શુકસપ્તતિ · ભાગ 6168

સ ચ રાજપુત્રઃ સ્ત્રીલોલુપસ્તત્સઙ્ગમાય સ્પૃહયતિ ।
યયાચે ચ તાં નિત્યમ્ ।
સા તુ કપટીસ્ત્રી નેતિ જગાદ ।
રાજપુત્રસ્ય સ્ત્રીત્વે ભ્રાન્તિરુત્પન્ના તદ્ભાન્તિમપનેતું નિજકલત્રે જગાદ-તતો દેવ્યાદેશાન્મયા પ્રાતર્મહોત્સવો વિધેયઃ ।
તત્ર ભવતીભિર્વિવસ્ત્રાભિસ્તિસૃભિરપિ નર્તિતવ્યમ્ ।
તતઃ સ સ્ત્રીચ્છન્ના કથં નૃત્યતુ ઇતિ પ્રશ્નઃ ।
ઉત્તરમ્ શુકઃ-તન્ત્ર્યા લિઙ્ગાગ્રં નિયમ્ય ગુદમધ્યગમાનમ્ય સ્ફુટાં ભગાકૃતિં કૃત્વા પત્યૌ સમાગતે સહસ્તતાલં સર્વા એવં વદન્ત્યો નનૃતુઃ ।
નિસુહર ણાચ્ચૈ સંકલિદં જં મનસિ કિદં મક્કટીજાલં ।
ણાહિ ણાહિ પૃછહ અત્થ ધરેઇ ણાદ ભિલુકલત્તુ કરેઇ ॥ સુક્_62.2 (=304) ॥
[નિશામય નૃત્યતિ સઙ્કલિતં યન્મનસિ કૃતં મર્કટીજાલમ્ ।
નહિ નહિ પૃચ્છ અથોધ્રિયતે જ્ઞાતં ભિન્નકલત્રં કરોતિ] ॥ સુક્_62.2* (=304*) ॥
રાજપુત્રો ઽર્થં પપ્રચ્છ ।
તાભ્યામુક્તમ્-મર્કટા કટિસન્ધિરુચ્યતે ।
તતસ્તસ્યાં ત્રુટિતાયાં રાજપુત્રોન્યત્કલત્રં કુર્યાદિત્યર્થઃ ।
તતો રાજપુત્રઃ સ્ત્રીચરિત્રપરાઙ્મુખો મૂઢધીઃ પ્રતીતઃ, ઇતરસ્તુ તથૈવ સ્ત્રીવેષેણ કલત્રે ભુઙ્ક્તે ।
તસ્માદ્યઃ સઙ્કટે વેત્તિ કર્તું વક્તું ચ ભામિનિ ।
સ યાત્વત્ર યથાકામં યથાકાલં યથાસુખમ્ ॥ સુક્_62.3 (=305) ॥
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ દ્વિષષ્ટિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 63:
અન્યસ્મિન્પ્રદોષે પ્રભાવતી યામીતિ શુકં પ્રત્યાહ ।
શુકઃ પ્રાહ-
યાહિ દેવિ ન દોષો ઽત્ર મનોદુઃખે સમાગતે ।
તદ્ર્દુઃખશમનં કર્તું વેત્સિ ચેચ્છકટાલવત્ ॥ સુક્_63.1 (=306) ॥
યથા શકટાલેન નિજકુટુમ્બભરણાય સમુદ્ભવદ્દુઃખં ચાણક્યપાર્શ્વન્નન્દકુલમુચ્છેદ્ય દુઃખશમનં કૃતં તથા ત્વમેવ.................... તસ્માત્તવ પરગૃહં ગન્તું ન યુજ્યતે ।
ઉક્તઞ્ચ-
ઉડુગણપરિવારો નાયકો ઽપ્યોષધીનામમૃતમયશરીરઃ કાન્તિયુક્તો ઽપિ ચન્દ્રઃ ।
ભવતિ વિકલમૂર્તિર્મણ્ડલં પ્રાપ્ય ભાનોઃ પરસદનનિવિષ્ટઃ કો ન ધત્તે લઘુત્વમ્ ॥ સુક્_63.2 (=307) ॥
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ત્રિષષ્ટિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 64:
