તૈત્તિરીયસંહિતા · અધ્યાય 6.6

6.6 પ્રપાઠક:

6.6.1 અનુવાક 1 દક્ષિણાહોમકથનમ્
1 સુવર્ગાય વા એતાનિ લોકાય હૂયન્તે યદ્ દાક્ષિણાનિ દ્વાભ્યાં ગાર્હપત્યે જુહોતિ દ્વિપાદ્ યજમાનઃ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ । આગ્નીધ્રે જુહોતિ । અન્તરિક્ષ એવાઽઽક્રમતે સદો ઽભ્ય્ ઐતિ સુવર્ગમ્ એવૈનં લોકં ગમયતિ સૌરીભ્યામ્ ઋગ્ભ્યાં ગાર્હપત્યે જુહોતિ । અમુમ્ એવૈનં લોકꣳ સમારોહયતિ નયવત્યર્ચાગ્નીધ્રે જુહોતિ સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાભિનીત્યૈ દિવં ગચ્છ સુવઃ પતેતિ હિરણ્યમ્
2 હુત્વોદ્ ગૃહ્ણાતિ સુવર્ગમ્ એવૈનં લોકમ્ ગમયતિ રૂપેણ વો રૂપમ્ અભ્ય્ ઐમીત્ય્ આહ રૂપેણ હ્ય્ આસાꣳ રૂપમ્ અભ્ય્ ઐતિ યદ્ ધિરણ્યેન તુથો વો વિશ્વવેદા વિ ભજત્વ્ ઇત્ય્ આહ તુથો હ સ્મ વૈ વિશ્વવેદા દેવાનાં દક્ષિણા વિ ભજતિ તેનૈવૈના વિ ભજતિ । એતત્ તે અગ્ને રાધઃ
3 ઐતિ સોમચ્યુતમ્ ઇત્ય્ આહ સોમચ્યુતꣳ હ્ય્ અસ્ય રાધ ઐતિ તન્ મિત્રસ્ય પથા નયેત્ય્ આહ શાન્ત્યૈ । ઋતસ્ય પથા પ્રેત ચન્દ્રદક્ષિણા ઇત્ય્ આહ સત્યં વા ઋતમ્ । સત્યેનૈવૈના ઋતેન વિ ભજતિ યજ્ઞસ્ય પથા સુવિતા નયન્તીર્ ઇત્ય્ આહ યજ્ઞસ્ય હ્ય્ એતાઃ પથા યન્તિ યદ્ દક્ષિણાઃ । બ્રાહ્મણમ્ અદ્ય રાધ્યાસમ્
4 ઋષિમ્ આર્ષેયમ્ ઇત્ય્ આહ । એષ વૈ બ્રાહ્મણ ઋષિર્ આર્ષેયો યઃ શુશ્રુવાન્ તસ્માદ્ એવમ્ આહ વિ સુવઃ પશ્ય વ્યન્તરિક્ષમ્ ઇત્ય્ આહ સુવર્ગમ્ એવૈનં લોકં ગમયતિ યતસ્વ સદસ્યૈર્ ઇત્ય્ આહ મિત્રત્વાય । અસ્મદ્દાત્રા દેવત્રા ગચ્છત મધુમતીઃ પ્ર દાતારમ્ આ વિશતેત્ય્ આહ વયમ્ ઇહ પ્રદાતારઃ સ્મો ઽસ્માન્ અમુત્ર મધુમતીર્ આ વિશતેતિ
5 વાવૈતદ્ આહ હિરણ્યં દદાતિ જ્યોતિર્ વૈ હિરણ્યમ્ । જ્યોતિર્ એવ પુરસ્તાદ્ ધત્તે સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાનુખ્યાત્યૈ । અગ્નીધે દદાતિ । અગ્નિમુખાન્ એવર્તૂન્ પ્રીણાતિ બ્રહ્મણે દદાતિ પ્રસૂત્યૈ હોત્રે દદાતિ । આત્મા વા એષ યજ્ઞસ્ય યદ્ હોતા । આત્માનમ્ એવ યજ્ઞસ્ય દક્ષિણાભિઃ સમ્ અર્ધયતિ ॥
6.6.2 અનુવાક 2 સમિષ્ટયજુર્હોમકથનમ્
1 સમિષ્ટયજૂꣳષિ જુહોતિ યજ્ઞસ્ય સમિષ્ટ્યૈ યદ્ વૈ યજ્ઞસ્ય ક્રૂરં યદ્ વિલિષ્ટં યદ્ અત્યેતિ યન્ નાત્યેતિ યદ્ અતિકરોતિ યન્ નાપિ કરોતિ તદ્ એવ તૈઃ પ્રીણાતિ નવ જુહોતિ નવ વૈ પુરુષે પ્રાણાઃ પુરુષેણ યજ્ઞઃ સમ્મિતઃ । યાવાન્ એવ યજ્ઞસ્ તમ્ પ્રીણાતિ ષડ્ ઋગ્મિયાણિ જુહોતિ ષડ્ વા ઋતવઃ । ઋતૂન્ એવ પ્રીણાતિ ત્રીણિ યજૂꣳષિ
2 ત્રય ઇમે લોકાઃ । ઇમાન્ એવ લોકાન્ પ્રીણાતિ યજ્ઞ યજ્ઞં ગચ્છ યજ્ઞપતિં ગછેત્ય્ આહ યજ્ઞપતિમ્ એવૈનં ગમયતિ સ્વામ્ યોનિં ગચ્છેત્ય્ આહ સ્વામ્ એવૈનં યોનિં ગમયતિ । એષ તે યજ્ઞો યજ્ઞપતે સહસૂક્તવાકઃ સુવીર ઇત્ય્ આહ યજમાન એવ વીર્યં દધાતિ વાસિષ્ઠો હ સાત્યહવ્યો દેવભાગમ્ પપ્રચ્છ યત્ સૃઞ્જયાન્ બહુયાજિનો ઽયીયજો યજ્ઞે
3 યજ્ઞમ્ પ્રત્ય્ અતિષ્ઠિપા3 યજ્ઞપતા3વ્ ઇતિ સ હોવાચ યજ્ઞપતાવ્ ઇતિ સત્યાદ્ વૈ સૃઞ્જયાઃ પરા બભૂવુર્ ઇતિ હોવાચ યજ્ઞે વાવ યજ્ઞઃ પ્રતિષ્ઠાપ્ય આસીદ્ યજમાનસ્યાપરાભાવાયેતિ દેવા ગાતુવિદો ગાતું વિત્ત્વા ગાતુમ્ ઇતેત્ય્ આહ યજ્ઞ એવ યજ્ઞમ્ પ્રતિ ષ્ઠાપયતિ યજમાનસ્યાપરાભાવાય ॥
6.6.3 અનુવાક 3 અવભૃથયજુર્હોમકથનમ્
1 અવભૃથયજૂꣳષિ જુહોતિ યદ્ એવાર્વાચીનમ્ એકહાયનાદ્ એનઃ કરોતિ તદ્ એવ તૈર્ અવ યજતે । અપો ઽવભૃથમ્ અવૈતિ । અપ્સુ વૈ વરુણઃ સાક્ષાદ્ એવ વરુણમ્ અવ યજતે વર્ત્મના વા અન્વિત્ય યજ્ઞꣳ રક્ષાꣳસિ જિઘાꣳસન્તિ સામ્ના પ્રસ્તોતાન્વવૈતિ સામ વૈ રક્ષોહા રક્ષસામ્ અપહત્યૈ ત્રિર્ નિધનમ્ ઉપૈતિ ત્રય ઇમે લોકાઃ । એભ્ય એવ લોકેભ્યો રક્ષાꣳસિ
2 અપ હન્તિ પુરુષઃપુરુષો નિધનમ્ ઉપૈતિ પુરુષઃપુરુષો હિ રક્ષસ્વી રક્ષસામ્ અપહત્યૈ । ઉરુꣳ હિ રાજા વરુણશ્ ચકારેત્ય્ આહ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ શતં તે રાજન્ ભિષજઃ સહસ્રમ્ ઇત્ય્ આહ ભેષજમ્ એવાસ્મૈ કરોતિ । અભિષ્ઠિતો વરુણસ્ય પાશ ઇત્ય્ આહ વરુણપાશમ્ એવાભિ તિષ્ઠતિ બર્હિર્ અભિ જુહોતિ । આહુતીનામ્ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ । અથો અગ્નિવત્ય્ એવ જુહોતિ । અપબર્હિષઃ પ્રયાજાન્
