Svacchandatantra · અધ્યાય 9
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ રહસ્યમિદમુત્તમમ્
યન્ન કસ્યચિદાખ્યાતં તત્તે વક્ષ્યામિ સુવ્રતે ॥
મહાભૈરવદેવસ્ય ક્રીડમાનસ્ય ભામિનિ
સૃષ્ટિસંહારકર્તારં હૃદયાત્તુ વિનિર્ગતઃ ॥
કલ્પાન્તવહ્નિવપુષં પ્રલયામ્બુદનિઃસ્વનમ્
તડિત્પુઞ્જનિભોદ્દંષ્ટ્રં જટાજ્વાલાસમપ્રભમ્ ॥
ચન્દ્રસૂર્યાગ્નિનયનં કોટરાક્ષં સુભીષણમ્
બૃહદ્વક્ષઃ સ્થલાભોગં નાગયજ્ઞોપવીતિનમ્ ॥
સ્ફુરન્માણિક્યમુકુટં સર્પકુણ્ડલભૂષિતમ્
સર્પહારકૃતાટોપં સર્પકઙ્કણનૂપુરમ્ ॥
સિંહચર્મપરીધાનં સર્પમેખલમણ્ડિતમ્
ગજચર્માવૃતપટં શશાઙ્કકૃતશેખરમ્ ॥
પઞ્ચવક્ત્રં શવારૂઢં દશબાહું ત્રિલોચનમ્
કપાલમાલાભરણં ખડ્ગખેટકધારિણમ્ ॥
પાશાઙ્કુશધરં દેવં શરશાર્ઙ્ગાવતાનિતમ્
કપાલખટ્વાઙ્ગધરં વરદાભયપાણિકમ્ ॥
ભિન્નાઞ્જનચયપ્રખ્યં સ્ફુરિતાધરભાસ્વરમ્
બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુનમિતં ત્રિદશૈરપિ દુર્લભમ્ ॥
એવં તં ભૈરવં દેવં સ્વચ્છન્દં પરિકીર્તયેત્
સ્મરણાન્નાશયેદ્દેવઃ પાપસંઘાતમુલ્બણમ્ ॥
અસ્ય મન્ત્રઃ પુરાખ્યાતો દ્વાત્રિંશાક્ષરસંમિતઃ
પઞ્ચપ્રણવપૂર્વાન્તં તત્ર લીનં જપેન્મનુમ્ ॥
તસ્ય કલ્પં પ્રવક્ષ્યામિ સમાસાન્ન તુ વિસ્તરાત્
પૂર્વોક્તભૂપ્રદેશે ચ વિશુદ્ધે શુભલક્ષણે ॥
પુષ્પપ્રકરસંકીર્ણે ગન્ધધૂપાધિવાસિતે
તત્ર મણ્ડલમાલિખ્ય પૂર્વોક્તૈર્વર્ણકૈઃ શુભૈઃ ॥
એકહસ્તં દ્વિહસ્તં વા ચતુર્હસ્તાષ્ટહસ્તકમ્
સુસૂત્રિતં સમં કૃત્વા ચતુરસ્રં સમન્તતઃ ॥
પૂર્વવત્સાધયિત્વા તુ દિગ્ભાગાંસ્તુ વરાનને
ચતુર્દ્વારસમોપેતમ્ અષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્
મધ્યે પદ્મં સમાલિખ્ય કેસરૈરુપલક્ષિતમ્ ॥
દ્વાત્રિંશદક્ષરં બાહ્યે ચક્રમાલિખ્ય શોભનમ્
એવં સુસૂત્રિતં કૃત્વા બાહ્યે ચૈવ તુ વર્તુલમ્ ॥
ચતુરસ્રં તદાસન્નં બાહ્યે વીથિં પ્રકલ્પયેત્
મધ્યપદ્મપ્રમાણેન દ્વારં કલ્પ્યેત પૂર્વવત્ ॥
ભસ્મોદ્ધૂલિતદેહસ્તુ મુદ્રાલઙ્કારભૂષિતઃ
કેશયજ્ઞોપવીતી ચ દિગ્વાસાઃ સંયતેન્દ્રિયઃ ॥
શઙ્ખાર્ઘપાત્રહસ્તસ્તુ સકલીકૃતવિગ્રહઃ