અન્યદા પ્રભાવતી શુકમાપૃચ્છતિ સ્મ ।
સો ઽપ્યાહ-
ગચ્છ ચેદ્વિષમે વેત્સિ કર્તું કિઞ્ચિત્કૃશોદરિ ।
કૃતં દેવિકયા યદ્વત્સખીજારવિમુક્તયે ॥ સુક્_64.1 (=308) ॥
પ્રભાવતી પ્રાહ-કથમેતત્? શુકઃ અસ્તિ કૂટપુરાભિધો ગ્રામઃ ।
રાજપુત્રઃ સોમરાજઃ ।
તસ્ય મણ્ડુકા નામ પત્ની પ્રિયદર્શના નરાન્તરલોલુપા ।
તાઞ્ચૈકો નરઃ કૃતસંકેતઃ સઘણ્ટકો રાત્રૌ ગૃહાઙ્ગણે ભુઙ્ક્તે ।
તત્પતિર્ઘણ્ટાશબ્દં શૃણ્વન્નેકદા લગુડમાદાય પ્રધાવિતઃ ષણ્ડશઙ્કયા ।

તતઃ ષણ્ડવેશધારી ઉપપતિઃ ।
કથં ભવિત્વિતિ પ્રશ્નઃ ।
શુકઃ-દેવિકા નામ સખો મણ્ડુકાયાઃ પતિં ઘણ્ટાશબ્દાનુસારિણમાગચ્છન્તં દૃષ્ટ્વા જારસ્ય નશ્યતો ઘણ્ટાતાલાં હસ્તે ધૃત્વા તં પ્રતિ જગાદ ભાવુક! કાન્દિશીકો વૃષો નષ્ટઃ ।
તતઃ સ વ્યાવૃત્ય નિજપૌરુષં પત્ન્યૈ કથયામાસ ।
ઇતિ કતાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ચતુઃષષ્ટિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 65:
અન્યદા પ્રભાવતી શુકં પૃચ્છતિ ।
શુકઃ-
યુજ્યતે ગમનં દેવિ તવ તત્ર પ્રભાવતિ ।
વેત્સિ ચેદ્વિષમે વક્તું સિતવસ્ત્ર ઇવાકુલઃ ॥ સુક્_65.1 (=309) ॥
અસ્તિ દેવિ જનસ્થાનં નામ પત્તનમ્ ।
તત્ર નન્દનો નામ રાજા યથાર્થઃ ।
તત્પત્તને શ્રીવત્સો નામ શ્રાવકઃ પરં મહેશ્વરરતઃ ।
તેન અન્યદા વારણસીં નગરીં પ્રતિ પ્રસ્થિતેન સશિષ્યેન પથિ ગચ્છતા ।
એકઃ શિષ્યઃ માંસહરણાય સ્થાપિતઃ ।
અન્યશ્રાવકૈર્દૃષ્ટઃ સ કથં ભવત્વિતિ પ્રશ્નઃ ।
શુકઃ પ્રાહ-યદા સર્વશ્રાવકા આગત્યોપવિષ્ટાઃ તદાટ્ટહાસં જહાસ ।
પૃષ્ટઃ સર્વૈર્જગાદર્-ઇદૃશો ઽયં શિષ્ય- ।
મયોક્તં માં સંવર્તત અબુદ્ધ્યા અનેન માંસસ્ય........ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ પઞ્ચષષ્ટિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 66:
અન્યદા સા પ્રભાવતી ચલિતા શુકં પૃચ્છતિ ।
શુકઃ-
ગચ્છ દેવિ ન કર્તવ્યો વિલમ્બઃ પુણ્યકર્મણિ ।
યદિ વેત્સિ ભયે કર્તું સુબુદ્ધિર્હંસરાડિવ ॥ સુક્_66.1 (=310) ॥
અસ્તિ દેવિ ધરાપૃષ્ઠે રમ્યં ક્ષીણનરાકુલમ્ ।
દશયોજનવિસ્તીર્ણં વનં વિહગવલ્લભમ્ ॥ સુક્_66.2 (=311) ॥
તત્ર ગવ્યૂતિવિસ્તીર્ણે શીતચ્છાયે જલાશયતીરસ્થિતે વટે શઙ્ખધવલો નામ હંસરાટ્ સકુટુમ્બો મેદિનીં ભ્રાન્ત્વા દિનાત્યયે શેતે ।
