સુહૃલ્લેખ · શ્લોક 41-60

કામાન્ પ્રીતિવિચારૌ સુખઞ્ચ દુઃખઞ્ચ વિહાય ચતુર્ભિરેવ ।
ધ્યાનૈર્બ્રહ્માભાસ્વરશુભકૃત્સ્નબૃહત્ફલભાગિનશ્ચ ભવન્તિ

કુશલાકુશલં ચ કર્મ સદાભિનિવેશાપ્રતિપક્ષવસ્તુગુણૈઃ ।
પઞ્ચભિશ્ચોત્પદ્યતે તસ્માદ્ યતનીયં કુશલચર્યાયામ્

યથાલ્પક્ષારનીરં પરિવર્તયત્યલ્પજલરસં ન ગાઙ્ગમ્ ।
પાપં તથૈવ ચાલ્પં નાશયત્યલ્પકુશલં ન પૂર્ણકુશલમ્

ઔદ્ધત્યં કૌકૃત્યં વ્યાપાદઃ સ્ત્યાનમિદ્ધે ચ કામેચ્છા ।
વિચિકિત્સેતિ પઞ્ચૈવ કુશલધનહારકાણીમાનિ જ્ઞેયાનિ

ઉત્તમાઃ પઞ્ચધર્માઃ શ્રદ્ધાવીર્યે સ્મૃતિસમાધિપ્રજ્ઞાશ્ચ ।
બલેન્દ્રિયાણિ ચાગ્ર્યાણિ કથ્યન્તે યતનીયમેતેષુ તસ્માદ્

વ્યાધિજરામરણપ્રિયવિયોગવચ્ચ કર્મપરાયણાઃ સર્વે ।
પુનઃ પુનસ્તુ ચિન્તયા પ્રતિપક્ષેણૈવં પ્રહીયતે માનઃ

સ્વર્ગં મોક્ષં ચેચ્છેત્ સમ્યગ્દૃષ્ટિસ્તાવદ્ ભાવનીયૈવ ।
કૃતાનિ મિથ્યાદૃષ્ટ્યા પુરુષૈઃ સુચરિતાન્યપિ વિષમવિપાકાનિ

અનાત્માશુચિર્દુઃખી પુદ્ગલો ઽનિત્યશ્ચ સમ્યગ્વિજ્ઞેયઃ ।
સ્મૃત્યુપસ્થાનરહિતા વિનશ્યન્તે ચ વિપર્યાસૈશ્ચતુર્ભિઃ

ઉક્તં રૂપં નાત્મા રૂપવાંશ્ચ નાત્મા રૂપે નૈવાત્મા ।
ન ચાત્મન્યસ્તિ રૂપં શૂન્યમેવં સ્કન્ધચતુષ્કમપિ જ્ઞેયમ્

સ્કન્ધા ન હિ જાયન્તે યદૃચ્છયા ન પ્રકૃતીશ્વરકાલેભ્યઃ ।
નાહેતોઃ સ્વભાવતો જ્ઞેયા અજ્ઞાનેન તૃષ્ણયા જાતાઃ

કાલઃ પચતિ ભૂતાનિ કાલઃ સંહરતે પ્રજાઃ ।
કાલઃ સુપ્તેષુ જાગર્તિ કાલો હિ દુરતિક્રમઃ ॥
આત્મનિ મિથ્યાદૃષ્ટિઃ શીલવ્રતપરામર્શો વિચિકિત્સા ચ ।
મુક્તિપુરદ્વારાણાં બાધકં સંયોજનત્રયમવગચ્છેત્

આત્માપેક્ષો મોક્ષઃ પરસ્માન્ન લભ્યતે કિમપિ સાહાય્યમ્ ।
ચત્વાર્યાર્યસત્યાનિ વૃત્તસ્થઃ શ્રુતચિન્તાભિરભ્યસ્યેચ્ચ

અધિશીલચિત્તપ્રજ્ઞાસ્તિસ્ત્રો ઽપિ શિક્ષાઃ સદૈવ શિક્ષણીયાઃ ।
એતાસ્વન્તર્ભૂતાનિ શતમેકપઞ્ચાશચ્ચ શિક્ષાપદાનિ

રાજન્, બુદ્ધેનોક્તઃ કાયગતા સ્મૃતિશ્ચૈકાયનો માર્ગઃ ।
રક્ષેદિમં સયત્નં સ્મૃતિનાશાચ્ચ સર્વધર્મપ્રધ્વંસઃ

બહુબાધં તુ જીવનં વાયૂદ્ભૂતજલબુદ્બુદવદનિત્યં ચ ।
આશ્ચર્યં જાગર્તેઃ ક્ષણમિદં નિઃશ્વાસોચ્છ્વાસનિદ્રાભ્યઃ

વિશરણગલનઃ પૂતિઃ શોષાસારશુચિસ્વભાવઃ કાયઃ ।
રજઃસધર્મી ચાન્તે સદા વિયોગશીલો નશ્વરો જ્ઞેયઃ

પૃથ્વીમેરુસમુદ્રાઃ સપ્તાર્કજ્વાલૈર્નાવશિષ્યન્તે ।
ધૂલિમાત્રં હિ મૂર્તાઃ કા કથા દુર્બલવપુષાં માનવાનામ્

ઇત્થં સર્વમનિત્યં હ્યનાત્મકમશરણમનાથમનિકેતમ્ ।
કદલીતરુરિવ રાજન્ ચિત્તમપસારયાસારસંસારાત્

મહાર્ણવયુગચ્છિદ્રે હિ કૂર્મગ્રીવાર્પણાચ્ચ માનુષં જન્મ ।
તિર્યગાદિસુદુર્લભં સફલીકુરુ સદ્ધર્માભ્યાસાન્નરેન્દ્ર

કેચિદ્ રત્નાલઙ્કૃતકનકપાત્રં ચ પૂરયન્તિ પુરીષેણ ।
તતો ઽપ્યસાવતિમૂઢો યશ્ચ નૃજન્મ લબ્ધ્વાપિ પાપમાચરતિ