સુભાષિતાવલિ · શ્લોક 0121-0140

કિં કુપિતોસિ ત્યજ રુષમપનયતાં વિગ્રહં મયા હિ ભવાન્ ।
સહ વિગ્રહો ભવત્યા ન જાતુ વિઘાટિષ્યતેસ્માકમ્ ॥

ગઙ્ગાવિગ્રહકલુષામિતિ શિવવચનૈર્નિરુત્તરાં ગૌરીમ્ ।
પરિહાસ્ય યોનુનિન્યે સ કરોતુ શિવઃ શિવં ભવતામ્ ॥

વિજયે કુશલસ્ત્ર્યક્ષો ન ક્રીડિતુમહમનેન સહ શક્તા ।
વિજયે કુશલોસ્મિ ન તુ ત્ર્યક્ષોક્ષદ્વયમિદં પાણૌ ॥

કિં મે દુરોદરેણ પ્રયાતુ યદિ ગણપતિર્ન તેભિમતઃ ।
કઃ પ્રદ્વેષ્ટિ વિનાયકમહિલોકઃ કિં ન જાનાસિ ॥

વસુરહિતેન ક્રીડા ભવતા સહ કીદૃશી ન જિહ્રેષિ ।
કિં વસુભિન્નમતોમૂન્સુરાસુરાનેવ પશ્ય પુરઃ ॥

ચન્દ્રગ્રહણેન વિના નાસ્મિ રમે કિં પ્રવર્તયસ્યેવમ્ ।
દેવ્યૈ યદિ રુચિતમિદં નન્દિન્નાહ્વયતાં રાહુઃ ॥

હા રાહૌ નિકટસ્થે સિતદંષ્ટ્રે ભયકૃતિ રતિઃ કસ્ય ।
યદિ નેચ્છસિ તત્ત્યક્તઃ સંપ્રત્યેવૈષ હારાહિઃ ॥

આરોપયસિ મુધા કિં નાહમભિજ્ઞા ત્વદઙ્કસ્ય ।
દિવ્યં વર્ષસહસ્રં સ્થિત્વૈવં યુક્તમભિધાતુમ્ ॥

ઇત્થં પશુપતિપેશલપાશકલીલાપ્રયુક્તવક્રોક્તેઃ ।
હર્ષવશતરલતારકમાનનમવ્યાદ્ભવાન્યા વઃ ॥

અઙ્ગુલ્યા કઃ કવાટે પ્રહરતિ કુટિલો માધવઃ કિં વસન્તો
નો ચક્રી કિં કુલાલો નહિ ધરણિધરઃ કિં પ્રણીન્દ્રો દ્વિજિહ્વઃ ।
મુગ્ધે ઘોરાહિમાથી કિમુત ખગપતિર્નો હરિઃ કિં કપીન્દ્ર
ઇત્થં લક્ષ્મ્યા કૃતોસૌ પ્રતિહતવચનઃ પાતુલક્ષ્મીધવો વઃ ॥

ખેદઃ કિં ખલુ દયિતે ન વેત્સિ રવિમણ્ડલં જગદ્વિદિતમ્ ।
ન ક્રોધઃ કર્તવ્યો જલચરમૂર્ધ્વં ન જાતુ પશ્યામઃ ॥

કોપસ્ત્યક્તું યોગ્યો યસ્ય પિપાસા ન સંભવતિ ।
સંત્યજ માનિનિ માનં કિં માનેનાધુના મમાનેન ॥

કિં તેન કિલ કાવ્યેન મૃદ્યમાનસ્ય યસ્ય તાઃ ।
ઉદધેરિવ નાયાન્તિ રસામૃતપરમ્પરાઃ ॥

કિં કવેસ્તસ્ય કાવ્યેન કિં કાણ્ડેન ધનુષ્મતઃ ।
પરસ્ય હૃદયે લગ્નં ન ઘૂર્ણયતિ યચ્છિરઃ ॥

અપ્રગલ્ભપદન્યાસા જનનીરાગહેતવઃ ।
સન્ત્યેકે બહુલાલાપાઃ કવયો બાલકા ઇવ ॥

કિં તેન કાવ્યમધુના પ્લાવિતા રસનિર્ઝરૈઃ ।
જડાત્માનોપિ નો યસ્ય ભવન્ત્યઙ્કુરિતાન્ તરાઃ ॥

નવોર્થો જાતિરગ્રામ્યા શ્લેષોક્લિષ્ટઃ સ્ફુતો રસઃ ।
વિકટાક્ષરબન્ધશ્ચ કૃત્સ્નમેકત્ર દુષ્કરમ્ ॥

મુખમાત્રેણ કાવ્યસ્ય કરોત્યહૃદયો જનઃ ।
છાયામછામપિ શ્યામાં રાહુસ્તારાપતેરિવ ॥

બોદ્ધારોમત્સરગ્રસ્તા વિભવઃ સ્મયદૂષિતાઃ ।
અબોધોપહતાશ્ચાન્યે જીર્નમઙ્ગે સુભાષિતમ્ ॥

પદદ્વયસ્ય સંધાનં કર્તુમપ્રતિભાઃ ખલાઃ ।
તથાપિ પરકાવ્યેષુ દુષ્કરેષ્વપ્યસંભ્રમાઃ ॥