અન્યદા તેષુ હંસેષુ ભ્રમણાય ગતેષુ પાપર્દ્ધિના જાલં બદ્ધમ્ ।
પ્રદોષાગતાઃ પતિતાઃ સર્વે ઽપિ કથં મુચ્યન્તે-ઇતિ પ્રશ્નઃ ।
શુકઃ-તતસ્તુ સ્વં કુટુમ્બં તથા બદ્ધં જ્ઞાત્વા રાત્રૌ શઙ્ખધવલઃ પ્રાહ-રે રે પુત્રાઃ! યાદસૌ લુબ્ધકઃ પ્રાતર્ભૂરુહં સમારુહ્ય યુષ્માનવલોકયતિ તદા ભવદ્ભિર્મૃતકલ્પૈરુચ્છ્વાસનિઃશ્વાસરહિતૈઃ સ્થાતવ્યમ્ ।
સો ઽપિ યુષ્માન્મૃતાનિતિ જ્ઞાત્વા યદા ભૂમૌ સર્વાન્ ક્ષિપતિ તદા સર્વૈરપ્યુડ્ડીય ગન્તવ્યમ્ ।
ઇતિ કૃતે લુબ્ધકઃ પ્રાતઃ સમાયયૌ ।
તેન તે મૃતા ઇતિ જ્ઞાત્વા ભૂમૌ ક્ષિપ્તાસ્તદા તે ઉડ્ડીય કાઙ્ક્ષિતં દેશં યયુઃ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ષટ્ષષ્ટિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 67:
અન્યદા ચલિતા પ્રભાવતી શુકં પૃચ્છતિ સ્મ ।

શુકઃ-
અથ ચેદ્યાસિ કામાર્તા યાહિ ભીરુ ગતા સતી ।
પ્લવઙ્ગમ ઇવાત્મીયં વક્તું વેત્સિ યથાહિતમ્ ॥ સુક્_67.1 (=312) ॥
અસ્તિ પુષ્પાકરં નામ વનમ્ ।
તત્ર વનપ્રિયો નામ વામનવાનરઃ ।
સ કદાચિત્સમુદ્રાન્તમર્યાદાજલે લુઠન્તં મકરં દૃષ્ટ્વા પ્રાહ-"મિત્ર! કિં જીવિતનિર્વિણ્ણસ્ત્વં યદદ્ય ધરાભૂમૌ સમાગતઃઽ ।
ઇતિ વચઃ શ્રુત્વા મકરો ઽપ્યાહ-
યસ્ય યદ્વિહિતં સ્થાનં યસ્ય યદ્વેતનં કૃતમ્ ।
તત્રૈવ રમતે ચિત્તં તસ્ય નાન્યત્ર વાનર ॥ સુક્_67.2 (=313) ॥
ઉક્તઞ્ચ-
સર્વસ્વર્ણમયી લઙ્કા ન મે લક્ષ્મણ રોચતે ।
પિતૃક્રમાગતાયોધ્યા નિર્ધનાપિ સુખાયતે ॥ સુક્_67.3 (=314) ॥
જણણીં જમ્મણભૂમિં પિઅસંગં જીવિઅં ધણાસંઘં ।
પચ્છિમણિદ્દા વિરિકામિણિં ચ દુક્ખેહિ મુઞ્ચન્તિ ॥ સુક્_67.4 (=315) ॥
[જનનીં જન્મભૂમિં પ્રિયસઙ્ગં જીવિતં ધનાસઙ્ગમ્ ।
પશ્ચિમનિદ્રાં વરકામિનીઞ્ચ દુઃખેન મુઞ્ચન્તિ] ॥ સુક્_67.4* (=315*) ॥
તદહં સફલજન્મા સંવૃત્તસ્ત્વદીયદર્શનેન ।
ઉક્તઞ્ચ-
સાધૂનાં દર્શનં પુણ્યં તીર્થભૂતા હિ સાધવઃ ।
તીર્થં ફલતિ કાલેન સદ્યઃ સાધુસમામમઃ ॥ સુક્_67.5 (=316) ॥
તસ્માત્સ્થલોત્પન્નઃ પ્રાણિવર્ગસ્તુ ધન્યો યત્ર ભવાદૃસશાઃ પ્રિયવાદિનો વર્તન્તે ।
ઇતિ શ્રુત્વા વાનર આહ-"અહો મકર! ત્વમદ્યપ્રભૃતિ મે પ્રાણાધિકં મિત્રમ્ ।
ત્વમેવ સૌહૃદ્યવચસાં વક્તા ।