પરિતો ઽસ્ત્રં પ્રવિન્યસ્ય ભૈરવં પૂજયેત્પ્રિયે ॥
પ્રણવાસનસંસ્થં તુ મૂર્તિં હંસાક્ષરેણ તુ
તમેવ સકલં દેવં સ્વચ્છન્દં પરમેશ્વરમ્ ॥
યત્તત્પરમનિર્ભાસમ્ અનામયમરૂપકમ્
તેન ચાવાહયેદ્દેવિ હૃચ્છિરશ્ચ શિખાં તથા ॥
વર્મ નેત્રે તથાસ્ત્રં ચ તેનૈવ પરિકલ્પયેત્
સ્થાપનં સંનિધાનં ચ નિરોધાર્ધાદિપૂજનમ્ ॥
સર્વં તેનૈવ કર્તવ્યમ્ ઉક્તાનુક્તં વરાનને
મધ્યસ્થં ભૈરવં પૂજ્યમ્ અઙ્ગષટ્કસમન્વિતમ્ ॥
તતઃ પત્રસ્થિતા દેવીર્ દ્વાત્રિંશાર્ણૈર્નિવેશયેત્
પૂર્વારકાત્સમારભ્ય યાવદન્તે વ્યવસ્થિતાઃ ॥
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ દ્વત્રિંશત્પરિસંખ્યયા
અરુણા ઘોષા દેવી ચ રેવતી ભોગદાયિકા ॥
સ્થાપની ઘોરસંજ્ઞા ચ રક્ષા ભારભરેતિ ચ
ઘોરરૂપા રવા ઘોણા રતિસ્તારાથ રૂપિણી ॥
ભયહાનિસ્તુ ચણ્ડા વૈ સર્વદા ચ તથા વરા
તક્ષકી ચ તથા શાર્વી બર્બરા સર્વગા તથા ॥
રૌદ્રી ચ ભ્રામણી ચૈવ નાગિની ચ મનોહરા
સ્તમ્ભની રોષણી ચૈવ દ્રાવા રુદ્રા પ્રશાસિની ॥
ભયાપહારિણી દેવી જ્ઞેયા દ્વાત્રિંશ તત્ક્રમાત્
પ્રણવાદિસ્તતો વર્ણો દેવીનામ નતિસ્તથા ॥
સર્વાસાં તુ વિધિર્હ્યેષ કર્તવ્યો વિધિવેદિના
હેમાભં પ્રાક્ચતુષ્કં તદ્ ઇન્દ્રચાપસમપ્રભમ્ ॥
ચતુર્મુખં ચતુર્બાહુ વજ્રહસ્તં સુગર્વિતમ્
કપાલમાલાભરણં પ્રહસત્તુ વિચિન્તયેત્ ॥
આગ્નેયં રક્તવર્ણાભં શક્તિહસ્તં સદા સ્મરેત્
દણ્ડહસ્તં સ્મરેદ્યામ્યાં કૃષ્ણવર્ણં સુભીષણમ્ ॥
નીલમિન્દીવરાભાસં નૈરૃતં ખડ્ગહસ્તકમ્
શ્યામં વારુણદિગ્ભાગે પાશહસ્તં વિચિન્તયેત્ ॥
ધૂમ્રં સામીરદિગ્ભાગે ધ્વજહસ્તં સુચઞ્ચલમ્
ઉત્તરં ધવલં જ્ઞેયં ગદાખેટકધારિ ચ ॥
સ્ફટિકાભં તથૈશાન્યાં ત્રિશૂલાયુધપાણિકમ્
એવં ધ્યાનપરો યસ્તુ ચક્રમેતત્સદાભ્યસેત્ ॥
વત્સરાર્ધાદ્વરારોહે તસ્ય સિદ્ધિસ્ત્રિધા ભવેત્
મહેન્દ્રે મલયે સહ્યે પારિયાત્રે ઽર્બુદે તથા ॥
વિન્ધ્યે શ્રીપર્વતે ચૈવ તથા કોલગિરૌ પ્રિયે
ગઙ્ગાયમુનાસંબાધે કુરુક્ષેત્રે વરાનને ॥
ગઙ્ગાદ્વારે પ્રયોગે ચ બ્રહ્માવર્તે સમાસ્થિતઃ
અન્તર્વેદ્યાં સુપુણ્યાયાં નર્મદાયાં તથૈવ ચ ॥
સુસ્નિગ્ધદેશે ભૂભાગે પદ્મષણ્ડૈર્મનોરમે
