સુવર્ણપ્રભાસસૂત્ર · અધ્યાય 8

અથ ખલુ ચત્વારો મહારાજા ભગવતો ઽન્તિકાદિમા એવંરૂપા ગાથાઃ શ્રુત્વાશ્ચર્યપ્રાપ્તા બભૂવુરદ્ભુતપ્રાપ્તા ઉદ્વિલ્યપ્રાપ્તાસ્તદ્ધર્મવેગેન મુહૂર્તમાત્રં પ્રરુદિતા ઇવાશ્રૂણિ ચ પ્રવર્તયામાસુઃ । તે ચ સંમાનૈઃ શરીરૈ પ્રફુલ્લિભિરઙ્ગપ્રત્યઙ્ગૈરચિન્ત્યેન પ્રીતિસુખસૌમનસ્યેન સમન્વાગતા ભૂત્વા પુનરપિ ભગવન્તં દિવ્યમાન્દારવૈઃ કુસુમૈરવકિરન્તિ સ્મ । અવકિરિત્વા પ્રકિરિત્વોત્થાયાસનેભ્ય એકાંસાનિ ચીવરાણિ પ્રાવરિત્વા દક્ષિણાનિ જાનુમણ્ડલાનિ પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન ભગવાંસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમેતદવોચન્ । વયમપિ ભદન્ત ભગવંશ્ચત્વારો મહારાજા એકૈકો મહારાજો વયં પઞ્ચયક્ષશતપરિવારા ધર્મમાણકસ્ય ભિક્ષોઃ સદાનુબદ્ધા ભવિષ્યામસ્તં ધર્મભાણકં માનયનાય પરિપાલનાય ચેતિ ॥
ઇતિ શ્રીસુવર્ણપ્રભાસોત્તમસૂત્રેન્દ્રરાજો ચતુર્મહારાજ પરિવર્તો નામ સપ્તમઃ ॥
॥ સરસ્વતીદેવીપરિવર્તઃ ॥
અથ ખલુ સરસ્વતી મહાદેવ્યેકાંસં ચીવરં પ્રાવૃત્ય દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન ભગવાંસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમેતદવોચત્ । અહમપિ ભદન્ત ભગવન્ સરસ્વતી મહાદેવી તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષોર્વાક્પરિભૂષણાર્થાય પ્રતિભાણકમુપસંહરિષ્યામિ । ધારણીં ચાનુપ્રદાસ્યામિ । સુનિરુક્તતવરાણાં ભાવં સંભાવયિષ્યામિ । મહાન્તં ચ ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષોર્જ્ઞાનાવભાસં કરિષ્યામિ । યાનિ કાનિ ચિત્પદવ્યઞ્જનાનીતઃ સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસૂત્રેન્દ્રરાજાત્પરિભ્રષ્ટાનિ ભવિષ્યન્તિ । વિસ્મરિતાનિ ચ તાન્યહં સર્વાણિ તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષોઃ સુનિરુક્તતપદવ્યઞ્જનાન્યુપસંહરિષ્યામિ । ધારણીં ચાનુપ્રદાસ્યામિ સ્મૃત્યસંપ્રમોષણાય । યથા ચાયં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમઃ સૂત્રેન્દ્રરાજસ્તેષાં બુદ્ધસહસ્રાવરુપ્તકુશલમૂલાનાં સત્ત્વાનામર્થાય ચિરં જમ્બુદ્વીપે પ્રચરેત્ । ન ચ ક્ષિપ્રમન્તર્ધાપયેત્ । અનેકાનિ ચ સત્ત્વાનીમં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમં સૂત્રેન્દ્રરાજં શ્રુત્વા ચિન્ત્ય તીક્ષ્ણપ્રજ્ઞા ભવેયુઃ । અચિન્ત્યં ચ જ્ઞાનસ્કન્ધં પ્રતિલભન્તે ચ ન દુષ્ટમેવ ચાયુઃ । સમ્પત્તિં પ્રતિલભેયુઃ । જાત્યનુગ્રહં ચાપરિમિતં ચ પુણ્યસ્કન્ધં પ્રતિગૃહ્ણીયુઃ । સર્વશાસ્ત્રકુશલાશ્ચ ભવેયુર્નાનાશિલ્પવિધિજ્ઞાશ્ચ ॥
તદિદં સંયુક્તં સ્નાનકર્મ ભાષિષ્યામિ તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષોસ્તેષાં ચ ધર્મશ્રવણિકાનાં સત્ત્વાનામર્થાય । સર્વગ્રહનક્ષત્રજન્મમરણપીડા કલિકલહકલુષડિમ્બડમરદુઃખપ્નવિષોદકપીડાઃ । સર્વકાખોર્દવેતાલાઃ પ્રશમં યાસ્યન્તિ ।
ઔષધયો મન્ત્રા યેન સ્નાપયન્તિ ચ પણ્ડિતાઃ ।
વચા ગોરોચના સ્પૃકા શિરીષં શ્યાભ્યકં શમી ।
ઇન્દ્રહસ્તા મહાભાગા વ્યામકમગરુઃ ત્વચમ્