ઉક્તઞ્ચ- યતઃ સતાં સન્નતગાત્રિ સઙ્ગતં મનીષિભિઃ સાપ્તપદીનસુચ્યતે ।
ઇત્યુક્ત્વા પુનઃ પ્રાહ-મિત્ર! ત્વમદ્યાતિથિરસ્માકં ભવઽ ।
ઇતિ ભણિત્વા અમૃતસદૃશાનિ પક્વફલાનિ દદૌ ।
તતઃ પ્રભૃતિ પ્રતિદિનં કદલીફલાનિ યચ્છતિ ।
મકરો ઽપિ નિજદયિતાયા અર્પયતિ ।
સા ચ પતિં તત્ફલવૃત્તાન્તં પૃચ્છતિ ।
સ ચ સર્વં યથાસ્થિતં નિવેદયતિ ।
તતઃ સા ગર્ભાનુભાવતશ્ચિન્તયામાસ-"યો વાનરો નિત્યમીદૃશાનિ ફલાનિ ભુઙ્ક્તે તસ્યૌરસ્યં માંસમમૃતોપમં સ્યાત્ઽ ।
ઇતિ વિચિન્ત્ય પતિં પ્રાહ-"મમ ગર્ભાનુભાવતો વાનરહૃદયપિશિતભક્ષણે દોહદો વિદ્યતે ।
તદ્યદિ પૂરયસિ તદા જીવામિ અન્યથાસંશયં મમ મૃત્યુર્ભવિષ્યતિઽ ।
ઇતિ શ્રુત્વા દયિતાગ્રહાચ્ચ સમુદ્રતટમાગત્ય વાનરં પ્રાહ-"મિત્ર! ત્વદીયભ્રાતુઃ પ્રિયા ત્વામાકારયતિ ।
અસ્મદીયો ગૃહોપચારો વિલોકનીયઃઽ ।
ઇત્યુક્ત્વા વિશ્વાસ્ય પૃષ્ઠે ચારોપ્ય પ્રચલિતઃ ।
વાનરસ્તં ગચ્છન્તં શઙ્કિતઃ પ્રાહ-તત્ર ગતેન મયા કિં વિદેયમ્? ઇત્યાકર્ણ્ય મકરેણ ચિન્તિતમ્-"વાનરો ઽસૌ તસ્માત્સ્થાનાન્મયા નીતઃ કથમમ્ભોનિધિતટં યાસ્યતિ, તસ્માત્કથયામિઽ-ઇત્યવધાર્ય યથાસ્થિતં જગાદ ।
તતો વાનરઃ કથં ભવત્વિતિ પ્રશ્નઃ ।
શુકઃ-વાનરઃ પ્રાહ-ભો મકર! તર્હિ ત્વં માં તત્ર વૃથા નયસિ યતો ઽહં હૃદયહીનો ભવામિ ।
મમ હૃદયં મમ પાર્શ્વે નાસ્તિ ।

મકરઃ-ક્વ મુક્તં ત્વયા ।
વાનરઃ-મિત્ર! કિં ન શ્રુતં ત્વયા?
સર્વદોદુમ્બરો વૃક્ષે હૃદયં વૃટભૂરુહે ।
ચિત્તમસ્તિ ગૃહીત્વા તદાગચ્છામિ પુનર્જલમ્ ॥ સુક્_67.6 (=317) ॥
ઇત્યુક્તે તદા મકરો મૂર્ખઃ સમુદ્રાન્તમાયયૌ ।
વાનરો ઽપિ તત્પૃષ્ઠતઃ સમુત્તીર્ય શાખિનમારોહતિ સ્મ ।
તતો મકરં જગાદ ગચ્છ ।
નાહં ભાવદૃશૈરત્રસ્થો ગૃહીતું શક્યઃ ।
જલજન્તુચરૈર્નિત્યં જલમાર્ગાનુસારિભિઃ ।
સ્થલજૈઃ સંગતિર્ન સ્યાત્ ધ્રુવેતિ મુનિભાષિતમ્ ॥ સુક્_67.7 (=318) ॥
ઇતિ નિર્ભર્ત્સિતો વાનરેણ મકરઃ સ્વગૃહં યયૌ ।
ઉક્તઞ્ચ-
ઉત્પન્ના યુક્તિકાર્યેષુ બુદ્ધિર્યસ્ય ન હીયતે ।
સ એવ તરતે દુર્ગં જલાન્તે વાનરો યથા ॥ સુક્_67.8 (=319) ॥
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ સપ્તષષ્ટિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 68:
અથાન્યેદ્યુઃ શુકં પ્રાહ પ્રભાવતી ।