3 યજતિ પ્રજા વૈ બર્હિઃ પ્રજા એવ વરુણપાશાન્ મુઞ્ચતિ । આજ્યભાગૌ યજતિ યજ્ઞસ્યૈવ ચક્ષુષી નાન્તર્ એતિ વરુણં યજતિ વરુણપાશાદ્ એવૈનમ્ મુઞ્ચતિ । અગ્નીવરુણૌ યજતિ સાક્ષાદ્ એવૈનં વરુણપાશાન્ મુઞ્ચતિ । અપબર્હિષાવ્ અનૂયાજૌ યજતિ પ્રજા વૈ બર્હિઃ પ્રજા એવ વરુણપાશાન્ મુઞ્ચતિ ચતુરઃ પ્રયાજાન્ યજતિ દ્વાવ્ અનૂયાજૌ ષટ્ સમ્ પદ્યન્તે ષડ્ વા ઋતવઃ
4 ઋતુષ્વ્ એવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ । અવભૃથ નિચઙ્કુણેત્ય્ આહ યથોદિતમ્ એવ વરુણમ્ અવ યજતે સમુદ્રે તે હૃદયમ્ અપ્સ્વ્ અન્તર્ ઇત્ય્ આહ સમુદ્રેહ્ય્ અન્તર્ વરુણઃ સં ત્વા વિશન્ત્વ્ ઓષધીર્ ઉતાપ ઇત્ય્ આહ । અદ્ભિર્ એવૈનમ્ ઓષધીભિઃ સમ્યઞ્ચં દધાતિ દેવીર્ આપ એષ વો ગર્ભ ઇત્ય્ આહ યથાયજુર્ એવૈતત્ પશવો વૈ
5 સોમઃ । યદ્ ભિન્દૂનામ્ ભક્ષયેત્ પશુમાન્ત્ સ્યાદ્ વરુણસ્ ત્વ્ એનં ગૃહ્ણીયાત્ । યન્ ન ભક્ષયેદ્ અપશુઃ સ્યાન્ નૈનં વરુણો ગૃહ્ણીયાત્ । ઉપસ્પૃશ્યમ્ એવ પશુમાન્ ભવતિ નૈનં વરુણો ગૃહ્ણાતિ પ્રતિયુતો વરુણસ્ય પાશ ઇત્ય્ આહ વરુણપાશાદ્ એવ નિર્ મુચ્યતે । અપ્રતીક્ષમ્ આ યન્તિ વરુણસ્યાન્તર્હિત્યૈ । એધો ઽસ્ય્ એધિષીમહીત્ય્ આહ સમિધૈવાગ્નિં નમસ્યન્ત ઉપાયન્તિ તેજો ઽસિ તેજો મયિ ધેહીત્ય્ આહ તેજ એવાત્મન્ ધત્તે ॥
6.6.4 અનુવાક 4 યૂપૈકાદશિનીકથનમ્
1 સ્ફ્યેન વેદિમ્ ઉદ્ ધન્તિ રથાક્ષેણ વિ મિમીતે યૂપમ્ મિનોતિ ત્રિવૃતમ્ એવ વજ્રꣳ સમ્ભૃત્ય ભ્રાતૃવ્યાય પ્ર હરતિ સ્તૃત્યૈ યદ્ અન્તર્વેદિ મિનુયાદ્ દેવલોકમ્ અભિ જયેદ્ યદ્ બહિર્વેદિ મનુષ્યલોકં વેદ્યન્તસ્ય સંધૌ મિનોત્ય્ ઉભયોર્ લોકયોર્ અભિજિત્યૈ । ઉપરસમ્મિતામ્ મિનુયાત્ પિતૃલોકકામસ્ય રશનસમ્મિતામ્ મનુષ્યલોકકામસ્ય ચષાલસમ્મિતામ્ ઇન્દ્રિયકામસ્ય સર્વાન્ત્ સમાન્ પ્રતિષ્ઠાકામસ્ય યે ત્રયો મધ્યમાસ્ તાન્ત્ સમાન્ પશુકામસ્યૈતાન્ વૈ
2 અનુ પશવ ઉપ તિષ્ઠન્તે પશુમાન્ એવ ભવતિ વ્યતિષજેદ્ ઇતરાન્ પ્રજયૈવૈનમ્ પશુભિર્ વ્યતિષજતિ યં કામયેત પ્રમાયુકઃ સ્યાદ્ ઇતિ ગર્તમિતં તસ્ય મિનુયાદ્ ઉત્તરાર્ધ્યં વર્ષિષ્ઠમ્ અથ હ્રસીયાꣳસમ્ એષા વૈ ગર્તમિદ્ યસ્યૈવમ્ મિનોતિ તાજક્ પ્ર મીયતે દક્ષિણાર્ધ્યં વર્ષિષ્ઠમ્ મિનુયાત્ સુવર્ગકામસ્યાથ હ્રસીયાꣳસમ્ આક્રમણમ્ એવ તત્ સેતું યજમાનઃ કુરુતે સુવર્ગસ્ય લોકસ્ય સમષ્ટ્યૈ ॥
3 યદ્ એકસ્મિન્ યૂપે દ્વે રશને પરિવ્યયતિ તસ્માદ્ એકો દ્વે જાયે વિન્દતે યન્ નૈકાꣳ રશનાં દ્વયોર્ યૂપયોઃ પરિવ્યયતિ તસ્માન્ નૈકા દ્વૌ પતી વિન્દતે યં કામયેત સ્ત્ર્ય્ અસ્ય જાયેતેત્ય્ ઉપાન્તે તસ્ય વ્યતિષજેત્ સ્ત્ર્ય્ એવાસ્ય જાયતે યં કામયેત પુમાન્ અસ્ય જાયેતેત્ય્ આન્તં તસ્ય પ્ર વેષ્ટયેત્ પુમાન્ એવાસ્ય
4 જાયતે । અસુરા વૈ દેવાન્ દક્ષિણત ઉપાનયન્ તાન્ દેવા ઉપશયેનૈવાપાનુદન્ત તદ્ ઉપશયસ્યોપશયત્વં યદ્ દક્ષિણત ઉપશય ઉપશયે ભ્રાતૃવ્યાપનુત્ત્યૈ સર્વે વા અન્યે યૂપાઃ પશુમન્તો ઽથોપશય એવાપશુસ્ તસ્ય યજમાનઃ પશુર્ યન્ ન નિર્દિશેદ્ આર્તિમ્ આર્છેદ્ યજમાનો ઽસૌ તે પશુર્ ઇતિ નિર્ દિશેદ્ યં દ્વિષ્યાદ્ યમ્ એવ
5 દ્વેષ્ટિ તમ્ અસ્મૈ પશું નિર્ દિશતિ યદિ ન દ્વિષ્યાદ્ આખુસ્ તે પશુર્ ઇતિ બ્રૂયાન્ ન ગ્રામ્યાન્ પશૂન્ હિનસ્તિ નારણ્યાન્ પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત સો ઽન્નાદ્યેન વ્ય્ આર્ધ્યત સ એતામ્ એકાદશિનીમ્ અપશ્યત્ તયા વૈ સો ઽન્નાદ્યમ્ અવારુન્દ્ધ યદ્ દશ યૂપા ભવન્તિ દશાક્ષરા વિરાડ્ અન્નં વિરાડ્ વિરાજૈવાન્નાદ્યમ્ અવ રુન્દ્ધે ।
6 ય એકાદશઃ સ્તન એવાસ્યૈ સ દુહ એવૈનાં તેન વજ્રો વા એષા સમ્ મીયતે યદ્ એકાદશિની સેશ્વરા પુરસ્તાત્ પ્રત્યઞ્ચં યજ્ઞꣳ સમ્મર્દિતોર્ યત્ પાત્નીવતમ્ મિનોતિ યજ્ઞસ્ય પ્રત્ય્ ઉત્તબ્ધ્યૈ સયત્વાય ॥
6.6.5 અનુવાક 5 પશ્વેકાદશિનીકથનમ્