યેષુ યેષુ પ્રદેશેષુ સ્વયંભૂર્ભગવાઞ્છિવઃ ॥
તેષુ સ્થાનેષુ દેવેશિ નિયમસ્થો જિતેન્દ્રિયઃ
વાઙ્નિરુદ્ધઃ પ્રસન્નાત્મા લક્ષાક્ષરજપે રતઃ ॥
શાકભક્ષઃ ફલાહારી નીવારાદ્યશને રાતઃ
ત્રિકાલપૂજાનિરતો ઽથાગ્નિકાર્યપરાયણઃ ॥
ભાવિતાત્મા મહાસત્ત્વો રક્ષાયાશ્ચ વિધાનવીત્
તસ્ય મન્ત્રઃ પ્રસિદ્ધ્યેત્તુ સાધયેત્સચરાચરમ્ ॥
કાલાગ્નિર્નરકાશ્ચૈવ પાતાલા હાટકેશ્વરઃ
સપ્તલોકં સબ્રહ્માણ્ડં પઞ્ચાષ્ટકમતઃ પરમ્ ॥
દેવયોન્યષ્ટકં ચૈવ પ્રધાનપુરુષાન્તકમ્
નિયતિઃ કાલતત્ત્વં ચ રાગો વિદ્યા કલા તથા ॥
માયા વિદ્યેશ્વરં તત્ત્વં સાદાખ્યં શક્તિગોચરમ્
સર્વં સિદ્ધ્યત્યનાયાસાન્ મન્ત્રરાજપ્રબ્ભાવતઃ ॥
પૂર્વોક્તં કર્મ વૈ ક્ષિપ્રમ્ અધમં મધ્યમોત્તમમ્
સાધયેન્નાત્ર સંદેહો ભૈરવસ્ય વચો યથા ॥
અથૈકવીરમાશ્રિત્ય અઙ્ગષટ્કસમન્વિતમ્
જાતિયોગયુતં કૃત્વા અષ્ટપત્રે કુશેશયે ॥
પૂજયેત્પૂર્વવિધિના જપહોમાર્ચને રતઃ
ધ્યાયન્નેવ મહાદેવિ સ્વચ્છન્દં પરમેશ્વરમ્ ॥
પ્રાપ્નોતિ ચિન્તિતાન્કામાન્ દેવિ નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ
અથ રક્ષાવિધાનેષુ અઘોરં યોજયેદ્યથા ॥
તથાહં કથયિષ્યામિ તદેકાગ્રમનાઃ શૃણુ
દ્વાત્રિંશદરસંયુક્તં ચક્રમાલિખ્ય ભામિનિ ॥
નાભિકેસરસંયુક્તં સુસમં તુ વરાનને
ગોરોચનાં તુ સંગૃહ્ય સિદ્ધાલક્તકસંયુતામ્ ॥
દૂર્વાકાણ્ડેન દેવેશિ હરિતેન સમાલિખેત્
વિદ્યારાજં કર્ણિકાસ્થં બિન્દુનાદસમન્વિતમ્ ॥
શક્ત્યવસાનં દેવેશિ તસ્મિન્સાધ્યં સમાલિખેત્
કષમધ્યે વરારોહે નયનાદ્યન્તરોધિતમ્ ॥
ઈકારવેષ્ટિતં કૃત્વા અરકસ્થા નિવેશયેત્
પૂર્વોક્તદેવતા દેવિ તદ્ગર્ભે સાધ્યમાલિખેત્ ॥
ભવગર્ભે તુ તત્કૃત્વા ઈકારાખ્યેન વેષ્ટયેત્
ત્રીન્વારાંસ્તુ વરારોહે ધ્યાનયોગસમાશ્રિતઃ ॥
ઊર્ધ્વે ચૈવ તુ સંરોધ્ય ક્રોંકારેણ વરાનને
ઇન્દુનાચ્છુરિતં કૃત્વા પુષ્પધૂપૈઃ પ્રપૂજયેત્ ॥
વેષ્ટયેચ્ચૈવ તદ્ભૂર્જમ્ અરન્ધ્રં નિર્વ્રણં સમમ્
પઞ્ચરઙ્ગકસૂત્રેણ વેષ્ટયિત્વા વરાનને ॥
સિક્થેન મુટયેત્પશ્ચાત્ ક્ષૌદ્રમધ્યે નિધાપયેત્
યદા મૃત્યુવશાઘ્રાતં કાલેન કલિતં પ્રિયે ॥
અરિષ્ટચિહ્નિતં જ્ઞાત્વા રક્ષામેતાં સમાલિખેત્