શુકઃ-
યાહિ દેવિ સુખં ભુઙ્ક્ષ્વ યદિ તે ઽસ્તિ સહાયિની ।
વિતર્કસદૃશી કાલે વિષમે વરવર્ણિનિ ॥ સુક્_68.1 (=320) ॥
અસ્તિ વિદ્યાસ્થાનં નામ ગ્રામઃ બ્રાહ્મણાનામ્ ।
તત્ર કેશવો બ્રાહ્મણઃ ।
તેન ચ સ્નાનાય ગતેન તટાકે રમ્યા વણિક્પુત્રી દૃષ્ટા ।
સ ચ તાં રન્તુમિચ્છતિ ।
અન્યદા તયા પ્રોક્તો દ્વિજઃ સ્નાનાદુત્થિતઃ-"યત્ત્વં મમ શિરસિ દ્વિતીયં ઘટમારોપયઽ ।
અતસ્તેન ઘટમારોપયતા તસ્યા ઓષ્ઠશ્ચુમ્બિતઃ સ ચ તથા કુર્વન્ પતિના દૃષ્ટઃ ।
નીતો રાજકુલં કથં મુચ્યતામ્ ઇતિ પ્રશ્નઃ ।
ઉત્તરં શુકઃ પ્રાહ-અથ તન્મિત્રં વિતર્કો નામ ।
સ ચ તત્સમીપમાગગત્યેદમબ્રવીત્-"મિત્ર! ત્વયા રાજકુલગતેન વચચેવત્યેવ વાક્યં જલ્પનીયં નાન્યત્ ।
તથા કૃતે ચ મન્ત્રિણોક્તમ્-"નાયં દોષભાક્ ।
પ્રકૃતિરેવંવિધૈવાસ્ય ।
તેનૈવ ચોત્તરેણ લોકે સાધુતાં ગતો વિતર્કસાહાયિકબુદ્ધ્યા ।
યદિ ત્વમપિ તથા જાનાસિ તદા ગચ્છ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્ત ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ અષ્ટષ્ટિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 69:
અન્યદા પ્રભાવતી શુકં પૃચ્છતિ ।
શુકઃ પ્રાહ-
કુરુ જારં વિશાલાક્ષિ વિજારં કુરુષે યદિ ।

યથા વેજિકયા પૂર્વમર્ધસ્નાતે પતૌ કૃતમ્ ॥ સુક્_69.1 (=321) ॥
અસ્તિ સ્થાનં કલાસ્થાનં નામ ।
તત્રૈકો વણિક્સુતઃ તસ્ય ભાર્યા ચ વેજિકા નામાતિવલ્લભા ।
અન્યદા ચ તં ભર્તારં સ્નાપયન્તી ઉપપતિં પૂર્વકૃતસઙ્કેનં પથિ ગચ્છતં દૃષ્ટ્વા નાત્ર પાનીયં પ્રચુરમિતિ મિષાન્તરં કૃત્વા પાનીયાનયનવ્યાજાદ્ગૃહાન્નિર્ગતા જારેણ સાકં બહુકાલં ચ સ્થિતા ।
તતો ઽર્ધસ્નાતં પતિં મુક્ત્વા તથા સ્થિતા કુમુત્તરં કરોત્વિતિ પ્રશ્નઃ ।
ઉત્તરમ્- શુકઃ તતઃ જારેણ ભુક્તા સ્વપતિવઞ્ચનં વિચિન્ત્યાત્માનં કૂપે ચિક્ષેપઃ ।
તતઃ કોલાહલઃસંવૃત્તઃ ।
કૂપે કાપિ વરાકી પતિતાસ્તીતિ પ્રવાદઃ સઞ્જાતઃ ।
તેન તત્પતિસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા વ્યચિન્તયત્-નૂનં સા મત્પત્ની કૂપે પતિતા ભવિષ્યતિ-ઇતિ દ્રુતં ગત્વાવલોકયામાસ ।
તતસ્તાં કૂપાદાકૃષ્યાનીયામાનયત્ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ એકોનસપ્તતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 70:
એતાવતીનાં કથાનાં પર્યન્તે તદ્ભતી મદનો દેશાન્તરાદાગતઃ ।
તસ્મિંશ્ચાગતે સા તથૈવ તસ્મિન્સ્નેહલાભૂત્ ।
શુક એવં મન્દં મન્દં પઠતિ-
અનુરાગો વૃથા સ્ત્રોષુ સ્ત્રીષુ ગર્વો વૃથા તથા ।
પ્રિયો ઽહં સર્વદા હય્સ્યા મમૈષા સર્વદા પ્રિયા ॥ સુક્_70.1 (=322) ॥
પરં મદનો ન શૃણોતિ ।
ઉપહાસ્ય તદા ચૈવં વદતિ-"યઃ કશ્ચિદ્ધિતં વાક્યં શૃણોતિ કરોતિ ચ સ પરત્રેહ ચ શર્મભાગ્ભવતિઽ ।
ઇતિ મુહુર્મુહુઃ પઠિતં મદનઃ શ્રુત્વા પૃચ્છતિ ।
તતઃ સા સ્વયમેવ શઙ્કિતા કથયતિ ।
ઉક્તઞ્ચ-
સર્વત્ર શુચયો ધીરાઃ સુકર્મબલગર્વિતાઃ ।
કુકર્મમયસંત્રસ્તાઃ પાપાઃ સર્વત્ર શઙ્કિતાઃ ॥ સુક્_70.2 (=323) ॥
આર્યપુત્ર! ત્વમેવ વન્દ્યો યસ્ય વેશ્મનિ ત્રિવિક્રમાનીતયુગમધ્યાદેકઃ શુકઃ સર્વેષા લોકાનાં હિતભાષકો ઽત્ર બન્ધુપિતૃસ્થાનીયો વિશેષતો મમ ।
યથા યથા સા શુકં સ્તૌતિ તથા તથા શુકો લજ્જતે ।
ઉક્તઞ્ચ-
બૌ જૈ મારૈ મચ્છલી તો ઉણ્ણૌ કરેઇ ।
સીહુ જુ મારૈ મત્તગઅણહચમ્પિઆ ધરેઇ ॥ સુક્_70.3 (=324) ॥
[બકઃ યદિ મારયતિ મત્સ્યાન્ સ પુનર્ન કરોતિ ।
સિંહો યો મારયતિ મત્તગજનાથ સેવિતો ધ્રિયતે] ॥ સુક્_70.3* (=324*) ॥
તતો મદનસ્તદ્વચનં શ્રુત્વાહ-કિં તવ શુકેનોપકૃતન્ ।
કથમીદૃગ્ગુણો ઽસૌ જાતઃ ।
સા પ્રાહ--સ્વામિન્! સત્યસ્ય વાચો વક્તા શ્રોતા ચ ન લભ્યતે ।
ઉક્તઞ્ચ--
સુલભા પુરુષા રાજન્ સતતં પ્રિયવાદિનઃ ।
અપ્રિયસ્ય તુ પત્યસ્ય વક્તા શ્રોતા ચ દુર્લભઃ ॥ સુક્_70.4 (=325) ॥
મહિલા ચપલા સ્વામિન્નિઃસ્નેહા ગુણવર્જિતા ।
કુવિકલ્પા તનુપ્રજ્ઞા યથોક્તં સત્યમેવ તત્ ॥ સુક્_70.5 (=326) ॥

મન્યતે સુકૃતં નૈવ પતિપુત્રપરાઙ્મુખી ।
પૂર્વસ્નેહમયી મૃદ્વી કૃતકાર્યાતિનિષ્ઠુરા ॥ સુક્_70.6 (=327) ॥
ઉક્તઞ્ચ-
કુર્વન્તિ તાવત્પ્રથમં પ્રિયાણિ યાવન્ન જાનન્તિ નરં પ્રસક્તમ્ ।
જ્ઞાત્વા ચ તં મન્મથપાશબદ્ધં ગ્રસ્તામિષં મીનમિવોદ્ધરન્નિ ॥ સુક્_70.7 (=328) ॥
સમુદ્રવીચીવ ચલસ્વભાવાઃ સન્ધ્યાભ્રરેખેવ મુહુર્તરાગાઃ ।
સ્ત્રિયઃ કૃતાર્થાઃ પુરુષં નિરર્થં નિષ્પીડિતાલક્તકવત્ત્યજન્તિ ॥ સુક્_70.8 (=329) ॥
સમ્મોહયન્તિ મદયન્તિ વિડમ્બયન્તિ નિર્ભર્ત્સયન્તિ રમયન્તિ વિષાદયન્તિ ।