1 પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત સ રિરિચાનો ઽમન્યત સ એતામ્ એકાદશિનીમ્ અપશ્યત્ તયા વૈ સ આયુર્ ઇન્દ્રિયં વીર્યમ્ આત્મન્ન્ અધત્ત પ્રજા ઇવ ખલુ વા એષ સૃજતે યો યજતે સ એતર્હિ રિરિચાન ઇવ યદ્ એષૈકાદશિની ભવત્ય્ આયુર્ એવ તયેન્દ્રિયં વીર્યં યજમાન આત્મન્ ધત્તે પ્રૈવાગ્નેયેન વાપયતિ મિથુનꣳ સારસ્વત્યા કરોતિ રેતઃ
2 સૌમ્યેન દધાતિ પ્ર જનયતિ પૌષ્ણેન બાર્હસ્પત્યો ભવતિ બ્રહ્મ વૈ દેવાનામ્ બૃહસ્પતિર્ બ્રહ્મણૈવાસ્મૈ પ્રજાઃ પ્ર જનયતિ વૈશ્વદેવો ભવતિ વૈશ્વદેવ્યો વૈ પ્રજાઃ પ્રજા એવાસ્મૈ પ્ર જનયતીન્દ્રિયમ્ એવૈન્દ્રેણાવરુન્દ્ધે વિશમ્ મારુતેનૌજો બલમ્ ઐન્દ્રાગ્નેન પ્રસવાય સાવિત્રો નિર્વરુણત્વાય વારુણઃ । મધ્યત ઐન્દ્રમ્ આ લભતે મધ્યત એવેન્દ્રિયં યજમાને દધાતિ ।
3 પુરસ્તાદ્ ઐન્દ્રસ્ય વૈશ્વદેવમ્ આલભતે વૈશ્વદેવં વા અન્નમ્ અન્નમ્ એવ પુરસ્તાદ્ ધત્તે તસ્માત્ પુરસ્તાદ્ અન્નમ્ અદ્યત ઐન્દ્રમ્ આલભ્ય મારુતમ્ આ લભતે વિડ્ વૈ મરુતો વિશમ્ એવાસ્મા અનુ બધ્નાતિ યદિ કામયેત યો ઽવગતઃ સો ઽપ રુધ્યતાં યો ઽપરુદ્ધઃ સો ઽવ ગચ્છત્વ્ ઇત્ય્ ઐન્દ્રસ્ય લોકે વારુણમ્ આ લભેત વારુણસ્ય લોક ઐન્દ્રમ્ ।
4 ય એવાવગતઃ સો ઽપ રુધ્યતે યો ઽપરુદ્ધઃ સો ઽવ ગચ્છતિ યદિ કામયેત પ્રજા મુહ્યેયુર્ ઇતિ પશૂન્ વ્યતિષજેત્ પ્રજા એવ મોહયતિ યદ્ અભિવાહતો ઽપાં વારુણમ્ આલભેત પ્રજા વરુણો ગૃહ્ણીયાદ્ દક્ષિણત ઉદઞ્ચમ્ આ લભતે ઽપવાહતો ઽપામ્ પ્રજાનામ્ અવરુણગ્રાહાય ॥
6.6.6 અનુવાક 6 ?
1 ઇન્દ્રઃ પત્નિયા મનુમ્ અયાજયત્ તામ્ પર્યગ્નિકૃતામ્ ઉદ્ અસૃજત્ તયા મનુર્ આર્ધ્નોદ્ યત્ પર્યગ્નિકૃતમ્ પાત્નીવતમ્ ઉત્સૃજતિ યામ્ એવ મનુર્ ઋદ્ધિમ્ આર્ધ્નોત્ તામ્ એવ યજમાન ઋધ્નોતિ યજ્ઞસ્ય વા અપ્રતિષ્ઠિતાદ્ યજ્ઞઃ પરા ભવતિ યજ્ઞમ્ પરાભવન્તં યજમાનો ઽનુ પરા ભવતિ યદ્ આજ્યેન પાત્નીવતꣳ સꣳસ્થાપયતિ યજ્ઞસ્ય પ્રતિષ્ઠિત્યૈ યજ્ઞમ્ પ્રતિતિષ્ઠન્તં યજમાનો ઽનુ પ્રતિ તિષ્ઠતિ । ઇષ્ટં વપયા
2 ભવતિ અનિષ્ટં વશયાથ પાત્નીવતેન પ્ર ચરતિ તીર્થ એવ પ્ર ચરત્ય્ અથો એતર્હ્ય્ એવાસ્ય યામસ્ ત્વાષ્ટ્રો ભવતિ ત્વષ્ટા વૈ રેતસઃ સિક્તસ્ય રૂપાણિ વિ કરોતિ તમ્ એવ વૃષાણમ્ પત્નીષ્વ્ અપિ સૃજતિ સો ઽસ્મૈ રૂપાણિ વિ કરોતિ ॥
6.6.7 અનુવાક 7 સૌમ્યચરુકથનમ્
1 ઘ્નન્તિ વા એતત્ સોમં યદ્ અભિષુણ્વન્તિ યત્ સૌમ્યો ભવતિ યથા મૃતાયાનુસ્તરણીં ઘ્નન્તિ તાદૃગ્ એવ તત્ । યદ્ ઉત્તરાર્ધે વા મધ્યે વા જુહુયાત્ દેવતાભ્યઃ સમદં દધ્યાદ્ દક્ષિણાર્ધે જુહોત્ય્ એષા વૈ પિતૃણાં દિક્ સ્વાયામ્ એવ દિશિ પિતૄન્ નિરવદયતે । ઉદ્ગાતૃભ્યો હરન્તિ સામદેવત્યો વૈ સૌમ્યો યદ્ એવ સામ્નશ્ છમ્બટ્કુર્વન્તિ તસ્યૈવ સ શાન્તિઃ । અવ
2 ઈક્ષન્તે પવિત્રં વૈ સૌમ્ય આત્માનમ્ એવ પવયન્તે ય આત્માનં ન પરિપશ્યેદ્ ઇતાસુઃ સ્યાદ્ અભિદદિં કૃત્વાઽવેક્ષેત તસ્મિન્ હ્ય્ આત્માનમ્ પરિપશ્યત્ય્ અથો આત્માનમ્ એવ પવયતે યો ગતમનાઃ સ્યાત્ સો ઽવેક્ષેત યન્ મે મનઃ પરાગતં યદ્ વા મે અપરાગતમ્ । રાજ્ઞા સોમેન તદ્ વયમ્ અસ્માસુ ધારયામસીતિ મન એવાત્મન્ દાધાર ।
3 ન ગતમના ભવતિ । અપ વૈ તૃતીયસવને યજ્ઞઃ ક્રામતીજાનાદ્ અનીજાનમ્ અભ્ય્ આગ્નાવૈષ્ણવ્યર્ચા ઘૃતસ્ય યજત્ય્ અગ્નિઃ સર્વા દેવતા વિષ્ણુર્ યજ્ઞો દેવતાશ્ ચૈવ યજ્ઞં ચ દાધાર । ઉપાꣳશુ યજતિ મિથુનત્વાય બ્રહ્મવાદિનો વદન્તિ મિત્રો યજ્ઞસ્ય સ્વિષ્ટં યુવતે વરુણો દુરિષ્ટં ક્વ તર્હિ યજ્ઞઃ ક્વ યજમાનો ભવતીતિ યન્ મૈત્રાવરુણીં વશામ્ આલભતે મિત્રેણૈવ
4 યજ્ઞસ્ય સ્વિષ્ટꣳ શમયતિ વરુણેન દુરિષ્ટં નાર્તિમ્ આર્છતિ યજમાનઃ । યથા વૈ લાઙ્ગલેનોર્વરામ્ પ્રભિન્દન્ત્ય્ એવમ્ ઋક્સામે યજ્ઞમ્ પ્ર ભિન્ત્તો યન્ મૈત્રાવરુણીં વશામ્ આલભતે યજ્ઞાયૈવ પ્રભિન્નાય મત્યમ્ અન્વવાસ્યતિ શાન્ત્યૈ યાતયામાનિ વા એતસ્ય છન્દાꣳસિ ય ઈજાનશ્ છન્દસામ્ એષ રસો યદ્ વશા યન્ મૈત્રાવરુણીં વશામ્ આલભતે છન્દાꣳસ્ય્ એવ પુનર્ આ પ્રીણાત્ય્ અયાતયામત્વાયાથો છન્દઃસ્વ્ એવ રસં દધાતિ ॥
6.6.8 અનુવાક 8 અતિગ્રાહ્યગ્રહકથનમ્
1 દેવા વા ઇન્દ્રિયં વીર્યં વ્યભજન્ત તતો યદ્ અત્યશિષ્યત તદ્ અતિગ્રાહ્યા અભવન્ તદ્ અતિગ્રાહ્યાણામ્ અતિગ્રાહ્યત્વમ્ । યદ્ અતિગ્રાહ્યા ગૃહ્યન્ત ઇન્દ્રિયમ્ એવ તદ્ વીર્યં યજમાન આત્મન્ ધત્તે તેજ આગ્નેયેનેન્દ્રિયમ્ ઐન્દ્રેણ બ્રહ્મવર્ચસꣳ સૌર્યેણ । ઉપસ્તમ્ભનં વા એતદ્ યજ્ઞસ્ય યદ્ અતિગ્રાહ્યાશ્ ચક્રે પૃષ્ઠાનિ યત્ પૃષ્ઠ્યે ન ગૃહ્ણીયાત્ પ્રાઞ્ચં યજ્ઞમ્ પૃષ્ઠાનિ સꣳ શૃણીયુઃ । યદ્ ઉક્થ્યે
2 ગૃહ્ણીયાત્ પ્રત્યઞ્ચં યજ્ઞમ્ અતિગ્રાહ્યાઃ સꣳ શૃણીયુઃ । વિશ્વજિતિ સર્વપૃષ્ઠે ગ્રહીતવ્યા યજ્ઞસ્ય સવીર્યત્વાય પ્રજાપતિર્ દેવેભ્યો યજ્ઞાન્ વ્યાદિશત્ સ પ્રિયાસ્ તનૂર્ અપ ન્ય્ અધત્ત તદ્ અતિગ્રાહ્યા અભવન્ વિતનુસ્ તસ્ય યજ્ઞ ઇત્ય્ આહુર્ યસ્યાતિગ્રાહ્યા ન ગૃહ્યન્ત ઇતિ । અપ્ય્ અગ્નિષ્ટોમે ગ્રહીતવ્યા યજ્ઞસ્ય સતનુત્વાય દેવતા વૈ સર્વાઃ સદૃશીર્ આસન્ તા ન વ્યાવૃતમ્ અગચ્છન્ તે દેવાઃ
3 એત એતાન્ ગ્રહાન્ અપશ્યન્ તાન્ અગૃહ્ણત । આગ્નેયમ્ અગ્નિર્ ઐન્દ્રમ્ ઇન્દ્રઃ સૌર્યꣳ સૂર્યસ્ તતો વૈ તે ઽન્યાભિર્ દેવતાભિર્ વ્યાવૃતમ્ અગચ્છન્ યસ્યૈવં વિદુષ એતે ગ્રહા ગૃહ્યન્તે વ્યાવૃતમ્ એવ પાપ્મના ભ્રાતૃવ્યેણ ગચ્છતિ । ઇમે લોકા જ્યોતિષ્મન્તઃ સમાવદ્વીર્યાઃ કાર્યા ઇત્ય્ આહુઃ । આગ્નેયેનાસ્મિઁ લોકે જ્યોતિર્ ધત્ત ઐન્દ્રેણાન્તરિક્ષે । ઇન્દ્રવાયૂ હિ સયુજૌ સૌર્યેણામુષ્મિઁ લોકે
4 જ્યોતિર્ ધત્તે જ્યોતિષ્મન્તો ઽસ્મા ઇમે લોકા ભવન્તિ સમાવદ્વીર્યાન્ એનાન્ કુરુતે । એતાન્ વૈ ગ્રહાન્ બમ્બાવિશ્વવયસાવ્ અવિત્તામ્ । તાભ્યામ્ ઇમે લોકાઃ પરાઞ્ચશ્ ચાર્વાઞ્ચશ્ ચ પ્રાભુઃ । યસ્યૈવં વિદુષ એતે ગ્રહા ગૃહ્યન્તે પ્રાસ્મા ઇમે લોકાઃ પરાઞ્ચશ્ ચાર્વાઞ્ચશ્ ચ ભાન્તિ ॥
6.6.9 અનુવાક 9 અદાભ્યગ્રહકથનમ્
1 દેવા વૈ યદ્ યજ્ઞે ઽકુર્વત તદ્ અસુરા અકુર્વત તે દેવા અદાભ્યે છન્દાꣳસિ સવનાનિ સમ્ અસ્થાપયન્ તતો દેવા અભવન્ પરાસુરાઃ । યસ્યૈવં વિદુષો ઽદાભ્યો ગૃહ્યતે ભવત્ય્ આત્મના પરાસ્ય ભ્રાતૃવ્યો ભવતિ યદ્ વૈ દેવા અસુરાન્ અદાભ્યેનાદભ્નુવન્ તદ્ અદાભ્યસ્યાદાભ્યત્વમ્ । ય એવં વેદ દભ્નોત્ય્ એવ ભ્રાતૃવ્યં નૈનમ્ ભ્રાતૃવ્યો દભ્નોતિ ॥
2 એષા વૈ પ્રજાપતેર્ અતિમોક્ષિણી નામ તનૂર્ યદ્ અદાભ્યઃ । ઉપનદ્ધસ્ય ગૃહ્ણાત્ય્ અતિમુક્ત્યૈ । અતિ પાપ્માનમ્ ભ્રાતૃવ્યમ્ મુચ્યતે ય એવં વેદ ઘ્નન્તિ વા એતત્ સોમં યદ્ અભિષુણ્વન્તિ સોમે હન્યમાને યજ્ઞો હન્યતે યજ્ઞે યજમાનઃ । બ્રહ્મવાદિનો વદન્તિ કિં તદ્ યજ્ઞે યજમાનઃ કુરુતે યેન જીવન્ત્ સુવર્ગં લોકમ્ એતીતિ જીવગ્રહો વા એષ યદ્ અદાભ્યઃ । અનભિષુતસ્ય ગૃહ્ણાતિ જીવન્તમ્ એવૈનꣳ સુવર્ગં લોકં ગમયતિ વિ વા એતદ્ યજ્ઞં છિન્દન્તિ યદ્ અદાભ્યે સꣳસ્થાપયન્તિ । અꣳશૂન્ અપિ સૃજતિ યજ્ઞસ્ય સંતત્યૈ ॥
6.6.10 અનુવાક 10 અંશુગ્રહકથનમ્
1 દેવા વૈ પ્રબાહુગ્ ગ્રહાન્ અગૃહ્ણત સ એતમ્ પ્રજાપતિર્ અꣳશુમ્ અપશ્યત્ તમ્ અગૃહ્ણીત તેન વૈ સ આર્ધ્નોત્ । યસ્યૈવં વિદુષો ઽꣳશુર્ ગૃહ્યત ઋધ્નોત્ય્ એવ સકૃદભિષુતસ્ય ગૃહ્ણાતિ સકૃદ્ ધિ સ તેનાર્ધ્નોત્ । મનસા ગૃહ્ણાતિ મન ઇવ હિ પ્રજાપતિઃ પ્રજાપતેર્ આપ્ત્યૈ । ઔદુમ્બરેણ ગૃહ્ણાતિ । ઊર્ગ્ વા ઉદુમ્બરઃ । ઊર્જમ્ એવાવ રુન્દ્ધે ચતુઃસ્રક્તિ ભવતિ દિક્ષુ