નીવેષ્ટકં સર્જરસં સિહ્લકં ગુલ્ગુલૂરસમ્ ।
તગરં પત્રશૈલેયં ચન્દનં ચ મનઃશિલા

સમોચકં તુરુષ્કં ચ કુઙ્કુમં મુસ્ત સર્ષપાઃ ।
નરદં ચવ્ય સૂક્ષ્મેલા ઉશીરં નાગકેશરમ્

એતાનિ સમભાગાનિ પુષ્યનક્ષત્રેણ પીષયેત્ ।
ઇમૈર્મન્ત્રપદદૈશ્ચૂર્ણં શતધા ચાભિમન્ત્રયેત્

તદ્યથા । સુકૃતે કરજાતભાગે હંસરણ્ડે ઇન્દ્રજાલમલિલક ઉપસદે અવતાસિકે કુત્ર કુકલવિમલમતિ શીલમતિ સંધિબુધમતિ શિશિરિ સત્યસ્થિત સ્વાહા ॥
ગોમયમણ્ડલં કૃત્વા મુક્તપુષ્પાણિ સ્થાપયેત્ ।
સુવર્ણભાણ્ડે રૂપ્યભાણ્ડે મધુરેણ સ્થાપયેત્

વર્મિતાશ્ચ પુરુષાસ્તે ચત્વારિ તત્ર સ્થાપયેત્ ।
કન્યાઃ સુભૂષિતાઃ ન્યસ્તાશ્ચત્વારો ઘટધારિણ્યઃ

ગુગ્ગુલું ધૂપયન્નિત્યં પઞ્ચતૂર્યાણિ યોજયેત્ ।
છત્રધ્વજપતાકૈશ્ચ સા દેવી સમલઙ્કૃતા

આદર્શનપર્યન્તાશ્ચ શરશક્તીર્નિયોજયેત્ ।
સીમાબન્ધં તતઃ કુર્યાત્પશ્ચાત્કાર્યં સમારભેત્ ।
અનેન મન્ત્રપદક્રમેણ સીમાબન્ધં સમારભેત્

સ્યાદ્યથેદમ્ । અને નયને હિલિ હિલિ ગિલિ ખિલે સ્વાહા ॥ ભગવતઃ પૃષ્ઠતઃ સ્નાત્વાનેન મન્ત્રજાપેન સ્નાનશાન્તિં યોજયેત્ । તદ્યથા । સુગતે વિગતે વિગતાવતિ સ્વાહા ।
યે પ્રસ્થિતા નક્ષત્રા આયુઃ પાલયન્તુ ચતુર્દિશે ।
નક્ષત્રજન્મપીડા વા રાશિકર્મભયાવહમ્ ।
ધાતુસંક્ષોભસંભૂતા શામ્યન્તુ ભયદારુણા