તસ્ય મૃત્યુર્ન જાયેત ઇત્યેવં ભૈરવો ઽબ્રવીત્ ॥
કપાલીશસ્ય ગર્ભે તુ નામ યસ્ય સમાલિખેત્
ભૂર્જપત્રે વરારોહે રોચનાયા રસેન તુ ॥
ઓંકારપુટમધ્યસ્થં રોધિતં નયનાક્ષરૈઃ
વૌષડ્જાતિપ્રયોગેણ તસ્ય મૃત્યુર્ન જાયતે ॥
શિખ્યાહ્વેન તુ દેવેશિ સાધ્યનામ વિદર્ભયેત્
અનલાર્ણમધશ્ચોર્ધ્વે સાધ્યાર્ણેષુ નિયોજયેત્ ॥
તસ્ય વૈ જાયતે દાહઃ ફટ્કારાદ્યન્તરોધિતમ્
જ્વલન્તં ચિન્તયેત્સાધ્યં દિનાનાં સપ્તકં યદિ ॥
તત્ક્ષણાજ્જાયતે દાહો ભૈરવસ્ય વચો યથા
ક્રોધરાજનિરુદ્ધં તુ શ્મશાનપટમધ્યગમ્ ॥
શ્મશાનાદલિના લેખ્યં વિષરક્તાન્વિતેન તુ
યસ્ય નામ વરારોહે હુંફટ્કારવિદર્ભિતમ્ ॥
મારયેતિસમાયોગાત્ ક્રૂરજાતિસમન્વિતમ્
મ્રિયતે સપ્તરાત્રેણ યો રક્ષાભિઃ સુરક્ષિતઃ ॥
વિકરાલો મહાદેવિ ઊર્ધ્વાધઃ પાશસંસ્થિતઃ
સાધ્યનામ્નસ્તુ દેવેશિ હુંફટ્કારવિદર્ભિણઃ ॥
ન ક્ષામયત્યયત્નેન તસ્ય શત્રોર્ભયં ભવેત્
મન્મથેન યુતં કૃત્વા સાધ્યનામ વરાનને ॥
ધ્રુવાદ્યં સ્વાહયાન્તેન રક્તધ્યાનસમન્વિતમ્
અમુકો ઽત્ર વરારોહે તદ્દિશો ઽભિમુખઃ સ્થિતઃ ॥
અમુકસ્ય વશં યાતુ જપહોમૌ સમાચરેત્
સપ્તાહાદ્વશમાયાતિ ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ ॥
મેઘનાદાવસાને તુ નામ યસ્ય સમાલિખેત્
યકારાદ્યન્તસંરુદ્ધં મન્ત્રં ફડ્દ્વિતયાન્વિતમ્ ॥
પ્રેતસ્થાને નિધાપ્યૈતદ્ ભૈરવં તત્ર પૂજયેત્
અક્ષપુષ્પૈર્વરારોહે તદ્દિશો ઽભિમુખઃ સ્થિતઃ ॥
તમુચ્ચાટયતે ક્ષિપ્રં દેવિ નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ
સોમરાજેન દેવેશિ આદિમધ્યાન્તસંયુતમ્ ॥
નામ યસ્ય સમાલિખ્ય વષડ્જાતિસમન્વિતમ્
સંનિધાપ્ય ત્રિમધુરે સ્થાપયેત્સુરસુન્દરિ ॥
સપ્તરાત્રપ્રયોગેણ ત્રિકાલાષ્ટશતેન ચ
અસાધ્યં સાધયત્યાશુ ધનં ચ વિપુલં લભેત્ ॥
પઞ્ચાઙ્ગેન પિશાચસ્ય ક્રોધરાજાવસાનિકામ્
સંજ્ઞાં સમુચ્ચરેદ્દેવિ ક્રૂરજાતિસમન્વિતામ્ ॥
ઉન્મત્તો જાયતે સાદ્યો હોમેન ચ જપેન ચ
મૃત્યુન્ઞ્જયં પ્રવક્ષ્યામિ તમેકાગ્રમનાઃ શૃણુ ॥
ભૂર્જપત્રં સમાદાય નીરન્ધ્રં નિર્વ્રણં સમમ્
તસ્મિન્સમાલિખેત્પદ્મમ્ અષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્ ॥