2 એવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ યો વા અꣳશોર્ આયતનં વેદાયતનવાન્ ભવતિ વામદેવ્યમ્ ઇતિ સામ તદ્ વા અસ્યાયતનમ્ મનસા ગાયમાનો ગૃહ્ણાતિ । આયતનવાન્ એવ ભવતિ યદ્ અધ્વર્યુર્ અꣳશું ગૃહ્ણન્ નાર્ધયેદ્ ઉભાભ્યાં નર્ધ્યેતાધ્વર્યવે ચ યજમાનાય ચ યદ્ અર્ધયેદ્ ઉભાભ્યામ્ ઋધ્યેત । અનવાનં ગૃહ્ણાતિ સૈવાસ્યર્દ્ધિઃ । હિરણ્યમ્ અભિ વ્યનિતિ । અમૃતં વૈ હિરણ્યમ્ આયુઃ પ્રાણ આયુષૈવામૃતમ્ અભિ ધિનોતિ શતમાનમ્ ભવતિ શતાયુઃ પુરુષઃ શતેન્દ્રિયઃ । આયુષ્ય્ એવેન્દ્રિયે પ્રતિ તિષ્ઠતિ ॥
6.6.11 અનુવાક 11 ષોડશિગ્રહકથનમ્
1 પ્રજાપતિર્ દેવેભ્યો યજ્ઞાન્ વ્યાદિશત્ સ રિરિચાનો ઽમન્યત સ યજ્ઞાનાꣳ ષોડશધેન્દ્રિયં વીર્યમ્ આત્માનમ્ અભિ સમ્ અક્ખિદત્ તત્ ષોડશ્ય્ અભવત્ ન વૈ ષોડશી નામ યજ્ઞો ઽસ્તિ યદ્ વાવ ષોડશꣳ સ્તોત્રꣳ ષોડશꣳ શસ્ત્રં તેન ષોડશી તત્ ષોડશિનઃ ષોડશિત્વમ્ । યત્ ષોડશી ગૃહ્યત ઇન્દ્રિયમ્ એવ તદ્ વીર્યં યજમાન આત્મન્ ધત્તે દેવેભ્યો વૈ સુવર્ગો લોકઃ
2 ન પ્રાભવત્ ત એતꣳ ષોડશિનમ્ અપશ્યન્ તમ્ અગૃહ્ણત તતો વૈ તેભ્યઃ સુવર્ગો લોકઃ પ્રાભવત્ । યત્ ષોડશી ગૃહ્યતે સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાભિજિત્યૈ । ઇન્દ્રો વૈ દેવાનામ્ આનુજાવર આસીત્ સ પ્રજાપતિમ્ ઉપાધાવત્ તસ્મા એતꣳ ષોડશિનમ્ પ્રાયચ્છત્ તમ્ અગૃહ્ણીત તતો વૈ સો ઽગ્રં દેવતાનામ્ પર્ય્ ઐત્ । યસ્યૈવં વિદુષઃ ષોડશી ગૃહ્યતે
3 અગ્રમ્ એવ સમાનાનામ્ પર્ય્ એતિ પ્રાતઃસવને ગૃહ્ણાતિ વજ્રો વૈ ષોડશી વજ્રઃ પ્રાતઃસવનમ્ । સ્વાદ્ એવૈનં યોનેર્ નિ ગૃહ્ણાતિ સવનેસવને ઽભિ ગૃહ્ણાતિ સવનાત્સવનાદ્ એવૈનમ્ પ્ર જનયતિ તૃતીયસવને પશુકામસ્ય ગૃહ્ણીયાત્ । વજ્રો વૈ ષોડશી પશવસ્ તૃતીયસવનમ્ । વજ્રેણૈવાસ્મૈ તૃતીયસવનાત્ પશૂન્ અવ રુન્દ્ધે નોક્થ્યે ગૃહ્ણીયાત્ પ્રજા વૈ પશવ ઉક્થાનિ યદ્ ઉક્થ્યે
4 ગૃહ્ણીયાત્ પ્રજામ્ પશૂન્ અસ્ય નિર્ દહેત્ । અતિરાત્રે પશુકામસ્ય ગૃહ્ણીયાત્ । વજ્રો વૈ ષોડશી વજ્રેણૈવાસ્મૈ પશૂન્ અવરુધ્ય રાત્રિયોપરિષ્ટાચ્ છમયતિ । અપ્ય્ અગ્નિષ્ટોમે રાજન્યસ્ય ગૃહ્ણીયાત્ । વ્યાવૃત્કામો હિ રાજન્યો યજતે સાહ્ન એવાસ્મૈ વજ્રં ગૃહ્ણાતિ સ એનં વજ્રો ભૂત્યા ઇન્દ્ધે નિર્ વા દહતિ । એકવિꣳશꣳ સ્તોત્રમ્ ભવતિ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ હરિવચ્ છસ્યતે । ઇન્દ્રસ્ય પ્રિયં ધામ ॥
5 ઉપાપ્નોતિ કનીયાꣳસિ વૈ દેવેષુ છન્દાꣳસ્ય્ આસઞ્ જ્યાયાꣳસ્ય્ અસુરેષુ તે દેવાઃ કનીયસા છન્દસા જ્યાયશ્ છન્દો ઽભિ વ્યશꣳસન્ તતો વૈ તે ઽસુરાણાં લોકમ્ અવૃઞ્જત યત્ કનીયસા છન્દસા જ્યાયશ્ છન્દો ઽભિ વિશꣳસતિ ભ્રાતૃવ્યસ્યૈવ તલ્ લોકં વૃઙ્ક્તે ષડ્ અક્ષરાણ્ય્ અતિ રેચયન્તિ ષડ્ વા ઋતવઃ । ઋતૂન્ એવ પ્રીણાતિ ચત્વારિ પૂર્વાણ્ય્ અવ કલ્પયન્તિ ॥
6 ચતુષ્પદ એવ પશૂન્ અવ રુન્દ્ધે દ્વે ઉત્તરે દ્વિપદ એવાવ રુન્દ્ધે । અનુષ્ટુભમ્ અભિ સમ્ પાદયન્તિ વાગ્ વા અનુષ્ટુપ્ તસ્માત્ પ્રાણાનાં વાગ્ ઉત્તમા સમયાવિષિતે સૂર્યે ષોડશિન સ્તોત્રમ્ ઉપાકરોતિ । એતસ્મિન્ વૈ લોક ઇન્દ્રો વૃત્રમ્ અહન્ । સાક્ષાદ્ એવ વજ્રમ્ ભ્રાતૃવ્યાય પ્ર હરતિ । અરુણપિશંગો ઽશ્વો દક્ષિણા । તદ્ વૈ વજ્રસ્ય રૂપમ્ । સમૃદ્ધ્યૈ ॥
6.6.1 અનુવાક 1 દક્ષિણાહોમકથનમ્