એતાઃ પ્રવિશ્ય હૃદયં સદયં નરાણાં કિં નામ વામનયના ન સમાચરન્તિ ॥ સુક્_70.9 (=330) ॥
સ્વામિન્! ત્વયિ પ્રોષિતે મયા કઞ્ચિત્કાલં ત્વદ્વિયોગઃ સોઢઃ ।
પશ્ચાચ્ચ કુસખીસઙ્ગતા ।
પુરુષાન્તરં રન્તુકામયા મયા ગમનવિઘાતિની સારિકા હતા ।
અનેન શુકેન તુ વચનપ્રપઞ્ચેન સપ્તતિદિનાનિ સ્થાપિતાહમ્ ।
અતો મયા કર્મણા પાપં ન વિહિતં મનસા તુ કૃતમ્ ।
અદ્યપ્રભૃતિ ત્વં મમ જીવનમરમસ્વામી ।
ઇતિ શ્રુત્વા મદનઃ શુકં પૃચ્છતિ ।
સ આહ-
પ્રયોજનમવિજ્ઞાય જ્ઞાત્વા ચાથ મનીષિણા ।
સહસૈવ ન વક્તવ્યમચિન્ત્યો વિધિનિર્ણયઃ ॥ સુક્_70.10 (=331) ॥
વિહિવિહિઅં લદ્ધ પિઅસંગો જીવિઅં ધણં ધણ્ણં ।
જુત્તં સવ્વં જણવઅણં વિઅણવિડમ્બણા ણિહિલા ॥ સુક્_70.11 (=332) ॥
[વિધિવિહિતં ચિરલબ્ધં પ્રિયસઙ્ગો જીવિતં ધન ધાન્યમ્ ।
યુક્તં સર્વં જનવચનં વચનવિડમ્બના નિખિલા] ॥ સુક્_70.11* (=332*) ॥
સ્વામિન્! યદ્યપિ કથયિતું ન યુજ્યતે તર્હિ શૃણુ ।
મૂર્ખાણાં મદ્યપાનાં ચ નારીણાં રોગિણામપિ ।
સ્વામિન્કામાતુરાણાં ચ ખિન્નાનાં કોપિનાં તથા ॥ સુક્_70.12 (=333) ॥
મત્તપ્રમત્તભીરૂણાં ક્ષુધાર્તાનાં વિશેષતઃ ।
સુકૃતં સ્ખલિતં ચાર્યા ન ગૃહ્ણાન્તિ ક્ષમાન્વિતાઃ ॥ સુક્_70.13 (=334) ॥
ઉક્તઞ્ચ ભારતે-
દશ ધર્મં ન જાનન્તિ ધૃતરાષ્ટ્ર નિબોધ તાન્ ।
મત્તઃ પ્રમત્ત ઉન્મત્તઃ શ્રાન્તઃ ક્રુદ્ધો બુભુક્ષિતઃ ।
ત્વરમાણશ્ચ લુબ્ધશ્ચ ભીતઃ કામી ચ તે દશ ॥ સુક્_70.14 (=335) ॥
અસ્યાશ્ચ કુકૃતં ક્ષમ્યતામ્ ।
અત્રાર્થે નાસ્યા દોષઃ ।
કુસખીસઙ્ગાદિયમ્ ।
ઉક્તમ્-
અસતાં સઙ્ગદોષેણ સાધવો યાન્તિ વિક્રિયામ્ ।
દુર્યોધનપ્રસઙ્ગેન ભીષ્મો ગોહરણે ગતઃ ॥ સુક્_70.15 (=336) ॥
વિદ્યાધરેણ તનયા ભુક્તા રાજ્ઞઃ પુરા છલાત્ ।
પતિનાપિ સુભુક્તાપિ નિર્દેષિતિ વિચારિતા ॥ સુક્_70.16 (=337) ॥

શુકઃ કથાં મદનાગ્રે કથયામાસ-અસ્તિ જગતીતલે મલયો નામ પર્વતઃ ।
તસ્ય શૃઙ્ગે મનોહરં નામ ગન્ધર્વપુરમ્ ।
તત્ર મદનોનામ ગન્ધર્વઃ ।
તસ્ય ભાર્યા રત્નાવલી ।
તયોઃ સુતા મદનમઞ્જરી ।
તસ્યા રૂપસમ્પદં દૃષ્ટ્વા દેવો વા દાનવો વાધોમુખો મુહ્યતિ ।
ન કો ઽપિ તદનુરૂપો વરો લભ્યતે યસ્ય સા દીયતે ।
અથાન્યદા નારદઃ સમાયાતઃ ।
સો ઽપ્યસ્યા રૂપમવલોક્ય મૂર્ચ્છિતઃ સકામો ઽભૂત્ ।