તસ્મિન્વૈ કર્ણિકામધ્યે સાધ્યનામ સમાલિખેત્
સંવેષ્ટયાષ્ટૌ દિશો દેવિ સ્વચ્છન્દેન કૃશોદરિ ॥
પ્રણવેન તુ સંવેષ્ટ્ય પત્રેષ્વેવં સમાલિખેત્
પત્રાષ્ટકે ઽપ્યઘોરસ્ય નામાધસ્તાત્સમાલિખેત્ ॥
વક્તવ્યં દેવ સંરક્ષ શરણં ત્વામુપાગતમ્
આદૌ ત્ર્યક્ષરવિન્યાસં સ્વચ્છન્દં તદનન્તરમ્ ॥
જન્મનામ તુ સાધ્યસ્ય અક્ષરાન્તરિતં લિખેત્
પુનસ્ત્ર્યક્ષરવિન્યાસં વષડન્તં નિયોજયેત્ ॥
મુટિત્વા સિક્થકેનૈવ ક્ષીરમધ્યે તુ પ્રક્ષિપેત્
જાયતે પરમા શાન્તિઃ પુનરન્યન્નિબોધ મે ॥
જુંસઃ સંપુટમધ્યસ્થં પ્રણવોભયસંયુતમ્
નામ કૃત્વા વરારોહે પ્રક્ષિપેન્મધુરત્રયે ॥
પરાં શાન્તિમવાપ્નોતિ મૃત્યુરોગૈર્ન બાધ્યતે
ભૂર્જપત્રં સમાદાય રોચનાયા વરાનને ॥
માતૃકાન્તરિતં નામ દૂર્વાકાણ્ડેન ચાલિખેત્
તદભ્યન્તરગર્ભે તુ સ્વરૈરન્તરીતં કુરુ ॥
પુનર્ગર્ભે સમાલિખ્ય સાધ્યનામ વરાનને
ધ્રુવેણ વેષ્ટયેત્પશ્ચાદ્ વકારેણ તતઃ પ્રિયે ॥
સકારં ચ ક્ષકારં ચ લિખેચ્ચ તદનન્તરમ્
પુનર્વેષ્ટય ઠકારેણ માયાબીજેન સુવ્રતે ॥
અઙ્કુશેન નિરુદ્ધ્યેત રક્ષાં મૃત્યુવિનાશિનીમ્
સ્વચ્છન્દસહિતાં દેવિ પ્રણવેનાદિયોજિતામ્ ॥
વષડ્જાતિસમોપેતાં કર્પૂરક્ષોદચર્ચિતામ્
ગન્ધપુષ્પાદિના પૂજ્ય પ્રક્ષિપેન્મધુરત્રયે ॥
જાયતે પરમા શાન્તિર્ નાત્ર કાર્યા વિચારણા
અથવા ગુટિકાં કૃત્વા કણ્ઠે બાહૌ ચ ધારયેત્ ॥
તસ્ય વ્યાધિર્ન જાયેત ઇત્યેવં ભૈરવો ઽબ્રવીત્
ત્ર્યક્ષરં મૂલમન્ત્રં ચ વષડ્જાતિસમન્વિતમ્ ॥
ભોજનોદકપાને તુ મન્ત્રયિત્વાશ્નતઃ સદા
ન તસ્ય જાયતે મૃત્યુર્ ભૈરવસ્ય વચો યથા ॥
અથા હિના મહાદેવિ દૂષિતઃ સાધકો યદા
મૂલમન્ત્રસમોપેતમ્ અઘોરં તત્ર યોજયેત્ ॥
આત્મનો ભૈરવં રૂપં કૃત્વા ચૈવ સુદારુણમ્
દંષ્ટ્રાકરાલવિકટં જ્વાલામાલોપશોભિતમ્ ॥
સર્પૈર્લલલ્લમ્બમાનૈઃ ખડ્ગહસ્તં સુભીષણમ્
પૂર્વરૂપસમોપેતં સૂર્યકોટિસમપ્રભમ્ ॥
તેનાક્રાન્તં મહાદેવિ દષ્ટકં તુ વિચિન્તયેત્
તજ્જ્વાલાભિઃ સુદીપ્તાભિર્ દગ્ધં સંચિન્તયેદ્વિષમ્ ॥
તત્ક્ષણાદ્દેવદેવેશિ નિર્વિષઃ સ તુ જાયતે
ગ્રહેષ્વેવં વિધં ધ્યાનં યઃ કુર્યાન્મોચયેત્ક્ષણાત્ ॥