સુવર્ગાય વા એતાનિ લોકાય હૂયન્તે યદ્ દાક્ષિણાનિ
દ્વાભ્યાં ગાર્હપત્યે જુહોતિ
દ્વિપાદ્ યજમાનઃ
પ્રતિષ્ઠિત્યૈ ।
આગ્નીધ્રે જુહોતિ ।
અન્તરિક્ષ એવાઽઽક્રમતે
સદો ઽભ્ય્ ઐતિ
સુવર્ગમ્ એવૈનં લોકં ગમયતિ
સૌરીભ્યામ્ ઋગ્ભ્યાં ગાર્હપત્યે જુહોતિ ।
અમુમ્ એવૈનં લોકꣳ સમારોહયતિ
નયવત્યર્ચાગ્નીધ્રે જુહોતિ
સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાભિનીત્યૈ
દિવં ગચ્છ સુવઃ પતેતિ હિરણ્યમ્

હુત્વોદ્ ગૃહ્ણાતિ
સુવર્ગમ્ એવૈનં લોકમ્ ગમયતિ
રૂપેણ વો રૂપમ્ અભ્ય્ ઐમીત્ય્ આહ
રૂપેણ હ્ય્ આસાꣳ રૂપમ્ અભ્ય્ ઐતિ યદ્ ધિરણ્યેન
તુથો વો વિશ્વવેદા વિ ભજત્વ્ ઇત્ય્ આહ
તુથો હ સ્મ વૈ વિશ્વવેદા દેવાનાં દક્ષિણા વિ ભજતિ
તેનૈવૈના વિ ભજતિ ।
એતત્ તે અગ્ને રાધઃ

ઐતિ સોમચ્યુતમ્ ઇત્ય્ આહ
સોમચ્યુતꣳ હ્ય્ અસ્ય રાધ ઐતિ
તન્ મિત્રસ્ય પથા નયેત્ય્ આહ
શાન્ત્યૈ ।
ઋતસ્ય પથા પ્રેત ચન્દ્રદક્ષિણા ઇત્ય્ આહ
સત્યં વા ઋતમ્ ।
સત્યેનૈવૈના ઋતેન વિ ભજતિ
યજ્ઞસ્ય પથા સુવિતા નયન્તીર્ ઇત્ય્ આહ
યજ્ઞસ્ય હ્ય્ એતાઃ પથા યન્તિ યદ્ દક્ષિણાઃ ।
બ્રાહ્મણમ્ અદ્ય રાધ્યાસમ્

ઋષિમ્ આર્ષેયમ્ ઇત્ય્ આહ ।
એષ વૈ બ્રાહ્મણ ઋષિર્ આર્ષેયો યઃ શુશ્રુવાન્
તસ્માદ્ એવમ્ આહ
વિ સુવઃ પશ્ય વ્યન્તરિક્ષમ્ ઇત્ય્ આહ
સુવર્ગમ્ એવૈનં લોકં ગમયતિ
યતસ્વ સદસ્યૈર્ ઇત્ય્ આહ
મિત્રત્વાય ।
અસ્મદ્દાત્રા દેવત્રા ગચ્છત મધુમતીઃ પ્ર દાતારમ્ આ વિશતેત્ય્ આહ
વયમ્ ઇહ પ્રદાતારઃ સ્મો ઽસ્માન્ અમુત્ર મધુમતીર્ આ વિશતેતિ

વાવૈતદ્ આહ
હિરણ્યં દદાતિ
જ્યોતિર્ વૈ હિરણ્યમ્ ।
જ્યોતિર્ એવ પુરસ્તાદ્ ધત્તે
સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાનુખ્યાત્યૈ ।
અગ્નીધે દદાતિ ।
અગ્નિમુખાન્ એવર્તૂન્ પ્રીણાતિ
બ્રહ્મણે દદાતિ
પ્રસૂત્યૈ
હોત્રે દદાતિ ।
આત્મા વા એષ યજ્ઞસ્ય યદ્ હોતા ।
આત્માનમ્ એવ યજ્ઞસ્ય દક્ષિણાભિઃ સમ્ અર્ધયતિ ॥
6.6.2 અનુવાક 2 સમિષ્ટયજુર્હોમકથનમ્

સમિષ્ટયજૂꣳષિ જુહોતિ
યજ્ઞસ્ય સમિષ્ટ્યૈ
યદ્ વૈ યજ્ઞસ્ય ક્રૂરં યદ્ વિલિષ્ટં યદ્ અત્યેતિ યન્ નાત્યેતિ યદ્ અતિકરોતિ યન્ નાપિ કરોતિ તદ્ એવ તૈઃ પ્રીણાતિ
નવ જુહોતિ
નવ વૈ પુરુષે પ્રાણાઃ
પુરુષેણ યજ્ઞઃ સમ્મિતઃ ।
યાવાન્ એવ યજ્ઞસ્ તમ્ પ્રીણાતિ
ષડ્ ઋગ્મિયાણિ જુહોતિ
ષડ્ વા ઋતવઃ ।
ઋતૂન્ એવ પ્રીણાતિ
ત્રીણિ યજૂꣳષિ

ત્રય ઇમે લોકાઃ ।
ઇમાન્ એવ લોકાન્ પ્રીણાતિ
યજ્ઞ યજ્ઞં ગચ્છ યજ્ઞપતિં ગછેત્ય્ આહ
યજ્ઞપતિમ્ એવૈનં ગમયતિ
સ્વામ્ યોનિં ગચ્છેત્ય્ આહ
સ્વામ્ એવૈનં યોનિં ગમયતિ ।
એષ તે યજ્ઞો યજ્ઞપતે સહસૂક્તવાકઃ સુવીર ઇત્ય્ આહ
યજમાન એવ વીર્યં દધાતિ
વાસિષ્ઠો હ સાત્યહવ્યો દેવભાગમ્ પપ્રચ્છ
યત્ સૃઞ્જયાન્ બહુયાજિનો ઽયીયજો યજ્ઞે

યજ્ઞમ્ પ્રત્ય્ અતિષ્ઠિપા3 યજ્ઞપતા3વ્ ઇતિ
સ હોવાચ
યજ્ઞપતાવ્ ઇતિ
સત્યાદ્ વૈ સૃઞ્જયાઃ પરા બભૂવુર્ ઇતિ હોવાચ યજ્ઞે વાવ યજ્ઞઃ પ્રતિષ્ઠાપ્ય આસીદ્ યજમાનસ્યાપરાભાવાયેતિ
દેવા ગાતુવિદો ગાતું વિત્ત્વા ગાતુમ્ ઇતેત્ય્ આહ
યજ્ઞ એવ યજ્ઞમ્ પ્રતિ ષ્ઠાપયતિ
યજમાનસ્યાપરાભાવાય ॥
6.6.3 અનુવાક 3 અવભૃથયજુર્હોમકથનમ્

અવભૃથયજૂꣳષિ જુહોતિ
યદ્ એવાર્વાચીનમ્ એકહાયનાદ્ એનઃ કરોતિ તદ્ એવ તૈર્ અવ યજતે ।
અપો ઽવભૃથમ્ અવૈતિ ।
અપ્સુ વૈ વરુણઃ
સાક્ષાદ્ એવ વરુણમ્ અવ યજતે
વર્ત્મના વા અન્વિત્ય યજ્ઞꣳ રક્ષાꣳસિ જિઘાꣳસન્તિ
સામ્ના પ્રસ્તોતાન્વવૈતિ
સામ વૈ રક્ષોહા
રક્ષસામ્ અપહત્યૈ
ત્રિર્ નિધનમ્ ઉપૈતિ
ત્રય ઇમે લોકાઃ ।
એભ્ય એવ લોકેભ્યો રક્ષાꣳસિ

અપ હન્તિ
પુરુષઃપુરુષો નિધનમ્ ઉપૈતિ
પુરુષઃપુરુષો હિ રક્ષસ્વી
રક્ષસામ્ અપહત્યૈ ।
ઉરુꣳ હિ રાજા વરુણશ્ ચકારેત્ય્ આહ
પ્રતિષ્ઠિત્યૈ
શતં તે રાજન્ ભિષજઃ સહસ્રમ્ ઇત્ય્ આહ
ભેષજમ્ એવાસ્મૈ કરોતિ ।
અભિષ્ઠિતો વરુણસ્ય પાશ ઇત્ય્ આહ
વરુણપાશમ્ એવાભિ તિષ્ઠતિ
બર્હિર્ અભિ જુહોતિ ।
આહુતીનામ્ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ ।
અથો અગ્નિવત્ય્ એવ જુહોતિ ।
અપબર્હિષઃ પ્રયાજાન્

યજતિ
પ્રજા વૈ બર્હિઃ
પ્રજા એવ વરુણપાશાન્ મુઞ્ચતિ ।
આજ્યભાગૌ યજતિ
યજ્ઞસ્યૈવ ચક્ષુષી નાન્તર્ એતિ
વરુણં યજતિ
વરુણપાશાદ્ એવૈનમ્ મુઞ્ચતિ ।
અગ્નીવરુણૌ યજતિ
સાક્ષાદ્ એવૈનં વરુણપાશાન્ મુઞ્ચતિ ।
અપબર્હિષાવ્ અનૂયાજૌ યજતિ
પ્રજા વૈ બર્હિઃ
પ્રજા એવ વરુણપાશાન્ મુઞ્ચતિ
ચતુરઃ પ્રયાજાન્ યજતિ દ્વાવ્ અનૂયાજૌ
ષટ્ સમ્ પદ્યન્તે
ષડ્ વા ઋતવઃ

ઋતુષ્વ્ એવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ ।
અવભૃથ નિચઙ્કુણેત્ય્ આહ
યથોદિતમ્ એવ વરુણમ્ અવ યજતે
સમુદ્રે તે હૃદયમ્ અપ્સ્વ્ અન્તર્ ઇત્ય્ આહ
સમુદ્રેહ્ય્ અન્તર્ વરુણઃ
સં ત્વા વિશન્ત્વ્ ઓષધીર્ ઉતાપ ઇત્ય્ આહ ।
અદ્ભિર્ એવૈનમ્ ઓષધીભિઃ સમ્યઞ્ચં દધાતિ
દેવીર્ આપ એષ વો ગર્ભ ઇત્ય્ આહ
યથાયજુર્ એવૈતત્
પશવો વૈ

