન નિન્દેદથ વન્દેત નિત્યં તજ્જોષિણસ્તથા ॥ 559

ઉપદેશાય ન દોષા હૃદયં ચેન્ન વિદ્વિષેત્ ।
વિજાતીયવિકલ્પાંશોત્પુંસનાય યતેત ચ ॥ 560

ગુરોઃ શાસ્ત્રસ્ય દેવીનાં નામ મન્ત્રે યતસ્તતઃ ।
અર્ચાતો@ન્યત્ર નોચ્ચાર્યમાહૂતં તર્પયેત્તતઃ ॥ 561

આગતસ્ય ચ મન્ત્રસ્ય ન કુર્યાત્તર્પણં યદિ ।
હરત્યર્ધશરીરં તદિત્યૂચે ભગવાન્યતઃ ॥ 562

શ્રીમદૂર્મૌ ચ દેવીનાં વીરાણાં ચેષ્ટિતં ન વૈ ।
પ્રથયેન્ન જુગુપ્સેત વદેન્નાદ્રવ્યપાણિકઃ ॥ 563

શ્રીપૂર્વં નામ વક્તવ્યં ગુરોર્દ્રવ્યકરેણ ચ ।
ગુર્વાદીનાં ન લઙ્ઘ્યા ચ છાયા ન તૈર્થિકૈઃ સહ ॥ 564

જલ્પં કુર્વન્સ્વશાસ્ત્રાર્થં વદેન્નાપિચ સૂચયેત્ ।
નિત્યાદ્વિશેષપૂજાં ચ કુર્યાન્નૈમિત્તિકે વિધૌ ॥ 565

તતો@પિ મધ્યે વર્ષસ્ય તતો@પિ હિ પવિત્રકે ।
અન્યસ્તમન્ત્રો નાસીત સેવ્યં શાસ્ત્રાન્તરં ચ નો ॥ 566

અપ્રરૂઢં હિ વિજ્ઞાનં કમ્પેતેતરભાવનાત્ ।
ગૃહોપસ્કરણાસ્ત્રાણિ દવતાયાગયોગતઃ ॥ 567

અર્ચ્યાનીતિ ન પદ્ભ્યાં વૈ સ્પૃશેન્નાપિ વિલઙ્ઘ્યેત્ ।
ગુરુવર્ગે ગૃહાયાતે વિશેષં કંચિદાચરેત્ ॥ 568

દીક્ષિતાનાં ન નિન્દાદિ કુર્યાદ્વિદ્વેષપૂર્વકમ્ ।
ઉપદેશાય નો દોષઃ સ હ્યવિદ્વેષપૂર્વકઃ ॥ 569

ન વષ્ણવાદિકાધઃસ્થદૃષ્ટિભિઃ સંવસેદલમ્ ।
સહભોજનશય્યાદ્યર્નૈષાં પ્રકટયેત્સ્થિતિમ્ ॥ 570

ઉક્તં શ્રીંમાધવકુલે શાસનાન્તરસંસ્થિતાન્ ।
વેદોક્તિં વૈષ્ણવોક્તિં ચ તૈરુક્તં વર્જયેત્સદા ॥ 571

અકુલીનેષુ સંપર્કાત્તત્કુલાત્પતનાદ્ભયમ્ ।
એકપાત્રે કુલામ્નાયે તસ્માત્તાન્પરિવર્જયેત્ ॥ 572

પ્રમાદાચ્ચ કૃતે સખ્યે ગોષ્ઠ્યાં ચક્રં તુ પૂજયેત્ ।
શ્રીમદૂર્મૌ ચ કથિતમાગમાન્તરસેવકે ॥ 573

ગુર્વન્તરરતે મૂઢે દેવદ્રવ્યોપજીવકે ।
શક્તિહિંસાકરે દુષ્ટે સંપર્કં નૈવ કારયેત્ ॥ 574

ન વિકલ્પેન દીક્ષાદૌ વ્રજેદાયતનાદિકમ્ ।
ઉક્તાસ્થાશિથિલત્વે યન્નિમિત્તં નૈવ તચ્ચરેત્ ॥ 575

શાસનસ્થાન્પુરાજાત્યા ન પશ્યેન્નાપ્યુદીરયેત્ ।
નચ વ્યવહરેત્સર્વાઞ્છિવાભેદેન કેવલમ્ ॥ 576

સદ્વિદ્યૈઃ સાકમાસીત જ્ઞાનદીપ્ત્યૈ યતેત ચ ।
નાસંસ્કૃતાં વ્રજેત્તજ્જં વિફલત્વં નચાનયેત્ ॥ 577