સમે વિષમે સ્વાહા । સુગતે સ્વાહા । સાગરસંભૂતાય સ્વાહા ॥ સ્કન્ધમારુતાય સ્વાહા । નીલકણ્ઠાય સ્વાહા । અપરાહિતવીર્યાય સ્વાહા । હિમવત્સંભૂતાય સ્વાહા । અનિમિષચક્રાય
( બગ્છિ 57 ) સ્વાહા । નમો ભગવત્યૈ બ્રાહ્મણ્યૈ નમઃ સરસ્વત્યૈ દેવ્યૈ સિધ્યન્તુ મન્ત્રપદાસ્તં બ્રહ્મ નમસ્યન્તુ સ્વાહા ।
એતેન સ્નાનકર્મણા તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભક્ષોરર્થાય તેષાં ચ ધર્મશ્રવણિકાનાં લેખકાનામાર્થાય સ્વયમેવાહં તત્ર ગગણસિદ્ધયક્ષદેવગણૈઃ સાર્ધં તત્ર ચ ગ્રામે વા નગરે વા નિગમે વા વિહારે વા સર્વતો રોગપ્રશમનં કરિષ્યામિ । સર્વગ્રહકલિકલુષનક્ષત્રજન્મપીડાન્વા દુઃખસ્વપ્નવિનાયકપીડાન્સર્વકાખોર્દવેતાલાન્પ્રશમયિષ્યામિ । યથા તેષાં સૂત્રેન્દ્રધારકાણાં ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકાનાં જીવિતાનુગ્રહો ભવેત્ । સંસારનિર્વાણં પ્રતિલભેયુઃ । અવૈવર્તિકાશ્ચ ભવેયુરનુત્તરાયાઃ સમ્યક્ સંબોધેઃ ॥
અથ ખલુ ભગવાન્સરસ્વત્યૈ મહાદેવ્યૈ સાધુકારમદાત્ । સાધુ સાધુ સરસ્વતિ મહાદેવિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય પ્રતિપન્નો યત્ત્વયા હીમાનિ મન્ત્રોષધિસંયુક્તાનિ ભાષિતાનિ । સા ચ સરસ્વતી મહાદેવી ભગવતઃ પાદાવભિવન્દનાં કૃત્વૈકાન્તે નિષણ્ણા ॥
અથ ખલ્વાચાર્યવ્યાકરણપ્રાપ્તઃ કૌણ્ડિન્યો મહાબ્રાહ્મણસ્તાં સરસ્વતીમાવાહયતિ સ્મ ॥
સરસ્વતી મહાદેવી પૂજનીયા મહત્તપાઃ ।
વિખ્યાતા સર્વલોકેષુ વરદાતા મહાગુણા

શિખરે સમાશ્રિતા કાન્તા દર્ભચીવરવાસિની ।
શુભવસ્ત્રં ધારયતિ એકપાદેન તિષ્ઠતિ

સર્વદેવાઃ સમાગમ્ય તાં સૂત્રવચનં ત્વિદમ્ ।
જિહ્વાભિમુખં ચ સત્ત્વાનાં ભાષન્તુ વચનં શુભમ્