અથ ધ્યાને હ્યકુશલો યદા કશ્ચિન્નરો ભવેત્
તદાગદૈર્મહાદેવિ નિર્વિષં કુરુતે ક્ષણાત્ ॥
કુમારિદ્વિતયં ગૃહ્ય નાગિન્યા તુ સહૈકતઃ
ગોકર્ણિકાસિતં મૂલં સોમાહ્વામૂલસંયુતમ્ ॥
આમગોક્ષીરસંપિષ્ટં ભક્ષયેન્નિર્વિષો ભવેત્
ગોનિમ્બસ્ય ચ મૂલેન નિર્વિષત્વં પ્રજાયતે ॥
અશ્વમારસ્ય મૂલં તુ ઉદકેન તુ પેષયેત્
પાને નસ્યે પ્રદાતવ્યં તદા ભવતિ નિર્વિષઃ ॥
આરગ્વધસ્ય મૂલં તુ ઉદકેન ચ પેષયેત્
પાને નસ્યે પ્રદાતવ્યં તદા ભવતિ નિર્વિષઃ ॥
મધુકસ્ય તુ સારં યન્ નસ્યે પાને પ્રયોજયેત્
નિર્વિષસ્તુ પ્રજાયેત ભૈરવસ્ય વચો યથા ॥
જમ્બુલાસિકમૂલં તુ પાને નસ્યે પ્રયોજયેત્
નિર્વિષસ્તુ ભવેદ્દેવિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
ષડ્બિન્દુપટખર્જૂર સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ કારયેત્
મયૂરપિત્તસંયુક્તં ગુટિકાં કારયેત્પ્રિયે ॥
ત્રિલોહવેષ્ટિતાં કૃત્વા કરે કણ્ઠે નિધાપયેત્
ન વિષં ક્રમતે તસ્ય યશ્ચ દષ્ટો મહોરગૈઃ ॥
અગદાન્ઘૃતસંયુક્તાન્ પિબેદ્વૈ વિષદૂષિતઃ
ન વિષં ક્રમતે તસ્ય ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ ॥
એવમન્યે ઽપિ યે યોગાઃ સ્વચ્છન્દેન વિનિર્મિતાઃ
કાલાગ્નિર્નરકાશ્ચૈવ પાતાલા હાટકેશ્વરઃ ॥
[પ્રદદ્યાદ્ભાવિતાત્મા ચ સિદ્ધ્યન્તે નાત્ર સંશયઃ
સ્વચ્છન્દેનેતિ સર્વં હિ પરમેશ્વરેણ પ્રવર્તિતમ્] ॥
મૂળ પાઠ: Svacchandatantra [or Svacchandabhairavatantra] · Edition: Chapter 1 typed in from Dwivedi's edition by Dominic Goodall; Chapter 2 typed in from KSTS edition by Mei Yang; Chapter 3 typed in from Dwivedi's edition by Dominic Goodall; Chapter 4 typed in from the KSTS edition by S.A.S. Sarma Chapters 5-6 typed in from Dwivedi's edition by Dominic Goodall; Chapter 7 typed in from KSTS edition by Mei Yang; Chapters 8-9 typed in from KSTS edition by Nibedita Ro · Data entry members of the Saiva reading group at the EFEO in Pondicherry · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0