સોમઃ ।
યદ્ ભિન્દૂનામ્ ભક્ષયેત્ પશુમાન્ત્ સ્યાદ્ વરુણસ્ ત્વ્ એનં ગૃહ્ણીયાત્ ।
યન્ ન ભક્ષયેદ્ અપશુઃ સ્યાન્ નૈનં વરુણો ગૃહ્ણીયાત્ ।
ઉપસ્પૃશ્યમ્ એવ પશુમાન્ ભવતિ નૈનં વરુણો ગૃહ્ણાતિ
પ્રતિયુતો વરુણસ્ય પાશ ઇત્ય્ આહ
વરુણપાશાદ્ એવ નિર્ મુચ્યતે ।
અપ્રતીક્ષમ્ આ યન્તિ વરુણસ્યાન્તર્હિત્યૈ ।
એધો ઽસ્ય્ એધિષીમહીત્ય્ આહ
સમિધૈવાગ્નિં નમસ્યન્ત ઉપાયન્તિ
તેજો ઽસિ તેજો મયિ ધેહીત્ય્ આહ
તેજ એવાત્મન્ ધત્તે ॥
6.6.4 અનુવાક 4 યૂપૈકાદશિનીકથનમ્

સ્ફ્યેન વેદિમ્ ઉદ્ ધન્તિ રથાક્ષેણ વિ મિમીતે યૂપમ્ મિનોતિ ત્રિવૃતમ્ એવ વજ્રꣳ સમ્ભૃત્ય ભ્રાતૃવ્યાય પ્ર હરતિ સ્તૃત્યૈ
યદ્ અન્તર્વેદિ મિનુયાદ્ દેવલોકમ્ અભિ જયેદ્ યદ્ બહિર્વેદિ મનુષ્યલોકં વેદ્યન્તસ્ય સંધૌ મિનોત્ય્ ઉભયોર્ લોકયોર્ અભિજિત્યૈ ।
ઉપરસમ્મિતામ્ મિનુયાત્ પિતૃલોકકામસ્ય રશનસમ્મિતામ્ મનુષ્યલોકકામસ્ય ચષાલસમ્મિતામ્ ઇન્દ્રિયકામસ્ય સર્વાન્ત્ સમાન્ પ્રતિષ્ઠાકામસ્ય યે ત્રયો મધ્યમાસ્ તાન્ત્ સમાન્ પશુકામસ્યૈતાન્ વૈ

અનુ પશવ ઉપ તિષ્ઠન્તે પશુમાન્ એવ ભવતિ
વ્યતિષજેદ્ ઇતરાન્ પ્રજયૈવૈનમ્ પશુભિર્ વ્યતિષજતિ
યં કામયેત પ્રમાયુકઃ સ્યાદ્ ઇતિ ગર્તમિતં તસ્ય મિનુયાદ્ ઉત્તરાર્ધ્યં વર્ષિષ્ઠમ્ અથ હ્રસીયાꣳસમ્ એષા વૈ ગર્તમિદ્ યસ્યૈવમ્ મિનોતિ તાજક્ પ્ર મીયતે
દક્ષિણાર્ધ્યં વર્ષિષ્ઠમ્ મિનુયાત્ સુવર્ગકામસ્યાથ હ્રસીયાꣳસમ્ આક્રમણમ્ એવ તત્ સેતું યજમાનઃ કુરુતે સુવર્ગસ્ય લોકસ્ય સમષ્ટ્યૈ

યદ્ એકસ્મિન્ યૂપે દ્વે રશને પરિવ્યયતિ તસ્માદ્ એકો દ્વે જાયે વિન્દતે યન્ નૈકાꣳ રશનાં દ્વયોર્ યૂપયોઃ પરિવ્યયતિ તસ્માન્ નૈકા દ્વૌ પતી વિન્દતે
યં કામયેત સ્ત્ર્ય્ અસ્ય જાયેતેત્ય્ ઉપાન્તે તસ્ય વ્યતિષજેત્ સ્ત્ર્ય્ એવાસ્ય જાયતે
યં કામયેત પુમાન્ અસ્ય જાયેતેત્ય્ આન્તં તસ્ય પ્ર વેષ્ટયેત્ પુમાન્ એવાસ્ય

જાયતે ।
અસુરા વૈ દેવાન્ દક્ષિણત ઉપાનયન્ તાન્ દેવા ઉપશયેનૈવાપાનુદન્ત તદ્ ઉપશયસ્યોપશયત્વં યદ્ દક્ષિણત ઉપશય ઉપશયે ભ્રાતૃવ્યાપનુત્ત્યૈ
સર્વે વા અન્યે યૂપાઃ પશુમન્તો ઽથોપશય એવાપશુસ્ તસ્ય યજમાનઃ પશુર્ યન્ ન નિર્દિશેદ્ આર્તિમ્ આર્છેદ્ યજમાનો ઽસૌ તે પશુર્ ઇતિ નિર્ દિશેદ્ યં દ્વિષ્યાદ્ યમ્ એવ

દ્વેષ્ટિ તમ્ અસ્મૈ પશું નિર્ દિશતિ
યદિ ન દ્વિષ્યાદ્ આખુસ્ તે પશુર્ ઇતિ બ્રૂયાન્ ન ગ્રામ્યાન્ પશૂન્ હિનસ્તિ નારણ્યાન્
પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત સો ઽન્નાદ્યેન વ્ય્ આર્ધ્યત સ એતામ્ એકાદશિનીમ્ અપશ્યત્ તયા વૈ સો ઽન્નાદ્યમ્ અવારુન્દ્ધ યદ્ દશ યૂપા ભવન્તિ દશાક્ષરા વિરાડ્ અન્નં વિરાડ્ વિરાજૈવાન્નાદ્યમ્ અવ રુન્દ્ધે

ય એકાદશઃ સ્તન એવાસ્યૈ સ દુહ એવૈનાં તેન
વજ્રો વા એષા સમ્ મીયતે યદ્ એકાદશિની સેશ્વરા પુરસ્તાત્ પ્રત્યઞ્ચં યજ્ઞꣳ સમ્મર્દિતોર્ યત્ પાત્નીવતમ્ મિનોતિ યજ્ઞસ્ય પ્રત્ય્ ઉત્તબ્ધ્યૈ સયત્વાય ॥
6.6.5 અનુવાક 5 પશ્વેકાદશિનીકથનમ્

પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત સ રિરિચાનો ઽમન્યત સ એતામ્ એકાદશિનીમ્ અપશ્યત્ તયા વૈ સ આયુર્ ઇન્દ્રિયં વીર્યમ્ આત્મન્ન્ અધત્ત પ્રજા ઇવ ખલુ વા એષ સૃજતે યો યજતે સ એતર્હિ રિરિચાન ઇવ યદ્ એષૈકાદશિની ભવત્ય્ આયુર્ એવ તયેન્દ્રિયં વીર્યં યજમાન આત્મન્ ધત્તે
પ્રૈવાગ્નેયેન વાપયતિ મિથુનꣳ સારસ્વત્યા કરોતિ રેતઃ

સૌમ્યેન દધાતિ પ્ર જનયતિ પૌષ્ણેન બાર્હસ્પત્યો ભવતિ બ્રહ્મ વૈ દેવાનામ્ બૃહસ્પતિર્ બ્રહ્મણૈવાસ્મૈ પ્રજાઃ પ્ર જનયતિ વૈશ્વદેવો ભવતિ વૈશ્વદેવ્યો વૈ પ્રજાઃ પ્રજા એવાસ્મૈ પ્ર જનયતીન્દ્રિયમ્ એવૈન્દ્રેણાવરુન્દ્ધે વિશમ્ મારુતેનૌજો બલમ્ ઐન્દ્રાગ્નેન પ્રસવાય સાવિત્રો નિર્વરુણત્વાય વારુણઃ ।
મધ્યત ઐન્દ્રમ્ આ લભતે મધ્યત એવેન્દ્રિયં યજમાને દધાતિ

પુરસ્તાદ્ ઐન્દ્રસ્ય વૈશ્વદેવમ્ આલભતે વૈશ્વદેવં વા અન્નમ્ અન્નમ્ એવ પુરસ્તાદ્ ધત્તે તસ્માત્ પુરસ્તાદ્ અન્નમ્ અદ્યત ઐન્દ્રમ્ આલભ્ય મારુતમ્ આ લભતે વિડ્ વૈ મરુતો વિશમ્ એવાસ્મા અનુ બધ્નાતિ
યદિ કામયેત યો ઽવગતઃ સો ઽપ રુધ્યતાં યો ઽપરુદ્ધઃ સો ઽવ ગચ્છત્વ્ ઇત્ય્ ઐન્દ્રસ્ય લોકે વારુણમ્ આ લભેત વારુણસ્ય લોક ઐન્દ્રમ્

ય એવાવગતઃ સો ઽપ રુધ્યતે યો ઽપરુદ્ધઃ સો ઽવ ગચ્છતિ
યદિ કામયેત પ્રજા મુહ્યેયુર્ ઇતિ પશૂન્ વ્યતિષજેત્ પ્રજા એવ મોહયતિ
યદ્ અભિવાહતો ઽપાં વારુણમ્ આલભેત પ્રજા વરુણો ગૃહ્ણીયાદ્ દક્ષિણત ઉદઞ્ચમ્ આ લભતે ઽપવાહતો ઽપામ્ પ્રજાનામ્ અવરુણગ્રાહાય ॥
6.6.6 અનુવાક 6 ?