સ્યાદ્યથેદમ્ । સુરે વિરે અરજે અરજવતિ હિ ગુલે પિઙ્ગલે પિઙ્ગલે વતિમુખે મરીચિસુમતિ દિશમતિ અગ્રામગ્રીતલવિતલે ચ વડિવિચરી મરિણિપાણયે લોકજ્યેષ્ઠકે પ્રિયસિદ્ધિવ્રતે ભીમમુખિશચિવરી અપ્રતિહતે અપ્રતિહતબુદ્ધિ નમુચિ નમુચિ મહાદેવિ પ્રતિગૃહ્ણ નમસ્કાર । સર્વસત્ત્વાનાં બુદ્ધિરપ્રતિહતા ભવતુ વિદ્યા મે સિદ્ધ્યતુ શાસ્રલોકતન્ત્રપિટકકાવ્યાદિષુ । ( બગ્છિ 58 ) તદ્યથા । મહાપ્રભાવે હિલિ હિલિ મિલિ મિલિ । વિચરતુ મમ વિચરતુ મે માયા સર્વસત્ત્વાનાં ચ ભગવત્યા દેવ્યાઃ સરસ્વત્યા અનુભાવેન કદારકે યુવતિ હિલિ મિલિ આવાહયામિ મહાદેવિ બુદ્ધસત્યેન ધર્મસત્યેન સંઘસત્યેન ઇન્દ્રસત્યેન વરુણસત્યેન યે લોકે સત્યવાદિનઃ સન્તિ । તેન તેષાં સત્યવચેન આવાહયામિ મહાદેવિ । હિલિ હિલિ મિલિ વિચરન્તુ મમ મન્ત્રિનો માયા સર્વસત્ત્વાનામ્ । નમો ભગવત્યૈ સરસ્વત્યૈ સિદ્ધ્યન્તુ મન્ત્રપદાઃ સ્વાહા ॥
અથાચાર્યવ્યાકરણપ્રાપ્તઃ કૌડિન્યો મહાબ્રાહ્મણઃ સરસ્વતીં મહાદેવીમિમાભિર્ગાથાભિરભ્યસ્તાવીત્ ॥
શૃણ્વન્તુ મે ભૂતગણા હિ સર્વે સ્તોષ્યામિ દેવીં પ્રવરોત્તમચારુવક્ત્રામ્ ।
યા માતૃગ્રામે પ્રવરાગ્રદેવી । સદેવગન્ધર્વસુરેન્દ્રલોકે

નાનાવિચિત્રા સમલંકૃતાઙ્ગા સરસ્વતી નામ વિશાલનેત્રા ।
પુણ્યોજ્જ્વલા જ્ઞાનગુણૈર્વિકીર્ણા નાનાવિચિત્રોત્તમદર્શનીયા

સ્તોષ્યામિ તાં વાક્યગુણૈર્વિશિષ્ટૈઃ સિદ્ધિકરાયૈ પ્રવરોત્તમાયૈ ।
પ્રશસ્તભૂતાય ગુણાકરાયૈ વિમલોત્તમાયૈ કમલોજ્જ્વલાયૈ

સુલોચનાયૈ નયનોત્તમાયૈ શુભાઅશ્રયાયૈ શુભદેશનાયૈ ।
ગુણૈરચિન્ત્યૈઃ સમલંકૃતાયૈ । ચન્દ્રોપમાયૈ વિમલપ્રભાયૈ

જ્ઞાનાકરાયૈ સ્મૃતિસમગ્રતાયૈ સિંહોત્તમાયૈ નરવાહનાયૈ ।
રત્નમણિબાહુસમલંકૃતાયૈ પૂર્ણશશાઙ્કોપમદર્શનાયૈ

મનોજ્ઞવાક્યાય મૃદુસ્વરાયૈ ગમ્ભીરપ્રજ્ઞાય સમન્વિતાયૈ ।
કાર્યાગ્રસાધનસુસત્ત્વતાયૈ દેવાસુરૈર્વન્દિતપૂજિતાયૈ ।
સર્વસુરાસુરગણાલયવન્દિતાયૈ ભૂતગણૈઃ સદા સંપૂજિતાયૈ

નમઃ સ્વાહા ॥
હે ઽહં દેવિ નમસ્તે સા મે પ્રયચ્છતુ ગુણ ઔઘમ્ ॥
સર્વે સત્ત્વા વિશિષ્ટસિદ્ધિં પ્રદદાતુ સર્વકાર્યા ।
નિત્યં ચ રક્ષતૂ માં સર્વાન્સત્ત્વાંશ્ચ શત્રુમધ્યે

એતાન્ સમાપ્તાક્ષરપૂર્ણવાક્યાન્ કલ્યં સમુત્થાય પઠેત્સુવીર્યઃ ।
સર્વાભિપ્રાયે ધનધાન્યલાભી સિદ્ધિં ચ પ્રાપ્નોતિ શિવામુદારામિતિ