સુશ્રુતસંહિતા · અધ્યાય 6.13

અથાતો લેખ્યરોગપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ॥

યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ॥

નવ યેઽભિહિતા લેખ્યાઃ સામાન્યસ્તેષ્વયં વિધિઃ।
સ્નિગ્ધવાન્તવિરિક્તસ્ય નિવાતાતપસદ્મનિ॥

(આપ્તૈર્દૃઢં ગૃહીતસ્ય વેશ્મન્યુત્તાનશાયિનઃ।
) સુખોદકપ્રતપ્તેન વાસસા સુસમાહિતઃ।
સ્વેદયેદ્વર્ત્મ નિર્ભુજ્ય વામાઙ્ગુષ્ઠાઙ્ગુલિસ્હ્તિતમ્॥

અઙ્ગુલ્યઙ્ગુષ્ઠકાભ્યાં તુ નિર્ભુગ્નં વર્ત્મ યત્નતઃ।
પ્લોતાન્તરાભ્યાં ન યથા ચલતિ સ્રંસતેઽપિ વા॥

તતઃ પ્રમૃજ્ય પ્લોતેન વર્ત્મ શસ્ત્રપદાઙ્કિતમ્।
લિખેચ્છસ્ત્રેણ પત્રૈર્વા તતો રક્તે સ્થિતે પુનઃ॥

સ્વિન્નં મનોહ્વાકાસીસવ્યોષાર્દ્રાઞ્જનસૈન્ધવૈઃ।
શ્લક્ષ્ણપિષ્ટૈઃ સમાક્ષીકૈઃ પ્રતિસાર્યોષ્ણવારિણા॥

પ્રક્ષાલ્ય હવિષા સિક્તં વ્રણવત્ સમુપાચરેત્।
સ્વેદાવપીડપ્રભૃતીંસ્ત્ર્યહાદૂર્ધ્વં પ્રયોજયેત્॥

વ્યાસતસ્તે સમુદ્દિષ્ટં વિધાનં લેખ્યકર્મણિ।
અસૃગાસ્રાવરહિતં કણ્ડૂશોફવિવર્જિતમ્॥

સમં નખનિભં વર્ત્મ લિખિતં સમ્યગિષ્યતે।
રક્તમક્ષિ સ્રવેત્ સ્કન્નં ક્ષતાચ્છસ્ત્રકૃતાદ્ધ્રુવમ્॥

રાગશોફપરિસ્રાવાસ્તિમિરં વ્યાધ્યનિર્જયઃ।
વર્ત્મ શ્યાવં ગુરુ સ્તબ્ધં કણ્ડૂહર્ષોપદેહવત્॥

નેત્રપાકમુદીર્ણં વા કુર્વીતાપ્રતિકારિણઃ।
એતદ્દુર્લિખિતં જ્ઞેયં સ્નેહયિત્વા પુનર્લિખેત્॥

વ્યાવર્તતે યદા વર્ત્મ પક્ષ્મ ચાપિ વિમુહ્યતિ।
સ્યાત્ સરુક્ સ્રાવબહુલં તદતિસ્રાવિતં વિદુઃ॥

સ્નેહસ્વેદાદિરિષ્ટઃ સ્યાત્ ક્રમસ્તત્રાનિલાપહઃ।
વર્ત્માવબન્ધં ક્લિષ્ટં ચ બહલં યચ્ચ કીર્તિતમ્॥

પોથકીશ્ચાપ્યવલિખેત્ પ્રચ્છયિત્વાગ્રતઃ શનૈઃ।
સમં લિખેત્તુ મેધાવી શ્યાવકર્દમવર્ત્મની॥

કુમ્ભીકિનીં શર્કરાં ચ તથૈવોત્સઙ્ગિનીમપિ।
કલ્પયિત્વા તુ શસ્ત્રેણ લિખેત્ પશ્ચાદતન્દ્રિતઃ॥

ભવેયુર્વર્ત્મસુ ચ યાઃ પિડકાઃ કઠિના ભૃશમ્।
હ્રસ્વાસ્તામ્રાશ્ચ તાઃ પક્વા ભિન્દ્યાદ્ભિન્ના લિખેદપિ॥

તરુણીશ્ચાલ્પસંરમ્ભા પિડકા બાહ્યવર્ત્મજાઃ।
વિદિત્વૈતાઃ પ્રશમયેત્ સ્વેદાલેપનશોધનૈઃ॥