ઇન્દ્રઃ પત્નિયા મનુમ્ અયાજયત્ તામ્ પર્યગ્નિકૃતામ્ ઉદ્ અસૃજત્ તયા મનુર્ આર્ધ્નોદ્ યત્ પર્યગ્નિકૃતમ્ પાત્નીવતમ્ ઉત્સૃજતિ યામ્ એવ મનુર્ ઋદ્ધિમ્ આર્ધ્નોત્ તામ્ એવ યજમાન ઋધ્નોતિ
યજ્ઞસ્ય વા અપ્રતિષ્ઠિતાદ્ યજ્ઞઃ પરા ભવતિ યજ્ઞમ્ પરાભવન્તં યજમાનો ઽનુ પરા ભવતિ યદ્ આજ્યેન પાત્નીવતꣳ સꣳસ્થાપયતિ યજ્ઞસ્ય પ્રતિષ્ઠિત્યૈ યજ્ઞમ્ પ્રતિતિષ્ઠન્તં યજમાનો ઽનુ પ્રતિ તિષ્ઠતિ ।
ઇષ્ટં વપયા

ભવતિ અનિષ્ટં વશયાથ પાત્નીવતેન પ્ર ચરતિ તીર્થ એવ પ્ર ચરત્ય્ અથો એતર્હ્ય્ એવાસ્ય યામસ્
ત્વાષ્ટ્રો ભવતિ ત્વષ્ટા વૈ રેતસઃ સિક્તસ્ય રૂપાણિ વિ કરોતિ તમ્ એવ વૃષાણમ્ પત્નીષ્વ્ અપિ સૃજતિ સો ઽસ્મૈ રૂપાણિ વિ કરોતિ ॥
6.6.7 અનુવાક 7 સૌમ્યચરુકથનમ્

ઘ્નન્તિ વા એતત્ સોમં યદ્ અભિષુણ્વન્તિ
યત્ સૌમ્યો ભવતિ યથા મૃતાયાનુસ્તરણીં ઘ્નન્તિ તાદૃગ્ એવ તત્ ।
યદ્ ઉત્તરાર્ધે વા મધ્યે વા જુહુયાત્ દેવતાભ્યઃ સમદં દધ્યાદ્ દક્ષિણાર્ધે જુહોત્ય્ એષા વૈ પિતૃણાં દિક્ સ્વાયામ્ એવ દિશિ પિતૄન્ નિરવદયતે ।
ઉદ્ગાતૃભ્યો હરન્તિ સામદેવત્યો વૈ સૌમ્યો યદ્ એવ સામ્નશ્ છમ્બટ્કુર્વન્તિ તસ્યૈવ સ શાન્તિઃ ।
અવ

ઈક્ષન્તે પવિત્રં વૈ સૌમ્ય આત્માનમ્ એવ પવયન્તે
ય આત્માનં ન પરિપશ્યેદ્ ઇતાસુઃ સ્યાદ્ અભિદદિં કૃત્વાઽવેક્ષેત તસ્મિન્ હ્ય્ આત્માનમ્ પરિપશ્યત્ય્ અથો આત્માનમ્ એવ પવયતે
યો ગતમનાઃ સ્યાત્ સો ઽવેક્ષેત યન્ મે મનઃ પરાગતં યદ્ વા મે અપરાગતમ્ । રાજ્ઞા સોમેન તદ્ વયમ્ અસ્માસુ ધારયામસીતિ મન એવાત્મન્ દાધાર

ન ગતમના ભવતિ ।
અપ વૈ તૃતીયસવને યજ્ઞઃ ક્રામતીજાનાદ્ અનીજાનમ્ અભ્ય્ આગ્નાવૈષ્ણવ્યર્ચા ઘૃતસ્ય યજત્ય્ અગ્નિઃ સર્વા દેવતા વિષ્ણુર્ યજ્ઞો દેવતાશ્ ચૈવ યજ્ઞં ચ દાધાર ।
ઉપાꣳશુ યજતિ મિથુનત્વાય
બ્રહ્મવાદિનો વદન્તિ મિત્રો યજ્ઞસ્ય સ્વિષ્ટં યુવતે વરુણો દુરિષ્ટં ક્વ તર્હિ યજ્ઞઃ ક્વ યજમાનો ભવતીતિ યન્ મૈત્રાવરુણીં વશામ્ આલભતે મિત્રેણૈવ

યજ્ઞસ્ય સ્વિષ્ટꣳ શમયતિ વરુણેન દુરિષ્ટં નાર્તિમ્ આર્છતિ યજમાનઃ ।
યથા વૈ લાઙ્ગલેનોર્વરામ્ પ્રભિન્દન્ત્ય્ એવમ્ ઋક્સામે યજ્ઞમ્ પ્ર ભિન્ત્તો યન્ મૈત્રાવરુણીં વશામ્ આલભતે યજ્ઞાયૈવ પ્રભિન્નાય મત્યમ્ અન્વવાસ્યતિ શાન્ત્યૈ
યાતયામાનિ વા એતસ્ય છન્દાꣳસિ ય ઈજાનશ્ છન્દસામ્ એષ રસો યદ્ વશા યન્ મૈત્રાવરુણીં વશામ્ આલભતે છન્દાꣳસ્ય્ એવ પુનર્ આ પ્રીણાત્ય્ અયાતયામત્વાયાથો છન્દઃસ્વ્ એવ રસં દધાતિ ॥
6.6.8 અનુવાક 8 અતિગ્રાહ્યગ્રહકથનમ્

દેવા વા ઇન્દ્રિયં વીર્યં વ્યભજન્ત
તતો યદ્ અત્યશિષ્યત તદ્ અતિગ્રાહ્યા અભવન્
તદ્ અતિગ્રાહ્યાણામ્ અતિગ્રાહ્યત્વમ્ ।
યદ્ અતિગ્રાહ્યા ગૃહ્યન્ત ઇન્દ્રિયમ્ એવ તદ્ વીર્યં યજમાન આત્મન્ ધત્તે
તેજ આગ્નેયેનેન્દ્રિયમ્ ઐન્દ્રેણ બ્રહ્મવર્ચસꣳ સૌર્યેણ ।
ઉપસ્તમ્ભનં વા એતદ્ યજ્ઞસ્ય યદ્ અતિગ્રાહ્યાશ્ ચક્રે પૃષ્ઠાનિ
યત્ પૃષ્ઠ્યે ન ગૃહ્ણીયાત્ પ્રાઞ્ચં યજ્ઞમ્ પૃષ્ઠાનિ સꣳ શૃણીયુઃ ।
યદ્ ઉક્થ્યે

ગૃહ્ણીયાત્ પ્રત્યઞ્ચં યજ્ઞમ્ અતિગ્રાહ્યાઃ સꣳ શૃણીયુઃ ।
વિશ્વજિતિ સર્વપૃષ્ઠે ગ્રહીતવ્યા યજ્ઞસ્ય સવીર્યત્વાય
પ્રજાપતિર્ દેવેભ્યો યજ્ઞાન્ વ્યાદિશત્
સ પ્રિયાસ્ તનૂર્ અપ ન્ય્ અધત્ત
તદ્ અતિગ્રાહ્યા અભવન્
વિતનુસ્ તસ્ય યજ્ઞ ઇત્ય્ આહુર્ યસ્યાતિગ્રાહ્યા ન ગૃહ્યન્ત ઇતિ ।
અપ્ય્ અગ્નિષ્ટોમે ગ્રહીતવ્યા યજ્ઞસ્ય સતનુત્વાય
દેવતા વૈ સર્વાઃ સદૃશીર્ આસન્
તા ન વ્યાવૃતમ્ અગચ્છન્
તે દેવાઃ

એત એતાન્ ગ્રહાન્ અપશ્યન્
તાન્ અગૃહ્ણત ।
આગ્નેયમ્ અગ્નિર્ ઐન્દ્રમ્ ઇન્દ્રઃ સૌર્યꣳ સૂર્યસ્
તતો વૈ તે ઽન્યાભિર્ દેવતાભિર્ વ્યાવૃતમ્ અગચ્છન્
યસ્યૈવં વિદુષ એતે ગ્રહા ગૃહ્યન્તે વ્યાવૃતમ્ એવ પાપ્મના ભ્રાતૃવ્યેણ ગચ્છતિ ।
ઇમે લોકા જ્યોતિષ્મન્તઃ સમાવદ્વીર્યાઃ કાર્યા ઇત્ય્ આહુઃ ।
આગ્નેયેનાસ્મિઁ લોકે જ્યોતિર્ ધત્ત ઐન્દ્રેણાન્તરિક્ષે ।
ઇન્દ્રવાયૂ હિ સયુજૌ
સૌર્યેણામુષ્મિઁ લોકે

જ્યોતિર્ ધત્તે
જ્યોતિષ્મન્તો ઽસ્મા ઇમે લોકા ભવન્તિ સમાવદ્વીર્યાન્ એનાન્ કુરુતે ।
એતાન્ વૈ ગ્રહાન્ બમ્બાવિશ્વવયસાવ્ અવિત્તામ્ ।
તાભ્યામ્ ઇમે લોકાઃ પરાઞ્ચશ્ ચાર્વાઞ્ચશ્ ચ પ્રાભુઃ ।
યસ્યૈવં વિદુષ એતે ગ્રહા ગૃહ્યન્તે પ્રાસ્મા ઇમે લોકાઃ પરાઞ્ચશ્ ચાર્વાઞ્ચશ્ ચ ભાન્તિ ॥
6.6.9 અનુવાક 9 અદાભ્યગ્રહકથનમ્