મેલકાર્ધનિશાચર્યા જનવર્જં ચ તન્નહિ ।
માંસાદિદાહગન્ધં ચ જિઘ્રેદ્દેવીપ્રિયો હ્યસૌ ॥ 578

ગુર્વાજ્ઞાં પાલયન્સર્વં ત્યજેન્મન્ત્રમયો ભવેત્ ।
શાસ્ત્રપૂજાજપધ્યાનવિવેકતદુપક્રિયાઃ ॥ 579

અકુર્વન્નિષ્ફલાં નૈવ ચેષ્ટેત ત્રિવિધાં ક્રિયામ્ ।
મન્ત્રતન્ત્રૈર્ન વાદં ચ કુર્યાન્નો ભક્ષયેદ્વિષમ્ ॥ 580

સમયાનાં વિલોપે ચ ગુરું પૃચ્છેદસન્નિધૌ ।
તદ્વર્ગં નિજસન્તાનમન્યં તસ્યાપ્યસંનિધૌ ॥ 581

તેનોક્તમનુતિષ્ઠેચ્ચ નિર્વિકલ્પં પ્રયત્નતઃ ।
યતઃ શાસ્ત્રાદિસંબોધતન્મયીકૃતમાનસઃ ॥ 582

શિવ એવ ગુરુર્નાસ્ય વાગસત્યા વિનિઃસરેત્ ।
શિવસ્ય સ્વાત્મસંસ્કૃત્યૈ પ્રહ્વીભાવો ગુરોઃ પુનઃ ॥ 583

હ્લાદાયેત્યુભયાર્થાય તત્તુષ્ટિઃ ફલદા શિશોઃ ।
ગુર્વાયત્તૈકસિદ્ધિર્હિસમય્યપિ વિબોધભાક્ ॥ 584

તદ્બોધબહુમાનેન વિદ્યાદ્ગુરુતમં ગુરુમ્ ।
અતઃ સંપ્રાપ્ય વિજ્ઞાનં યો ગુરૌ બાહ્યમાનવાન્ ॥ 585

નાસૌ વિજ્ઞાનવિશ્વસ્તો નાસત્યં ભ્રષ્ટ એવ સઃ ।
જ્ઞાનાનાશ્વસ્તચિત્તં તં વચોમાત્રેણ શાસ્ત્રિતમ્ ॥ 586

ભક્તં ચ નાર્ચયેજ્જાતુ હૃદા વિજ્ઞાનદૂષકમ્ ।
તાદૃક્ ચ ન ગુરુઃ કાર્યસ્તં કૃત્વાપિ પરિત્યજેત્ ॥ 587

મુખ્યબુદ્ધ્યા ન સંપશ્યેદ્વૈષ્ણવાદિગતાન્ગુરૂન્ ।
તથાચ શ્રીમદૂર્મ્યાખ્યે ગુરોરુક્તં વિશેષણમ્ ॥ 588

ગુર્વાજ્ઞા પ્રાણસંદેહે નોપેક્ષ્યા નો વિકલ્પ્યતે ।
કૌલદીક્ષા કૌલશાસ્ત્રં તત્ત્વજ્ઞાનં પ્રકાશિતમ્ ॥ 589

યેનાસૌ ગુરુરિત્યુક્તો હ્યન્યે વૈ નામધારિણઃ ।
શ્રીમદાનન્દશાસ્ત્રે ચ તથૈવોક્તં વિશેષણમ્ ॥ 590

યસ્માદ્દીક્ષા મન્ત્રશાસ્ત્રં તત્ત્વજ્ઞાનં સ વૈ ગુરુઃ ।
તિષ્ઠેદવ્યક્તલિઙ્ગશ્ચ ન લિઙ્ગં ધારયેત્ ક્વચિત્ ॥ 591

ન લિઙ્ગિભિઃ સમં કૈશ્ચિત્કુર્યાદાચારમેલનમ્ ।
કેવલં લિઙ્ગિનઃ પાલ્યા ન બીભત્સ્યા વિરૂપકાઃ ॥ 592

શ્રીમદ્રાત્રિકુલે ચોક્તં મોક્ષઃ શઙ્કાપહાનિતઃ ।
અશુદ્ધવાસસ્નયૈષા મોક્ષવાર્તાપિ દુર્લભા ॥ 593

ન લિખેન્મન્ત્રહૃદયં શ્રીમન્માલોદિતં કિલ ।
તદઙ્ગાદુદ્ધરેન્મન્ત્રં નતુ લેખે વિલેખયેત્ ॥ 594

અતત્ત્વે@ભિનિવેશં ચ ન કુર્યાત્પક્ષપાતતઃ ।
જાતિવિદ્યાકુલાચારદેહદેશગુણાર્થજાન્ ॥ 595

