સુભાષિતાવલિ · શ્લોક 0201-0220

કુસુમસ્તબકસ્યેવ દ્વયી મૃત્તિર્મનસ્વિનઃ ।
મૂર્ધ્નિ વા સર્વલોકસ્ય શીર્યતે વન એવ વા ॥

ઉપકારેણ દૂયન્તે ન સહન્તેનુકમ્પિતામ્ ।
આપત્સ્વપિ દુરારાધ્યા નિત્યદુઃખા મનસ્વિનઃ ॥

જલસેકેન વર્ધન્તે તરવો નાશ્મસંચયાઃ ।
ભવ્યો હિ દ્રવ્યતામેતિ ક્રિયાં પ્રાપ્ય તથાવિધામ્ ॥

અવૃત્તિભયમન્ત્યાનાં મધ્યાનાં મરણાદ્ભયમ્ ।
ઉત્તમાનાં તુ સત્ત્વાનામવમાનાત્પરં ભયમ્ ॥

તાપં હન્તિ સુખં સૂતે જીવયત્યુજ્જ્વલં યશઃ ।
અમૃતસ્ય પ્રકારોયં દુર્લભઃ સાધુસંગમઃ ॥

રસાયનમયી શીતા પરમાનન્દદાયિની ।
નાનન્દયતિ કં નામ સાધુસંગતિચન્દ્રિકા ॥

સાધુસઙ્ગતરોર્જાતં વિવેકકુસુમં શુભમ્ ।
રક્ષન્તિ યે મહાત્માનો ભાજનં તે ફલશ્રિયઃ ॥

શૂન્યમાકીર્ણતામેતિ મૃત્યુરપ્યુત્સવાયતે ।
આપત્સંપદિવાભાતિ વિદ્વજ્જનસમાગમે ॥

હિમમાપત્સરોજિન્યા મોહનીહારમારુતઃ ।
જયત્યેકો જગત્યસ્મિન્સાધુઃ સાધુસમાગમઃ ॥

પરં વિવર્ધનં બુદ્ધેરજ્ઞાનતરુશાતનમ્ ।
સમુત્સારણમાધીનાં વિદ્ધિ સાધુસમાગમમ્ ॥

યઃ સ્નાતઃ શીતસિતયા સાધુસંગતિગઙ્ગયા ।
કિં તસ્ય દાનૈઃ કિં તીર્થૈઃ કિં તપોભિઃ કિમધ્વરૈઃ ॥

હૃદયાનિ સતામેવ કઠિનાનીતિ મે મતિઃ ।
ખલવાગ્વિશિખૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભિદ્યન્તે ન મનાગ્યતઃ ॥

આઃ કિમર્થમિદં ચેતઃ સતામમ્ભોધિદુર્ભરમ્ ।
ઇતિ ક્રુધેવ દુર્વેધાઃ પરદુઃખૈરપૂરયત્ ॥

કાચો મણિર્મણિઃ કાચો યેષાં તેન્યે હિ દેહિનઃ ।
સન્તિ તે સુધિયો યેષાં કાચઃ કાચો મણિર્મણિઃ ॥

દોષાનપિ ગુણીકર્તું દોષીકર્તું ગુણાનપિ ।
શક્તો વાદી ન તત્તથ્યં દોષા ગુણા ગુણાઃ ॥

ગુણરાશિમહાભારનિર્ભરાપૂરિતાન્તરાઃ ।
સન્તો ગૌરવમાયાન્તિ યદિ તત્ર કિમદ્ભુતમ્ ॥

સ્વાત્મન્યેવ લયં યાતુ તાદૃશો ગુણિનાં ગુણઃ ।
સ્વયં પ્રખ્યાપ્યમાનોપિ યસ્તૃણાય ન મન્યતે ॥

ગુણવજ્જનસંપર્કાદ્યાતિ સ્વલ્પોપિ ગૌરવમ્ ।
પુષ્પમાલાનુષઙ્ગેણ તૃણં શિરસિ ધાર્યતે ॥

સુવૃત્તસ્યૈકરૂપસ્ય પરપ્રીત્યૈ ધૃતોન્નતેઃ ।
સાધોઃ સ્તનયુગસ્યેવ પતનં કસ્ય તુષ્ટયે ॥

ઉદેતિ સવિતા રક્તો રક્ત એવાસ્તમેતિ ચ ।
સંપતૌ ચ વિપતૌ ચ મહતામેકરૂપતા ॥