પશ્ચાલ્લબ્ધસંજ્ઞેન ઋષિણા સા શપ્તા ।
ઉક્તઞ્ચ-
તરુણી રમણી રતિરમ્યતયા પ્રમદા સુખદા ચ સદા સમદા ।
યદિ સા સુભગા હૃદયેનિહિતા ક્વ જયઃ ક્વ જયઃ ક્વ જયઃ ક્વ જયઃ ॥ સુક્_70.17 (=338) ॥
યદેતસ્યા રૂપે દૃષ્ટે મે સ્મરજ્વરો જાતઃ તદિયં શીલવિડમ્બનાં પ્રાપ્સ્યતે ।
તતો રાજા પ્રણમ્ય પ્રાહ--સ્વામિન્! પ્રસન્નો ભૂત્વા પ્રસાદં કુરુ ।
નારદ આહ- "નાસ્યાઃ શીલખણ્ડેન દોષો ભવિષ્યતિ ન ચ પતિવિરહઃ ।
મેરુપર્વતે વિપુલાપુરીનિવાસી કનકપ્રભો નામ ગન્ધર્વઃ ।
સ તવ પુત્ર્યા વરો ભવિષ્યતિઽ ।
ઇત્યુક્ત્વા નારદો યયૌ ।
તતો મુનિવચનેન તેન ગન્ધર્વેણ સોદ્વાહિતા ।
સો ઽન્યદા તાં મુક્ત્વા કૈલાસં યયૌ ।
સાપિ તદ્વયોગાર્તા શિલાપટ્ટે લુઠન્તી વસ્ત્રાદિરહિતા કેનચિદ્વિદ્યાધરેણ રૂપાતિશમવલોક્ય સંયોગાર્થં પ્રાર્થિતા ।
સા તં ન વાચ્છતિ ।
તતસ્તેન તદ્ભર્તુર્ગન્ધર્વરૂપ કૃત્વા સા ભુક્તા ।
તતઃ કાલક્રમેણ તસ્યા ભર્તા ગૃહમાગતઃ ।
તાં સુરતસુખસન્તુષ્ટામપશ્યત્ ।
"પરોપભુક્તદેહેયમ્ઽ ઇતિ તાં દૃષ્ટાં મત્વા સાવશ્યં વધ્યેતિ નિશ્ચિત્ય ચણ્ડિકાલયં યયૌ ।
યાવત્તદગ્રતો મારયતિ તાવદન્યયા ફૂત્કૃતમ્-"સ્વામિનિ! મમ ત્વયા વરો દત્તો યત્તવ ગન્ધર્વચક્રવર્તી પુત્રો ભવિષ્યતિ ।
તત્કથં પુત્રમુખમ દૃષ્ટ્વા વિપત્સ્યેઽ ।
એવં વિલપન્ત્યાસ્તસ્યાઃ પુરતસ્તાં પ્રતિ દેવી પ્રાહ-હે ગન્ધર્વવીર! નાસ્યાઃ કો ઽપિ દોષઃ ।
કિન્તુ વિદ્યાધરેણેયં ત્વદીયરૂપમયેન માયયા ભુક્તા ।
તતો ઽજાનન્ત્યા અસ્યા ન દોષઃ ।
અન્યચ્ચ મુનિશાપો વિદ્યતે ।
તત ઇદં સઞ્જાતમ્-"શાપવૃત્તાન્તશ્ચ નિવેદિતઃ, તતો મુનિવચનાદિયં નિર્દેષા ત્વયા ગ્રાહ્યાઽ-ઇતિ ગૌરીવચનં શ્રુત્વા સ નિઃશઙ્કં તયા સહ સ્વસ્થાનં ગતસ્તથૈવ સુખતો ઽભૂત્" ।
તતો વણિક્પુત્ર ।
યદિ મદ્વચઃ પ્રમાણં તદૈનામદુષ્ટાં પ્રતિ પ્રસાદં કર્તુમર્હસિઽ ।
ઇતિ કીરવચનાન્મદનેનાનુગૃહીતા ।
તતો હરિદત્તો ઽપિ પુત્રાગમનતુષ્ટો મહોત્સવં ચકાર ।
તસ્મિન્મહોત્સવે દિવ્યમાલા પતિતા ।
તદ્દર્શને શુકસારિકાત્રિવિક્રમાણાં શાપમોક્ષાત્સ્વર્ગગમનં બભૂવ ।

મદનો ઽપિ પ્રિયયા પ્રભાવત્યા સહ સુખાનિ ભુઙ્ક્તે ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ સપ્તતિતમી કથા ।
ઇતિ શુકસપ્તતિઃ સમાપ્તા ॥