દેવા વૈ યદ્ યજ્ઞે ઽકુર્વત તદ્ અસુરા અકુર્વત
તે દેવા અદાભ્યે છન્દાꣳસિ સવનાનિ સમ્ અસ્થાપયન્
તતો દેવા અભવન્ પરાસુરાઃ ।
યસ્યૈવં વિદુષો ઽદાભ્યો ગૃહ્યતે ભવત્ય્ આત્મના પરાસ્ય ભ્રાતૃવ્યો ભવતિ
યદ્ વૈ દેવા અસુરાન્ અદાભ્યેનાદભ્નુવન્ તદ્ અદાભ્યસ્યાદાભ્યત્વમ્ ।
ય એવં વેદ દભ્નોત્ય્ એવ ભ્રાતૃવ્યં નૈનમ્ ભ્રાતૃવ્યો દભ્નોતિ

એષા વૈ પ્રજાપતેર્ અતિમોક્ષિણી નામ તનૂર્ યદ્ અદાભ્યઃ ।
ઉપનદ્ધસ્ય ગૃહ્ણાત્ય્ અતિમુક્ત્યૈ ।
અતિ પાપ્માનમ્ ભ્રાતૃવ્યમ્ મુચ્યતે ય એવં વેદ
ઘ્નન્તિ વા એતત્ સોમં યદ્ અભિષુણ્વન્તિ
સોમે હન્યમાને યજ્ઞો હન્યતે યજ્ઞે યજમાનઃ ।
બ્રહ્મવાદિનો વદન્તિ
કિં તદ્ યજ્ઞે યજમાનઃ કુરુતે યેન જીવન્ત્ સુવર્ગં લોકમ્ એતીતિ
જીવગ્રહો વા એષ યદ્ અદાભ્યઃ ।
અનભિષુતસ્ય ગૃહ્ણાતિ
જીવન્તમ્ એવૈનꣳ સુવર્ગં લોકં ગમયતિ
વિ વા એતદ્ યજ્ઞં છિન્દન્તિ યદ્ અદાભ્યે સꣳસ્થાપયન્તિ ।
અꣳશૂન્ અપિ સૃજતિ યજ્ઞસ્ય સંતત્યૈ ॥
6.6.10 અનુવાક 10 અંશુગ્રહકથનમ્

દેવા વૈ પ્રબાહુગ્ ગ્રહાન્ અગૃહ્ણત
સ એતમ્ પ્રજાપતિર્ અꣳશુમ્ અપશ્યત્
તમ્ અગૃહ્ણીત
તેન વૈ સ આર્ધ્નોત્ ।
યસ્યૈવં વિદુષો ઽꣳશુર્ ગૃહ્યત ઋધ્નોત્ય્ એવ
સકૃદભિષુતસ્ય ગૃહ્ણાતિ
સકૃદ્ ધિ સ તેનાર્ધ્નોત્ ।
મનસા ગૃહ્ણાતિ
મન ઇવ હિ પ્રજાપતિઃ
પ્રજાપતેર્ આપ્ત્યૈ ।
ઔદુમ્બરેણ ગૃહ્ણાતિ ।
ઊર્ગ્ વા ઉદુમ્બરઃ ।
ઊર્જમ્ એવાવ રુન્દ્ધે
ચતુઃસ્રક્તિ ભવતિ
દિક્ષુ

એવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ
યો વા અꣳશોર્ આયતનં વેદાયતનવાન્ ભવતિ
વામદેવ્યમ્ ઇતિ સામ તદ્ વા અસ્યાયતનમ્ મનસા ગાયમાનો ગૃહ્ણાતિ ।
આયતનવાન્ એવ ભવતિ
યદ્ અધ્વર્યુર્ અꣳશું ગૃહ્ણન્ નાર્ધયેદ્ ઉભાભ્યાં નર્ધ્યેતાધ્વર્યવે ચ યજમાનાય ચ
યદ્ અર્ધયેદ્ ઉભાભ્યામ્ ઋધ્યેત ।
અનવાનં ગૃહ્ણાતિ સૈવાસ્યર્દ્ધિઃ ।
હિરણ્યમ્ અભિ વ્યનિતિ ।
અમૃતં વૈ હિરણ્યમ્ આયુઃ પ્રાણ આયુષૈવામૃતમ્ અભિ ધિનોતિ
શતમાનમ્ ભવતિ
શતાયુઃ પુરુષઃ શતેન્દ્રિયઃ ।
આયુષ્ય્ એવેન્દ્રિયે પ્રતિ તિષ્ઠતિ ॥
6.6.11 અનુવાક 11 ષોડશિગ્રહકથનમ્

પ્રજાપતિર્ દેવેભ્યો યજ્ઞાન્ વ્યાદિશત્
સ રિરિચાનો ઽમન્યત
સ યજ્ઞાનાꣳ ષોડશધેન્દ્રિયં વીર્યમ્ આત્માનમ્ અભિ સમ્ અક્ખિદત્
તત્ ષોડશ્ય્ અભવત્
ન વૈ ષોડશી નામ યજ્ઞો ઽસ્તિ
યદ્ વાવ ષોડશꣳ સ્તોત્રꣳ ષોડશꣳ શસ્ત્રં તેન ષોડશી
તત્ ષોડશિનઃ ષોડશિત્વમ્ ।
યત્ ષોડશી ગૃહ્યત ઇન્દ્રિયમ્ એવ તદ્ વીર્યં યજમાન આત્મન્ ધત્તે
દેવેભ્યો વૈ સુવર્ગો લોકઃ

ન પ્રાભવત્
ત એતꣳ ષોડશિનમ્ અપશ્યન્
તમ્ અગૃહ્ણત
તતો વૈ તેભ્યઃ સુવર્ગો લોકઃ પ્રાભવત્ ।
યત્ ષોડશી ગૃહ્યતે સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાભિજિત્યૈ ।
ઇન્દ્રો વૈ દેવાનામ્ આનુજાવર આસીત્
સ પ્રજાપતિમ્ ઉપાધાવત્
તસ્મા એતꣳ ષોડશિનમ્ પ્રાયચ્છત્
તમ્ અગૃહ્ણીત
તતો વૈ સો ઽગ્રં દેવતાનામ્ પર્ય્ ઐત્ ।
યસ્યૈવં વિદુષઃ ષોડશી ગૃહ્યતે

અગ્રમ્ એવ સમાનાનામ્ પર્ય્ એતિ
પ્રાતઃસવને ગૃહ્ણાતિ
વજ્રો વૈ ષોડશી
વજ્રઃ પ્રાતઃસવનમ્ ।
સ્વાદ્ એવૈનં યોનેર્ નિ ગૃહ્ણાતિ
સવનેસવને ઽભિ ગૃહ્ણાતિ
સવનાત્સવનાદ્ એવૈનમ્ પ્ર જનયતિ
તૃતીયસવને પશુકામસ્ય ગૃહ્ણીયાત્ ।
વજ્રો વૈ ષોડશી પશવસ્ તૃતીયસવનમ્ ।
વજ્રેણૈવાસ્મૈ તૃતીયસવનાત્ પશૂન્ અવ રુન્દ્ધે
નોક્થ્યે ગૃહ્ણીયાત્
પ્રજા વૈ પશવ ઉક્થાનિ
યદ્ ઉક્થ્યે

ગૃહ્ણીયાત્ પ્રજામ્ પશૂન્ અસ્ય નિર્ દહેત્ ।
અતિરાત્રે પશુકામસ્ય ગૃહ્ણીયાત્ ।
વજ્રો વૈ ષોડશી
વજ્રેણૈવાસ્મૈ પશૂન્ અવરુધ્ય રાત્રિયોપરિષ્ટાચ્ છમયતિ ।
અપ્ય્ અગ્નિષ્ટોમે રાજન્યસ્ય ગૃહ્ણીયાત્ ।
વ્યાવૃત્કામો હિ રાજન્યો યજતે
સાહ્ન એવાસ્મૈ વજ્રં ગૃહ્ણાતિ
સ એનં વજ્રો ભૂત્યા ઇન્દ્ધે નિર્ વા દહતિ ।
એકવિꣳશꣳ સ્તોત્રમ્ ભવતિ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ
હરિવચ્ છસ્યતે ।
ઇન્દ્રસ્ય પ્રિયં ધામ

ઉપાપ્નોતિ
કનીયાꣳસિ વૈ દેવેષુ છન્દાꣳસ્ય્ આસઞ્ જ્યાયાꣳસ્ય્ અસુરેષુ
તે દેવાઃ કનીયસા છન્દસા જ્યાયશ્ છન્દો ઽભિ વ્યશꣳસન્
તતો વૈ તે ઽસુરાણાં લોકમ્ અવૃઞ્જત
યત્ કનીયસા છન્દસા જ્યાયશ્ છન્દો ઽભિ વિશꣳસતિ ભ્રાતૃવ્યસ્યૈવ તલ્ લોકં વૃઙ્ક્તે
ષડ્ અક્ષરાણ્ય્ અતિ રેચયન્તિ
ષડ્ વા ઋતવઃ ।
ઋતૂન્ એવ પ્રીણાતિ
ચત્વારિ પૂર્વાણ્ય્ અવ કલ્પયન્તિ

ચતુષ્પદ એવ પશૂન્ અવ રુન્દ્ધે દ્વે ઉત્તરે દ્વિપદ એવાવ રુન્દ્ધે ।
અનુષ્ટુભમ્ અભિ સમ્ પાદયન્તિ
વાગ્ વા અનુષ્ટુપ્
તસ્માત્ પ્રાણાનાં વાગ્ ઉત્તમા
સમયાવિષિતે સૂર્યે ષોડશિન સ્તોત્રમ્ ઉપાકરોતિ ।
એતસ્મિન્ વૈ લોક ઇન્દ્રો વૃત્રમ્ અહન્ ।
સાક્ષાદ્ એવ વજ્રમ્ ભ્રાતૃવ્યાય પ્ર હરતિ ।
અરુણપિશંગો ઽશ્વો દક્ષિણા ।
તદ્ વૈ વજ્રસ્ય રૂપમ્ ।
સમૃદ્ધ્યૈ ॥