ગ્રહાન્ગ્રહાનિવાષ્ટૌ દ્રાક્ત્યજેદ્ગહ્વરર્શિતાન્ ।
તથા શ્રીનિશિચારાદૌ હયત્વેનોપદર્શિતાન્ ॥ 596

બ્રાહ્મણો@હં મયા વેદશાસ્ત્રોક્તાદપરં કથમ્ ।
અનુષ્ઠેયમયં જાતિગ્રહઃ પરનિરોધકઃ ॥ 597

એવમન્યે@પ્યુદાહાર્યાઃ કુલગહ્વરવર્ત્મના ।
અતત્સ્વભાવે તાદ્રૂપ્યં દર્શયન્નવશે@પિ યઃ ॥ 598

સ્વરૂપાચ્છાદકઃ સો@ત્ર ગ્રહો ગ્રહ ઇવોદિતઃ ।
સંવિત્સ્વભાવે નો જાતિપ્રભૃતિઃ કાપિ કલ્પના ॥ 599

રૂપં સા ત્વસ્વરૂપેણ તદ્રૂપં છાદયત્યલમ્ ।
યા કાચિત્કલ્પના સંવિત્તત્ત્વસ્યાખણ્ડિતાત્મનઃ ॥ 600

સંકોચકારિણી સર્વઃ સ ગ્રહસ્તાં પરિત્યજેત્ ।
શ્રીમદાનન્દશાસ્ત્રે ચ કથિતં પરમેષ્ઠિના ॥ 601

નિરપેક્ષઃ પ્રભુર્વામો ન શુદ્ધ્યા તત્ર કારણમ્ ।
દેવીતૃપ્તિર્મખે રક્તમાંસૈર્નો શૌચયોજનાત્ ॥ 602

દ્વિજાન્ત્યજૈઃ સમં કાર્યા ચર્ચાન્તે@પિ મરીચયઃ ।
અવિકારકૃતસ્તેન વિકલ્પાન્નિરયો ભવેત્ ॥ 603

સર્વદેવમયઃ કાયઃ સર્વપ્રાણિષ્વિતિ સ્ફુટમ્ ।
શ્રીમદ્ભિર્નકુલેશાદ્યૈરપ્યેતત્સુનિરૂપિતમ્ ॥ 604

શરીરમેવાયતનં નાન્યદાયતનં વ્રજેત્ ।
તીર્થમેકં સ્મરેન્મન્ત્રમન્યતીર્થાનિ વર્જયેત્ ॥ 605

વિધિમેનં સુખં જ્ઞાત્વા વિધિજાલં પરિત્યજેત્ ।
સમાધિર્નિશ્ચયં મુક્ત્વા ન ચાન્યેનોપલભ્યતે ॥ 606

ઇતિ મત્વા વિધાનજ્ઞઃ સંમોહં પરિવર્જયેત્ ।
મન્ત્રસ્ય હૃદયં મુક્ત્વા ન ચાન્યત્પરમં ક્વચિત્ ॥ 607

ઇતિ મત્વા વિધાનજ્ઞો મન્ત્રજાલં પરિત્યજેત્ ।
નૈવેદ્યં પ્રાશયેન્નદ્યાસ્તચ્છેષં ચ જલે ક્ષિપેત્ ॥ 608

તૈર્ભુક્તે ન ભવેદ્દોષો જલજૈઃ પૂર્વદીક્ષિતૈઃ ।
અવયશ્પાલનીયત્વાત્પરત્ત્વેન સંગમાત્ ॥ 609

જ્ઞાનપ્રાપ્ત્યભ્યુપાયત્વાત્સમયાસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ ।
એવં સંશ્રાવ્ય સમયાન્દેવં સંપૂજ્ય દૈશિકઃ ॥ 610

વિસર્જયેત્સ્વચિદ્વ્યોમ્નિ શાન્તે મૂર્તિવિલાપનાત્ ।
યદિ પુત્રકદીક્ષાસ્ય ન કાર્યા સમનન્તરમ્ ॥ 611

તદાભિષિઞ્ચેત્સાસ્ત્રેણ શિવકુમ્ભેન તં શિશુમ્ ।
આત્માનં ચ તતો યસ્માજ્જલમૂર્તિર્મહેશ્વરઃ ॥ 612

મન્ત્રયુઙ્નિખિલાપ્યાયી કાર્યં તદભિષેચનમ્ ।
ઇતિ સમયદીક્ષણમિદં પ્રકાશિતં વિસ્તરાચ્ચ સંક્ષેપાત્ ॥