સુશ્રુતસંહિતા · અધ્યાય 6.5

અથાતઃ કૃષ્ણગતરોગવિજ્ઞાનીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ॥

યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ॥

યત્ સવ્રણં શુક્લ(શુક્ર)મથાવ્રણં વા પાકાત્યયશ્ચાપ્યજકા તથૈવ।
ચત્વાર એતેઽભિહિતા વિકારાઃ કૃષ્ણાશ્રયાઃ સંગ્રહતઃ પુરસ્તાત્॥

નિમગ્નરૂપં હિ ભવેત્તુ કૃષ્ણે સૂચ્યેવ વિદ્ધં પ્રતિભાતિ યદ્વૈ।
સ્રાવં સ્રવેદુષ્ણમતીવ રુક્ ચ તત્ સવ્રણં શુક્ર(શુક્લ)મુદાહરન્તિ॥

દૃષ્ટેઃ સમીપે ન ભવેત્તુ યચ્ચ ન ચાવગાઢં ન ચ સંસ્રવેદ્ધિ।
અવેદનાવન્ન ચ યુગ્મશુક્રં તત્સિદ્ધિમાપ્નોતિ કદાચિદેવ॥

વિચ્છિન્નમધ્યં પિશિતાવૃતં વા ચલં સિરાસક્તમદૃષ્ટિકૃચ્ચ।
દ્વિત્વગ્ગતં લોહિતમન્તતશ્ચ ચિરોત્થિતં ચાપિ વિવર્જનીયમ્॥

ઉષ્ણાશ્રુપાતઃ પિડકા ચ કૃષ્ણે યસ્મિન્ ભવેન્મુદ્ગનિભં ચ શુક્રમ્।
તદપ્યસાધ્યં પ્રવદન્તિ કેચિદન્યચ્ચ યત્તિત્તિરિપક્ષતુલ્યમ્॥

સિતં યદા ભાત્યસિતપ્રદેશે સ્યન્દાત્મકં નાતિરુગશ્રુયુક્તમ્।
વિહાયસીવાચ્છઘનાનુકારિ તદવ્રણં સાધ્યતમં વદન્તિ॥

ગમ્ભીરજાતં બહલં ચ શુક્રં ચિરોત્થિતં ચાપિ વદન્તિ કૃચ્છ્રમ્।
સંચ્છાદ્યતે શ્વેતનિભેન સર્વં દોષેણ યસ્યાસિતમણ્ડલં તુ॥

તમક્ષિપાકાત્યયમક્ષિકોપસમુત્થિતં તીવ્રરુજં વદન્તિ।
અજાપુરીષપ્રતિમો રુજાવાન્ સલોહિતો લોહિતપિચ્છિલાશ્રુઃ।
વિદાર્ય કૃષ્ણં પ્રચયોઽભ્યુપૈતિ તં ચાજકાજાતમિતિ વ્યવસ્યેત્॥